Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

1.—"CÚ BỤI" (GỐC) CỦA CÂY LAN CHUÔNG, CHO THẤY PHẦN THÂN NGẦM DƯỚI ĐẤT CÙNG CÁC MẦM CỦA NĂM TỚI.

2.—MỘT "CÚ BỤI" ĐÃ ĐƯỢC HÃM LẠI CỦA CÂY LAN CHUÔNG TRƯỚC KHI ĐƯỢC TRỒNG TRONG NHÀ KÍNH ÉP HOA.

Trước câu hỏi, "Loài hoa ưa thích nhất của bạn là gì?" phần lớn mọi người sẽ nhanh chóng đáp rằng, "Hoa huệ." Và mỗi năm, những bông hoa tuyệt đẹp này dường như ngày càng trở nên phổ biến hơn. Chúng mang một vẻ quyến rũ rất riêng, không loài hoa nào sánh kịp; trong khi một hào quang lãng mạn đã bao bọc lấy chúng từ buổi bình minh của nền văn minh nhân loại, truyền cảm hứng cho các thi sĩ, họa sĩ và tất cả những ai yêu chuộng cái đẹp trong tự nhiên.

Những người sưu tầm đã đi khắp phương bắc, phương nam, phương đông và phương tây, tận tụy tìm kiếm các loài mới, cho đến khi một bộ sưu tập tuyệt vời gồm đủ loại, đủ hình dáng và kích thước của hoa lan chuÔNG đã được quy tụ lại, làm phong phú thêm cho các khu vườn và nhà kính của chúng ta bằng những hình dáng uyển chuyển cùng sắc thái thanh nhã. Nhưng bất chấp việc liên tục nhập về những ngoại tộc lộng lẫy và nổi bật ấy, những kẻ hiên ngang khoe sắc trong bộ cánh đỏ thắm và vàng rực, loài lan chuông bản địa của chúng ta vẫn giữ vị trí được yêu thích hàng đầu trong trái tim con người. Sự chung thủy ấy cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên, bởi còn gì quyến rũ hơn màu xanh mát mắt tuyệt vời của những chiếc lá hay hương thơm ngọt ngào, tươi mới từ các chùm hoa trắng muốt của chúng?

3.—SAU MỘT TUẦN TRONG NHÀ KÍNH ÉP HOA, MẦM BẮT ĐẦU PHÙNG LÊN.

Một phần vì hình dáng duyên sắc và hương thơm ngọt ngào, sắc trắng tinh khôi của những bông hoa cùng sắc xanh thanh nhã của tán lá, lan chuông đã trở thành một trong những loài hoa quan trọng nhất dùng cho bó hoa và trang trí hoa tươi, thường được sử dụng trong những dịp trái ngược nhất—cho bó hoa cô dâu và vòng hoa tang lễ—thế mà chưa bao giờ tỏ ra lạc lõng hay kệch cỡm; trong khi vào mùa Giáng sinh, ngày nay chúng có sức hút lớn chẳng kém gì cây ô rô trong việc trang trí nhà cửa và nhà thờ. Hệ quả là nhu cầu ngày càng tăng cao đều đặn đối với hoa lan chuông suốt bốn mùa trong năm.

Thế nhưng, ở trạng thái tự nhiên, mọc theo ý thích tự do trong những khu rừng của chúng ta, lan chuông chỉ nở hoa vào mùa xuân, ngay khi những đóa hoa xuân sớm nhất bắt đầu phai tàn; trong khi vào thời gian sau trong năm, cuống hoa không lá của chúng mang rất nhiều quả mọng màu đỏ, hình cầu, xinh xắn, chứa những hạt giống để sinh sôi ra các thế hệ lan chuông mai sau. Bên cạnh hạt giống, lan chuông còn có một phương thức khác để duy trì nòi giống thông qua bộ rễ ngầm bò lan dưới đất, nơi một mầm mới, hoặc một chuỗi mầm, xuất hiện hằng năm; mỗi mầm cuối cùng sẽ phát triển thành hai chiếc lá chuẩn mực, từ trung tâm đó mọc lên cuống hoa. Khi hoa và lá của năm hiện tại bắt đầu tàn lụi, những mầm trên thân ngầm đại diện cho nguồn hoa của năm tới được nhận thấy là có phần lớn hơn về kích thước. Trong những tháng mùa đông lạnh giá, chúng nghỉ ngơi và gần như không hoạt động, chờ đợi hơi ấm đầu tiên của mùa xuân, đó là tín hiệu để chúng bắt đầu chu kỳ sinh trưởng mạnh mẽ.

4.—SAU MƯỜI NGÀY, CÂY ĐÃ CÓ SỰ TĂNG TRƯỞNG ĐÁNG KỂ.

5.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU MƯỜI BỐN NGÀY. TÁN LÁ CUỘN CHẶT VÀ CUỐNG HOA ĐÃ PHÁT TRIỂN.

