[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: NONE

Từ rất lâu rồi, vào một ngày mùa thu tươi sáng ở Nhật Bản, có một chú khỉ mặt hồng và một chú cua vàng đang cùng nhau đùa nghịch bên bờ sông. Trong lúc chạy nhảy lung tung, cua tìm được một nắm cơm còn khỉ nhặt được một hạt hồng.

Cua nhặt nắm cơm lên, khoe với khỉ và nói:

“Cậu xem tớ tìm được món gì ngon thế này!”

Bấy giờ khỉ liền giơ hạt hồng của mình lên và bảo:

“Tớ cũng tìm được một thứ hay ho đây! Nhìn xem!”

Thực ra, dẫu khỉ vốn rất thích ăn quả hồng, nhưng nó chẳng dùng được gì cái hạt vừa nhặt ấy. Hạt hồng cứng và nhạt nhếch chẳng khác nào hòn đá. Thế nên, bản tính tham lam trỗi dậy, nó đâm ra ghen tị với nắm cơm ngon lành của cua và bèn gạ đổi chèo. Cua dĩ nhiên chẳng thấy lý do gì để từ bỏ món báu vật của mình chỉ vì một hạt giống cứng như đá, nên nhất quyết không đồng ý với đề nghị của khỉ.

Thế rồi chú khỉ xảo quyệt bắt đầu dẻo miệng dụ dỗ cua:

“Cậu mới dại dột làm sao khi chẳng chịu nghĩ cho tương lai! Nắm cơm của cậu ăn được ngay bây giờ đấy, và quả thực nó to hơn hạt của tớ rất nhiều; nhưng nếu cậu đem gieo hạt này xuống đất, chẳng mấy chốc nó sẽ nảy mầm thành một cổ thụ lớn chỉ sau vài năm, rồi năm này qua năm khác trĩu quả hồng chín mọng thơm ngon. Giá mà lúc ấy tớ có thể cho cậu thấy những chùm quả vàng óng lủng lẳng trên cành! Tất nhiên, nếu cậu không tin thì tớ sẽ tự đem gieo; dẫu vậy, tớ chắc chắn là về sau cậu sẽ phải tiếc hùi hụi vì đã không nghe lời khuyên của tớ đấy.”

Chú cua ngây thơ chẳng chống lại được những lời ngon ngọt ranh mãnh của khỉ. Cuối cùng, nó đành chịu thua và chấp thuận lời đề nghị của khỉ, thế là cuộc đổi chác diễn ra. Con khỉ tham lam ngấu nghiến nuốt chửng ngay nắm cơm, rồi miễn cưỡng đưa hạt hồng lại cho cua. Nó vốn cũng muốn giữ nốt nắm cơm kia, ngặt nỗi lại sợ cua nổi giận và bị cặp càng nhọn hoắt như kéo của cua kẹp cho đau điếng. Hai bên liền đường ai nấy đi, khỉ quay về với những tán cây trong rừng còn cua trở về với những hòn đá ven bờ sông. Vừa về đến nhà, cua liền vùi hạt hồng xuống đất y như lời khỉ dặn.

Đến mùa xuân năm sau, cua vô cùng mừng rỡ khi thấy chồi non của một cái cây nhỏ nhô lên khỏi mặt đất. Mỗi năm cây một lớn dần, cho đến một năm nọ thì trổ hoa vào mùa xuân, và mùa thu kế tiếp đã cho ra những quả hồng to đẹp. Nâng đỡ những trái cây lủng lẳng như những quả cầu vàng óng là chiếc lá xanh mướt rộng bản, và khi chín, chúng chuyển sang sắc cam trầm dịu ngọt. Niềm vui của chú cua nhỏ là ngày ngày ra sưởi nắng, vươn cặp mắt dài ra hệt như cách con ốc sên nhô cặp sừng của nó, rồi ngắm nghía những trái hồng chín tới độ hoàn hảo.

“Chắc là ngon tuyệt cú mèo đây!” – nó tự nhủ.

