Tù trưởng nói vài lời với hai thuộc hạ, và họ liền nhảy lên lưng ngựa phóng đi ngay lập tức.
Họ sẽ mang tin tức về nếu có chuyện gì xảy ra, lão nói; họ sẽ vào Alexandria.
Trời đã khuya khi họ quay trở lại.
Các ngươi có tin tức gì không? tù trưởng hỏi khi họ tiến lại gần đống lửa nơi lão đang ngồi. Vầng trăng đang tỏa sáng rực rỡ, chiếu rọi khoảng không gian cát mênh mông xung quanh lùm cây.
Người Frank đã đến, một người đáp.
Edgar bậtmình đứng dậy với một tiếng kêu đầy ngạc nhiên và lo lắng.
Họ đến khi nào? tù trưởng hỏi.
Khi chúng tôi vào đến thành phố thì mọi nơi đều yên tĩnh, người nọ nói, ngoại trừ việc binh lính đang bận rộn gia cố các công trình phòng thủ. Khi chúng tôi hỏi lý do, họ bảo rằng một số người Bedouin đã đến từ hai giờ trước với tin tức rằng vùng biển gần mũi Harzet đang phủ kín tàu thuyền, và chúng đang giương buồm hướng về phía này. Nhiều người không tin câu chuyện đó, nhưng tất cả người dân và binh lính đều được lệnh ra công sức xây đắp các công sự, khuân đạn cho các cỗ đại bác, chở đá để vá lại những đoạn tường thành bị phá hủy, và chuẩn bị cho việc phòng thủ. Mặt trời đã ngả về gần nửa sườn núi khi chúng tôi nhìn thấy rất nhiều chấm trắng ở mép biển. Chúng vẫn còn cách đó vài dặm khi mọi người đều chỉ tay và la lớn, Đó là kẻ thù! rồi làm việc hăng say hơn bao giờ hết. Phải mất hai tiếng sau chúng tôi mới chắc chắn đó là những con thuyền. Khi đã rõ ràng, chúng tôi đến nhà thương gia người Anh theo như ngài đã dặn. Ông ấy đang bận chỉ đạo những người thợ chạy đi chạy lại đến một chiếc tàu đậu trong cảng. Chúng tôi nói với ông ấy rằng, Thưa ngài, tù trưởng của chúng tôi đã sai chúng tôi đến báo tin nếu hạm đội của người Frank xuất hiện ở đây. Ngài ấy bảo chúng tôi hãy tìm đến ngài nếu điều đó xảy ra, vì có thể ngài sẽ muốn cho con trai mình đi cùng.
Đã quá muộn rồi, ông ấy nói; quá muộn để con tôi có thể đến với tôi. Tôi chuẩn bị khởi hành ngay bây giờ đây, như các anh thấy đấy. Rất nhiều tàu đã nhổ neo ra khơi, và thuyền trưởng vừa nhắn rằng ông ấy không thể mạo hiểm con tàu của mình bằng cách nán lại lâu hơn nữa. Người Pháp sẽ có mặt ở đây trong vòng hai hoặc ba tiếng nữa, và mặc dù họ sẽ không dám vào cảng cho đến khi trời hửu sáng, họ vẫn có thể bắt giữ tất cả các tàu thuyền đang rời đi. Hãy bảo với con trai tôi rằng tôi rất tiếc vì đã để nó đi vắng trong ngày hôm nay, nhưng tôi không hề nghĩ rằng kẻ thù lại xuất hiện sớm đến thế. Hãy bảo nó đừng lo lắng cho tôi, bởi vì chỉ một tiếng nữa là trời tối, và người Pháp sẽ phải hai tiếng sau mới tới nơi, hơn nữa họ sẽ bận túi bụi chứ chẳng đời nào đi săn đuổi những chiếc thuyền đang rời bến ở đây. Đây là lá thư cho nó; ta định để lại đây nhỡ khi nó quay về.
Năm phút sau, ông bước lên một chiếc thuyền nhỏ và được chèo ra chỗ con tàu lớn. Chúng tôi thấy họ kéo neo lên, rồi những cánh buồm được giương rộng, và con tàu lướt ra khỏi cảng. Khi đó, vì không muốn bị kẹt lại trong thị trấn, chúng tôi đi qua các cổng thành và cưỡi ngựa ra gò cát ven biển có tên là Marabout. Rồi chúng tôi xuống ngựa để xem chuyện gì sẽ xảy ra. Trời đã tối khi các chiến thuyền của người Frank tiến đến; một số tiếp tục giương buồm hướng về phía cảng, nhưng phần lớn đã thả neo và hạ buồm, và chẳng mấy chốc người ta có thể nhìn thấy vô số thuyền nhỏ đang chèo hướng vào bờ.
Khi người đó vừa dứt lời, Edgar bóc bức thư được trao cho mình. Thư viết bằng bút chì.
Edgar yêu quý của bố,—Trái với mọi dự tính, hạm đội Pháp đã xuất hiện trước mắt. Họ sẽ đến đây ngay sau khi trời tối. Thành phố đang chìm trong cơn cuồng nộ và náo động. Thuyền trưởng tàu 'Petrel' vừa cập bến, thông báo rằng người Pháp đang tiến dọc theo bờ biển từ phía tây, và bố phải lên tàu trước khi trời tối. Vì một số lý do, bố rất tiếc vì con không đi cùng bố, nhưng bố tin rằng con sẽ hoàn toàn an toàn bên những người bạn Ả Rập của mình, và có lẽ điều này sẽ hợp ý con hơn là một chuyến lưu lại dài ngày ở London. Hãy tự chăm sóc bản thân nhé, con trai. Chúa phù hộ con!—Bố thương con.
