Khi cha còn sống, cứ mỗi dịp Tết đến là tôi lại có được một chiếc đèn. Chiếc đèn đó không hề tầm thường.

Nhặt một chiếc lọ đựng đồ hộp từ bãi tuyết ngoài cửa về, sau đó đổ một gáo nước sôi sùng sục vào trong lọ, "bộp" một tiếng, đáy lọ rụng xuống đều tăm tắp, và chiếc chụp đèn đã ra đời. Vội vàng dùng bông phế liệu lau chụp đèn cho thật sáng, sáng đến mức có thể nhìn rõ lớp bụi đang bay quay cuồng ở giữa lọ mới thôi. Đế đèn có hình tròn, làm bằng gỗ, có hoa văn, diện tích rộng hơn chụp đèn một vòng, đục đối xứng hai lỗ ở ven mép, luồn dây thép từ một lỗ qua, rồi đi dọc theo đường kính của đế, tiếp đó đâm vào lỗ còn lại, dưới sự dẫn dắt của đôi tay, dây thép uốn éo vươn lên trên như một con rắn hổ mang, một khi hai đầu gặp nhau và xoắn lại với nhau, thì đế đèn coi như hoàn thành đại sự. Lúc đó đóng xuyên thêm một chiếc đinh từ tâm đế đèn, cố định nửa khúc nến đỏ lên đinh. Cho đến khi màn đêm buông xuống, nhẹ nhàng nâng chụp đèn lên, "xoẹt" một tiếng châm nến, nín thở tập trung hạ chụp đèn xuống, bạn xách chiếc đèn này là sẽ cảm thấy phong quang vô hạn.

Cha làm cho tôi chiếc đèn này luôn phải tốn rất nhiều công sức. Chỉ nói riêng việc làm chụp đèn thôi, ngài luôn phải nhặt về năm sáu chiếc lọ thì mới làm thành được một cái. Hoặc là làm nát vụn tất cả các lọ, hoặc là lọ bình an vô sự giữ nguyên trạng thái ban đầu, còn không thì làm nổ thành công rồi, nhìn lại hóa ra lại là một chiếc lọ thịt heo đóng hộp, lau thế nào cũng vẫn đục ngầu, đành phải vứt đi.

Dẫu là vậy, đêm giao thừa cha luôn có thể để tôi xách được một chiếc đèn vừa ý. Trong đêm giao thừa không có mặt trăng, chiếc đèn này chính là mặt trăng vậy. Tôi ôm một hộp diêm trong ngực, xách đèn đi từ nhà này sang nhà khác, đến mỗi nhà đều thổi tắt đèn, nghe người ta khen vài câu chiếc đèn này trông đẹp biết bao, rồi sau đó thỏa mãn quẹt một que diêm châm đèn đi sang nhà khác. Mỗi khi quay trở lại nhà, nến đã cháy chỉ còn lại một vũng dầu.

Lúc đó cha sẽ mỉm cười hỏi: "Mang hết mấy thứ ánh sáng đó nghịch ngợm bay đi hết rồi à?"

"Đem vứt hết trên đường rồi ạ," tôi nói, "Còn lại ánh sáng sáng nhất thì vội vàng xách về nhà đây."

"Quả thực rất biết lo cho nhà cửa nhỉ." Cha nói đùa rồi đi xem chiếc đèn đó. Trên vũng dầu nến ấy có một chùm ánh sáng bồng bềnh thơm ngát ngả nghiêng, quả thực là rực rỡ vô cùng. Ánh sáng lúc sắp tắt luôn rực rỡ chói lọi.

Năm mới phải khiến cho trong ngoài nhà đều ngập tràn ánh sáng. Cho nên không chỉ trong tay tôi có đèn, trong sân cũng có đèn. Đèn trong sân có cái cao cái thấp. Chiếc đèn ở vị trí cao chót vót là đèn lồng đỏ, nó được treo ở đỉnh của cây sào đèn, tua đèn lồng rất dài, gió thổi một cái là kêu sạt sạt. Chiếc đèn ở chỗ thấp là đèn băng, đèn băng được đặt trên bệ cửa sổ, đặt trên khúc gỗ lớn ở cửa lớn, đèn băng có thể thắp sáng một số cảnh vật xung quanh nó, cho nên đêm giao thừa chơi trốn tìm phải đứng cách xa đèn băng ra một chút. Dù là chiếc đèn đỏ vượt lên trên nóc nhà hay chiếc đèn băng an nhàn ngồi ở nơi thấp, đều khiến người ta cảm thấy ấm áp. Nhưng mặc cho chúng có lay động lòng người đến đâu, cũng không bằng chiếc đèn mà cha tặng cho tôi.