Cuối cùng, vào một ngày nọ, nó biết rằng lũ hồng đã chín muộn và rất thèm được nếm thử một quả. Nó thử trèo lên cây mấy bận với hy vọng hão huyền là với tới được một trong những quả hồng đẹp đẽ đang đung đưa phía trên; nhưng lần nào cũng thất bại, bởi cẳng cua sinh ra đâu phải để trèo cây mà chỉ để chạy lon ton trên mặt đất và ghềnh đá, những việc mà nó làm cực kỳ cừ khôi. Giữa lúc tiến thoái lưỡng nan, nó chợt nghĩ đến người bạn chơi thuở nhỏ là khỉ – kẻ mà nó biết rõ là trèo cây giỏi hơn bất cứ ai trên đời. Nó bèn quyết định nhờ khỉ giúp một tay, và lên đường đi tìm hắn.

Vừa chạy theo kiểu nhà cua ngược bờ sông đầy đá, băng qua những lối mòn vào khu rừng râm mát, cuối cùng cua cũng tìm thấy khỉ đang ngủ trưa trên cái cây thông ưa thích, với cái đuôi quấn chặt lấy cành cây để khỏi bị rơi xuống trong những giấc mơ. Tuy nhiên, hắn ta liền tỉnh như sáo ngay khi nghe tiếng gọi, và hào hứng lắng nghe những gì cua kể. Khi hay tin hạt giống mà hắn từng đổi lấy nắm cơm ngày xửa ngày xưa nay đã lớn thành cây và đang cho quả ngọt, hắn mừng quýnh lên, vì ngay lập tức trong đầu hắn loé lên một kế hoạch thâm độc nhằm thâu tóm toàn bộ số hồng cho riêng mình.

Hắn nhận lời đi cùng cua để hái quả hộ. Khi cả hai đến nơi, khỉ không khỏi ngạc nhiên khi thấy từ hạt giống ngày nào lại mọc lên một cái cây tuyệt đẹp đến thế, cành nào cành nấy trĩu nặng hồng chín.

Hắn thoăn thoắt trèo lên cây, bắt đầu vặt và ăn ngấu nghiến từng quả hồng một nhanh hết mức có thể. Lần nào hắn cũng chọn những quả ngon nhất và chín nhất, cứ ăn mãi ăn hoài cho đến khi bụng căng cứng chẳng nuốt nổi nữa mới thôi. Một quả hắn cũng chẳng thèm chừa lại cho chú cua nghèo khổ đói meo đang mòn mỏi chờ đợi dưới gốc cây, để rồi khi tàn cuộc, chẳng còn lại gì ngoài những quả xanh cứng chát ngắt.

Bạn có thể tưởng tượng được tâm trạng của chú cua tội nghiệp ra sao sau khi kiên nhẫn chờ đợi ròng rã bấy lâu để cây lớn và quả chín, nay lại chứng kiến con khỉ ngấu nghiến sạch sành sanh những trái hồng ngon lành. Nó thất vọng đến mức cứ chạy quanh quẩn dưới gốc cây, gọi với lên bắt khỉ phải giữ lời hứa. Ban đầu khỉ phớt lờ những lời than trách của cua, nhưng cuối cùng hắn với lấy quả hồng xanh lè và cứng nhất mà hắn tìm được rồi nhắm thẳng đầu cua mà ném. Quả hồng lúc còn xanh thì cứng như đá. Đòn tấn công của khỉ trúng phóc mục tiêu khiến cua đau đớn vô cùng. Hết lần này đến lần khác, nhanh chớp nhoáng hễ với tới quả nào là khỉ lại tước lấy những quả hồng cứng ngắc ấy ném xối xả vào chú cua không tấc sắt trong tay cho đến khi chú gục chết, khắp người đầy rẫy vết thương. Cua nằm đó, một cảnh tượng thảm thương ngay dưới gốc cái cây do chính tay nó vun trồng.

Khi thấy con khỉ độc ác đã hạ sát cua, hắn ta bèn chuồn khỏi hiện trường nhanh nhất có thể trong nỗi sợ hãi run lẩy bẩy, hệt như một kẻ hèn nhát vốn bản tính của hắn.

Bấy giờ cua có một đứa con trai đang chơi đùa cùng bạn bè cách nơi xảy ra vụ việc đau lòng ấy không xa. Trên đường về nhà, nó bỗng bắt gặp cha mình đã chết trong một tình trạng vô cùng thê thảm – đầu bét nhè và mai vỡ nát ở nhiều chỗ, xung quanh thi thể là những quả hồng xanh đã gieo rắc cái chết đau đớn. Trước cảnh tượng kinh hoàng ấy, chú cua non tội nghiệp liền sà xuống khóc nức nở.