Ý nghĩ đầu tiên của Edgar khi nghe tin là sự tiếc nuối vì không thể đi cùng cha, nhưng cảm giác ấy nhanh chóng nhường chỗ cho niềm hân hoan khôn tả khi nhận ra mình sắp được chứng kiến những sự kiện đầy kịch tính.
Cậu vui hay buồn? tù trưởng hỏi.
Tôi vui nhiều hơn buồn, cậu đáp. Cha tôi chắc hẳn đang thất vọng vì tôi không cùng ông trở về nhà. Lẽ ra tôi đã không đời nào ở lại nếu có thể kịp thời gia nhập cùng ông. Dù sao đi nữa, đây không phải lỗi của tôi cũng chẳng phải lỗi của ông, mà theo tôi, đó là một vận may. Và giờ đây, thưa thủ lĩnh, tôi có thể nhận nhã ý hiếu khách của ngài, và hy vọng rằng nếu có giao chiến, tôi sẽ được sát cánh bên Sidi.
Vị người Ả Rập mỉm cười điềm đạm. Chắc chắn cậu sẽ được như vậy. Như cậu nói đấy, đó không phải lỗi của ai cả, mà là thánh ý của Allah đã để cậu lại trong sự bảo bọc của ta, và ta tin chắc rằng vận may sẽ mỉm cười với chúng ta nhờ điều đó. Giờ thì, cậu nghĩ ý định của người Frank khi đổ bộ lên Marabout thay vì tiếp tục giương buồm tấn công cảng là gì?
Điều đó chắc chắn có nghĩa là họ định tấn công thành phố từ hướng đất liền. Họ có lẽ không biết hệ thống phòng thủ yếu kém ra sao, và sợ rằng hạm đội của họ có thể chịu tổn thất nặng nề từ những cỗ đại bác, nên đành chọn cách tấn công từ phía đất liền.
Nhưng liệu họ có thể chiếm được thành phố bằng cách đó không?
Tôi không nghi ngờ gì về việc họ có thể làm được. Pháo của họ có thể thổi bay các cổng thành trong một thời gian ngắn. Hơn nữa, từ vùng đất cao gần cột trụ Pompey, họ có thể bắn phá quấy rối lực lượng bảo vệ tường thành, hoặc nếu muốn, có thể tạo ra một khoảng thủng trên tường. Tường thành đã rất cổ kỹ, và ở nhiều nơi không được tu sửa tốt.
Liệu chúng ta có thể vào thành phố để tham gia phòng thủ không? tù trưởng hỏi.
Sẽ không thể vào từ hướng này đâu, thưa tù trưởng. Quân đội Pháp sẽ nằm chắn giữa chúng ta và Alexandria, vả lại, pháo từ các chiến thuyền của họ sẽ có thể quét sạch vùng cát trắng. Chúng ta có thể vòng qua phía nam và vào thành phố từ hướng bên kia; nhưng bốn mươi tráng sĩ của ngài sẽ chẳng tăng thêm được bao nhiêu sức mạnh cho tuyến phòng thủ, thay vào đó họ sẽ hữu dụng hơn rất nhiều trong vai trò kỵ binh khi người Pháp bắt đầu tiến quân.
Cậu nghĩ họ sẽ mất bao lâu để chiếm được thị trấn? Viện binh có thể từ Cairo kéo xuống trong vòng một tuần.
Tôi nghĩ người Pháp sẽ không lãng phí chút thời gian nào đâu, thưa tù trưởng. Chừng nào thị trấn còn trụ vững, hạm đội của họ vẫn có thể bị Nelson tấn công nếu ông ta quay lại hướng này, trong khi ngay khi chiếm được thị trấn, tất cả các tàu thuyền mớn nước nông sẽ tìm được nơi trú ẩn an toàn trong cảng. Ngài có thể chắc chắn rằng họ sẽ không chần chừ việc đưa pháo từ trên tàu lên các pháo đài, qua đó tự bảo vệ mình hoàn toàn khỏi các cuộc tấn công. Người ta nói rằng Bonaparte đang trực tiếp chỉ huy người Pháp. Ông ta là vị tướng tài ba nhất của họ, vô cùng xông xáo và táo bạo. Tôi sẽ chẳng ngạc nhiên nếu ông ta chiếm được nơi này trước khi mặt trời lặn vào ngày mai.
Tù trưởng không đáp lời. Đối với lão, nhận định của Edgar rằng một thành phố từng chịu đựng qua bao cuộc vây hạm lại có thể thất thủ chỉ trong vài giờ đồng hồ là điều quá hoang đường chẳng đáng để tranh luận.
Bây giờ chẳng còn việc gì để làm nữa, lão nói; hãy đi ngủ đi. Ngày mai, trước lúc mặt trời mọc, chúng ta sẽ vòng qua phía nam thành phố và tiếp cận cổng phía đông, rồi khi đó mới quyết định có nên vào thành hay không.
Chỉ vài phút sau, cả trại chìm vào yên lặng, nhưng từ lâu trước khi mặt trời mọc, mọi người đã lục đục thức dậy. Phụ nữ sẽ ở lại cùng trẻ em và người già. Việc chuẩn bị vô cùng đơn giản; mỗi người trong số ba mươi tám tráng sĩ lên đường đều treo một túi chà là bên súng yên ngựa, kiểm tra lại hỏa khí rồi lên lưng ngựa. Do ốc đảo nằm về phía tây nam thành phố, họ không chạm vào lòng hồ Mareotis cũ cho đến khi đi được nửa chặng đường dọc theo bờ phía nam của nó. Lúc này, mọi thứ vẫn chìm trong tĩnh mịch ở thành phố đằng xa, và vị tù trưởng ngắn gọn nói, Chúng ta sẽ chờ xem họ định làm gì. Chẳng mấy chốc, hai hoặc ba người Ả Rập xuất hiện đang phi ngựa nước đại băng qua những cánh đồng canh tác. Họ thuộc bộ tộc Henedy, một trong những bộ tộc hoang dã và hung hãn nhất vùng sa mạc. Khi nhìn thấy nhóm kỵ mã, họ liền hướng thẳng về phía đó. Khi vị tù trưởng bước lên vài bước, một người trong số họ nhảy phắt khỏi yên ngựa và tiến lại gần lão.
