Trong lúc những sự việc chúng ta vừa kể đang diễn ra, Sualtaim — biệt hiệu “Người dưỡng dục nhân hậu”, con trai của Becaltach “Kẻ ít của cải”, con trai của Moraltach “Kẻ lắm của cải”, đồng thời là cha của Cuchulain mac Sualtaim, từ thái ấp của Sualtaim ở đồng bằng Murthenme — được thám báo cho hay về nỗi khốn cùng và những vết thương rớm máu của người con trai đang phải quần thảo trong một cuộc chiến không cân sức tại chiến dịch Cuộc săn bò Cualnge, đối đầu với Calatin Dana “Kẻ táo bạo” cùng hai mươi bảy người con trai của y, với Glass con trai của Delga là cháu nội y, và cuối cùng là với Ferdiad con trai của Daman.
Chính lúc ấy, Sualtaim cất lời: “Dù là gì đi nữa, âm thanh ta nghe thấy từ đằng xa kia,” Sualtaim thốt lên, “là vòm trời đang nứt vỡ, hay biển cả đang rút triều, hay mặt đất đang rung chuyển, hay đó chính là nỗi khốn cùng của con trai ta đang bị áp đảo trong cuộc tranh giành tại chiến dịch lùa đàn bò Cualnge?”
Quả thực, Sualtaim đã nói đúng. Sau một hồi, ông lên đường để tìm hiểu mọi chuyện mà không chút vội vã. Khi Sualtaim đến nơi con trai mình là Cuchulain đang nằm, và thấy chàng chi chít vết thương, những nhát chém đẫm máu cùng vô số vết đâm, Sualtaim bắt đầu rên rỉ và khóc thương cho Cuchulain.
Thế nhưng, Cuchulain chẳng lấy làm vinh dự hay tự hào gì trước cảnh Sualtaim đang than khóc thảm thiết cho mình, bởi chàng thừa biết rằng dẫu bản thân có mang thương tích và tàn tạ đến đâu, Sualtaim cũng chẳng phải là người có đủ khả năng rửa hận cho chàng. Bản tính Sualtaim là vậy: ông không phải một chiến binh tồi, nhưng cũng chẳng phải một dũng tướng lừng lẫy; ông chỉ là một người đàn ông lương thiện và đáng kính mà thôi. “Nào, cha Sualtaim của con,” Cuchulain nói, “hãy dứt bỏ tiếng thở dài và niềm tiếc thương dành cho con, rồi cha hãy đến Emain Macha gặp các tráng sĩ xứ Ulster và bảo họ hãy mau chóng đến đây để bảo vệ đàn gia súc của mình, vì con không còn đủ sức che chở cho chúng tại các khe núi và đèo hiểm trở của vùng đất Conalle Murthemni nữa. Một mình con đơn độc chống lại bốn trong số năm đại tỉnh của Erin, từ thứ Hai cuối mùa Thu cho đến tận đầu mùa Xuân, ngày ngày hạ gục một kẻ địch trên mỗi khúc cạn và trăm chiến binh mỗi đêm. Con không được ban cho một trận chiến công bằng hay một cuộc đấu tay đôi, chẳng một ai đến giúp đỡ hay cứu viện cho con cả. Vết thương và nhức nhối trên người con nặng nề đến mức con không thể chịu được xiêm y hay y phục chạm vào da thịt, khiến con phải dùng những chiếc vòng nịt trói giữ áo choàng bên trên. Những búi cỏ khô được nhét đầy vào các vết thương của con. Từ đỉnh đầu cho đến gót chân, không còn một khoảng trống nào bằng mũi kim mà không mang vết thương hay chỗ lở loét, và trên khắp cơ thể con từ đỉnh đầu đến gót chân, chẳng có lấy một sợi tóc nào mà phần ngọn có thể đỡ nổi mũi kim mà không dính một giọt máu đỏ sẫm, ngoại trừ bàn tay trái đang cầm khiên là còn nguyên vẹn, dẫu rằng ngay ở đó cũng mang tới một trăm rưỡi vết thương đẫm máu. Xin họ hãy lập tức giao chiến với kẻ thù, và nếu họ không sớm rửa nhục này ngay bây giờ, họ sẽ chẳng bao giờ rửa được cho đến tận Ngày Phán Xử và ngày tận thế!”
