Từ rất lâu về trước, có một người đàn ông tên là Sentaro. Dù họ của anh có nghĩa là "Triệu phú", thực chất anh chẳng giàu đến mức ấy, nhưng cũng còn lâu mới gọi là nghèo. Anh thừa hưởng một gia tài nhỏ từ cha và cứ thế sống lay lắt qua ngày, chẳng mảy may bận tâm đến chuyện làm ăn nghiêm túc nào, cho đến khi bước sang tuổi ba mươi hai.
Một ngày nọ, chẳng vì lý do gì, ý nghĩ về bệnh tật và cái chết bỗng bủa vây lấy anh. Viễn cảnh ngã bệnh hay qua đời khiến anh vô cùng đau khổ.
– Tôi ước gì mình có thể sống, – anh tự nhủ, – ít nhất là năm, sáu trăm tuổi, mà không phải chịu bất kỳ bệnh tật nào. Đời người sao mà ngắn ngủi quá.
Anh tự hỏi liệu từ nay về sau, nếu sống giản dị và đạm bạc, mình có thể kéo dài tuổi thọ dài lâu tuỳ ý muốn hay không.
Anh biết trong sử sách cổ có chép lại nhiều câu chuyện về các vị hoàng đế từng sống tới một ngàn tuổi, và có cả một vị công chúa xứ Yamato được đồn đại là thọ đến năm trăm tuổi. Đó là giai thoại mới nhất về một đời người trường thọ.
Sentaro từng nghe kể nhiều lần về vị vua Trung Hoa tên là Tần Thủy Hoàng (Shin-no-Shiko). Ngài là một trong những bậc quân chủ tài năng và quyền lực nhất trong lịch sử Trung Hoa. Ngài đã cho xây dựng tất cả những cung điện nguy nga cùng Vạn Lý Trường Thành nổi tiếng. Ngài có mọi thứ trên đời mà một người có thể mơ ước, nhưng dẫu cho có được tất cả niềm vui, sự xa hoa, vẻ tráng lệ của chốn hoàng cung, cùng sự minh triết của các bề tôi và vinh quang của triều đại, ngài vẫn đau khổ vì biết rằng sẽ có một ngày mình phải chết và từ bỏ tất cả những thứ đó.
Khi Tần Thủy Hoàng lên giường đi ngủ vào ban đêm, lúc ngài thức dậy vào buổi sáng, hay trong suốt mọi sinh hoạt ban ngày, ý nghĩ về cái chết luôn hiện hữu trong tâm trí ngài. Ngài chẳng thể nào thoát khỏi nó. Ôi – ước gì ngài tìm được "Tiên dược cải lão hoàn đồng", thì ngài sẽ hạnh phúc biết bao.
Cuối cùng, Hoàng đế đã triệu tập một cuộc họp triều thần và hỏi xem có ai tìm giùm ngài "Thứ nước trường sinh" mà ngài vẫn thường nghe kể và đọc sách vở hay không.
Một vị đại thần lớn tuổi tên là Jofuku thưa rằng, tận ngoài khơi xa bên kia đại dương có một xứ sở gọi là Bồng Lai (Horaizan), nơi có những vị đạo sĩ nắm giữ bí mật về "Thứ nước trường sinh". Bất cứ ai uống được dòng nước kỳ diệu ấy sẽ sống mãi không bao giờ chết.
Hoàng đế liền ra lệnh cho Jofuku lên đường đến xứ Bồng Lai, tìm các vị đạo sĩ và mang về cho ngài một bình tiên dược ma thuật. Ngài ban cho Jofuku một trong những chiếc thuyền lớn hạng nhất, sửa soạn đâu ra đó, chất đầy những kho báu và đá quý để Jofuku mang làm quà biếu các vị đạo sĩ.
Jofuku giương buồm đi đến xứ Bồng Lai, nhưng ngài không bao giờ quay về với vị Hoàng đế đang mỏi mòn chờ đợi; tuy nhiên, kể từ dạo đó, người ta đồn đại rằng núi Phú Sĩ chính là xứ Bồng Lai huyền thoại và là chốn ngụ của các bậc đạo sĩ nắm giữ bí mật về tiên dược, còn Jofuku được tôn kính như vị thần hộ mệnh của họ.
