“Hôm nay quả là một ngày tuyệt vời,” Tancred lên tiếng, “không thể nào quên.”
“Đúng vậy; nhưng anh nghĩ gì về họ? Liệu họ có phải là những kẻ mà tôi đã mô tả; những người có thể chinh phục cả thế giới?”
“Việc chinh phục thế giới không chỉ phụ thuộc vào việc họ có phải là những người lính giỏi hay không, mà còn cần được thôi thúc bởi một nguyên lý tối thượng mà không gì có thể lay chuyển nổi,” Tancred đáp.
“Nhưng chúng ta đã có nguyên lý đó rồi,” Fakredeen tiếp lời.
“Nhưng liệu họ đã có nó chưa?”
“Chúng ta có thể trao nó cho họ.”
“Tôi không chắc lắm về điều đó. Có vẻ như chúng ta đang định thiết lập một nền bình đẳng thần quyền với sự trợ giúp của hệ thống phong kiến.”
“Nói cách khác, đó chính là hệ thống hiện tại của họ,” Fakredeen đáp. “Hồi giáo từng được truyền bá bởi những kẻ vốn là tín đồ đa thần, và nguyên lý của chúng ta hoàn toàn có thể được thiết lập bởi những người mà hành động thực tế hiện nay lại trái ngược hoàn toàn với nó.”
“Tôi vẫn gắn bó với ý tưởng ban đầu của mình là phát động phong trào từ sa mạc,” Tancred nói: “người Ả Rập hoàn toàn thuần khiết; họ hiện giờ vẫn y như thời của Mahomet, của Moses, của Abraham: một lòng sùng kính cao cả vốn là bản tính của họ, và sự bình đẳng, nếu được phát triển đúng mức, thực chất chính là nguyên lý phụ quyền.”
“Nhưng đây chính là những người Ả Rập,” Fakredeen nói; “tôi là một người Ả Rập; chẳng có một mookatadgi nào, dù tín ngưỡng hiện tại của hắn ra sao đi nữa, lại không xuất phát từ Yemen, hay Hedjaz, hay Nejid.”
“Đó là một ưu thế lớn,” Tancred đăm chiêu nói.
“Và hãy xem họ là những con người thế nào kìa!” Fakredeen tiếp lời với vẻ đầy nhiệt huyết. “Lebanon có thể huy động hơn năm mươi nghìn chiến binh trang bị vũ khí tận răng, mà vẫn để lại đủ người ở nhà để canh gác những rặng dâu và phụ nữ. Hơn nữa, anh có thể nuôi họ với chi phí bằng không; một người Bedouin chẳng hề tiết chế hơn một tín đồ Druse là mấy, nếu họ muốn: họ có thể sống qua một chiến dịch chỉ với ô liu và phô mai; họ thậm chí chẳng cần lều bạt; họ cắm trại ngoài trời với chỉ một tấm da cừu.”
“Dẫu vậy,” Tancred nói, “mặc dù họ vẫn tự trụ vững, họ lại chẳng làm được gì nên chuyện; trong khi đó, người Ả Rập luôn luôn thành công.”
“Tôi sẽ giải thích cho anh vì sao lại thế,” Fakredeen nói. “Đúng là chúng ta chưa làm được bao nhiêu, và khi chúng ta tiến xuống đồng bằng, như hồi năm 63 dưới thời Emir Yousef, chúng ta đã bị đánh bại, bị đánh lui ngay cả bởi tộc Mutualis; ấy là vì chúng ta không có kỵ binh. Họ luôn tìm cách lôi kéo các bộ lạc lớn trên sa mạc Syria chống lại chúng ta, chẳng hạn như dưới thời Daher mà chắc hẳn anh đã từng nghe danh: chính điều đó đã kìm hãm sự phát triển của chúng ta; nhưng chúng ta vẫn luôn tự bảo vệ được mình. Lebanon là chiếc chìa khóa của Syria, và đất nước này chưa từng bị mở cửa nếu chúng ta không cho phép. Nhưng khó khăn đó giờ đây đã được tháo gỡ. Nhờ Amalek, chúng ta sẽ có sa mạc về phe mình; hắn có quyền lực tối cao ở vùng hoang mạc Syria; và nếu hắn cử sứ giả qua Petræa tới Derayeh, vùng Nejid, và qua Hedjaz tới Yemen và Oman, chúng ta có thể dễ dàng có được một lực lượng kỵ binh hùng mạnh và đông đảo không kém gì bộ binh của mình.”