Sualtaim lên lưng Liath xứ Macha — con chiến mã duy nhất của ông — để mang lời cảnh báo đến với các tráng sĩ xứ Ulster.
Khi đến sát thành Emain, ông cất tiếng hô vang: “Người bị giết, phụ nữ bị cướp, gia súc bị lùa đi, hỡi những người con của xứ Ulster!” Sualtaim kêu lên.
Ông không nhận được câu trả lời thỏa đáng từ những người Ulster, và vì thế, ông tiếp tục tiến sâu hơn đến tận hào lũy của Emain. Tại đó, ông lại cất tiếng hô lớn những lời ấy: “Người bị giết, phụ nữ bị cướp, gia súc bị lùa đi, hỡi những người con của xứ Ulster!” Sualtaim kêu lên.
Và một lần nữa, ông vẫn không nhận được sự đáp đền mong đợi từ các tráng sĩ xứ Ulster. Tình hình trong hàng ngũ người Ulster lúc bấy giờ là thế này: theo luật lệ geis, thần dân Ulster không được phép lên tiếng trước nhà vua, và nhà vua không được phép lên tiếng trước ba vị pháp sư của mình. Sau đó, Sualtaim thúc ngựa tiến đến “Phiến đá của các con tin” ở Emain Macha. Ông lại hô vang những lời ấy: “Người bị giết, phụ nữ bị cướp, gia súc bị cướp đi!”
“Nhưng ai đã giết họ, ai đã cướp họ, và ai đã mang chúng đi?” pháp sư Cathba cất tiếng hỏi.
“Ailill và Medb, dưới sự mưu lược của Fergus mac Roig, đã áp đảo các ngươi. Dân chúng của các ngươi đã bị bức hiếp cho đến tận Dûn Sobairche,” Sualtaim đáp. “Vợ con của các ngươi, ngựa chiến và đàn ngựa giống của các ngươi, bầy gia súc và đàn chiêu dương của các ngươi đã bị cướp đi sạch sẽ. Một mình Cuchulain đang đơn độc chặn đứng và cầm chân các đạo quân của bốn đại tỉnh Erin tại các khe núi và đèo hiểm trở thuộc vùng đất Conalle Murthemni. Một trận chiến công bằng bị từ chối đối với chàng, những cuộc đấu tay đôi không được ban cho chàng, và chẳng có lấy một ai đến cứu viện hay giúp đỡ chàng. Cuchulain đã không để cho chúng đặt chân vào đồng bằng Murthemne hay vùng đất Ross. Chàng đã ở đó suốt ba tháng mùa đông. Chàng thanh niên ấy đã mang thương tích, các khớp xương rời rã. Những chiếc vòng nịt trói giữ áo choàng của chàng. Từ đỉnh đầu đến gót chân chàng, không còn nổi một sợi tóc nào mà mũi kim có thể đậu lại mà không dính một giọt máu đỏ sẫm, ngoại trừ bàn tay trái đang cầm khiên của chàng, nơi cũng hằn lên một trăm rưỡi vết thương đẫm máu. Và nếu các ngươi không sớm rửa sạch mối nhục này, các ngươi sẽ chẳng bao giờ rửa được cho đến tận cùng thời gian và cuộc đời.”
“Cái chết, sự diệt vong và sự hủy diệt mới là thứ thích hợp hơn cho kẻ dám cả gan xúi giục nhà vua như thế!” pháp sư Cathba phán.
“Quả thật, đúng là như vậy!” tất cả các tráng sĩ xứ Ulster đồng thanh đáp.
Ngay lúc đó, Sualtaim phẫn nộ và giận dữ bỏ đi, bởi ông đã không nhận được câu trả lời thỏa đáng từ những người Ulster. Khi ấy, con chiến mã Liath xứ Macha lồng lên dưới thân Sualtaim rồi lao thẳng vào các công sự của Emain. Do sự va chạm ấy, Sualtaim ngã xuống ngay dưới tấm khiên của chính mình, khiến chiếc khiên xoay ngược lại và phần rìa khía cạnh của nó đã chém đứt phăng đầu ông — dẫu có kẻ lại bảo rằng ông đang ngủ thiếp đi trên phiến đá, rồi khi giật mình tỉnh dậy thì ngã từ trên đó xuống tấm khiên. Chính vì thế mà sự kiện này được gọi là “Cái chết bi thảm của Sualtaim”.
