Sự quan tâm của Charley dành cho người nữ chủ nhân cũ là vô bờ bến. Niềm an ủi duy nhất cho nỗi muộn phiền của chính cậu nằm ở những nỗ lực làm nguôi đi nỗi đau của nàng. Hết giờ này sang giờ khác, cậu suy tính về những điều nàng thiếu thốn; cậu nghĩ đến sự hiện diện của nàng ở nơi này với một niềm biết ơn tựa hồ như ơn huệ, và vừa nguyền rủa nguyên nhân gây ra bất hạnh cho nàng, cậu lại vừa thầm cảm ơn kết quả ấy theo một chừng mực nào đó. Có lẽ nàng sẽ luôn ở lại đây, cậu nghĩ, và khi ấy cậu sẽ lại hạnh phúc như trước kia. Nỗi sợ hãi lớn nhất của cậu là nàng sẽ thấy thích hợp để trở về Alderworth, và trong nỗi sợ ấy, ánh mắt mang đầy vẻ tò mò của sự trìu mến thường xuyên tìm kiếm khuôn mặt nàng khi nàng không để ý đến cậu, hệt như cách cậu quan sát cái đầu của một con chim bồ câu rừng để xem nó có đang ấp ủ ý định bay đi hay không. Một khi đã thực sự cứu giúp nàng, và có lẽ đã gìn giữ nàng tránh khỏi những hành động bồng bột nhất, cậu còn tự gánh vác trong tâm tưởng trách nhiệm của một người giám hộ đối với sự bình an của nàng.
Vì lý do này, cậu bận rộn tìm cách mang lại cho nàng những niềm vui khỏa lấp dễ chịu, đem về nhà những vật kỳ thú mà cậu tìm thấy trên chốn hoang địa, chẳng hạn như những đám rêu trắng hình chiếc kèn, những loại địa y đầu đỏ, những mũi tên bằng đá mà các bộ tộc cổ xưa từng dùng trên vùng Egdon, cùng những viên tinh thể có mặt phẳng nằm trong các hốc của đá cuội. Cậu đặt những thứ này ở những vị trí trong nhà sao cho nàng có thể nhìn thấy chúng như thể một cách tình cờ.
Một tuần trôi qua, Eustacia hoàn toàn không bước chân ra khỏi nhà. Rồi nàng bước vào khu vườn có hàng rào bao quanh và nhìn qua chiếc ống nhòm của người ông, như thói quen nàng vẫn thường làm trước khi kết hôn. Một ngày nọ, nàng nhìn thấy ở một khúc đường cái quan cắt ngang thung lũng phía xa có một chiếc xe ngựa nặng nề đang di chuyển qua. Trên xe chất đầy đồ đạc gia đình. Nàng nhìn lại lần nữa và nhận ra đó chính là đồ đạc của mình. Đến buổi tối, người ông bước vào nhà với lời đồn rằng Yeobright đã chuyển nhà trong ngày hôm đó từ Alderworth đến ngôi nhà cũ ở Blooms-End.
Vào một dịp khác khi đang dò la như thế, nàng nhìn thấy hai bóng phụ nữ đang đi dạo trong thung lũng. Trời đẹp và quang đãng; và vì những người đó cách không quá nửa dặm nên nàng có thể nhìn rõ từng chi tiết nhờ chiếc ống nhòm. Người phụ nữ đi phía trước bồng trên tay một bói vải trắng, từ một đầu của nó rủ xuống một dải khăn voan dài; và khi họ quay người lại để ánh mặt trời chiếu trực diện hơn vào họ, Eustacia có thể nhận ra vật đó chính là một đứa trẻ. Nàng gọi Charley và hỏi cậu xem cậu có biết họ là ai không, dù nàng thừa sức đoán ra.
“Bà Wildeve và cô vú em ạ,” Charley đáp.
“Cô vú em đang bồng đứa bé à?” Eustacia hỏi.
“Không ạ, thưa bà Wildeve bồng đấy chứ,” cậu trả lời, “còn cô vú em đi đằng sau và chẳng mang gì cả.”