“Công cụ ắt sẽ tìm ra,” Tancred nói, “vì sứ mệnh này đã được định đoạt. Nhưng sự sủng ái của Thận Linh không miễn cho con người khỏi việc phải thực hiện sự thận trọng của con người. Ngược lại, đó là một nhân tố mà họ bắt buộc phải tính đến sự hợp tác. Tôi muốn tận mắt chứng kiến một vài thành phố lớn của Syria. Tôi cũng muốn đến thăm Bagdad. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, tôi thấy rằng toàn bộ vùng đất kéo dài đến sông Euphrates có thể bị chinh phục chỉ trong một chiến dịch; nhưng rồi tôi lại muốn biết pháo binh cần thiết đến mức nào, liệu nó có phải là thứ không thể thiếu hay không. Rồi tiếp đó là Tiểu Á; chúng ta không bao giờ được rời mắt khỏi Tiểu Á như là sân khấu chính cho các hoạt động của mình; những vùng đất trù phú bậc nhất thế giới, gần như không có bóng người, và là một vị trí từ đó chúng ta có thể thu hút cả châu Âu. Nhưng giả sử người Thổ Nhĩ Kỳ, qua ngả Tiểu Á, lại chinh phục Lebanon trong lúc chúng ta đang tràn qua các vương quốc Babylon và Assyria thì sao? Như thế thì không ổn chút nào. Tôi thấy sức mạnh của anh ở đây với người dân của chính mình và tộc Druses, và tôi không hề đánh giá thấp phẩm chất của họ: nhưng ai sẽ giữ đồn trú ở miền bắc Syria? Ai sẽ canh giữ các con đèo phía Bắc? Anh có thể dựa vào dân số nào giữa Tripoli và Antioch, hay giữa Aleppo và Adanah? Về tất cả những điều này, tôi hoàn toàn mù tịt.”
Fakredeen đã hoàn toàn thấm nhuần quan điểm của Tancred; anh chân thành trong những tuyên bố của mình, và nhiệt thành với niềm tin của mình. Là một đại địa chủ phong kiến, anh sẵn sàng từ bỏ lâu đài tráng lệ, những điền trang và làng mạc, những vườn nho, vườn dâu, và những cánh rừng sồi của mình, để góp phần thiết lập, bằng tiếng nói và thanh gươm của mình, một hệ thống xã hội mới—nơi sẽ thay thế nguyên lý phụ thuộc bằng nguyên lý liên kết làm nền tảng cho Thịnh Vượng chung, dưới sự bảo trợ và giám sát của Thượng Đế xứ Sinai và đồi Calvary. Sự thật là vị tiểu vương trẻ tuổi người Syria này cũng có ý định rằng, một trong những hệ quả của phong trào sắp tới sẽ là việc anh được tôn lên ngai vàng tại một trong các vương tọa của châu Á. Nhưng chúng ta sẽ thật bất công với anh nếu cho rằng sự hợp tác hăng hái của anh với Tancred lúc này chỉ xuất phát, hay chủ yếu xuất phát, từ những động cơ ích kỷ thô thiển ấy. Con người suy cho cùng vẫn phải được cai trị, bất kể nguyên lý của hệ thống xã hội là gì, và Fakredeen cảm thấy mình sinh ra đã có sẵn thiên hướng để trị vì.
Nhưng còn lớn hơn cả khát vọng đế vây của anh chính là cơn khát hành động. Anh đã chán ngấy chiếc lồng lấp lánh nơi anh cất tiếng khóc chào đời. Anh khao khát một không gian rộng lớn hơn và một sân khấu cao cả hơn, những lợi ích bao la hơn và những biến cố chói lọi, toàn diện hơn; anh muốn làm kinh ngạc cả châu Âu thay vì chỉ riêng Lebanon, và muốn dùng thiên tài của mình để chế ngự, thao túng các ngai vàng cùng thế lực trên thế giới, thay vì cứ mãi quản lý những vị tù trưởng và tiểu vương giản dị nơi núi rừng của mình. Lâu đài và những điền trang tuyệt đẹp chẳng mang lại cho anh chút thỏa mãn nào. Ngược lại, anh nhìn ngắm Canobia với sự chán ghét. Nơi đó chỉ mang đến những bổn phận chứ chẳng có chút kích thích nào. Anh hiếm khi ở nhà và nếu có thì cũng chỉ ở lại trong vài ngày ngắn ngủi: việc cứ phải ở lì một chỗ là điều không thể chịu nổi đối với tâm hồn bồn chồn của anh. Anh dành trọn cuộc đời mình trong sự chuyển động không ngừng, vút đi trên những con lạc đà phi nhanh nhất, và phi nước đại qua các hoang mạc trên những con chiến mã thuần chủng nhất.