Con ngựa tự quay đầu chạy trở lại Emain, mang theo chiếc khiên buộc trên mình và chiếc đầu đẫm máu đặt trên chiếc khiên ấy. Và cái đầu của Sualtaim lại cất lên những lời quen thuộc: “Người bị giết, phụ nữ bị cướp, gia súc bị lùa đi, hỡi những người con của xứ Ulster!” cái đầu của Sualtaim vang lên.
“Tiếng kêu ấy quả thực có phần hơi quá lố,” Conchobar cất lời; “bởi vì bầu trời vẫn ở trên đầu chúng ta, mặt đất vẫn ở dưới chân chúng ta, và biển cả vẫn bao quanh chúng ta đây. Trừ phi các tầng trời sụp đổ cùng những trận mưa sao giáng xuống diện mạo nhân gian này, trừ phi mặt đất nứt toác ra trong những trận động đất dưới chân chúng ta, hoặc trừ phi đại dương cuồn cuộn với những đường viền xanh thẳm tràn ngập qua phần trán rậm cỏ của trái đất này, ta mới không đưa từng con bò, từng người phụ nữ trở về chuồng trại, nhà cửa và chốn dung thân của họ với vinh quang của chiến trận và tranh tài!”
Ngay lập tức, một sứ giả thuộc đội cận vệ của Conchobar được triệu đến, đó là Findchad Ferbenduma (“Kẻ mang tù và bằng đồng”), con trai của Fraech Lethan (“Kẻ vai rộng”); Conchobar ra lệnh cho anh ta đi triệu tập và điểm mặt các tráng sĩ xứ Ulster. Và trong trạng thái nửa mê man của giấc ngủ cùng những cơn đau hành hạ, Conchobar lần lượt điểm danh từng người còn sống lẫn người đã khuất trong hàng ngũ họ, rồi cất lời phán truyền:
“Hỡi Findchad, hãy đứng lên!
Ta sai phái ngươi đi:
Một sứ mạng chớ nên lơ đễnh;
Hãy loan tin cho các thủ lĩnh xứ Ulster!”
Đội ngũ của những người con xứ Ulster.
Hãy tiến đến Derg, đến vùng vịnh Deda, đến Lemain, đến Follach, đến Illann con trai của Fergus ở Gabar, đến Dornaill Feic ở Imchlar, đến Derg Imdirg, đến Fedilmid con trai của Ilar Cetach xứ Cualnge ở Ellonn, đến Reochad con trai của Fathemon ở Rigdonn, đến Lug, đến Lugaid, đến vùng vịnh của Cathba, đến Carfre ở Ellne, đến Laeg ở con đường đắp cao của hắn, đến Gemen trong thung lũng của hắn, đến Senoll Uathach ở Diabul Ard, đến Cethern con trai của Fintan ở Carrloig, đến Cethern ở Eillne, đến Tarothor, đến pháo đài của Mulach, đến nhà thơ hoàng gia Amargin, đến Uathach Bodba, đến Morrigan ở Dûn Sobairche, đến Eit, đến Roth, đến Fiachna ở gò đất của hắn, đến Dam drend, đến Andiaraid, đến Manè Macbriathrach “Kẻ hùng biện”, đến Dam Derg “Kẻ áo đỏ”, đến Mod, đến Mothus, đến Iarmothus ở Corp Cliath, đến Gabarlaig ở Linè, đến Eocho Semnech ở Semne, đến Eochaid Laithrech ở Latharne, đến Celtchar con trai của Uthecar ở Lethglas, đến Errgè Echbel “Miệng ngựa” ở Bri Errgi “Ngọn đồi của Errgè”, đến Uma con trai của Remarfessach “Râu rậm” ở Fedain xứ Cualnge, đến Munremur “Cổ rụt” con trai của Gerrcend “Đầu ngắn” ở Moduirn, đến Senlabair ở Canann Gall “Xứ ngoại kiều”, đến Fallomain, đến Lugaid — vua của tộc Fir Bolg, đến Lugaid xứ Linè, đến Buadgalach “Anh hùng chiến thắng”, đến Abach, đến