Cậu thiếu niên hôm đó có tâm trạng rất tốt, bởi ngày mùng Năm tháng Mười lại đến, và cậu đang lên kế hoạch cho một âm mưu khác nhằm đánh lạc hướng nàng khỏi những suy nghĩ đang ngốn nghiến tâm trí nàng. Hai năm liên tiếp trước đó, nữ chủ nhân của cậu dường như đã rất thích thú khi đốt một đống lửa trên bờ đất nhìn xuống thung lũng; nhưng năm nay, nàng dường như đã hoàn toàn quên mất ngày này và công việc quen thuộc ấy. Cậu cẩn thận không nhắc nhở nàng, và tiếp tục những sự chuẩn bị bí mật cho một bất ngờ vui vẻ, càng nhiệt tình hơn vì lần trước cậu vắng mặt nên không thể phụ giúp. Cứ vào mọi khoảnh khắc rảnh rỗi, cậu lại hối hả đi thu gom những gốc thạch thảo, rễ cây gai và những vật liệu rắn chắc khác từ các sườn đồi lân cận, cất giấu chúng khỏi tầm nhìn thoáng qua.
Buổi tối đã đến, và Eustacia dường như vẫn không hề hay biết về ngày kỷ niệm. Nàng đã đi vào nhà sau khi ngắm nghía qua ống nhòm và không hề xuất hiện từ lúc đó. Ngay khi trời vừa tối hẳn, Charley bắt đầu nhóm đống lửa, chọn đúng cái vị trí trên bờ đất mà Eustacia từng chọn vào những lần trước.
Khi tất cả những đống lửa xung quanh đã bùng lên, Charley liền châm lửa cho đống của mình, và sắp xếp củi để nó không cần phải trông nom trong một khoảng thời gian. Sau đó, cậu quay lại ngôi nhà, lảng vảng quanh cửa ra vào và cửa sổ cho đến khi nàng bằng cách này hay cách khác nhận ra thành quả của cậu và bước ra chứng kiến. Nhưng các khung cửa chớp đều đóng kín, cửa ra vào vẫn khép chặt, và dường như chẳng có chút chú ý nào dành cho màn trình diễn của cậu. Không nỡ gọi nàng, cậu quay lại đắp thêm củi vào đống lửa, cứ tiếp tục như thế trong hơn nửa giờ đồng hồ. Phải đến khi nguồn củi của cậu vơi đi đáng kể, cậu mới đi ra cửa sau và nhắn vào trong để cầu xin bà Yeobright hãy mở cửa chớp sổ ra và nhìn quang cảnh bên ngoài.
Eustacia, người nãy giờ vẫn ngồi thẫn thờ trong phòng khách, giật mình đứng phắt dậy trước thông tin ấy và vung tay đẩy mạnh cửa chớp. Đập vào mắt nàng trên bờ đất là ngọn lửa đang bùng cháy dữ dội, lập tức hắt thứ ánh sáng đỏ rực vào căn phòng nàng đang đứng và lấn át cả ánh nến.
“Làm tốt lắm, Charley!” Ông cụ Vye từ góc sưởi lên tiếng. “Nhưng ta hy vọng đó không phải là củi của ta mà nó đang đốt... À, chính vào thời gian này năm ngoái ta đã gặp cái tay Venn đó, đưa Thomasin Yeobright về nhà—chắc chắn là thế rồi! Chà, ai mà ngờ được những rắc rối của cô gái đó lại kết thúc tốt đẹp đến vậy cơ chứ? Con đúng là một kẻ dại dột trong chuyện đó đấy, Eustacia ạ! Chồng con đã viết thư cho con chưa?”
“Chưa,” Eustacia đáp, ánh mắt thẫn thờ nhìn qua cửa sổ về phía đống lửa—thứ lúc này đang chiếm trọn tâm trí nàng đến mức nàng chẳng buồn bực trước ý kiến có phần ruột ngựa của người ông. Nàng có thể nhìn thấy bóng dáng Charley trên bờ đất, đang xúc và khơi lửa; và lóe lên trong trí tưởng tượng của nàng là một hình bóng khác mà ngọn lửa ấy có thể kêu gọi xuất hiện.