Có chuyện gì thế, người anh em? Ben Ouafy hỏi.
Chiều hôm qua, người Frank bắt đầu đổ bộ, và suốt cả đêm họ tiếp tục kéo lên bờ. Vào lúc nửa đêm, Koraim, chỉ huy thị trấn, đã dẫn đầu hai mươi chiến binh Mameluke ra ngoài để xem quân địch đang làm gì, rồi lao vào một nhóm trinh sát của chúng, xung phong đánh thấu, hạ sát nhiều tên và mang chiếc thủ cấp của tên đội trưởng về thành trong sự khải hoàn. Vào lúc năm giờ sáng nay, bộ tộc chúng tôi đã tới nơi. Chúng tôi cưỡi ngựa áp sát họ và thấy rằng họ chẳng có lấy kỵ binh hay đại bác. Họ chia làm ba cột quân và đang hành tiến về phía thị trấn. Chúng tôi lao thẳng vào giữa các hàng quân và hạ gục nhiều lính trinh sát của họ, nhưng số lượng chúng tôi chỉ có năm trăm người, không dám tấn công trực diện vào đội hình chính vốn đang xả súng quá sức dữ dội khiến chúng tôi buộc phải rút lui. Tù trưởng ra lệnh cho chúng tôi phi ngựa về phía nam để mang tin tức báo cho Ramanieb hay rằng người Frank đã đổ bộ. Có thể họ đã gửi tin từ trong thị trấn đi rồi, nhưng ngài ấy nghĩ tốt hơn hết là cứ phải cẩn thận chắc chắn.
Tốt lắm! tù trưởng nói, và người Ả Rập lại nhảy phắt lên yên ngựa, cùng các đồng đội phi ngựa nước đại hướng về phía nam. Cậu thấy đấy, tù trưởng quay sang nói với Edgar, người Frank không thể nào có ý định tấn công thị trấn được. Họ có thể làm gì nếu không có đại bác?
Đó chắc chắn sẽ là một canh bạc liều lĩnh, thưa tù trưởng, nhưng tôi cho rằng họ vẫn có thể thử sức, bởi họ thấy việc chiếm được cảng trước khi hạm đội của chúng ta quay về là điều quan trọng sống còn.
Nhóm người tiếp tục ngồi lại với sự kiên nhẫn vốn có của chủng tộc mình, chờ đợi cho đến khi tù trưởng ra lệnh lên đường. Edgar đứng lên vài lần, đi qua đi lại. Cậu ít quen với việc chờ đợi hơn và đang sục sôi khao khát hành động. Đúng vào lúc tám giờ, một thứ âm thanh chói tai bỗng vang lên bên tai họ, đó là tiếng đại bác gầm rú và tiếng súng trường nổ giòn giã đanh thép.
Người Pháp không mất chút thời gian nào để khai chiến, cậu nói.
Chàng thanh niên Ả Rập gật đầu. Một tia hưng phấn bừng sáng qua làn da ngăm ô-liu, bàn tay siết chặt ngọn giáo, và đôi mắt dán chặt về phía thành phố đằng xa. Bột phát, vị tù trưởng cất lên tiếng hô chiến trận vang dội của người Ả Rập mà toàn bộ thuộc hạ của lão cùng đồng thanh gót theo, rồi trong một cơn cuồng phong phi nước đại, họ lao vụt đi, những con tuấn mã dường như cũng chia sẻ sự khích động với các kỵ sĩ của chúng. Sau khi duy trì tốc độ đó trong khoảng hai dặm, họ kìm cương bớt lại và chuyển sang phi nước kiệu lướt dọc theo dải đất hẹp từng ngăn cách hai hồ Aboukir và Mareotis thuở xưa, rồi giảm dần tốc độ xuống thành bước đi thong thả khi tiếp cận kênh dẫn nước ngọt, dừng lại vài phút để cho ngựa uống nước, sau đó tiếp tục nhịp điệu thong dong cho đến khi leo lên vùng đất cao tại Ramleh. Từ đây, họ thu vào tầm mắt toàn cảnh mặt phía đông của Alexandria. Họ có thể nghe thấy tiếng ầm ĩ của trận chiến ở bờ bên kia thành phố, và nhìn thấy hạm đội hùng vĩ đang thả neo cách bờ một dặm, cách phía tây thị trấn chừng hai dặm. Gió, vốn thổi rất mạnh vào đêm hôm trước và gây cản trở nghiêm trọng cho công tác đổ bộ của quân Pháp, giờ đã lặng xuống. Một số chiến thuyền đang giao chiến với các pháo đài, nhưng ở khoảng cách quá xa nên rõ ràng đó chỉ là một cuộc dương oai diễu võ nhằm đánh lạc hướng sự chú ý của quân phòng thủ hơn là một cuộc tấn công thực sự. Bốn hoặc năm chiếc tàu với bộ buồm thu gọn tối đa đang tuần tiễu qua lại song song với bờ biển phía đông thị trấn, thỉnh thoảng một làn khói trắng lại bùng lên từ chiếc này hay chiếc khác, và một viên đạn đại bác được nã về phía những nhóm kỵ mã đang tản mát gần bờ.