Dù tự hào về dòng dõi lâu đời của mình, và khi cần thiết, cũng không kém ai trong việc thể hiện đúng vị thế bản thân, nhưng khác với người phương Đông nói chung, anh không thích sự phô trương và né tránh những nghi lễ đang chờ đón mình. Tâm hồn bồn chồn, mưu mô và giàu trí tưởng tượng của anh rất thích thú với việc cải trang ẩn danh. Anh luôn đóng giả hết vai trò này đến vai trò khác: lúc là thương gia, lúc là một Mamlouk, một lính đánh thuê, một sứ giả Tatar, đôi khi là kẻ hành hương, đôi khi là tu sĩ dervish, luôn luôn theo đuổi một mục đích viển vông nhưng đầy mưu trí nào đó, hoặc đắm chìm trong những âm mưu kỳ quái đầy mê cung. Anh thích một mình lủi thủi di chuyển mà chẳng cần lấy một kẻ hầu người hạ; và hiếm khi ở trong núi, anh lại liên tục có mặt ở Ai Cập, Bagdad, Síp, Smyrna và các thành phố của Syria. Quả thực, anh dành phần lớn thời gian lang thang ở các cảng biển và thị trấn ven biển để đối phó với đám chủ nợ; nhưng điều đó đối với anh lại chẳng phải là sự phiền toái như với hầu hết mọi người.
Fakredeen rất thích những khoản nợ của mình; chúng thực ra là nguồn kích thích thực sự duy nhất của anh, và anh biết ơn chúng vì nguồn năng lượng khuấy động mà chúng mang lại. Đám cho vay nặng lãi ở Syria cũng ranh ma và nhẫn tâm chẳng kém gì ở bất kỳ xứ sở nào khác, và chắc chắn sở hữu tất cả những phẩm chất ghê tởm vốn là hệ quả của việc thường xuyên kìm nén mọi cảm xúc hào hiệp. Nhưng thay vì nhìn họ với sự trả thù hay căm ghét, Fakredeen lại không ngừng nghiên cứu họ bằng một sự quan sát tinh tế và sâu sắc, đồng thời tìm thấy trong hội nhóm của họ một sự hứng thú tâm lý sâu sắc. Tâm hồn tham lam của chính anh thích thú được đấu tranh với sự bòn rút của họ, và anh vô cùng say mê việc dùng sự xảo quyệt của mình để đánh lừa sự khôn ngoan gian lận của bọn chúng. Anh thích bước chân vào nhà họ với ánh mắt lấp lánh và gương mặt rạng rỡ vẻ ngây thơ, để rồi khi sự tình tồi tệ nhất và họ trở nên nhẫn tâm nhất, anh vẫn thành công trong việc qua mặt họ. Theo một nghĩa nào đó, và ở một mức độ nào đó, tất cả bọn họ đều là nạn nhân của anh. Đúng là chúng đã gặm nhấm tiền thuê đất của anh và đe dọa các điền trang của anh; nhưng chúng cũng đã ứng trước những khoản tiền lớn, và anh đã khéo léo móc nối người này với kẻ khác trong cơn thèm khát được xâu xé tuổi trẻ của anh, khiến cho các mối quan hệ tài chính dọc bờ biển Syria trở nên phức tạp theo cách riêng của anh, đến nỗi đôi khi bọn chúng phải run rẩy tính toán rằng sự sụp đổ của Fakredeen chắc chắn sẽ là hồi chuông báo hiệu cho một thảm họa toàn diện.
Ngay cả đám cho vay nặng lãi cũng có điểm yếu của riêng chúng; kẻ thì kiêu ngạo, kẻ thì đố kỵ; Fakredeen biết cách khơi gợi lòng tự ái của chúng, hoặc biết khi nào nên tạo cơ hội cho chúng triệt tiêu lẫn nhau. Chính vào những lúc ấy—khi anh đã đánh lừa và qua mặt chúng, hoặc với sự bộc trực chết người mà đôi khi anh đỏ mặt khoe khoang, anh phản bội lại một bí mật thiêng liêng nào đó khiến uy tín của cả vùng bờ biển từ Scanderoon đến Gaza phải chấn động, và đẩy những kẻ có sự sống gắn liền với thiện chí tương trợ lẫn nhau vào vòng xoáy tranh chấp—anh lại cười vang như một con linh cẩu mắt xanh trong khu rừng của mình, phóng ngựa phi nước đại về Canobia, rồi gọi bình nargileh, đăm chiêu tính toán trong sự khoái chí về những khoản tiền khổng lồ mà anh thiếu nợ chúng, vẽ ra những dự án kỳ quặc và hão huyền để trả nợ, hay tự mãn ngẫm nghĩ về một mưu kế đắc lực nào đó hoặc một kỳ tích tài chính đầy táo bạo.