Nàng rời khỏi phòng, đội chiếc mũ làm vườn, khoác áo choàng và bước ra ngoài. Khi đến bờ đất, nàng nhìn sang với một nỗi tò mò hoang dại và đầy ngờ vực, đúng lúc Charley cất giọng với vẻ tự đắc đầy hài lòng: “Em làm nó cốt để dành riêng cho cô đấy ạ.”
“Cảm ơn anh,” nàng nói vội vã. “Nhưng bây giờ tôi muốn anh dập tắt nó đi.”
“Nó sẽ tàn ngay thôi ạ,” Charley đáp, có phần thất vọng. “Chẳng lẽ không đáng tiếc sao nếu dập tắt nó đi cơ chứ?”
“Tôi không biết nữa,” nàng trầm ngâm đáp.
Họ đứng trong sự im lặng, chỉ bị phá vỡ bởi tiếng tí tách của ngọn lửa, cho đến khi Charley nhận ra nàng không muốn nói chuyện với mình, liền miễn cưỡng bước đi.
Eustacia vẫn đứng lại bên trong bờ đất nhìn ngắm đống lửa, định bước vào nhà nhưng rồi vẫn ngập ngừng nấn ná. Nếu không vì hoàn cảnh xô đẩy khiến nàng vốn dĩ đã thờ ơ với mọi thứ được cả thần linh lẫn con người tôn vinh, có lẽ nàng đã bỏ đi rồi. Nhưng tình cảnh của nàng lúc này đã tuyệt vọng đến mức nàng có thể đem nó ra đùa cỡn. Mất đi vốn dĩ ít gây ray rứt hơn là sự băn khoăn tự hỏi liệu ta có may mắn chiến thắng hay không; và Eustacia giờ đây, giống như những người khác ở vào một giai đoạn như thế, có thể bước ra đứng ở một điểm nhìn bên ngoài bản thân, tự quan sát chính mình như một kẻ bàng quan vô cảm, và nghĩ xem người phụ nữ mang tên Eustacia này quả là một trò tiêu khiển thú vị cho đấng Thiên Thừa.
Trong lúc nàng đứng đó, nàng nghe thấy một âm thanh. Đó là tiếng hòn đá némỏm tõm xuống ao.
Giả sử Eustacia hứng trọn hòn đá ấy vào ngực thì trái tim nàng cũng không thể đập mạnh mẽ hơn thế. Nàng đã nghĩ đến khả năng có một tín hiệu như vậy để đáp lại thứ đã được Charley vô tình tạo ra; nhưng nàng chưa ngờ nó lại đến sớm thế. Wildeve mới mau lẹ làm sao! Song làm sao hắn có thể nghĩ rằng nàng lại có gan mong mỏi nối lại những cuộc hẹn hò lén lút lúc này chứ? Một sự thôi thúc rời khỏi chốn ấy, và một khao khát được ở lại, đang giằng xé trong lòng nàng; và khao khát đã giữ chân nàng lại. Hơn thế nữa thì nàng chẳng làm gì thêm, bởi nàng thậm chí còn không thèm leo lên bờ đất để nhìn sang. Nàng vẫn đứng bất động, không động đậy một cơ mặt hay ngước mắt lên; bởi nếu nàng ngẩng mặt lên, ngọn lửa trên bờ đất sẽ chiếu rọi vào đó, và rất có thể Wildeve đang nhìn xuống.
Lại có tiếng thứ hai tõm xuống ao.
Tại sao hắn cứ chần chừ mãi không chịu tiến lên và ngó sang kia chứ? Sự tò mò đã chiến thắng—nàng bước lên một hai bậc đất trên bờ đất và hé nhìn ra ngoài.
Wildeve đang đứng trước mặt nàng. Hắn đã bước tới sau khi ném hòn sỏi cuối cùng, và ngọn lửa từ bờ đất cao ngang ngực nằm giữa hai người giờ đây chiếu thẳng vào khuôn mặt của cả hai.
“Tôi không hề châm ngòi nó!” Eustacia hốt hoảng kêu lên. “Nó được đốt lên mà không có sự hay biết của tôi. Đừng, đừng bước qua đây với tôi!”