Sau khi lặng lẽ ngắm nhìn khung cảnh đó trong vài phút, vị tù trưởng quay đầu ngựa trở lại một địa điểm gần kênh đào, nơi độ ẩm thấm qua các bờ kênh đã nuôi dưỡng một thảm cỏ xanh mướt mát. Tại đây, tất cả cùng xuống ngựa và buộc giữ chúng lại. Bốn người Ả Rập được cắt cử ở lại canh gác đảm bảo an toàn, số còn lại leo trở lên gò cát và ngồi xổm xuống nền đất. Dần dần, các tốp kỵ mã khác cũng tề tựu về đó, và các vị tù trưởng nghiêm trang hội ý với nhau. Tất cả đều đinh ninh rằng Alexandria sẽ trụ vững cho đến khi viện binh từ Cairo kéo đến. Vấn đề có nên vào trong thành hay không được đem ra thảo luận. Chẳng mấy chốc, tiếng đại bác im bặt, nhưng tiếng súng trường lách tách vẫn tiếp tục không dứt.
Cậu nghĩ tại sao tiếng pháo lại ngừng bắn? tù trưởng hỏi Edgar.
Chỉ có thể là một trong hai điều này thôi, thưa tù trưởng. Hoặc là người Pháp đã tiến sát đến chân tường thành đến mức pháo không thể hạ nòng bắn vào họ nữa, hoặc họ đã đánh chiếm được tường thành và giao chiến hiện đang diễn ra trên đường phố trong thị trấn.
Nhưng có tới hai lớp tường thành cơ mà, tù trưởng nói; lớp được gọi là tường thành Ả Rập và hệ thống phòng thủ bên trong. Thật bất khả thi khi họ có thể hạ gục cả hai.
Xem chừng là vậy, Edgar đồng tình; nhưng vì tiếng súng trường vẫn dữ dội, thậm chí còn dữ dội hơn trước, rõ ràng là cuộc chiến đang diễn ra giáp lá cà, và hoặc là pháo không thể khai bác, hoặc chúng đã bị thất thủ. Ngài thấy đấy, tường thành ở nhiều nơi vốn đã ọp ẹp, và những nỗ lực được thực hiện trong ba hoặc bốn ngày qua nhằm vá lại các đoạn thủng tồn tại chỉ được làm rất qua loa không hoàn chỉnh. Tôi rất sợ rằng mọi chuyện đúng như tôi đã nói, và người Pháp đã đột nhập được vào trong.
Nửa giờ sau, một tốp kỵ mã, theo sau là dòng người đông đúc đi bộ, tuôn ra từ cổng phía đông. Một trong những kỵ mã dẫn đầu níu cương dừng lại một lát khi đi ngang qua nhóm người Ả Rập.
Thành phố thất thủ rồi, hắn nói; người Frank đã mở được đường vào các con phố, và Koraim đã đầu hàng.
Một tiếng thét phẫn nộ bật thốt lên từ nhóm người Ả Rập.
Sẽ đến lượt chúng ta sớm thôi, Ben Ouafy vừa nói vừa vung ngọn giáo về phía thành phố. Đây mới chỉ là sự khởi đầu của công việc. Bọn chúng có thể chiếm được một thành phố, nhưng cát bụi sẽ nuốt chửng chúng.
Vì biết rằng người Pháp không có kỵ binh nên những người Ả Rập vẫn giữ bình tĩnh; dòng người tị nạn vẫn tiếp tục tuôn chảy qua mặt họ, đàn ông, phụ nữ và trẻ em.
Chúng ta sẽ quay về, cuối cùng Ben Ouafy cũng lên tiếng. Chúng ta sẽ dịch chuyển về phía nam để hội quân với phần lớn bộ tộc, rồi sau đó xem chính quyền Cairo định làm gì.
Việc chiếm được thị trấn không phải không đánh đổi bằng tổn thất. Cánh quân của Menou đã tấn công ở bên phải, Kleber ở trung tâm, Bon đã vòng qua phía nam thị trấn. Tường thành Ả Rập bị chống trả quyết liệt, cả Kleber và Menou đều bị thương khi dẫn đầu các tiểu đoàn lính ném lựu đạn xung phong; tuy nhiên, Bon lại gặp ít sự kháng cự hơn và đã chiếm được lớp tường thành bên trong trước khi các cánh quân khác kịp làm điều đó. Trong một khoảng thời gian, trận chiến diễn ra ác liệt trên các con phố, nhưng một thuyền trưởng tàu Thổ Nhĩ Kỳ đã được Napoleon phái đến gặp tổng đốc, chỉ ra rằng việc tiếp tục kháng cự sẽ mang lại sự tàn phá cho thị trấn, trong khi nếu đầu hàng, quân đội Pháp đến như những người bạn để giải cứu họ khỏi ách bạo tàn của bọn Mameluke sẽ không làm hại bất cứ ai. Do đó, Koraim đã đầu hàng. Ông ta ngay lập tức được biên chế vào bộ tham mưu tướng lĩnh, và giao trọng trách duy trì trật tự trong thị trấn cũng như tước vũ khí của cư dân.