“Tôi sẽ ra sao nếu không có những khoản nợ của mình?” đôi khi anh sẽ thốt lên như vậy; “những người bạn đồng hành thân thiết trong đời tôi, những kẻ chẳng bao giờ bỏ rơi tôi! Mọi sự hiểu biết của tôi về bản chất con người đều nhờ vào chúng: chính trong quá trình xoay xở với các rắc rối của mình, tôi đã dò thấu những tầng sâu của trái tim con người, nhận ra mọi sự kết hợp của tính cách con người, phát triển năng lực của chính mình và làm chủ nguồn lực của kẻ khác. Có thủ đoạn đàm phán nào mà tôi không lạ lẫm? Có mức độ chịu đựng nào mà tôi chưa từng tính toán? Có nét mặt nào mà tôi chưa từng quan sát? Đúng vậy, chính giữa đám chủ nợ của mình, tôi đã tôi luyện được khả năng ngoại giao—năng lực mà một ngày nào đó sẽ làm cho các nội các phải hoang mang và khuất phục. Ôi những khoản nợ của tôi, ta cảm nhận sự hiện diện của các ngươi tựa như những thiên thần hộ mệnh! Nếu ta lười biếng, các ngươi thúc giục ta hành động; nếu ta kiêu ngạo, các ngươi kìm hãm ta lại để suy ngẫm; và chính vì thế, chỉ có các ngươi mới có thể đảm bảo cho nguồn năng lượng liên tục nhưng được kiểm soát đó để chinh phục nhân loại.”
Mặc dù vậy, Fakredeen đôi khi cũng cảm thấy hơi mệt mỏi ngay cả với sự kích thích đặc biệt của cảnh túng quẫn tài chính. Câu chuyện ấy cứ lặp đi lặp lại quá nhiều lần, những cuộc phiêu lưu thì đơn điệu, các nhân vật thì y hệt nhau. Anh từng bị bóc lột bởi mọi tên cho vay nặng lãi ở vùng Cận Đông, và ngược lại, cũng từng lừa gạt lại chúng. Đôi khi anh thỏa mãn trí tưởng tượng của mình bằng ý nghĩ bắt chúng phải nhả ra những gì đã nuốt; nghĩa là, khi anh đã thiết lập được vị thế thống trị mà trước sau gì anh cũng quyết tâm đạt được. Mặc dù chưa từng giữ sổ sách, trí nhớ của anh lại vô cùng chuẩn xác đến mức anh nắm rõ từng xu mà anh từng bị lừa gạt bởi bất kỳ cá nhân nào mà anh từng giao dịch. Anh khao khát trừng phạt chúng, cống hiến cho Nhà nước đúng bằng số tiền từ những vụ chiếm đoạt phi pháp của chúng. Anh là một chính trị gia quá xuất sắc nên chưa bao giờ tịch thu tài sản; anh chỉ giới hạn ở việc đánh thuế. Tịch thu tài sản là một sai lầm hủy hoại uy tín công quỹ; ngược lại, đánh thuế lại làm tăng uy tín đó, và suy cho cùng thì cả hai cũng đều mang lại kết quả như nhau.