“Tại sao em lại sống ở đây bấy lâu nay mà không nói cho anh biết? Em đã rời bỏ mái nhà của mình rồi. Anh sợ rằng mình cũng có một phần lỗi trong chuyện này?”
“Tôi đã không cho mẹ anh vào nhà; mọi chuyện là thế đấy!”
“Em không đáng phải chịu đựng những gì đang gánh chịu đâu, Eustacia ạ; em đang chìm trong đau khổ tột cùng; anh nhìn thấy điều đó trong đôi mắt em, bờ môi em, và trong từng cử chỉ của em. Người con gái tội nghiệp, tội nghiệp của anh!” Hắn bước qua bờ đất. “Em đang bất hạnh hơn bất cứ ai trên đời!”
“Không, không; không hẳn là thế…”
“Mọi chuyện đã bị đẩy đi quá xa—nó đang bóp nghẹt em đấy—anh thực sự nghĩ thế!”
Hơi thở vốn dĩ điềm tĩnh của nàng đã trở nên dồn dập hơn theo những lời của hắn. “Em—em…” nàng bắt đầu, rồi bỗng bật khóc nức nở, trái tim rung lên bần bật bởi tiếng nói đầy thương cảm bất ngờ ấy—một thứ tình cảm mà sự tồn tại của nó đối với bản thân nàng từ lâu nàng đã gần như quên mất.
Sự bùng nổ nước mắt ấy khiến chính Eustacia cũng phải bất ngờ đến mức nàng không thể kìm lại được, và nàng quay mặt đi chỗ khác với chút ít thẹn thùng, dẫu cho việc quay đi ấy chẳng giấu được điều gì trước mắt hắn. Nàng cứ thế nức nở tuyệt vọng; rồi những giọt nước mắt vơi dần, và nàng trở nên bình tĩnh hơn. Wildeve đã cưỡng lại sự thôi thúc muốn ôm chầm lấy nàng, và cứ thế đứng lặng không nói năng gì.
“Anh không thấy xấu hổ vì em sao, một kẻ vốn chưa bao giờ biết khóc là gì?” nàng cất giọng thì thào yếu ớt trong lúc lấy tay lau nước mắt. “Tại sao anh không đi đi? Ước gì anh đừng chứng kiến toàn bộ cơ sự này; nó phơi bày quá nhiều rồi đấy, gấp đôi so với cần thiết.”
“Em có quyền ước thế, bởi nó khiến anh buồn bã hệt như em vậy,” hắn nói với giọng đầy xúc động và cung kính. “Còn về chuyện phơi bày ư—từ ngữ đó không thể tồn tại giữa hai chúng ta.”
“Tôi không hề cho gọi anh—đừng quên điều đó, Damon; tôi đang đau đớn, nhưng tôi không hề sai người gọi anh! Ít ra thì với tư cách là một người vợ, tôi vẫn sống đàng hoàng.”
“Thôi đừng nhắc nữa—anh đã đến rồi. Ồ, Eustacia, hãy tha thứ cho anh vì những tổn thương mà anh đã gây ra cho em trong hai năm qua! Anh ngày càng nhận ra rằng chính anh đã hủy hoại cuộc đời em.”
“Không phải anh. Mà là cái nơi tôi đang sống này cơ.”
“À, lòng quảng đại của em có lẽ khiến em tự nhiên thốt lên điều đó. Nhưng anh mới chính là kẻ có tội. Lẽ ra anh không nên tìm kiếm em, hoặc một khi đã làm thế, anh phải kiên quyết giữ lấy em. Nhưng tất nhiên giờ đây anh chẳng có quyền gì để nói về chuyện đó nữa. Anh chỉ xin hỏi điều này—anh có thể làm gì cho em không? Có bất cứ thứ gì trên đời này mà một người đàn ông có thể làm để khiến em hạnh phúc hơn hiện tại không? Nếu có, anh sẽ làm tất cả. Em có thể sai khiến anh, Eustacia, trong giới hạn sức ảnh hưởng của anh; và đừng quên rằng giờ đây anh đã khấm khá hơn rồi. Chắc chắn phải có cách gì đó để cứu em khỏi chốn này chứ! Một đóa hoa quý hiếm mọc nơi hoang dã thế này, anh nhìn thấy mà quặn thắt cả ruột gan. Em có muốn mua thứ gì không? Em có muốn đi đâu không? Em có muốn trốn khỏi nơi này hoàn toàn không? Chỉ cần nói một tiếng, anh sẽ làm bất cứ điều gì để chấm dứt những giọt nước mắt ấy, những thứ mà nếu không có anh thì đã chẳng bao giờ rơi xuống.”