Nhưng khi đã khóc lóc một hồi lâu, nó tự nhủ rằng khóc lóc thế này chẳng ích gì; bổn phận của nó là phải trả thù cho cái chết của cha, và nó quyết tâm làm cho bằng được. Nó ngó nghiêng tìm kiếm bất kỳ manh mối nào có thể dẫn đường tới kẻ sát nhân. Ngước nhìn lên cây, nó nhận ra những trái ngon nhất đã biến mất, và xung quanh vương vãi những mảnh vỏ cùng vô số hạt rơi lả tả dưới đất bên cạnh những quả hồng xanh rõ ràng đã bị ném vào cha nó. Bấy giờ nó liền hiểu ra khỉ chính là hung thủ, bởi nó chợt nhớ ra cha mình từng kể cho nghe câu chuyện về nắm cơm và hạt hồng. Cua con thừa biết loài khỉ thích ăn hồng hơn bất cứ loại quả nào khác, và nó đinh ninh rằng sự thèm khát món quả khao khát ấy chính là nguyên nhân dẫn đến cái chết của cua già. Than ôi!

Ban đầu nó định xông đi đánh khỉ ngay lập tức, vì lửa giận trong lòng đang bốc ngút trời. Thế nhưng, nghĩ lại thì thấy cách ấy chẳng đi đến đâu, bởi khỉ là một con vật già đời xảo quyệt và rất khó đánh bại. Nó phải dùng mưu trị mưu và nhờ cậy một số bạn bè giúp sức, vì nó thừa biết một mình mình thì chẳng tài nào giết nổi hắn.

Cua con liền lập tức lên đường đến thăm cối giã gạo, người bạn già của cha, và kể hết mọi chuyện đã xảy ra. Nó khẩn khoản van xin cối giã gạo với đầm đìa nước mắt hãy giúp nó trả thù cho cha. Cối giã gạo vô cùng xót xa khi nghe câu chuyện đau lòng và lập tức hứa sẽ giúp cua con trừng trị tên khỉ cho đến chết. Ông lão căn dặn nó phải hết sức cẩn trọng trong từng hành động, bởi khỉ là một kẻ thù vừa khỏe vừa ranh ma. Cối giã gạo bấy giờ liền sai người đi gọi ong và hạt dẻ (cũng là những người bạn cũ của cua) tới để bàn bạc việc này. Chẳng mấy chốc ong và hạt dẻ đã có mặt. Khi được nghe mọi chi tiết về cái chết của cua già cũng như sự độc ác và tham lam của khỉ, cả hai đều vui vẻ nhận lời giúp cua con báo thù.

Sau khi bàn tán hồi lâu về các phương kế để thực hiện kế hoạch, họ đường ai nấy đi, còn ông Cối Giã Gạo về nhà cùng cua con để phụ nó chôn cất người cha đáng thương.

Trong lúc những chuyện này đang diễn ra thì khỉ ta lại đang tự đắc (như thói thường của kẻ gian ác trước khi nghiệp quật) về những gì hắn đã làm một cách trót lọt. Hắn ngỡ rằng việc mình cướp sạch hồng chín của bạn rồi tiện tay giết luôn đối phương là một chiến tích vô cùng hiển hách. Mặc dù vậy, có cười cợt đến đâu đi chăng nữa, hắn vẫn không sao xóa sạch hoàn toàn nỗi sợ hãi về hậu quả nếu tội ác bị phanh phui. GIẢ SỬ mà bị phát hiện (dù hắn tự nhủ điều đó là bất khả thi vì hắn đã chuồn đi mà không bị ai trông thấy) thì gia tộc nhà cua nhất định sẽ căm hận và tìm cách trả thù hắn cho bằng được. Thế nên hắn chẳng thèm bén mảng ra ngoài, tự giam mình trong nhà suốt mấy ngày liền. Tuy nhiên, quen với lối sống tự do phóng khoáng nơi rừng thẳm, hắn thấy kiểu sống này vô cùng tẻ nhạt, và cuối cùng hắn thốt lên:

“Chẳng ai biết kẻ sát hại con cua chính là ta đâu! Tớ chắc mẩm rằng lão già ấy đã thở hắt ra trước khi ta bỏ đi rồi. Cua chết thì làm sao mà mở miệng được nữa! Lấy ai ra để tố cáo ta là thủ phạm cơ chứ? Đã chẳng ai hay biết, việc gì ta phải tự chui đầu vào rọ rồi cứ ngồi ngẩn ngơ gặm nhấm chuyện đó mãi? Gạo đã nấu thành cơm thì chẳng thể nào bốc ngược lại vào nồi!”