Bấy giờ, Sentaro quyết tâm lên đường tìm kiếm các đạo sĩ, và nếu có thể, anh sẽ tu hành để trở thành một người trong số họ, nhằm có được nguồn nước trường sinh bất tử. Anh nhớ lại hồi còn bé, người ta từng bảo rằng các vị đạo sĩ ấy không chỉ sống trên núi Phú Sĩ, mà dường như họ trú ngụ ở tất cả những ngọn núi cao chót vót.
Thế là anh giao phó ngôi nhà xưa cho họ hàng chăm sóc rồi bước chân vào hành trình tìm kiếm. Anh đi qua khắp các vùng núi non hiểm trở, trèo lên tận đỉnh của những ngọn núi cao nhất, nhưng chẳng bóng đạo sĩ nào thèm xuất hiện.
Cuối cùng, sau nhiều ngày lang thang chốn rừng sâu nước độc, anh gặp một người thợ săn.
– Anh có biết, – Sentaro hỏi, – các vị đạo sĩ nắm giữ Tiên dược trường sinh đang sống ở đâu không?
– Không, – người thợ săn đáp; – Tôi chẳng biết mấy ông đạo sĩ ấy ở đâu cả, nhưng ở vùng này có một tên tướng cướp khét tiếng. Người ta đồn hắn là thủ lĩnh của một băng đảng gồm hai trăm tên lừa lọc.
Câu trả lời kỳ cục ấy khiến Sentaro vô cùng khó chịu, và anh ngẫm ra việc tiếp tục lãng phí thời gian đi tìm các đạo sĩ theo cách này thật là ngu ngốc, thế là anh quyết định lên đường ngay đến ngôi đền thờ Jofuku – vị thần hộ mệnh của các đạo sĩ ở miền nam Nhật Bản.
Sentaro đến đền thờ và cầu nguyện suốt bảy ngày đêm, khẩn khoản xin Jofuku chỉ đường tới chỗ vị đạo sĩ có thể ban cho anh thứ mà anh đang mỏi mòn tìm kiếm.
Vào đúng nửa đêm ngày thứ bảy, khi Sentaro đang quỳ gối trong ngôi điện thờ, cánh cửa của gian phòng trong cùng bỗng bật mở, và Jofuku hiện ra giữa đám mây rực rỡ hào quang. Ngài gọi Sentaro đến gần hơn và cất lời phán truyền:
– Mong muốn của ngươi vô cùng ích kỷ và không dễ gì được thỏa mãn. Ngươi tưởng rằng mình muốn trở thành đạo sĩ để tìm kiếm Tiên dược trường sinh ư? Ngươi có biết đời sống của một đạo sĩ khắc khổ nhường nào không? Đạo sĩ chỉ được phép ăn trái cây, quả mọng và vỏ cây thông; đạo sĩ phải đoạn tuyệt với trần gian để tâm hồn trở nên tinh khiết tựa vàng mười và không vướng bận bất kỳ ham vật chất nào. Dần dần, sau khi tuân thủ những quy tắc ngặt nghèo ấy, vị đạo sĩ sẽ không còn cảm thấy đói khát, lạnh lẽo hay nóng bức nữa, và thân xác họ sẽ trở nên nhẹ nhõm đến mức có thể cưỡi hạc hoặc cá chép, có thể đi trên mặt nước mà không ướt giày.
– Còn ngươi, Sentaro, vốn là kẻ thích sung sướng và ham chuộng mọi tiện nghi. Ngươi thậm chí chẳng bằng người thường, bởi ngươi vô cùng lười biếng, lại nhạy cảm với nóng lạnh hơn hầu hết mọi người. Ngươi chẳng tài nào chịu nổi cảnh đi chân đất hay chỉ mặc một lớp áo mỏng manh giữa mùa đông giá rét! Ngươi nghĩ mình có đủ sự kiên nhẫn và sức bền bỉ để sống cuộc đời của một đạo sĩ hay sao?
– Tuy nhiên, để đáp lại lời cầu nguyện của ngươi, ta sẽ giúp ngươi theo một cách khác. Ta sẽ đưa ngươi đến đất nước Trường Sinh, nơi cái chết không bao giờ bén mảng tới – nơi con người sống đời sống vĩnh hằng!
Nói đoạn, Jofuku đặt vào tay Sentaro một con hạc giấy nhỏ, dặn anh trèo lên lưng nó và nó sẽ đưa anh đến đó.