“Chúng ta đều đã có gia đình riêng rồi,” nàng thều thào đáp; “và sự giúp đỡ từ anh sẽ mang tiếng xấu—sau khi—sau khi—”
“Chà, chẳng thể nào ngăn cản những kẻ vu khống thỏa sức bới móc vào bất cứ lúc nào đâu; nhưng em không cần phải sợ. Dù cảm xúc của anh thế nào, anh xin lấy danh dự thề với em là sẽ không bao giờ nói về chuyện đó—hay hành động theo nó—cho đến khi em cho phép. Anh biết rõ bổn phận của mình với Thomasin cũng như biết rõ bổn phận đối với em, một người phụ nữ bị đối xử bất công. Em muốn anh giúp gì nào?”
“Giúp tôi rời khỏi nơi này.”
“Em muốn đi đâu?”
“Tôi đã có sẵn một nơi trong đầu. Nếu anh có thể giúp tôi đến Budmouth, tôi có thể tự lo liệu mọi thứ còn lại. Các chuyến tàu thủy khởi hành từ đó vượt biển sang Channel, và nhờ thế tôi có thể đến Paris, nơi tôi hằng mong muốn. Vâng,” nàng khẩn khoản nài nỉ, “hãy giúp tôi đến được cảng Budmouth mà ông hay chồng tôi không hề hay biết, và tôi có thể lo liệu toàn bộ phần còn lại.”
“Liệu có an toàn khi để em lại đó một mình không?”
“Có, có chứ. Tôi rành Budmouth lắm.”
“Anh đi cùng em nhé? Giờ anh đã có tiền.”
Nàng im lặng.
“Nói ‘vâng’ đi em yêu!”
Nàng vẫn im lặng.
“Thôi được, hãy cho anh biết khi nào em muốn đi. Chúng ta sẽ ở ngôi nhà hiện tại cho đến tháng Mười Hai; sau đó chúng ta sẽ chuyển về Casterbridge. Cứ sai khiến anh bất cứ điều gì cho đến thời điểm đó.”
“Tôi sẽ suy nghĩ về chuyện này,” nàng nói vội vã. “Liệu tôi có thể thực sự coi anh là một bạn đường, hay phải chấp nhận anh như một người tình—đó là điều tôi phải tự hỏi chính mình. Nếu tôi muốn đi và quyết định nhận sự đồng hành của anh, tôi sẽ phát tín hiệu vào một buổi tối nào đó đúng tám giờ chẵn, và điều đó có nghĩa là anh phải chuẩn bị sẵn sàng một cỗ xe ngựa gắn mãnh thú vào lúc mười hai giờ đêm hôm đó để chở tôi đến cảng Budmouth kịp chuyến tàu buổi sáng.”
“Anh sẽ ngóng chừng mỗi tối lúc tám giờ, và sẽ không có tín hiệu nào lọt khỏi mắt anh đâu.”
“Bây giờ xin hãy đi đi. Nếu tôi quyết định cuộc trốn chạy này, tôi chỉ có thể gặp lại anh một lần nữa trừ phi—tôi không thể đi mà không có anh. Đi đi—tôi không thể chịu đựng nổi lâu hơn nữa. Đi đi—đi đi!”
Wildeve chậm rãi bước lên các bậc thềm và khuất dần vào bóng tối ở phía bên kia; và trong lúc bước đi, hắn vẫn ngoái đầu nhìn lại, cho đến khi bờ đất che khuất hoàn toàn bóng dáng nàng khỏi tầm mắt hắn.