Bởi vì có Tết, nên cảm thấy những ngày tháng là có thể ngóng trông. Mà bởi vì có cha, năm mới liền hiện lên có tiếng có màu; và nếu lại có thêm chiếc đèn cha tặng tôi, năm mới lại càng yểu điệu mê hoặc.

Tết vừa qua đi, quần áo mới liền cởi ra, đèn cũng được cất đi, trong sân tối om như mực, lúc đó tôi sẽ ngẩn người nhìn những bông hoa tuyết ngoài cửa sổ, thầm nghĩ: hóa ra trong một năm chỉ có mấy ngày tốt đẹp. Con người ta vì mấy ngày tốt đẹp tràn ngập ánh sáng đó, mà phải vất vả trọn cả một năm. Haizz.

Tôi lớn lên từng năm một, cha không còn tặng đèn cho tôi nữa, tôi đã không còn là đứa trẻ xách đèn đi vòng quanh đó nữa. Tôi bắt đầu suy nghĩ tâm sự dưới ngọn đèn. Nhưng cứ đến đêm giao thừa, trong sân theo lệ cũ vẫn phải treo đèn đỏ ở chỗ cao, đặt đèn băng ở chỗ thấp.

Thế nhưng cha chưa bước đến tuổi già thì đã qua đời. Năm cha qua đời chúng tôi không thắp đèn. Sân nhà người ta đèn đuốc huy hoàng, sân nhà chúng tôi lại tối đen như mực. Tôi ngồi trong chỗ tối thầm nghĩ: đến giờ thắp đèn rồi mà cha vẫn chưa về, xem ra ngài đã đi lạc đường rồi. Tôi thèm biết bao được xách chiếc đèn cha tặng ra đường đón ngài về. Bố ơi, đường về nhà khó tìm đến thế sao?

Từ đó về sau mặc dù theo lệ vẫn phải đón năm mới, nhưng tôi thì không bao giờ còn nhận được cái phúc khí có đèn đó nữa.

Cứ bước vào tháng Chạp, trong nhà là bắt đầu bận rộn đón năm mới. Chị sẽ gửi thư kể lể việc đón tết bận rộn đến mức nào, ví dụ như chăn ga đã tháo giặt xong xuôi, lương khô ăn Tết cũng đã hấp xong, các loại đồ ăn thức uống mua sắm gần xong rồi, sau đó giục tôi mau chóng về nhà ăn Tết. Cho nên, mặc dù tôi đang ở Tây An, Bắc Kinh hay Cáp Nhĩ Tân, thì vẫn luôn bất chấp giá rét vượt dặm đường xa xôi lao về nhà, tất nhiên năm nay cũng không ngoại lệ.

Ngày hai mươi sáu tháng Chạp tôi về đến nhà, mẹ biết là ngày này tôi sẽ về. Bởi vì hai mươi bảy tháng Chạp chị em chúng tôi phải đón cha về nhà ăn Tết.

Thế là chúng tôi đi thăm cha. Dâng thuốc lá và rượu cho ngài, lại đốt (gửi) thêm ít tiền, đứa em trai đã yên bề gia thất liền dập đầu nói với cha rằng:

"Bố ơi con có nhà riêng của mình rồi, Tết năm nay đến nhà con đi, nhà con ở ——"

Em trai lặp lại địa chỉ số nhà của nó mấy lần, sợ ngài không nhớ. Tôi lại bổ sung thêm: "Rất gần trung tâm thương mại." Khi còn sống cha thích đến trung tâm thương mại mua trứng bắc thảo để nhắm rượu, chỗ đó chắc là ngài sẽ không quên đâu.

Trên ngôi nhà của cha phủ đầy tuyết, xung quanh toàn là tuyết, còn có cả cây cối, đôi khi từ sâu trong rừng cây truyền lại tiếng chim hót. Mặt trời cực kỳ chói lọi.

Chúng tôi vừa gọi cha về nhà ăn Tết vừa rời khỏi nghĩa trang. Bởi vì mẹ ở nhà chị, cho nên chúng tôi đều đến nhà chị. Chúng tôi đều thích Tiểu Hổ con nhà chị, thằng bé vừa tròn một tuổi, đã biết đi rồi, vô cùng xinh xắn.