Nói đoạn, hắn nghênh ngang bước ra khu vực sinh sống của loài cua, lén lút rón rén đến gần nhà cua hết mức có thể để ngóng xem thiên hạ bàn tán gì xung quanh. Hắn muốn dò la xem lũ cua đang kháo nhau những gì về cái chết của thủ lĩnh chúng, bởi cua già vốn là tộc trưởng của cả bộ lạc. Thế nhưng hắn chẳng nghe được chút tin tức gì và bấy giờ tự lẩm bẩm:

“Bọn chúng ngốc nghếch đến mức chẳng đứa nào biết và cũng chẳng thèm bận tâm xem ai đã giết tộc trưởng của chúng nữa là!”

Nào hắn có hay biết gì trong cái gọi là “sự khôn ngoan của loài khỉ” rằng vẻ dửng dưng bề ngoài ấy chính là một phần trong kế hoạch của cua con. Nó chủ trương giả vờ không biết ai đã sát hại cha mình, đồng thời làm bộ tin rằng ông bỏ mạng là do sơ suất của chính bản thân. Nhờ thế, nó có thể che giấu tốt hơn kế hoạch trả thù con khỉ mà nó đang ấp ủ.

Thế là khỉ ta thản nhiên quay về nhà sau buổi dạo chơi. Hắn tự nhủ giờ đây bản thân chẳng còn gì phải lo sợ nữa.

Vào một ngày đẹp trời nọ, khi khỉ đang ngồi ở nhà, hắn vô cùng ngạc nhiên khi thấy sự xuất hiện của một sứ giả do cua con phái đến. Trong lúc hắn còn đang ngơ ngác chẳng hiểu chuyện này có ý nghĩa gì, vị sứ giả liền cúi đầu hành lễ trước mặt hắn và cất lời:

“Tôi được chủ nhân phái đến để thông báo với ngài rằng thân phụ ngài ấy đã qua đời vào dạo trước do ngạ xuống từ cây hồng trong lúc trèo hái quả. Hôm nay là thất chi tuần, cũng là ngày giỗ đầu kể từ ngày ngài ấy qua đời, chủ nhân tôi có sửa soạn một mâm yến tiệc nhỏ để tưởng nhớ hương hồn phụ thân, và trân trọng kính mời ngài đến tham dự bởi ngài vốn là một trong những người bạn tri kỷ nhất của cụ. Chủ nhân tôi rất hy vọng ngài sẽ quang lâm tư gia để gia tăng thêm vinh hạnh.”

Nghe những lời ấy, lòng khỉ ta khơi gợi niềm vui sướng khôn tả, bởi mọi nỗi sợ bị hoài nghi bấy lâu nay đã được dẹp bỏ hoàn toàn. Hắn hoàn toàn không thể đoán biết được một cạm bẫy vừa được giăng ra nhắm vào mình. Hắn ra điều ngạc nhiên tột độ trước tin cua già qua đời, rồi giả vờ than thở:

“Thực tình ta vô cùng đau buồn khi hay tin tộc trưởng đã tạ thế. Cậu thừa biết chúng ta từng là đôi bạn tri kỷ mà. Ta vẫn nhớ có lần chúng ta từng đổi cho nhau nắm cơm lấy hạt hồng. Nghĩ đến việc cuối cùng hạt giống ấy lại là nguyên nhân gây ra cái chết của cụ mà lòng ta quặn thắt khôn nguôi. Ta xin đa tạ và vui vẻ nhận lời mời thịnh tình này. Ta rất lấy làm vinh hạnh được đến thắp hương tiễn biệt người bạn già tội nghiệp!” Nói đoạn, hắn cố nặn ra vài giọt nước mắt cá sấu.

Sứ giả thầm cười khẩy trong bụng và nghĩ thầm: “Tên khỉ độc ác này giờ thì đang nhỏ nước mắt giả trân đấy, nhưng chẳng mấy chốc nữa đâu hắn sẽ phải đổ nước mắt thật cho mà xem.” Tuy nhiên, ngoài mặt anh ta vẫn lịch sự cảm tạ khỉ rồi cáo lui về nhà.

