Từ rất lâu về trước, tại thủ đô Kyoto, người dân vô cùng hoang cứ trước những lời đồn thổi về một con yêu tinh gớm ghiếc. Người ta bảo rằng khi hoàng hôn buông xuống, nó thường lai vãng ở cổng Rashomon để bắt cóc bất cứ ai đi ngang qua. Những nạn nhân xấu số ấy một đi không trở lại, khiến thiên hạ truyền tai nhau rằng con yêu tinh là một kẻ ăn thịt người tàn bạo; không những sát hại những kẻ khốn khổ, hắn còn ngấu nghiến cả họ. Lúc bấy giờ, cả thành phố lẫn vùng phụ cận đều chìm trong nỗi sợ hãi tột cùng, chẳng một ai dám bén mảng ra ngoài sau khi mặt trời lặn gần khu vực cổng Rashomon.
Thuở ấy, ở Kyoto có một vị tướng quân tên là Raiko, nổi tiếng gần xa nhờ những chiến công hiển hách. Cách đó không lâu, tên tuổi ông từng làm rền vang cả nước khi đem quân tấn công núi Oeyama, sào huyệt của một bãnh lũ yêu tinh dưới quyền một tên thủ lĩnh chuyên uống máu người thay rượu. Ông đã đánh tan tác toàn bộ bọn chúng và chém đứt đầu tên quái đầu đàn.
Vị dũng tướng ấy luôn có một đội cận vệ trung thành sát cánh bên mình. Trong số đó, nổi bật nhất là năm tráng sĩ có võ nghệ cao cường. Một buổi tối, khi năm vị hiệp sĩ đang quây quần bên bữa tiệc, dùng bát cơm để uống rượu sake và thưởng thức đủ loại cá—từ cá sống, cá kho cho đến cá nướng—đồng thời nâng cốc chúc mừng sức khỏe và chiến tích của nhau, vị tráng sĩ đầu tiên là Hojo bèn cất lời với các bạn:
“Các huynh đệ đã nghe tin đồn gì chưa? Cứ mỗi độ hoàng hôn buông xuống là lại có một con yêu tinh xuất hiện ở cổng Rashomon để bắt sạch những ai đi qua đấy.”
Vị tráng sĩ thứ hai, Watanabe, liền đáp lời:
“Đừng có nói chuyện nhảm nhí ấy nữa! Mọi con yêu tinh đều đã bị chủ tướng Raiko của chúng ta tiêu diệt ở Oeyama rồi! Chuyện đó không thể nào có thật được, bởi dẫu có vài con may mắn trốn thoát khỏi cuộc tàn sát lớn đó đi chăng nữa, chúng cũng chẳng đời nào dám bén mảng đến cái kinh thành này. Chúng thừa biết rằng chủ tướng dũng cảm của chúng ta sẽ ra tay quét sạch ngay nếu hay tin vẫn còn tên nào sống sót!”
“Thế ra huynh không tin lời ta nói và nghĩ rằng ta đang bịa đặt chắc?”
“Không, ta không nghĩ huynh đang nói dối,” Watanabe đáp; “nhưng huynh chỉ nghe hơi nồi chõ mấy câu chuyện nhảm nhí của mấy bà già chẳng đáng tin chút nào.”
“Vậy thì cách tốt nhất để chứng minh lời ta nói là chính huynh hãy đến đó và tự mình kiểm chứng xem thực hư ra sao,” Hojo thách thức.
Watanabe, vị tráng sĩ thứ hai, không tài nào chịu nổi việc để bạn đồng hành nghĩ rằng mình là kẻ nhát gan, liền hầm hầm đáp ngay:
“Dĩ nhiên là ta sẽ đi ngay lập tức để tự mình làm cho raẽ rồi!”
Thế là Watanabe sửa soạn lên đường ngay—ông thắt thanh kiếm dài, mặc áo giáp và đội chiếc mũ trụ lớn. Khi đã sẵn sàng xuất phát, ông quay sang bảo các bạn:
“Hãy đưa cho ta thứ gì đó để làm bằng chứng là ta đã đặt chân đến đó xem nào!”
Một người trong bọn liền lấy ra một cuộn giấy viết thư cùng hộp mực tàu và bút lông, thế là bốn người bạn cùng nhau ký tên lên mảnh giấy.
“Ta sẽ mang theo vật này,” Watanabe nói, “rồi dán nó lên cổng Rashomon. Sáng mai tất cả các huynh hãy đến đó mà xem nhé! Biết đâu lúc ấy ta đã tóm được một vài con yêu tinh rồi ấy chứ!” Nói đoạn, ông hiên ngang nhảy lên ngựa phóng đi.