Vừa bước vào cửa mẹ đã bồng Tiểu Hổ từ trong phòng trong bước ra. Tôi chọc trán Tiểu Hổ nói: "Đón ông ngoại về nhà ăn Tết rồi đây."

Tiểu Hổ cười vui vẻ, nó vừa cười thì mọi người cũng cười theo.

Đêm đó Tiểu Hổ khóc không ngừng. Đã đến giờ đi ngủ rồi, thằng bé nhất quyết không chịu ngủ. Mẹ tắt đèn, dùng đủ mọi cách dỗ dành, thế nhưng nó vẫn khóc vang lừng. Cho đến tận sáng tinh mơ, nó mới ngoan ngoãn hơn một chút.

Anh rể nói: "Có lẽ bố chúng ta đã đi theo đến đây rồi, ban đêm quý mến Tiểu Hổ đấy."

Nói như chuyện thật vậy, chúng tôi đều tin sái cổ.

Cha chưa từng gặp ngoại tôn của mình, mà khi sinh thời ngài lại cực kỳ thích trẻ con. Chúng tôi từ nghĩa trang trở về, lần lượt đến nhà chị, sao ngài có thể đi qua cửa nhà con gái mà không vào chứ? Mà ngài vừa vào cửa là đã nhìn thấy Tiểu Hổ, đương nhiên lại càng không nỡ rời đi.

Mẹ quyết định đưa cha đến nhà em trai.

Sau bữa sáng, mẹ ăn mặc chỉnh tề rồi dắt xe đạp ra, nói với cha rằng:

Mấy đứa trẻ cũng quý mến chán chê rồi, cùng đi đến nhà con trai với mẹ để ăn Tết thôi."

Mẹ nói như dỗ trẻ con vậy: "Từ từ đi theo đằng sau nhé, ngoài phố náo nhiệt lắm, cẩn thận đừng có nhìn Đông nhìn Tây đấy, làm lạc mất anh là mẹ không thèm quản nữa đâu đấy."

Tôi thầm nghĩ: Lần này mẹ sắp làm mất cha rồi, nhất định là làm mất ở quán rượu trên phố rồi.

Đêm mẹ đưa cha đi, Tiểu Hổ quả nhiên đã có một giấc ngủ an lành. Sáng hôm sau thức dậy, nó đi một vòng khắp các căn phòng, đôi mắt đen láy đảo qua đảo xoay quanh nhìn đông ngó tây, như đang tìm kiếm cái gì đó, có phải Tiểu Hổ đang nghĩ: Ông ngoại đi đâu mất rồi?

Qua mùng ba, cha phải được đưa trở về rồi. Tôi rất muốn đón ngài về, mà vĩnh viễn không mong muốn tiễn ngài trở lại. Thời tiết lạnh thế này, ngài lại bị bệnh phong thấp, một mình đi ngược đường về nhà thì sẽ mang tâm trạng gì đây?

Rằm tháng Giêng đã đến. Ngày này là sinh nhật của tôi. Hai mươi tám năm trước, một buổi hoàng hôn ngập tuyết, tôi đã giáng sinh vào cõi đời. Lúc đó ngoài cửa sổ vẫn chưa treo đèn, trời sáng như không sáng, tối như không tối, cha liền tặng tôi một cái tên nhũ mẫu: Nghênh Đèn. Nào ngờ tôi đã nghênh đón hàng ngàn hàng vạn ngọn đèn, nhưng lại chẳng thể nào nghênh đón lại được chiếc đèn mà cha tặng tôi thuở nhỏ nữa.

Đi trên con phố lạnh lẽo vắng lặng, chợt phát hiện ra một người bán đèn già cả. Chiếc đèn đó có hình lục giác, làm bằng thủy tinh, trên thủy tinh còn dán chữ "Phúc". Tôi lập tức nghĩ đến cha, vào ngày rằm tháng Giêng này, trong sân của cha lẽ ra nên có một ngọn đèn.

Tôi đã mua một chiếc đèn. Khi trời sắp tối, mang nó đến nghĩa trang của cha. "Xoẹt" một tiếng quẹt que diêm, màn đêm xung quanh liền xao động lên, ngôi nhà của cha trong màn đêm trông thật lộng lẫy nổi bật, bi thương cảm động.

Đây là chiếc đèn đầu tiên tôi tặng cho cha.

Chiếc đèn đó ở bên cạnh ngài, tuy tắt mà như đang cháy.