Auk XX

SUỐT TUẦN LỄ CUỐI CÙNG CỦA THÁNG 3 NĂM 1959, Bố đến Cleveland, Ohio, để tham dự hội nghị kỹ sư ngành mỏ. Ông được giao trọng trách thuyết trình về ống thông gió, đây là niềm vinh hạnh lớn cho một người không có bằng cấp kỹ sư như ông. Cảm giác không có ông ở Coalwood, không có cả trong cùng một tiểu bang nữa, thật khác lạ. Tôi chợt thấy không ổn chút nào khi không có Bố bên cạnh nhưng lý do vì sao thì tôi chẳng biết. Hằng đêm, tôi thường cầu nguyện cho Mẹ, Bố, Jim, các bác, các chú, các dì, ông bà (cho dù họ đã lên đến thiên đường hay chưa); cầu nguyện cho những người lính bộ, thủy thủ, lính thủy đánh bộ và cả Daisy Mae, Lucifer, Dandy, Poteet, Chipper. Nhưng trong suốt tuần này, tôi đặc biệt cầu nguyện thêm để Bố được về nhà bình an sau chuyến đi xa.

Rốt cuộc lời nguyện cầu của tôi đã trở thành hiện thực, Bố trở về nhà với một túi giấy đầy quà. Mẹ được một chuỗi hạt ngọc trai nhân tạo. Jim thì được một ống nhòm. Còn tôi được một cây bút máy. Đêm đó, Bố lên lầu và hé nhìn vào phòng, hỏi tôi đang làm gì. “Con đang học tích phân ạ,” tôi đáp. Thật sự tôi chả muốn thảo luận với ông vì tôi biết ông sẽ phê phán rằng những gì tôi đang làm là vô ích.

“Con nói với bố là thầy Turner không cho con tham gia lớp tích phân mà,” ông hỏi, giọng đầy nghi vấn.

“Con đang tự học,” tôi đáp, miễn cưỡng đưa cho ông xem cuốn sách mình đang học.

Ông cau mày. “Khôi hài nhỉ. Bố không nhớ là con từng hỏi mượn sách của bố.”

Để đánh lạc hướng ông, tôi hỏi sang một vấn đề mình đang thắc mắc. Tôi chỉ vào công thức dùng định nghĩa độ dốc của đường thẳng rồi hỏi, “Con không hiểu cái tam giác nhỏ này là gì.”

“Nếu con không hiểu cái đó thì không thể học tiếp những cái khác đâu,” Bố nói. “Nó gọi là delta. Delta có nghĩa là thay đổi - sự khác biệt giữa 2 giá trị trong một khoảng thời gian.” Ông quỳ một chân xuống rồi cầm lấy cây bút chì từ tay tôi. “Con nhìn này, nếu như giá trị của x và y thay đổi thì tọa độ chúng biểu diễn cũng thay đổi theo. Sau đó nếu con thay đổi giá trị thời gian...” Chợt Bố bỏ lửng lời giảng. “Nếu như không được tham gia vào lớp tích phân thì con tự học làm gì?”

“Bố à, mọi việc ở Cape Coalwood của chúng con đang rất phát triển. Bố thử xuống xem một lần đi.”

Ông đứng dậy. “Ừ, để khi nào có thời gian đã...”

“Bố lúc nào cũng có thời gian cho anh Jim cả,” tôi buột miệng thốt lên, làm Bố và cả bản thân tôi ngạc nhiên về sự quyết liệt trong câu nói đó. Tôi thở hắt ra, sợ hãi. “Hãy thử xuống xem một lần đi Bố,” tôi nói. Trong giọng tôi chứa đầy sự biện minh mặc dù tôi ghét cay ghét đắng kiểu nói đó.

Ông mở cửa. “Bố vẫn chưa bỏ ý định muốn con trở thành một kỹ sư mỏ đâu. Bố con mình có thể cùng nhau làm việc mà.”

Tôi lắc đầu nguầy nguậy. “Con vẫn không muốn làm việc đó.”

“Con không muốn ư - anh bạn nhỏ à, khi con lớn lên, con sẽ thấy có rất nhiều việc con phải làm, cho dù có muốn hay không đi nữa.”

“Vâng, con biết điều này thưa Bố -”

“Nhưng những gì bố nghĩ chỉ như nước đổ lá môn đối với con thôi, phải không?”