Các bản tuyên cáo ngay lập tức được phát đi khắp xứ sở, tuyên bố rằng người Pháp đến để tiêu diệt ách thống trị của Mameluke, và họ là những người bạn của Sultan Thổ Nhĩ Kỳ. Sự bảo hộ được cam kết dành cho tất cả các ngôi làng quy thuận; những nơi chống đối sẽ bị thiêu rụi. Bảy trăm nô lệ người Thổ, những kẻ được giải cứu trong chiến dịch chiếm Malta và từng đối xử vô cùng tử tế, đã được lập tức gửi về quê nhà ở Tripoli, Algiers, Morocco, Syria, Smyrna và Constantinople, đồng thời được cấp cho những khoản tiền hậu hĩnh để trang trải cho hành trình về xứ. Những biện pháp này mang lại hiệu quả tuyệt vời. Koraim sai sứ giả đi đến các bộ tộc Ả Rập ở vùng phụ cận. Tầm ảnh hưởng của ông ta trong số họ rất lớn, và các tù trưởng của họ phần lớn đều tức tốc đến Alexandria, đồng thời thỏa thuận giữ thông suốt con đường từ Alexandria đi Damanhour, cũng như bán và giao nộp trong vòng bốn mươi tám giờ 300 con ngựa, 500 con lạc đà một bướu và 1000 con lạc đà. Họ được ban tặng những tấm áo danh dự cùng tiền bạc. Đến lúc này, toàn bộ các tàu vận tải đã tiến vào cảng cổ Alexandria, bận rộn dỡ hàng hóa và quân lính mà họ chở theo, và chẳng mấy chốc toàn bộ quân đội Pháp đã đặt chân lên bờ.
Hầu như chẳng có lời nào được thốt lên giữa nhóm của Ben Ouafy trong hành trình trở về nhà. Tù trưởng đưa ra các mệnh lệnh khi đến nơi.
Chúng ta sẽ chờ một hoặc hai ngày, lão nói với Edgar khi họ xuống ngựa. Người Pháp không có kỵ binh, và sẽ không mò ra đến đây đâu. Hãy xem các bộ tộc khác định làm gì đã; chúng ta chỉ là một lực lượng nhỏ.
Khi hai ngày sau, một sứ giả từ Koraim đến nơi, vị tù trưởng sau khi đọc nội dung bản tuyên cáo đã phẫn nộ xé nát nó ra thành từng mảnh.
Hãy nói với Koraim, lão bảo sứ giả rằng, từ trước đến nay ta vẫn coi hắn là một người danh dự, còn giờ đây ta nhổ vào mặt hắn như một kẻ phản bội. Bất kể kẻ khác làm gì, ta sẽ chiến đấu chống lại người Frank đến cùng.
Ngay khi sứ giả rời đi, lão liền ra lệnh hạ lều.
Chúng ta phải lên đường thôi, Sidi, lão nói; một số bộ tộc có thể bị những lời hứa hẹn này dụ dỗ và tiếp tay cho kẻ thù; trong trường hợp đó, chắc chắn họ sẽ tuân lệnh tấn công những ai từ chối làm theo. Ba trong số các bộ tộc đó có thể huy động mỗi nơi bốn hoặc năm trăm ngọn giáo ra trận. Chúng ta sẽ rời đi ngay lập tức. Với năm mươi con người, chúng ta không thể đấu lại hai ngàn quân.
Quá trình thu dọn diễn ra trong chớp mắt. Ngay khi các cọc lều được bó gọn thành từng kiện, ba mươi con lạc đà liền được dẫn đến và chất đồ lên lưng. Phụ nữ và trẻ em leo lên ngồi trên đỉnh đống hành lý, rồi những người đàn ông trèo lên yên ngựa, và đoàn lữ hành bắt đầu băng qua sa mạc.
Chúng ta đi theo hướng nào vậy, Sidi?
Chúng ta không đi đường thẳng. Nơi đây có rất ít giếng nước, và khoảng cách giữa chúng rất xa. Chỉ có kỵ binh đơn độc mới có thể vượt qua hành trình này mà không gặp khó khăn, nhưng nó sẽ vô cùng khổ sở đối với phụ nữ và trẻ em, và chúng ta không bao giờ đi đường đó trừ khi có trường hợp vô cùng cấp thiết. Chúng ta sẽ di chuyển về hướng đông nam, bám sát rìa vùng đất canh tác cho đến khi tới sông Nile, rồi đi dọc theo bờ sông cho đến khi cách Cairo vài dặm, từ đó mất ba ngày đường đi về phía tây nam. Có một giếng nước nằm ở nửa chặng đường.
Sau khi tiến được chừng mười dặm, họ nhìn thấy một tốp người Ả Rập đang phi ngựa hướng về phía Alexandria. Tuy nhiên, họ đã đổi hướng và chẳng mấy chốc bắt kịp đoàn lữ hành của Ben Ouafy. Hai vị tù trưởng trong nhóm đó cưỡi ngựa tiến lên và trao đổi lời chào hỏi với vị thủ lĩnh.
Các người đang du hành đi đâu thế, Ben Ouafy?
Ta đi về phía nam để hội quân với bộ tộc của mình; còn các ngươi—có phải đang đi Alexandria không?
Ta đang tới đó ngay đây.
Các người chưa nghe tin người Frank đã chiếm được nơi đó sao?
Quả thực chúng ta đã nghe nói, và một sứ giả vừa đến gặp chúng tôi sáng nay, bảo rằng họ đã đến để giải cứu chúng ta khỏi ách thống trị của người Thổ, đồng thời mời chúng ta vào trong đó để mục kích họ. Các ngươi chẳng lẽ không nhận được thông điệp nào sao?
Quả thực ta có nhận được một thông điệp như thế, nhưng những lời đó thật nhảm nhí. Đối với người Thổ và bọn Mameluke của họ, ta chẳng có chút hảo cảm nào. Chúng vơ vét đất đai và làm giàu trên mồ hôi xương máu của chúng ta; nhưng người Frank chắc chắn cũng sẽ làm thế, và ta thà bị lột da bởi những kẻ cùng chung đức tin còn hơn là lũ ngoại đạo.