Sentaro ngơ ngác vâng lời. Con hạc lớn dần lên đủ để anh ngồi thoải mái trên lưng. Sau đó, nó vươn đôi cánh rộng, bay vút lên bầu trời cao rồi lao thẳng qua những dãy núi ra ngoài khơi xa.
Ban đầu Sentaro vô cùng hoảng sợ; nhưng dần dà anh cũng quen với tốc độ bay xé gió trên không trung. Họ cứ thế bay đi qua hàng ngàn dặm đường. Con chim chẳng bao giờ dừng lại nghỉ ngơi hay kiếm ăn, nhưng vì là một con chim giấy nên chắc chắn nó chẳng cần chút dưỡng chất nào, và điều kỳ lạ là Sentaro cũng thế.
Sau vài ngày, họ đến một hòn đảo. Con hạc bay sâu vào đất liền một quãng rồi hạ xuống.
Ngay khi Sentaro vừa bước xuống khỏi lưng chim, con hạc tự động gấp gọn lại rồi bay thẳng vào túi áo anh.
Bấy giờ Sentaro bắt đầu ngó quanh với vẻ đầy ngạc nhiên, tò mò muốn biết xứ sở Trường Sinh trông ra sao. Trước tiên, anh đi dạo một vòng quanh vùng ngoại ô rồi tiến vào thị trấn. Đương nhiên là mọi thứ đều hết sức lạ lẫm, khác biệt hoàn toàn với quê hương anh. Thế nhưng cả đất đai lẫn con người trông đều có vẻ thịnh vượng, vì vậy anh quyết định ở lại đây và thuê trọ tại một khách sạn.
Người chủ quán là một người tử tế, và khi Sentaro kể rằng mình là khách lỡ đường đến đây sinh sống, ông hứa sẽ lo liệu mọi thủ tục cần thiết với quan cai trị thành phố về thời gian lưu trú của Sentaro. Thậm chí ông còn tìm giúp khách một ngôi nhà, cứ thế Sentaro đã đạt được ước nguyện lớn lao là trở thành cư dân của xứ sở Trường Sinh.
Trong ký ức của tất cả người dân trên đảo, chưa từng có ai chết ở chốn này, và bệnh tật là một khái niệm hoàn toàn xa lạ. Các tu sĩ từng từ Ấn Độ và Trung Hoa đặt chân đến đây, kể cho họ nghe về một miền đất tuyệt đẹp gọi là Cực Lạc, nơi hạnh phúc, sự hoan hỉ và lòng thỏa mãn ngập tràn trong tim mọi người, nhưng cửa ngõ dẫn đến đó chỉ có thể chạm tới qua cái chết. Truyền thống ấy được lưu truyền từ đời này sang đời khác qua bao thế hệ – nhưng chẳng ai biết chính xác cái chết là gì, chỉ biết rằng nó dẫn đến miền Cực Lạc.
Hoàn toàn trái ngược với Sentaro và những người bình thường khác, thay vì kinh hoàng trước cái chết, tất cả bọn họ, từ giàu đến nghèo, đều khao khát nó như một điều tốt đẹp và đáng mong ước. Ai nấy đều đã chán ngấy những sinh mệnh kéo dài đằng đẵng, và chỉ mong được đến miền đất hạnh phúc ngập tràn sự thỏa mãn mang tên Cực Lạc mà các tu sĩ từng kể cho họ nghe từ nhiều thế kỷ trước.
Tất cả những điều này nhanh chóng được Sentaro hé lộ qua chuyện trò với người dân đảo. Anh nhận ra mình đang lạc vào một thế giới đảo điên, theo đúng quan niệm của anh. Mọi thứ đều bị lộn ngược tùng phèo. Anh từng mong trốn chạy khỏi cái chết. Anh đã đến vùng đất Trường Sinh với niềm vui sướng và nhẹ nhõm khôn tả, để rồi bẽ bàng nhận ra chính những người dân bản địa – bị nguyền rủa không bao giờ phải chết – lại xem cái chết là miền hạnh phúc tột cùng.
Thứ mà từ trước tới nay anh vẫn coi là độc dược thì những con người này lại xem như cao lương mỹ vị, còn tất cả những món ăn vốn quen thuộc với anh thì họ lại hắt hủi. Mỗi khi có thương gia từ xứ khác ghé đến, đám người giàu có lại chen chúc xông tới, nhoe nhoét tranh nhau mua độc dược. Bọn họ nuốt chửng lấy chúng với niềm hy vọng cái chết sẽ tới để được bước chân lên cõi Cực Lạc.