“Không phải vậy!” Nhưng làm sao tôi giải thích được bây giờ? Tôi bối rối muốn tìm ra lời thích hợp để nói cho Bố hiểu rằng tôi chỉ muốn làm việc cho Tiến sĩ von Braun chứ không phải tôi muốn chống đối ông. Và tại sao ông không tự hào về việc tôi muốn tự chế tạo tên lửa bằng chính sức mình như việc Jim được chơi bóng bầu dục cơ chứ? Jim cũng sẽ rời khỏi Coalwood thôi mà?

“Con sẽ không tuân theo lệnh bố đâu, phải không?” Bố buộc tội.

“Bố à, con...” tôi nghẹn ngào nói không nên lời. Tôi thầm nguyền rủa sự vụng về của mình khi đối diện với ông.

Ông nhìn tôi, tỏ rõ sự thất vọng làm nước mắt tôi chực tuôn trào. Rồi ông ra khỏi phòng, đóng sầm cửa lại. Một giọt lệ lăn dài trên má tôi. Tôi lặng lẽ đưa tay áo lên quệt nước mắt. Nó làm tôi cảm thấy thật kinh tởm. Tại sao tôi lại để Bố chạm vào tự ái của mình như vậy? Biết là ông không hiểu những gì tôi đang làm, nhưng tôi hoàn toàn đúng mà? Tương lai sẽ nằm ở một nơi nào khác, không phải tại Coalwood này và tôi phải chuẩn bị sẵn sàng cho nó. Đó là những gì Mẹ và cả những người khác đều tin tưởng. Nhưng tại sao mặc dù Bố hoàn toàn sai, còn tôi hoàn toàn đúng mà tôi lại cảm thấy buồn bã như vậy? Nếu ông chịu xuống Cape Coalwood để chứng kiến, dù chỉ một lần thôi...

Mặc cho tôi cảm thấy kinh tởm, nước mắt vẫn cứ tuôn dài. Như thường lệ, mỗi khi cần đả thông tư tưởng, tôi đều tựa lên cửa sổ cạnh giường ngủ và nhìn ra ngoài đường. Daisy Mae lại bên cạnh và giụi đầu vào gò má đang ướt đẫm của tôi. Tôi trông thấy những người thợ mỏ đang di chuyển theo lối mòn, mấy hộp cơm của họ lấp lóa trong ánh đèn phát ra từ thang máy. Một số người khác đang đi trở xuống theo hướng ngược lại, họ vừa hoàn thành xong công việc của mình. Mỗi người trong bọn họ đều đang biết rõ mình cần làm gì. Còn tôi thì vẫn đang đợi đến một ngày mà tôi cũng có thể khẳng định được điều đó. Nhưng giờ đây, tôi thật nghi ngờ về tính khả thi của nó.

HÔM SAU, tôi trở về nhà sau giờ học và nhìn thấy một thông điệp nằm trên bàn:

Chú Ferro gọi - cửa hàng kim khí điện máy: Cháu nghĩ sao nếu bọn chú bắt vít cho miệng tên lửa, bên ngoài, bên trong hay cả hai phía? (Sonny - có đủ hiểu biết để trả lời không?) Yêu con, Mẹ.

Tôi dùng chiếc “hắc phôn” để gọi cho chú Ferro. Tôi bảo chú việc bắt vít cho miệng tên lửa là ý kiến hay. Điều đó đồng nghĩa với việc chú ấy sẽ bỏ đi phần vật liệu hình nón ở 2 đầu, giúp giảm bớt trọng lượng. Tôi nhận ra rằng việc này sẽ giúp cho tên lửa đạt độ cao lớn hơn.

“Mấy người thợ nghĩ rằng cháu sẽ thích nó đấy, Sonny,” chú Ferro nói. “Thực ra, Caton đã thực hiện rồi. Chú ấy đã làm cho cháu một chiếc dài 91cm, bắt vít 45 độ cho miệng tên lửa cả 2 đầu. Cháu muốn đến lấy ngay không? Và bọn chú cũng muốn cháu phóng ngay vào cuối tuần này được không?”

Khi tôi đồng ý, chú Ferro hét toáng lên câu trả lời của tôi cho mấy người thợ của mình nghe và một tiếng hú vọng lại. “Nói với chú nhóc hỏa tiễn là tất cả bọn tôi sẽ cùng đến xem!” người nào đó thét lên và rồi tôi nghe họ đồng loạt đếm ngược. “Năm-bốn-ba-hai-một-vút!”