Fergna ở Barrene, đến Anè, đến Aniach, đến Abra, đến Loegaire Milbel “Miệng ngọt” bên ngọn lửa của hắn, đến ba người con của Trosgal ở Bacc Draigin “Hốc gai”, đến Drend, đến Drenda, đến Drendus, đến Cimb, đến Cimbil, đến Cimbin ở Fan na Coba “Sườn dốc...”, đến Fachtna con trai của Sencha tại thái ấp của ông, đến Sencha, đến Senchainte, đến Bricriu, đến Briccirne con trai của Bricriu, đến Brecc, đến Buan, đến Barach, đến Oengus thuộc tộc Fir Bolg, đến Oengus con trai của Letè, đến Fergus con trai của Letè, đến ..., đến Bruachar, đến Slangè, đến Conall Cernach “Kẻ chiến thắng” con trai của Amargin ở Midluachar, đến Cuchulain con trai của Sualtaim ở Murthemne, đến Menn con trai của Salcholga ở Rena “Vùng sông nước”, đến ba người con của Fiachna là Ross, Darè và Imchad ở Cualnge, đến Connud mac Morna ở Callann, đến Condra con trai của Amargin tại thái ấp của ông, đến Amargin ở Ess Ruaid, đến Laeg ở Leirè, đến Oengus Ferbenduma “Kẻ mang tù và bằng đồng”, đến Ogma Grianainech “Gương mặt thái dương” ở Brecc, đến Eo mac Fornè, đến Tollcend, đến Sudè ở Mag Eol thuộc Mag Dea, đến Conla Saeb ở Uarba, đến Loegaire Buadach “Kẻ khải hoàn” ở Immail, đến Amargin Iarngiunnach “Tóc đen” ở Taltiu, đến Furbaide Ferbenn “Kẻ đội mũ sắt có sừng” con trai của Conchobar ở Sil thuộc Mag Inis “Đồng bằng đảo”, đến Cuscraid Menn “Kẻ nói lắp” xứ Macha con trai của Conchobar ở Macha, đến Fingin ở Fingabair, đến Blae “Chủ quán trọ của hai mươi người”, đến Blae “Chủ quán trọ của sáu người”, đến Eogan con trai của Durthacht ở Fernmag, đến Ord ở Mag Sered, đến Oblan, đến Obail ở Culenn, đến Curethar, đến Liana ở Ethbenna, đến Fernel, đến Finnchad ở Sliab Betha, đến Talgoba ở Bernas “Khe núi”, đến Menn con trai của tộc Fir Cualann ở Mag Dula, đến Iroll ở Blarinè, đến Tobraidè con trai của Ailcoth, đến Ialla Ilgremma “Kẻ lập nhiều chiến công”, đến Ross con trai của Ulchrothach “Kẻ đa hình” ở Mag Dobla, đến Ailill Finn “Kẻ tóc vàng”, đến Fethen Bec “Kẻ bé nhỏ”, đến Fethan Mor “Kẻ to lớn”, đến Fergus con trai của Finnchoem “Kẻ xinh đẹp dịu dàng” ở Burach, đến Olchar, đến Ebadchar, đến Uathchar, đến Etatchar, đến Oengus con trai của Oenlam Gabè “Thợ rèn một tay”, đến Ruadri ở Mag Tail, đến Manè con trai của Crom “Kẻ còng lưng”, đến Nindech con trai của Cronn, đến ..., đến Mal mac Rochraidi, đến Beothach “Kẻ hoạt bát”, đến Briathrach “Kẻ lắm lời” tại thái ấp của ông, đến Narithla ở Lothor, đến hai người con của Feic là Muridach và Cotreb, đến Fintan con trai của Niamglonnach “Người có những chiến công lừng lẫy” ở Dun da Benn “Dûn hai chái”, đến Feradach Finn Fechtnach “Kẻ công chính rạng ngời” ở Nemed “Ngôi điện thờ” thuộc Sliab Fuait, đến Amargin con trai của Ecetsalach “Thợ rèn lấm lem” ở Buas, đến Bunnè con trai của Munremar, đến Fidach con trai của Dorarè, đến Muirnè Menn “Kẻ nói lắp”.