Khi sứ giả vừa đi khỏi, tên khỉ tàn ác liền cười vang ha hả trước điều mà hắn đinh ninh là sự khờ khạo của cua con, rồi với tâm trạng hoàn toàn vô cảm, hắn ngóng chờ bữa tiệc được tổ chức ngày hôm đó để tưởng niệm cua quá cố mà hắn đã được mời. Hắn thay quần áo rồi trang nghiêm lên đường sang thăm nhà cua con.

Đến nơi, hắn thấy toàn thể gia quyến và họ hàng nhà cua đang tề tựu sẵn sàng đón tiếp và chào mừng hắn. Ngay khi các thủ tục chào hỏi xã giao vừa dứt, họ liền dẫn hắn vào một căn sảnh lớn. Tại đây, cua non – người chủ tang – đã đứng sẵn để tiếp đón hắn. Những lời phúng điểu và tạ ơn được đôi bên trao đổi qua lại, rồi tất cả cùng ngồi vào một bữa tiệc thịnh soạn, tiếp đãi khỉ như một vị khách quý.

Tiệc tàn, hắn lại được mời sang phòng trà đạo để thưởng thức một chén trà. Khi cua con đã dẫn khỉ vào phòng trà, nó liền lui bước và rút lui. Thời gian trôi qua mà mãi chẳng thấy chủ nhà quay lại. Cuối cùng, khỉ bắt đầu đâm ra sốt ruột. Hắn tự nhủ:

“Cái lễ trà đạo này lúc nào cũng rườm rà chậm chạp hết sức. Ta ngán ngẩm cái cảnh phải chờ đợi lâu lắc thế này lắm rồi. Nốc bao nhiêu là rượu sake trong bữa tiệc khiến ta khát khô cả cổ đây này!”

Hắn bèn bước lại gần lò sưởi than và với tay múc nước nóng từ cái ấm đang sôi sùng sục trên đó, thì thình lình có thứ gì từ đống tro tàn bắn vụt ra với một tiếng nổ lớn đánh trúng phóc vào cổ khỉ. Ấy chính là hạt dẻ, một người bạn của cua, đã ẩn nấp sẵn trong lò sưởi. Bị đánh bất ngờ, khỉ nhảymật lùi ra phía sau, rồi hớt hãi định chuồn ra khỏi phòng.

Bấy giờ, con ong vốn nấp sẵn bên ngoài bức bình phong liền bay vù ra chích thẳng vào má hắn. Khỉ ta đau đớn vô cùng, cái cổ bị hạt dẻ thiêu đốt còn khuôn mặt thì sưng vù vì ong chích, thế nhưng hắn vẫn cắm cổ chạy thục mạng, miệng la hét và kêu chít chít trong cơn giận điên cuồng.

Lúc này, chiếc cối đá cùng vài hòn đá khác đã nấp sẵn ở phía trên chiếc cổng của nhà cua, và khi khỉ vừa chạy lom khom bên dưới, cối đá cùng đống đá lập tức đổ ụp xuống đầu hắn. Hỏi sao con khỉ có thể chịu thấu sức nặng ngàn cân của chiếc cối giã gạo từ trên đỉnh cổng rơi xuống? Hắn nằm bẹp dí dưới đất trong cơn đau đớn tột cùng, hoàn toàn chẳng tài nào đứng dậy nổi. Giữa lúc hắn đang nằm bất lực chờ chết ấy, cua con tiến lại gần, giơ cặp càng to tướng đe dọa lên đầu khỉ và lạnh lùng cất giọng:

“Bây giờ mày có nhớ ra chính tay mày đã sát hại cha tao không?”

“Thế… ra… mày… chính… là… kẻ… thù… của… ta ư?” – khỉ ta đứt quãng thều thào.

“Tất nhiên rồi,” cua con dõng dạc đáp.

“Đó… là… tại… bố… mày… chứ… đâu… phải… tại… tao!” – con khỉ ngoan cố đến phút chót vẫn cố rít lên.

“Mày mà vẫn còn dám già mồm cãi chày cãi cối nữa à? Tao sẽ cho mày đứt hơi ngay lập tức!” – dứt lời, nó dùng cặp càng sắc như dao cau chém đứt phăng đầu con khỉ. Cứ như thế, con khỉ độc ác đã phải lãnh nhận một cái kết đích đáng cho tội ác của mình, còn cua con thì hoàn thành tâm nguyện báo thù cho người cha quá cố.

Đến đây là khép lại câu chuyện về chú khỉ, bác cua và hạt hồng.