Phần thân ngầm kỳ lạ của lan chuông được những người làm vườn gọi là "cú bụi" (crown). Trong một thời gian dài, nhu cầu hoa lan chuông vào mùa thu và mùa đông được đáp ứng bằng cách đào những củ này lên từ các khu vườn hoặc khu rừng, đặt chúng vào chậu đầy đất màu mỡ, và thúc đẩy sự sinh trưởng của chúng trong nhà kính. Giờ đây, thật kỳ lạ là mặc dù các củ lan chuông đã phản ứng lại phương pháp xử lý này và đâm chồi cuống hoa, chúng lại hoàn toàn từ chối phát triển bất kỳ chiếc lá nào, có lẽ vì chúng đã bị tước mất giấc ngủ mùa đông cùng cơ hội tích lũy sức mạnh cần thiết để kiến tạo cả hoa lẫn lá; hơn nữa, những bông hoa từ các củ bị ép thúc này thường có kích thước rất nhỏ.

6.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU MƯỜI TÁM NGÀY. NHỮNG CHIẾC LÁ MÀU TRẮNG KÊM BẮT ĐẦU PHÙNG LÊN.

Nhiều nhà trồng hoa lỗi lạc, cả ở Anh lẫn trên lục địa, không hài lòng với những kết quả đó, đã bắt tay vào việc giải quyết bài toán làm thế nào để trồng được cả lá lẫn hoa lan chuông quanh năm. Nhiệm vụ ấy thực sự rắc rối, dẫu không hoàn toàn tuyệt vọng như vẻ bề ngoài đối với những kẻ ngoại đạo, bởi vì các chuyên gia về hoa này thừa hiểu rằng những củ được lấy khỏi mặt đất vào cuối mùa đông và đem ép thúc thường sẽ phát triển được cả lá lẫn hoa.

7.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU HAI MƯƠI MỘT NGÀY. TÁN LÁ DẦN CÓ SẮC XANH VÀ CÁC NỤ HOA ĐÃ HIỆN RÕ.

Cuối cùng, sau khi vô số thí nghiệm đã được tiến hành, một phương pháp đã ra đời nhờ đó người ta có thể cung cấp cho thị trường thế giới cả hoa lẫn lá lan chuông lớn và đẹp quanh năm, từ Ngày Năm Mới cho đến Đêm Giao Thừa. Các củ giờ đây được thu gom trước khi các mầm non phát triển quá lớn, và trải qua một quá trình làm lạnh nhân tạo thay thế cho giấc ngủ đông, nhờ đó chúng có thể được bảo quản trong thời gian dài mà không bị tổn hại. Bốn hoặc năm tuần trước khi cần hoa và lá, các củ được đem trồng trong nhà kính, và duy trì ở nhiệt độ khoảng 75 độ F trong suốt quá trình sinh trưởng của chúng.

8.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU HAI MƯƠI TÁM NGÀY. TÁN LÁ BẮT ĐẦU XÒE RA.

9.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU BA MƯƠI MỘT NGÀY. CUỐNG HOA PHÁT TRIỂN NHANH CHÓNG.

Khi được lấy ra khỏi tủ lạnh, củ lan chuông, trong thương trường gọi là "củ được hãm" (retarded crown), mang một vẻ ngoài hơi khô và ngả màu nâu. Một tuần nằm trong lớp đất màu mỡ cùng bầu không khí nóng ẩm của nhà kính ép hoa khiến nụ phùng lên và bắt đầu lớn. Đến ngày thứ mười, người ta thấy nó thực sự có sự phát triển đáng kể. Vào cuối ngày thứ quí mười bốn, những chiếc lá màu trắng kem, cuộn chặt và phần chóp cuống hoa đã phát triển, những chiếc lá có phần bè rộng ra đôi chút vào khoảng ngày thứ mười tám. Vào ngày thứ hai mươi mốt, những chiếc lá vẫn còn cuộn tròn đã có được sắc xanh nhạt dịu dàng, và các nụ hoa bắt đầu hiển hiện rõ ràng trên cuống hoa. Đến ngày thứ hai mươi tám, những chiếc lá mang sắc xanh đậm hơn một chút và bắt đầu bung nở; trong khi cuống hoa lúc này phát triển chậm rãi hơn, cho thấy sự tương đồng gần gũi với trình tự sinh trưởng trong điều kiện tự nhiên. Sang ngày thứ ba mươi, cuống hoa bắt đầu tăng tốc và bắt kịp tốc độ phát triển của lá. Ba mươi sáu ngày kể từ khi trồng củ được hãm, những nụ hoa hình thành đầy đủ bắt đầu hé nở, và một hoặc hai ngày sau, cây đã nở rộ hoàn toàn và cả lá lẫn hoa đều sẵn sàng đưa ra thị trường.

10.—SỰ TĂNG TRƯỞNG SAU BA MƯƠI SÁU NGÀY. TÁN LÁ PHÁT TRIỂN HOÀN TOÀN VÀ CÁC NỤ HOA BẮT ĐẦU HÉ NỞ.