Nhưng họ đến như những người bạn của chúng ta mà.
Ben Ouafy mỉm cười. Tại sao họ lại phải đến như những người bạn của chúng ta, hỡi Tù trưởng của Oulad A'Ly; chúng ta đã làm gì cho họ chứ? Tại sao họ lại phải vượt biển bằng tàu thuyền với chi phí khổng lồ và hiểm nguy chực chờ, chỉ để cứu vớt những kẻ mà họ chẳng hề quen biết khỏi tay người Thổ? Ngươi cũng có thể trông chờ một con sư tử đến giải cứu con nai bị chó rừng tấn công vậy thôi. Có thể, đúng là nó sẽ xua đuổi con chó, nhưng chỉ để chính nó được vồ lấy và nuốt chửng con hươu ấy mà thôi. Chúng ta đã nghe kể về những người Frank này, cách họ chiếm đóng nước Ý và những xứ sở khác; và ngươi nghĩ rằng, nếu họ áp đảo được người Osmanli và đánh bại bọn Mameluke, họ sẽ thốt lên rằng, 'Chúng ta đã hoàn thành mục tiêu, chúng ta đã giải thoát các ngươi khỏi những kẻ áp bức, giờ chúng ta sẽ giương buồm về lại Pháp và để các ngươi tự lo liệu lấy công chuyện của mình' sao?
Hắn hứa sẽ tôn trọng tôn giáo của chúng ta, vị tù trưởng nọ nói, sẽ mua ngựa và lạc đà từ chúng ta với giá cả phải chăng, ban tặng cho chúng ta những món quà giàu có và đối xử với chúng ta bằng sự tôn kính.
Chắc chắn rồi, chắc chắn rồi. Thật dễ dàng để thốt ra những lời đường mật khi người ta cần sự giúp đỡ, nhưng những lời hứa hẹn ấy sẽ bị lãng quên ngay khi mục đích đã đạt được. Hôm nay hắn là bạn của người Ả Rập, ngày mai hắn sẽ là ông chủ của chúng ta, và nếu chúng ta tiếp tay cho lũ ngoại đạo này chống lại những kẻ tuân theo lời Tiên tri, chúng ta hoàn toàn xứng đáng nhận lấy bất cứ kết cục nào giáng xuống.
Vậy ngươi sẽ không đến buổi tụ họp mà hắn mời chúng ta sao?
Chắc chắn là không. Ngay cả khi không vì lý do nào khác, ta cũng sẽ chờ xem kết cục của sự việc ra sao. Chúng ta vẫn chưa biết liệu hắn có đánh bại được bọn Mameluke hay không, và nếu hắn thất bại, chắc chắn cơn thịnh nộ của bọn chúng sau đó sẽ giáng xuống tất cả những ai đã trợ giúp cho những kẻ này.
Vị tù trưởng đưa mắt đảo qua đoàn lữ hành của Ben Ouafy, như thể đang ước lượng thực lực của họ. Tuy nhiên, ông ta nhận thấy đoàn có số lượng tráng sĩ vũ trang không kém gì mình, và nếu ý định cướp bóc để mở màn chiến dịch có thoáng hiện trong đầu, ông ta cũng đành kết luận rằng phải từ bỏ ngay lập tức.
Ta không có ý định đứng về phía người Frank chống lại chính quyền, ông ta nói. Ta đi bán ngựa và lạc đà. Tiền của người Frank cũng tốt như tiền của người Thổ, hơn nữa, họ đe dọa sẽ tấn công và tiêu hủy những ai từ chối giúp đỡ họ. Bộ tộc của ngươi sống ở chốn xa xôi, dẫu rằng đôi khi các ngươi có thể trú ngụ ở đây, và chẳng có tài sản gì của các ngươi mà họ có thể tàn phá cả. Ta còn phải nghĩ cho người dân của mình, cho những ngôi làng, đàn gia súc cùng bầy ngựa của họ; thế nên, ta sẽ đến diện kiến người vĩ đại này, lắng nghe lời hắn nói, và nếu có thể, giữ lấy mối quan hệ hòa bình với hắn. Một đội quân hùng mạnh và hung hãn đến mức chiếm được Alexandria chỉ sau bốn giờ giao chiến là một thế lực quá khủng khiếp để một tù trưởng Ả Rập có thể kháng cự; nhưng chắc chắn, ta không hề có ý định chiến đấu bên cạnh hắn để chống lại đồng bào của mình.
Vị tù trưởng cúi đầu chào lịch thiệp.
Mỗi người có một cách nhìn nhận sự việc riêng, và trong một vấn đề thế này, ai nấy phải hành động theo cách mình cho là đúng đắn nhất. Hãy đi bình an, và cầu mong vận may sẽ đồng hành cùng các ngươi!
Lời chào trang trọng được đáp lễ, hai vị tù trưởng lại nhập về với nhóm của mình và tiếp tục hành trình như trước khi gặp mặt.
Đấy, con trai ta ạ, Ben Ouafy nói với Sidi, con thấy ham muốn vụ lợi chi phối con người ta làm những điều tội lỗi nhường nào đấy. Chỉ để bán vài trăm con ngựa và chừng đó lạc đà, bộ tộc Oulad A'Ly chuẩn bị tiếp tay cho người Frank chống lại những tín đồ chân chính của đấng tối cao. Đúng là họ có thể không trực tiếp cầm vũ khí chiến đấu cho chúng, nhưng những con vật mà họ bán cho chúng sẽ tiếp sức cho chúng giao chiến, điều đó cũng chẳng khác gì nhau. Dĩ nhiên hắn ngụy biện rằng bản thân đang nghĩ đến việc cứu các ngôi làng khỏi cảnh tàn phá, nhưng hắn phải thừa nhận rõ ràng rằng người Frank còn bận tâm đến những chuyện khác thay vì tản mát ra khắp vùng đất này để rồi tạo cơ hội và thời gian dư dả cho bọn Mameluke chuẩn bị đối phó. Hơn nữa, vì rõ ràng quân Pháp không có kỵ binh nên họ không thể thực hiện các cuộc viễn chinh, bởi nếu họ tịch thu toàn bộ ngựa ở Alexandria, số đó cũng chẳng đủ để trang bị cho một đội quân đủ mạnh nhằm tấn công một bộ tộc như Oulad A'Ly, lực lượng có thể tung ra gần một ngàn kỵ binh ra chiến trường.