Tôi đạp xe xuống xưởng kim khí điện máy và nhìn thấy chiếc hỏa tiễn dài 91cm nằm chễm chệ trên miếng vải đen trên bàn cạnh mấy bộ máy móc. Ngoài miệng tên lửa được bắt vít, chú Caton còn trình bày thiết kế mới của mình về cách gắn bộ thăng bằng vào phần thân. Chú đã chế một cái gờ dài khoảng 2,54cm chạy dọc theo chiều dài bộ thăng bằng ở cả 2 đầu và uốn nó cong theo phần thân. Hai cái đai bản nhỏ cắt ra từ tấm thép cán nguội dùng bọc quanh phần gờ và cố định bộ thăng bằng lại một cách chắc chắn. Tuy thiết kế thật đẹp nhưng tôi cảm thấy nghi ngại về trọng lượng của nó. Tôi còn e rằng chú Caton đã làm quá nhiều thay đổi cùng một lúc. “Không đâu, Sonny,” chú Caton biện minh. “Nếu như chỉ thay đổi mỗi lần một thứ thì còn lâu cháu mới tìm ra được thiết kế tốt nhất.”

Tôi hiểu ý của chú Caton, nhưng việc này sẽ gây ra tranh cãi với Quentin cho mà xem. Quentin muốn chúng tôi chỉ thay đổi mỗi lần một chi tiết thôi, nhằm tìm ra ngay nguyên nhân nếu như cuộc thử nghiệm bị thất bại.

Chú Caton dùng sơn đỏ viết lên chữ Auk XX dọc theo phần thân bóng loáng của chiếc tên lửa, mặt bên kia là chữ BCMA. Phần chóp bằng gỗ cũng được sơn đỏ. Chúng tôi đứng lùi lại, hài lòng chiêm ngưỡng thành quả của mình. Nó trông như một thành phẩm chuyên nghiệp hạng nhất. Tôi bàn bạc với mấy đứa bạn ở trường và nhất trí sẽ đong đầy Auk XX bằng chất nổ kẹo ngọt vào thứ sáu và phóng vào thứ bảy. Quentin theo xe buýt của trường đến Coalwood để giúp tôi nhồi chất nổ và ngủ lại nhà tôi để đi sớm vào sáng hôm sau. Khi nhìn thấy những thay đổi mà chú Caton đã làm, môi cậu ấy trề ra. “Có lẽ chú ấy là một thợ máy bậc nhất thật, nhưng lại chẳng hiểu gì về kiến thức khoa học căn bản cả,” cậu phán. “Để đảm bảo thành công, chúng ta phải cẩn trọng trước khi tạo ra những thay đổi như thế này.”

Tôi thuật lại cho cậu ấy về cuộc nói chuyện của mình với người thợ máy. “Tớ nghĩ chú ấy có phần đúng,” tôi bảo. “Làm theo cách của cậu thì lâu lắm mới thành công được.”

“Và đến khi chiếc tên lửa này nổ tung mà cậu chẳng thể tìm ra nguyên nhân thì sao?” Quentin hỏi, mặt nhăn hết cả lại. “Cậu sẽ rút tỉa được gì từ đó?”

“Mấy người ở Cape Canaveral nói rằng họ học hỏi được từ thất bại nhiều hơn từ thành công mà,” tôi phản bác.

“Vậy thì họ toàn là đồ phế thải thôi.”

“Cậu nghĩ tớ cũng vậy à?” tôi quạt lại. “Rằng tớ cũng là đồ phế thải à?”

“Không, Sonny,” Quentin ôn tồn đáp. “Tớ chỉ nghĩ rằng cậu đang quá nôn nóng, và chẳng hiểu vì sao lại như vậy nữa.”