Đêm hôm ấy trời tối như mực, chẳng có lấy một vòm sao hay ánh trăng để soi lối cho Watanabe. Cái lạnh giá và sự tối tăm càng trở nên đáng sợ hơn khi một trận giông bão bỗng nổi lên; mưa như trút nước còn gió thì tru lên từng hồi như bầy sói trên núi non. Bất kỳ người bình thường nào cũng phải run rẩy khi nghĩ đến chuyện bước chân ra khỏi nhà, nhưng Watanabe là một dũng tướng gan dạ, không hề biết sợ là gì. Danh dự và lời hứa của ông đang bị đặt lên bàn cân, thế nên ông cứ thế phi nhanh vào màn đêm tịch mịch. Những người bạn ở lại lắng nghe tiếng móng ngựa của ông xa dần rồi nhỏ hẳn trong không trung, đoạn khép chặt các cánh cửa chớp, quây quần bên đống than hồng và thấp thỏm tự hỏi điều gì đang chờ đón phía trước—liệu chiến hữu của họ có chạm trán với lũ Oni gớm ghiếc ấy hay không.
Cuối cùng, Watanabe cũng tới được cổng Rashomon, nhưng mặc sức nheo mắt dò dẫm qua màn đêm, ông chẳng thấy bóng dáng con yêu tinh nào.
“Đúng như ta nghĩ,” Watanabe thầm nghĩ; “ở đây chẳng có con yêu tinh nào sất; đó chỉ là chuyện nhảm nhí của mấy bà già mà thôi. Ta sẽ dán mảnh giấy này lên cổng để tụi kia thấy rằng ta đã đến đây khi chúng ghé qua vào ngày mai, rồi ta sẽ thong thả quay về để cười vào mặt tất cả bọn chúng.”
Ông dán mảnh giấy có chữ ký của cả bốn người bạn lên cổng, rồi quay đầu ngựa hướng thẳng về nhà.
Vừa lúc ấy, ông bỗng có cảm giác như có ai đang đứng sau lưng mình, và đồng thời một giọng nói vang lên giục ông đứng lại. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, chiếc mũ trụ trên đầu ông bị ai đó túm lấy từ phía sau.
“Ngươi là ai?” Watanabe không chút sợ hãi lên tiếng hỏi. Đoạn ông quờ quạng bàn tay sang hai bên để dò tìm xem kẻ nào hoặc thứ gì đang nắm lấy mũ chiến của mình. Khi chạm phải, tay ông cảm giác như vừa sờ vào một cánh tay—nó đầy lông lá và to bè ngang ngửa cả một thân cây!
Watanabe nhận ra ngay đó chính là tay của yêu tinh, liền vung gươm chém một nhát thật phũ phàng.
Một tiếng thét đau đớn vang lên rền rĩ, rồi con yêu tinh lao xồ ra ngay trước mặt vị tráng sĩ.
Đôi mắt Watanabe trân trân ngạc nhiên khi thấy con yêu tinh còn cao hơn cả cái cổng thành to lớn. Đôi mắt nó lóe sáng như những tấm gương phản chiếu ánh mặt trời, cái miệng rộng ngoác ra, và mỗi khi con quái vật thở ra, những ngọn lửa bùng cháy phừng phừng lại phóng thốc khỏi miệng nó.
Con yêu tinh tưởng rằng có thể hù dọa đối thủ, nhưng Watanabe nào hề nao núng. Ông dồn hết sức lực lao vào tấn công nó, và cứ thế hai bên giáp lá cà kịch liệt suốt một hồi lâu. Cuối cùng, nhận ra mình không tài nào làm cho Watanabe khiếp sợ hay đánh bại được đối phương, và ngộ nhỡ chính bản thân lại bị quật ngã, con yêu tinh đành quay đầu tháo chạy. Thế nhưng Watanabe, với quyết tâm không để xổng mất con quái vật, liền thúc mạnh gót giày vào hông ngựa đuổi theo sát nút.
Dù vị hiệp sĩ phi ngựa rất nhanh nhưng con yêu tinh chạy còn bạt mạng hơn, và đến nỗi ông đành thất vọng nhận ra mình chẳng thể bắt kịp tên quái vật đang dần khuất dạng vào hư không.
Watanabe quay trở lại cánh cổng nơi trận chiến ác liệt vừa diễn ra và xuống ngựa. Vừa đặt chân xuống đất, ông bỗng vấp phải một vật gì đó đang nằm trên mặt đất.
Cúi xuống nhặt lên, ông bàng hoàng nhận ra đó chính là một trong những cánh tay khổng lồ của con yêu tinh mà ông đã chém đứt trong lúc giao chiến. Niềm vui sướng tràn ngập trong lòng ông khi vớ được một chiến lợi phẩm quý giá nhường này, bởi đây chính là bằng chứng xác thực nhất cho cuộc phiêu lưu chạm trán yêu tinh của ông. Thế là ông cẩn thận nâng nó lên và mang về nhà như một chiếc cúp vinh quang cho chiến thắng của mình.