Đoàn người di chuyển không vội vã. Trước khi đến được sông Nile, Edgar gợi ý với vị tù trưởng rằng sẽ tốt hơn nếu cậu vứt bỏ bộ trang phục châu Âu để khoác lên mình y phục Ả Rập.
Khi chúng ta ở Damanhour, cậu nói, tôi để ý thấy cách người ta trừng mắt nhìn tôi khi cưỡi ngựa qua các con phố; và vì chắc chắn ngài sẽ vào Cairo trong một ngày không xa, việc tôi ăn mặc sao cho tránh được sự chú ý sẽ giúp rắc rối không tìm đến.
Đó là một ý kiến hay, tù trưởng đồng tình. Ta dám cá là Sidi có thể chuẩn bị cho cậu một bộ đồ.
Tôi có thể mua những thứ cần thiết ở điểm dừng chân tiếp theo, Edgar nói, tôi có tiền mang theo cho bất kỳ tình huống bất ngờ nào phát sinh. Chưa cần bàn đến phiền toái khi liên tục bị chất vấn, bản thân tôi cũng thích trang phục Ả Rập hơn, bởi dưới ánh nắng như đổ lửa này, tôi nghĩ nó sẽ thoải mái hơn rất nhiều so với những bộ quần áo kiểu Anh.
Thế là, tại thị trấn tiếp theo mà họ đi qua, Sidi và Edgar cùng nhau bước vào khu chợ trời, và sau một hồi mặc cả quen thuộc, chàng trai trẻ đã tậu được những món y phục giống hệt người bạn của mình. Chi phí chẳng đáng là bao, bởi trang phục của một tù trưởng Ả Rập vốn chẳng khác biệt mấy so với thuộc hạ, ngoại trừ chiếc áo choàng burnoose dệt bằng sợi bông mịn hơn cùng chiếc khăn lụa thắt lưng sặc sỡ, lộng lẫy và bắt mắt hơn. Ngoại trừ điểm đó, toàn bộ trang phục đều có màu trắng, và dẫu một số tù trưởng Ả Rập diện áo choàng burnoose màu mè, Edgar vẫn chọn chiếc màu trắng vì cả người bạn lẫn cha cậu đều ưa chuộng sắc màu ấy. Cậu mua thêm hai ba bộ để thay đổi, bởi cậu biết rằng nước thường rất khan hiếm và việc giặt giũ y phục không thể diễn ra thường xuyên. Đêm hôm đó, khi trại được dựng lên, cậu khoác lên mình bộ y phục mới và giắt những khẩu súng lục vào thắt lưng theo đúng phong cách Ả Rập. Sidi quấn khăn turban giúp cậu và hướng dẫn cách mặc sao cho đúng điệu. Những món đồ cậu vừa cởi ra được gói lại thành một bọc để có thể mặc lại khi cần thiết. Cậu cảm thấy có chút lóng ngóng khi cùng bạn bước ra từ chiếc lều mà họ đang chia sẻ chung.
Trông cậu đẹp trai đấy, Edgar, vị tù trưởng mỉm cười tán thưởng, nhưng cậu sẽ cần phải nhuộm da tay và da chân của mình, tốt hơn hết là nhuộm luôn cả mặt và cổ nữa, vì nếu để nguyên thế này, cậu sẽ thu hút sự chú ý chẳng kém gì khi mặc đồ châu Âu đâu.
Chính tôi cũng đang nghĩ vậy, thưa tù trưởng; sẽ thoải mái hơn cho tôi rất nhiều nếu có thể đi qua bất cứ đâu mà không bị dòm ngó bàn tán.
Cậu cao hơn ta tưởng đấy, tù trưởng nói; trước đây ta không để ý thấy cậu cao hơn Sidi nhiều lắm, nhưng giờ thì ta thấy cậu cao bằng ta rồi.
Tôi đoán những lớp y phục buông rũ khiến người ta trông cao hơn, Edgar đáp. Tôi thường ngạc nhiên khi đứng cạnh một người bản xứ thoạt nhìn có vẻ cao hơn hẳn mình, để rồi nhận ra thực ra họ chẳng cao hơn chiều cao của tôi là mấy.
Vợ ta sẽ làm cho cậu một mẻ thuốc nhuộm ngay khi kiếm đủ nguyên liệu. Chuyện đó chẳng có gì khó khăn cả, vì chúng ta vẫn thường nhuộm áo burnoose thành màu nâu, nhất là khi sắp bước vào một hành trình dài.