Thế nhưng, những thứ vốn là kịch độc ở các vùng đất khác lại chẳng hề hấn gì ở chốn kỳ lạ này, và những kẻ nuốt chúng với hy vọng tìm đến cái chết chỉ nhận ra rằng chẳng mấy chốc sức khỏe của họ lại khá lên trông thấy chứ chẳng hề tồi tệ đi.
Họ hoài công tưởng tượng xem rốt cuộc cái chết trông sẽ ra sao. Giới nhà giàu sẵn sàng dâng hiến toàn bộ tiền tài của cải nếu chỉ để rút ngắn cuộc đời họ lại dẫu chỉ hai hay ba trăm năm. Sống mãi mãi mà chẳng có chút thay đổi nào với những con người này thật là mệt mỏi và buồn tẻ.
Trong các hiệu thuốc có một loại dược phẩm luôn đắt hàng, bởi người ta tin rằng sau khi dùng nó suốt một trăm năm, tóc sẽ ngả màu hoa râm thoang thoảng và gây ra chứng rối loạn dạ dày.
Sentaro lấy làm kinh ngạc khi thấy loài cá nóc độc lại được dọn lên các nhà hàng như một món ăn khoái khẩu, còn những kẻ bán dạo trên đường phố thì ra rao bán các loại nước sốt làm từ bọ Tây Ban Nha. Anh chưa từng thấy aiổn hay ngã bệnh sau khi ăn những thứ kinh khủng ấy, cũng chẳng bắt gặp bất kỳ ai bị dù chỉ một trận cảm lạnh.
Sentaro vô cùng đắc ý. Anh tự nhủ mình sẽ chẳng bao giờ thấy chán việc sống trên đời, và việc ước ao cái chết là một hành động xúc phạm thần linh. Anh là người đàn ông hạnh phúc duy nhất trên hòn đảo này. Riêng phần mình, anh muốn sống hàng ngàn năm và tận hưởng cuộc đời. Anh bèn dựng cơ ngơi làm ăn buôn bán, và hiện tại chẳng mảy mai tơ tưởng đến chuyện quay về quê hương đất tổ.
Thế nhưng, qua năm tháng, mọi chuyện không còn xuôi chèo mát mái như thuở ban đầu. Việc kinh doanh thua lỗ nặng nề, và có mấy bận chuyện làm ăn với hàng xóm xảy ra xích mích. Điều đó khiến anh vô cùng bực bội.
Thời gian trôi nhanh như tên bắn đối với anh, bởi anh bận rộn tối mặt từ sáng đến tối. Ba trăm năm trôi qua trong sự đơn điệu tẻ nhạt ấy, để rồi cuối cùng anh bắt đầu cảm thấy chán ngấy cuộc sống ở xứ sở này, và anh khát khao được nhìn thấy quê hương cùng ngôi nhà xưa cũ của mình. Dù có sống ở đây bao lâu đi nữa, cuộc đời cũng mãi chỉ tẻ nhạt chừng ấy, vậy thì việc cứ ở lại đây mãi mãi há chẳng phải là ngu ngốc và chán ngắt hay sao?
Giữa cơn thèm thuồng muốn trốn chạy khỏi xứ sở Trường Sinh, Sentaro sực nhớ đến Jofuku – người từng giúp đỡ anh thuở anh còn ao ước trúng trốn chạy cái chết – và anh khẩn khoản cầu xin vị thánh nhân đưa mình trở về quê hương một lần nữa.
Vừa dứt lời cầu nguyện, con hạc giấy liền nhảy phốc ra từ trong túi áo. Sentaro ngỡ ngàng khi thấy nó vẫn nguyên vẹn chẳng hề hấn gì sau ngần ấy năm trời. Một lần nữa, con chim lớn dần, lớn mãi cho đến khi đủ lớn để anh trèo lên. Vừa lúc anh ngồi lên, con chim liền vươn cánh bay vút đi, lao nhanh ra biển lớn theo hướng về phía Nhật Bản.
Bản tính ương ngạnh của con người quả thật khó dời, anh ngoảnh đầu nhìn lại và tiếc nuối mọi thứ mình vừa bỏ lại sau lưng. Anh tuyệt vọng tìm cách kìm con chim lại. Con hạc vẫn miệt mài sải cánh bay băng qua hàng ngàn dặm đại dương.