Vừa về đến nơi, ông liền khoe cánh tay ấy với những người bạn đồng hành. Tất cả bọn họ đều nhất loạt tôn vinh ông là anh hùng của nhóm và khoản đãi ông một bữa tiệc linh đình. Chẳng mấy chốc, chiến công kỳ diệu của ông đã lan truyền khắp chốn Kyoto, người dân từ muôn phương kéo đến nghìn nườm nượp chỉ để chiêm ngưỡng cánh tay của con yêu tinh.
Lúc này, Watanabe bắt đầu cảm thấy bất an về cách làm sao để cất giữ cánh tay đó cho an toàn, bởi ông biết rõ chủ nhân của nó vẫn còn sống nhăn răng. Ông đinh ninh rằng sớm muộn gì, ngay khi cơn hoảng loạn qua đi, con yêu tinh cũng sẽ quay lại để tìm cách đòi lại cánh tay của mình. Do đó, Watanabe đã cho đóng một cái hộp bằng loại gỗ cứng nhất, viền những nẹp sắt chắc chắn. Ông đặt cánh tay vào trong đó, rồi niêm phong chặt cái nắp nặng nề lại, tuyệt nhiên không hé mở cho bất kỳ ai. Ông giữ khư khư chiếc hộp ấy ngay trong phòng ngủ của mình và tự tay canh giữ, không bao giờ để nó rời khỏi tầm mắt.
Rồi vào một đêm nọ, ông nghe tiếng ai đó gõ cửa hiên nhà, cất tiếng xin vào.
Khi người đầy tớ ra mở cửa xem là ai, thì trước mắt chỉ là một bà cụ có phong thái vô cùng đáng kính. Khi được hỏi danh tính và mục đích đến đây có việc gì, bà cụ mỉm cười đáp rằng mình từng là vú em bồng bế chủ nhân của ngôi nhà từ thủa thỏ thẻ nằm nôi. Nếu vị gia chủ có nhà, bà kính cẩn xin phép được diện kiến.
Người đầy tớ để bà cụ đứng ở cửa rồi vào thưa với chủ nhân rằng nhũ mẫu ngày trước đã đến thăm. Watanabe lấy làm lạ vì sao bà lại cất công đến vào giờ khắc muộn màng này, nhưng nghĩ đến người vú già từng yêu thương chăm bẵm mình như mẹ ruột mà bấy lâu nay bặt tin tức, trong lòng ông bỗng trào dâng một thứ tình cảm vô cùng ấm áp và mềm yếu. Ông liền ra lệnh cho gia nhân mời bà vào.
Bà cụ được dẫn vào trong phòng, và sau những câu chào hỏi cùng các nghi thức cúi đầu quen thuộc, bà cất lời:
“Thưa ngài, chiến tích oanh liệt của ngài khi đối đầu với con yêu tinh ở cổng Rashomon nổi tiếng vang dội đến mức ngay cả một mụ vú già khốn khổ như tôi cũng được nghe tiếng. Chẳng hay những lời người ta đồn đại rằng ngài đã chém đứt một cánh tay của con yêu tinh có thực là sự thật không? Nếu quả đúng như vậy, hành động của ngài thực đáng ca ngợi biết bao!”
“Ta vô cùng tiếc nuối,” Watanabe đáp, “vì đã không thể bắt sống tên quái vật ấy theo đúng tâm nguyện, thay vì chỉ chém đứt mỗi một cánh tay!”
“Nghĩ đến việc cậu chủ của tôi lại dũng cảm dám chém đứt tay một con yêu tinh, lòng tôi cảm thấy vô cùng tự hào,” bà cụ đáp lời. “Chẳng có gì có thể sánh kịp với lòng can đảm của ngài cả. Trước khi xuôi tay nhắm mắt, tâm nguyện lớn nhất đời tôi là được tận mắt chứng kiến cánh tay ấy,” bà van nài thêm.
“Không,” Watanabe từ chối, “ta rất tiếc, nhưng ta không thể chấp thuận thỉnh cầu này của bà được.”
“Nhưng tại sao lại thế?” bà cụ gặng hỏi.
“Bởi vì,” Watanabe giải thích, “yêu tinh vốn là loài sinh vật vô cùng thù hận. Nếu ta mở hộp ra, chẳng ai dám chắc con yêu tinh sẽ không bất ngờ xuất hiện và cướp lại cánh tay của nó. Ta đã cho làm riêng một chiếc hộp với phần nắp cực kỳ chắc chắn để cất giữ an toàn cánh tay của con yêu tinh; và dù có chuyện gì xảy ra đi nữa, ta cũng tuyệt đối không bày nó ra cho bất kỳ ai xem.”