Vợ của vị tù trưởng cùng những người phụ nữ khác không ngớt lời biểu lộ sự hài lòng trước sự thay đổi của Edgar. Họ vốn ít khi ra tỉnh thành, và những bộ trang phục châu Âu tương đối ôm sát trong mắt họ trông thật thô kệch và kém duyên. Khi được ngắm nhìn trong bộ y phục Ả Rập uyển chuyển hơn, lần đầu tiên họ nhận ra vị khách của mình là một chàng trai trẻ khôi ngô, cao ráo, nhanh nhẹn với vóc dáng không hề thô kệch, thậm chí còn chẳng hề kém cạnh Sidi, người vẫn luôn là tâm điểm yêu mến của cả trại. Ngay cả những người đàn ông, dẫu thường ngày vốn trầm tính lạnh lùng, cũng thốt lên vài lời khen ngợi khi thấy Edgar đã khoác lên mình trang phục Ả Rập và diện mạo bảnh bao trong đó. Ngày hôm sau, tù trưởng dẫn theo con trai, Edgar cùng hai thuộc hạ rời đoàn lữ hành để phi ngựa thẳng tiến Cairo, để những người còn lại thong thả di chuyển từng chặng để hội quân với phần lớn bộ tộc.
Chắc chắn chúng ta sẽ tìm thấy nhiều vị tù trưởng khác tề tựu ở đó, lão vừa nói vừa phi ngựa dọc đường; chính quyền chắc chắn đã gửi lệnh từ trước yêu cầu tất cả các bộ tộc Bedouin phải luôn trong trạng thái sẵn sàng tập trung về đó để chống lại bước tiến của người Pháp. Lực lượng trưng binh từ thành phố và các vùng phụ cận cũng sẽ được gọi tập trung, có lẽ không hẳn để chiến đấu mà phần lớn để làm công việc gia cố công sự. Họ sẽ không đòi hỏi điều đó ở người Ả Rập, bởi chẳng đời nào một người Ả Rập chịu làm lụng vất vả như mấy tên nông dân fellah. Chúng ta sẽ chiến đấu, nhưng việc lao động nhọc nhằn hãy cứ để đám nông dân lo. Dẫu vậy, trước hết lực lượng Mameluke sẽ là những kẻ nghênh chiến cản chân người Frank. Ta chẳng ưa gì bọn chúng. Chúng là những kẻ bạo ngược cai trị Ai Cập, nhưng lòng dũng cảm thì những con sư tử sa mạc cũng phải kiêng dè. Chúng kiêu hãnh về bản thân và tự cho mình là bách chiến bách thắng. Chúng không bao giờ tin rằng người Pháp có thể trụ nổi dù chỉ một khoảnh khắc trước mặt họ, và cậu biết đấy, ngay đêm người Frank đổ bộ, hai mươi tay kỵ mã Mameluke đã lao ra tấn công, hạ gục nhiều tên và mang thủ cấp về khoe trong sự khải hoàn. Bọn chúng sẽ chẳng thèm kêu gọi chúng ta xung phong cùng, vì sẽ coi việc nhờ vả trợ giúp trong một trận chiến như thế là nỗi hổ thẹn, nhưng chúng sẽ sẵn sàng đón nhận sự trợ giúp của chúng ta trong việc chặn đánh tàn quân hoặc ngăn không cho những kẻ đổ bộ sau lan rộng ra khắp xứ.
Vậy ngài vẫn đinh ninh rằng người Mameluke sẽ đánh bại người Pháp chứ? Edgar hỏi.
Nếu đó là ý muốn của Allah, con trai ta ạ. Mameluke không giống như những kẻ từng bảo vệ Alexandria; họ là những chiến binh thực thụ. Người Ả Rập chúng ta dũng cảm, chúng ta không sợ cái chết; nhưng thỉnh thoảng, khi một bộ tộc từ chối nộp cống vật hằng năm và một đội quân Mameluke được phái đến trừng trị, thực lòng những đứa con của sa mạc không thể chống cự lại họ trong chiến trận, ngay cả khi có lợi thế về quân số, để rồi hoặc bị tiêu diệt hoặc buộc phải khuất phục. Những con người này không coi mình là lính lứa bình thường; đó là một quân đoàn của các tiểu vương emir. Mỗi kẻ đều có hai hoặc ba nô lệ hầu hạ, chải chuốt cho chiến mã và lau chùi vũ khí. Y phục của họ vô cùng lộng lẫy; vũ khí và trang bị khảm đầy vàng và ngọc ngà châu báu. Mỗi người đều mang theo toàn bộ tài sản trên người, và hiếm ai không thể chìa ra một trăm đồng tiền vàng, trong khi nhiều kẻ còn vượt gấp mười con số đó. Đúng là họ đang đè đầu cưỡi cổ nhân dân, và Ai Cập đã bị vắt kiệt của cải để nuôi sống họ, thế nhưng chúng ta, những kẻ chịu đựng họ, vẫn không thể kìm nén lòng tự hào về họ. Chẳng lẽ họ không phải là những môn đồ của đấng Tiên tri sao? Họ là những tráng sĩ giống hệt như lực lượng mà vị Sultan vĩ đại Saladin từng dẫn dắt chống lại các đạo quân Thiên chúa giáo từng mưu chiếm lấy Syria. Chúng ta từng nghe kể những câu chuyện về sự dũng mãnh của họ, về cách họ xung trận trong bộ giáp sắt bọc kín từ đầu đến chân; vậy mà cuối cùng xương cốt của họ cũng phơi trắng trên cát, và những tín đồ chân chính vẫn giữ vững lãnh thổ của mình. Người Mameluke chính là những con người như thế đấy, và cho đến tận khi tận mắt chứng kiến điều ngược lại, ta sẽ không bao giờ tin rằng họ có thể bị đánh bại bởi lũ người Frank kia.
Tôi hy vọng mọi chuyện sẽ đúng như vậy, thưa tù trưởng, và tôi không hề hoài nghi lòng dũng cảm của họ; nhưng chính những cỗ đại bác và kỷ luật thép của người Pháp mới là thứ, tôi e rằng, sẽ định đoạt cục diện trận chiến.