Việc một tâm hồn kiêu hãnh như Tancred xứ Montacute, với những hoài bão siêu việt, mục đích kiên định, và tham vọng cao vợi ấy, lại tìm được một tín đồ ở một kẻ thoạt nhìn có vẻ kỳ quặc, thực dụng và vô tích sự đến thế, thoạt trông có vẻ khó xảy ra; thế nhưng, một sự quan sát gần gũi và tinh tế hơn lại có thể khiến chúng ta nhận ra điều đó hoàn toàn hợp lý. Fakredeen sở hữu một trí tưởng tượng rực rỡ và sự nhạy cảm nồng nhiệt; trái tim anh bị chi phối bởi gu thẩm mỹ của chính mình, và khi gu thẩm mỹ ấy được làm hài lòng và thỏa mãn, anh hoàn toàn có khả năng cảm nhận sâu sắc và hành động nghiêm túc. Giá trị đạo đức không có sức hút trừu tượng đối với anh, và anh có thể đồng cảm với một kẻ đồi bại hào hoa; nhưng đức hạnh dưới hình thái anh hùng, nguyên lý cao cả, và bổn phận tối cao được khoác lên mình tất cả các thuộc tính nhằm thu hút nhận thức nhanh nhạy và tinh tế của anh, lại tạo ra một thứ bùa chú không thể cưỡng lại và siêu việt đối với anh. Trí tuệ thâm sâu và được rèn giũa của Tancred, được đào luyện qua toàn bộ tri thức phương Tây và bồi đắp bằng mọi tri thức phương Tây, đã tác động với sức mạnh từ trường lên một ý thức mà sự sống động rực rỡ của nó chỉ có thể sánh ngang với sự ngây thơ nguyên thủy của nó đối với tất cả những gì sách vở có thể dạy, và đối với những kết luận vĩ đại mà chỉ những giờ phút nghiền ngẫm mới có thể đúc kết. Fakredeen bám lấy từng lời nói của anh như một con ong chăm chỉ, trong khi Tancred trút ra, chẳng chút nhọc nhằn, những kho báu từ trí nhớ dồi dào và tâm trí hằng trầm tư của mình. Anh cứ thế tuôn trào, hoàn toàn không hề hay biết rằng người bạn đồng hành của mình lại thiếu vắng thứ kiến thức nền tảng vốn là điều kiện tiên quyết đối với bất cứ ai khác để có thể thấu hiểu một cách trọn vẹn những gì anh nói. Fakredeen không hề hé lộ điều đó với anh; vị tiểu vương trẻ tuổi đặt niềm tin vào sự nhạy bén của bản thân để duy trì phong độ, dẫu cho vốn học thức văn chương của anh chỉ loanh quanh trong một cuốn ngữ pháp tiếng Ả Rập, vài câu châm ngôn của người hiền, mấy tập thơ, và hữu ích nhất cũng như nhiều nhất là tờ báo thông tấn tài tình Courier de Smyrne cùng đôi khi là một bưu kiện các ấn phẩm định kỳ của Pháp mà anh mua được từ một viên lãnh sự vùng Levantine.
Do đó, với một cảm xúc chẳng kém phần nhiệt tình, Fakredeen đã đáp lại ảnh hưởng gợi mở từ Tancred. Sự thiếu thốn mà anh hằng trăn trở bấy lâu nay đã được khỏa lấp, và hình mẫu nhân vật mà anh hằng mơ tưởng cuối cùng đã xuất hiện. Giờ đây đã có một lý thuyết vĩ đại chờ được chuyển hóa thành hành động, cùng một bộ óc lỗi lạc đứng ra dẫn dắt xung lực ban đầu. Dù hình dung chung của anh về những tư tưởng của Tancred có mơ hồ đến đâu chăng nữa, anh vẫn hiểu rõ rằng việc hiện thực hóa chúng sẽ mang lại cho anh hai mục tiêu lớn: sự thay đổi và hành động. So với những thành tựu to lớn đó, những gì anh đang có và vị thế hiện tại của anh bỗng chốc tan biến thành hư vô. Một tương lai chỉ gồm một tiểu vương quốc Syria và một lâu đài trên núi bỗng trở nên không thể tài nào chịu đựng nổi, và Fakredeen, ôm ấp mọi hy vọng và sẵn sàng cho mọi kịch bản, đã vứt bỏ mọi vướng bận hiện tại ra sau đầu, dù là dưới hình thức điền trang hay nợ nần.
Sự điềm tĩnh đến mức thản nhiên, sự táo bạo trang nghiêm và đầy suy ngẫm mà qua đó Tancred triển khai các dự án cách mạng của mình, đã hoàn thiện thứ quyền lực giúp anh giờ đây có thể toàn quyền định đoạt số phận của vị tiểu vương trẻ tuổi. Đôi khi, trong những khoảnh khắc bấn loạn của những giấc mơ hoang đường, Fakredeen từng chìm đắm trong những ảo tưởng về cái điều mà—với người bạn đồng hành hiện tại—hóa ra lại là công việc thường ngày trong cuộc đời họ, và điều đó được bàn luận với một sự chuẩn xác bình thản đến mức tự nó đã đủ sức thuyết phục một nửa tâm trí Fakredeen về tính khả thi của chúng. Một tín đồ đầy nhiệt huyết chẳng đời nào lại đi vạch ra những khó khăn; nhưng nếu Fakredeen, nhằm khơi gợi một quan điểm, đôi khi bóng gió đưa ra một ý kiến trái chiều, thì sự phản đối ấy ngay lập tức bị gạt phăng đi bởi một cá nhân có ý chí bất khuất được nuôi dưỡng bởi niềm tin tuyệt đối vào sự sủng ái của thần linh.