Tôi biết cách làm cậu ấy vui lên. “Đúng, tớ đang rất nôn nóng và cậu cũng nên như vậy đi. Chúng ta sẽ tham gia hội chợ khoa học vào năm sau.” Sự thật tôi cũng đã suy nghĩ về việc này, nhất là khi cô Riley thường hỏi han xem quyết định tham gia của tôi. Cô đã đối xử quá tốt, tìm sách và giúp đỡ nhiều thứ khác nữa, cho nên tôi muốn làm cô vui lòng. Nhưng nguyên do chủ yếu thúc đẩy chính là sự giận dữ của tôi đối với Bố. Nếu như chúng tôi chiến thắng tại hội chợ khoa học thì đó là minh chứng hùng hồn nhất đối với ông, đúng không? Tôi sẽ có thể phe phẩy huân chương hay bằng khen trước mặt Bố. Còn nếu thua thì tôi cũng chẳng thể rơi vào hoàn cảnh tệ hại hơn bây giờ được.

Quentin đột nhiên tươi tỉnh hơn khi nghĩ về viễn cảnh đó. “Cậu nói nghiêm túc chứ? Thật tuyệt quá! Chúng ta sẽ chiến thắng tất cả - tỉnh, bang và toàn quốc nữa! Tớ biết là như vậy mà!”

Tôi đặt mấy chiếc muỗng dùng đong nguyên liệu cho chất nổ kẹo ngọt xuống. “Chiến thắng tất cả ư? Tớ nghĩ cậu thích làm từng cái một ấy chứ.”

Quentin lườm tôi. “Sonny, bố mẹ cậu có khả năng cho cậu học đại học, đúng không?”

Tôi thầm nghĩ không biết nên cho Quentin biết rằng bao nhiêu về cuộc chiến đang bùng nổ giữa bố mẹ mình. “Mẹ tớ có nhắc tới,” tôi cẩn trọng từng lời. “Tớ nghĩ bà sẽ xem xét nếu tớ thật sự muốn học.”

“Ừm, còn bố mẹ tớ thì không thể lo cho tớ học đại học được rồi - họ chỉ có thể lo cho tớ và em gái vừa đủ ăn, đủ mặc. Tớ không biết mấy đứa kia thì sao, nhưng tớ đoán rằng cũng không hơn gì tớ đâu. Nhưng tớ và họ đều biết rằng dù gì đi nữa bọn mình cũng phải học đại học thôi. Sonny, cậu là chìa khóa của cánh cửa này. Cậu chính là tấm vé vào đại học của bọn mình đấy.”

“Tớ ấy à?” Tôi cảm thấy như cậu ấy vừa đặt lên người mình một tảng đá nặng ngàn cân. “Quentin à, tớ không biết họ có cấp học bổng tại hội chợ khoa học đó hay không, ngay cả cấp toàn quốc cũng chưa chắc có. Thường chỉ có huân chương hay bằng khen là cùng. Nó chỉ tượng trưng cho danh dự, nó quí hơn tất cả mà.”

Cậu ấy lại nhìn tôi lắc đầu, quả là một thầy giáo kiên nhẫn. “Cậu không nhận ra được rằng sự táo bạo của bọn mình sẽ được đánh giá như thế nào à? Đến tận bây giờ cậu vẫn không nhận ra những gì mà chúng ta - những người con của thợ mỏ mà Chúa đã sinh ra ở cái miền Tây Virginia hang cùng ngõ hẻm này - đạt được ư? Có lẽ sẽ không có những phần học bổng trực tiếp, nhưng thành công của bọn mình sẽ đánh động những người khác. Nói là cơ hội của chúng mình, Sonny ạ. Cơ hội cho chính tớ.”

Tảng đá tưởng tượng càng nặng hơn trong lòng tôi. Tôi chỉ nghĩ mấy quả tên lửa này sẽ giúp tôi được sát cánh cùng von Braun một ngày không xa, nhưng Quentin thì lại nghĩ đến những thứ trực tiếp và thực tế hơn nhiều. Tôi bắt đầu bảo cậu ấy bỏ ý định đó đi - mặc dù việc này có vẻ khó thực hiện - nhưng rồi tôi chợt nghĩ đến Bố. Tôi có lý do riêng để chiến thắng mà?

Khi quay lại việc đong chất nổ kẹo ngọt vào tên lửa, tôi chợt thấy một cảm giác chưa hề xuất hiện trong lòng mình bao giờ - mạnh mẽ, tự tin, và giận dữ cùng một lúc. Nói giống như một sự ngạo mạn bẩm sinh vậy và cảm giác này thật tuyệt. “Được rồi, Q” tôi chỉ kết lại bằng một câu.