“Sự cẩn trọng của ngài rất ư là hợp lý,” bà cụ dịu giọng. “Nhưng tôi là vú nuôi của ngài cơ mà, chắc chắn ngài sẽ không nỡ từ chối cho TÔI xem cánh tay đó chứ? Tôi vừa mới hay tin về hành động hào hiệp của ngài, và vì không thể đợi đến sáng ngày mai nên tôi đã cất công đến ngay lập tức để xin ngài cho diện kiến một lần.”
Watanabe vô cùng bối rối trước những lời khẩn khoản của bà cụ, nhưng ông vẫn kiên quyết chối từ. Bấy giờ, bà cụ liền nói:
“Hay là ngài đang nghi ngờ tôi là gián điệp do con yêu tinh phái tới?”
“Không, dĩ nhiên là ta không hề nghi ngờ bà là gián điệp của yêu tinh rồi, vì bà chính là vú nuôi của ta cơ mà,” Watanabe đáp.
“Thế thì ngài không thể nào từ chối không cho tôi xem cánh tay ấy thêm được nữa,” bà cụ khẩn nài; “bởi vì được một đời một kiếp tận mắt nhìn thấy cánh tay của yêu tinh chính là tâm nguyện lớn nhất trong đời tôi!”
Watanabe không thể tiếp tục cự tuyệt được nữa, cuối cùng ông đành nhượng bộ và bảo:
“Thôi được, ta sẽ cho bà xem cánh tay của con yêu tinh, vì bà đã tha thiết muốn nhìn đến thế. Nào, đi theo ta!” Đoạn ông dẫn đầu bước về phòng mình, còn bà cụ lầm lũi theo sau.
Khi cả hai đã bước vào trong phòng, Watanabe cẩn thận khép cửa lại, rồi tiến về phía chiếc hộp lớn đặt ở góc phòng và nhấc chiếc nắp nặng nề ra. Ông cất tiếng giục bà cụ hãy đến gần mà nhìn vào trong, bởi ông vốn chẳng bao giờ dám nhấc cánh tay ấy ra khỏi hộp.
“Trông nó thế nào nhỉ? Để tôi nhìn cho thật kỹ nào,” bà vú già cất lời với nét mặt khôn xiết vui mừng.
Bà bước ngày một sát lại gần, ra vẻ như đang sợ sệt, cho đến khi đứng dán sát vào chiếc hộp. Bất thình lình, bà thọc phắt tay vào trong hộp túm lấy cánh tay, rồi gào lên một tiếng kinh hoàng khiến cả căn phòng rung chuyển:
“Ôi, vui sướng biết bao! Cuối cùng ta đã lấy lại được cánh tay của mình rồi!”
Và ngay tức khắc, hình thù bà lão lom khom bỗng biến đổi hoàn toàn thành dáng vóc cao lêu ngêu của con yêu tinh gớm ghiếc!
Watanabe giật lùi lại phía sau, sững sờ đến mức chết trân trong chốc lát; nhưng nhận ra ngay đó chính là con yêu tinh từng tấn công mình ở cổng Rashomon, ông liền lấy lại dũng khí thường ngày với quyết tâm phải tóm gọn nó bằng được lần này. Ông chộp lấy thanh kiếm, rút phắt khỏi vỏ trong chớp mắt và định chém hạ con quái vật.
Watanabe ra tay nhanh như chớp khiến sinh vật kia suýt thì mất mạng. Thế nhưng con yêu tinh đã kịp tung người bám chặt lấy trần nhà, phá tung phần mái nhà rồi biến mất tăm trong làn sương mù và mây khói.
Thế là con yêu tinh đã tẩu thoát cùng với cánh tay của nó. Vị hiệp sĩ nghiến răng ken két vì tiếc nuối, nhưng ngặt nỗi ông chẳng thể làm gì khác hơn. Ông đành kiên nhẫn chờ đợi một cơ hội khác để trừng trị tên yêu tinh. Tuy nhiên, vì quá khiếp sợ trước sức mạnh vô song và sự gan dạ của Watanabe, con yêu tinh từ đó không bao giờ dám bén mảng quấy nhiễu Kyoto thêm lần nào nữa. Nhờ vậy, người dân trong thành phố lại một lần nữa có thể thảnh thơi bước ra đường mà chẳng mảy may sợ hãi ngay cả khi màn đêm buông xuống, và những chiến công hiển hách của Watanabe mãi mãi không bao giờ phai mờ trong tâm trí người đời!