Việc tập hợp lực lượng và điểm danh đội ngũ mà Conchobar đã ủy thác chẳng hề là một nhiệm vụ nặng nhọc đối với Findchad chút nào. Bởi tất cả những người Ulster ở phía đông Emain, phía tây Emain và phía bắc Emain đều lập tức lên đường kéo về bãi trường đấu Emain theo hiệu lệnh của vị vua, theo lời hứa với chúa tể của mình, và để chờ ngày Conchobar bình phục. Riêng những ai đến từ phía nam Emain thì chẳng đợi Conchobar khôi phục sức khỏe, mà đã trực tiếp lên đường bám theo vết tích của đạo quân và những dấu móng guốc của chiến dịch Táin.
Chặng hành quân đầu tiên của đoàn quân Ulster dưới quyền Conchobar trong đêm hôm đó là từ Emain đến bãi cỏ xanh ở Iraird Cuillinn.
“Sao chúng ta còn chần chừ lúc này nữa, hỡi các tráng sĩ?” Conchobar hỏi.
“Chúng thần đang đợi các con của ngài,” họ đáp; “Fiacha và Fiachna — những kẻ đã cùng một đạo quân rời bỏ chúng ta để đến Tara nhằm đón Erc, con trai của công chúa Fedlimid Nocruthach “Chín hình thái” tức con gái ngài, đồng thời cũng là con trai của Carbre Niafer — vua xứ Tara, để cậu ta dẫn theo lực lượng đại quân, các tráng đinh và binh đoàn của mình đến hội quân với chúng ta vào lúc này. Chừng nào hai đạo quân ấy chưa gia nhập cùng chúng ta, chúng ta sẽ không tiến thêm bước nào từ nơi này nữa.”
“Ta lấy danh dự mà thề rằng,” Conchobar lớn tiếng kêu lên; “ta sẽ không nán lại đây thêm giây phút nào nữa vì bọn họ, kẻo người xứ Erin hay tin ta đã gượng dậy từ cơn suy nhược và những nỗi đau đớn vừa qua. Bởi vì người Erin thậm chí còn chẳng biết liệu ta còn sống hay đã chết!”
Ngay sau đó, Conchobar và Celtchar cùng với ba ngàn chiến binh đi chiến xa vung đầy giáo mác tiến thẳng đến Ath Irmidi “Khúc cạn mũi giáo”. Và tại đó, họ chạm trán một trăm sáu mươi tráng sĩ lực lưỡng thuộc đội cận vệ của Ailill và Medb, đang áp giải một trăm sáu mươi phụ nữ xứ Ulster làm chiến lợi phẩm. Đó chính là phần của chúng trong chiến lợi phẩm cướp được từ Ulster: mỗi tên giặc giữ một nữ tù nhân trong tay. Conchobar và Celtchar lập tức chém đứt đầu cả một trăm sáu mươi tên giặc và giải cứu một trăm sáu mươi người phụ nữ bị bắt làm tù binh. Ath Irmidi “Khúc cạn mũi giáo” là tên gọi của địa danh ấy cho đến tận thời điểm đó; và từ đó về sau, nó mang tên là Ath Fenè. Nơi đây được gọi là Ath Fenè vì các chiến binh của xứ Fenè từ phương đông và các chiến binh của xứ Fenè từ phương tây đã giáp chiến với nhau trong một trận chiến đấu tay đôi khốc liệt ngay bên bờ khúc sông cạn.
Về phần bốn đại tỉnh của Erin, đêm hôm đó họ đóng quân tại Slemain Midè “Slane thuộc Meath”, trong khi Conchobar và Celtchar quay trở về bãi cỏ xanh ở Iraird Cuillinn ngay sát bên cạnh các tráng sĩ xứ Ulster. Ngay lập tức, Celtchar liền hô hào và khích lệ các chiến binh Ulster.