AUK XX rời khỏi bệ phóng, đạt ngay độ cao 2,54m, rồi 5,8m, và rồi 7,62m, gầm rú dữ dội lên bầu trời xanh. Quentin cùng Billy chạy ra cùng máy kinh vĩ, nhưng ngay lúc họ vừa kịp đo góc độ của tên lửa thì nó phát nổ. Những mảnh vụn kim loại rơi rụng như mưa xuống Cape Coalwood, lũ nhóc chúng tôi nhanh chân chạy núp vào lô cốt, còn mấy người thợ thì cùng nhau dạt hết xuống đường. Đến khi nghe thấy tiếng uỵch tạo ra bởi phần tên lửa còn sót lại rơi xuống đất, chúng tôi mới lồm cồm bò ra thu lại mấy mảnh vỡ. Toán thợ máy buồn rầu bu quanh lô cốt. Tôi cầm phần lớn nhất còn sót lại của tên lửa, mảnh thân giữa, cho chú Caton xem. Hàng chữ danh dự đã bị cháy xém chỉ còn chữ k thay vì Auk và X thay vì XX. “Có phải mấy cái ốc vít gây ra vụ nổ không?” chú hỏi.

“Cháu không nghĩ vậy đâu,” tôi đáp. “Nguyên nhân gây nổ hình như xuất phát từ 1/3 thân trên.”

“Chẳng có cách nào tìm ra nguyên nhân,” Quentin lầm bầm, trong tay đầy mảnh vụn. “Chú đã thay đổi quá nhiều thiết kế trong một lần. Ai mà biết được?”

Chú Caton rầu rĩ quan sát mảnh thân sót lại, ngón tay di di phần rìa. “Chú chẳng bao giờ nghĩ có sức mạnh nào có thể làm nổ tung một cái ống kim loại như vậy. Nó chịu được áp lực tác động ngay cạnh bên lên đến 1.512kg/m2, cả mối hàn cũng vậy.”

“Mối hàn nào cơ ạ?” Quentin hỏi gặng.

Chú Caton nhún vai. “Chú dùng một ống kim loại rồi hàn nối cho dài ra. Bọn chú không có mấy chiếc ống nguyên vẹn. Chúng đắt tiền lắm. Bọn chú phải tận dụng những gì còn sót lại để làm quả tên lửa này đấy.” Nói rồi chú xoay thân tên lửa lại. “Mối hàn đây này.”

Tôi nhận ra ngay nguyên nhân thất bại khi nhìn thấy một vết rách sâu ngay mối hàn - dù rất khéo và khó nhận biết. Hàn nối được thực hiện bằng cách cuộn hai tấm kim loại lại thành hình ống, chập 2 đầu lại với nhau rồi hàn ngay giữa. Mối nối này quá yếu ớt cho quả tên lửa của bọn tôi. Áp lực tạo ra ở đây quá lớn.

Mấy người thợ máy còn lại túm tụm vào. “Nên dùng mối hàn đắp sẽ tốt hơn Clinton à,” một trong số họ lên tiếng. “Chịu được thêm áp lực nổ 245kg nữa.” Mối hàn đắp là chồng đuôi 2 tấm kim loại lên nhau, cuộn thành hình ống rồi hàn lại.

“Ừ, tôi biết, lẽ ra có thể làm vậy, tôi chẳng biết mình nghĩ gì nữa.” chú Caton buồn bã đáp.

“Mình có thể dùng loại ống nguyên được không ạ?” tôi hỏi, tỏ vẻ không hài lòng với bất cứ mối hàn nào.

“Chú phải đặt hàng,” chú Caton ngập ngừng đáp. “Phải được bố cháu phê duyệt đó.”

“Được thôi ạ,” tôi quả quyết. “Cháu sẽ lo việc này. Chú cứ đặt hàng đi nhé.”

Tôi chắc chắn rằng việc chú Caton đặt hàng sẽ diễn ra suôn sẻ. Nếu như Bố không cung cấp thì tôi cũng sẽ có cách tìm được, bằng cách này hay cách khác và bằng bất cứ giá nào - lừa gạt, mưu mẹo hay thậm chí là chôm chỉa. Tôi chẳng cần Bố giúp. Tôi để cho sự nóng giận và cay nghiệt sôi sục trong lòng mình, chẳng mảy may có ý định ngăn cản nó. Thay vì căm ghét cảm giác này, tôi lại tự hào về nó. Tôi đang trở nên gai góc hơn, giống hệt như ông.