Đúng lúc đó, một cơn bão kéo đến, và con hạc giấy kỳ diệu bị ngấm nước, nhàu nhĩ rồi rơiỏm xuống biển sâu. Sentaro cũng rơi tỏm theo nó. Vô cùng hoảng sợ trước viễn cảnh bị chết đuối, anh gào thét thật to cầu xin Jofuku cứu mạng. Anh đảo mắt nhìn quanh, nhưng chẳng bóng tàu thuyền nào xuất hiện trong tầm mắt. Anh nuốt phải một bụng nước biển, khiến tình cảnh khốn cùng của anh càng thêm bi đát. Giữa lúc đang vật lộn để giữ cho mình nổi trên mặt nước, anh trông thấy một con cá mập khổng lồ đang bơi thẳng về phía mình. Khi nó đến gần hơn, nó ngoác cái miệng rộng hoác chực chờ nuốt chửng lấy anh. Sentaro suýt chết lặng vì sợ hãi khi cảm nhận cái chết đã kề cận bên mình, liền gào thét hết cỡ cầu xin Jofuku đến cứu giúp.
Ôi chao, Sentaro bừng tỉnh khỏi những tiếng thét của chính mình, để rồi nhận ra trong suốt buổi cầu nguyện dài đằng đẵng, anh đã ngủ thiếp đi trước ngôi đền từ lúc nào, và toàn bộ những cuộc phiêu lưu kỳ quái, đáng sợ kia chỉ là một giấc mộng hoang đường. Người anh đầm đìa mồ hôi lạnh vì khiếp sợ và hoàn toàn ngơ ngác.
Bỗng nhiên một luồng ánh sáng rực rỡ tiến lại gần anh, và hiện ra trong ánh sáng ấy là một vị sứ giả. Vị sứ giả cầm một cuốn sách trên tay và cất lời bảo Sentaro:
– Ta được Jofuku phái đến gặp ngươi, người đã rủ lòng thương cho phép ngươi được nhìn thấy vùng đất Trường Sinh trong giấc mộng để đáp lại lời cầu nguyện của ngươi. Thế nhưng ngươi lại chán ngấy cảnh sống ở đó, và nài nỉ xin được trở về quê hương để chết. Jofuku, cốt để thử thách ngươi, đã cho phép ngươi rơi xuống biển, rồi thả cá mập đến nuốt chửng ngươi. Lời cầu xin cái chết của ngươi vốn dĩ không thật lòng, bởi ngay cả trong khoảnh khắc ấy ngươi vẫn gào thét thật to để cầu cứu.
– Việc ngươi mong muốn trở thành đạo sĩ hay tìm kiếm Tiên dược trường sinh cũng chỉ là uổng công vô ích. Những thứ ấy không dành cho kẻ như ngươi – ý chí tu dưỡng của ngươi chưa đủ độ khắc khổ. Tốt nhất là ngươi hãy quay về mái ấm gia đình, sống một cuộc đời lương thiện và siêng năng. Đừng bao giờ lãng quên việc cúng giỗ tổ tiên, và hãy coi trọng bổn phận lo cho tương lai con cháu. Có như vậy ngươi mới sống thọ đến đầu bạc răng long và được hạnh phúc, nhưng hãy từ bỏ cái mong ước hão huyền muốn trốn chạy cái chết đi, bởi chẳng ai trên đời làm được điều đó, và qua chuyện này chắc hẳn ngươi đã nhận ra rằng ngay cả khi những ham muốn ích kỷ được thỏa mãn thì chúng cũng chẳng hề đem lại hạnh phúc.
– Trong cuốn sách ta trao cho ngươi đây có chứa đựng rất nhiều lời răn dạy hữu ích mà ngươi nên ghi tâm khắc cốt – nếu chăm chỉ nghiền ngẫm chúng, ngươi sẽ được dẫn dắt theo con đường mà ta đã chỉ lối cho ngươi.
Vị thiên sứ biến mất ngay khi vừa dứt lời, và Sentaro đã khắc ghi bài học ấy vào tâm khảm. Mang theo cuốn sách trên tay, anh trở về ngôi nhà xưa cũ, từ bỏ mọi tham vọng hão huyền trước kia, cố gắng sống một cuộc đời lương thiện, ích lợi và tuân thủ những bài học được dạy trong sách, từ đó gia đình anh ngày càng hưng thịnh, sung túc.
