Họ nói rằng dòng sông này vào mấy chục năm trước từng dùng dây thay lưới để bắt cá. Khi nói những lời này, trong mắt họ ánh lên vẻ say sưa.

Người dân trấn Mạc Na cứ đến mùa đông là lại bàn tán về những câu chuyện xoay quanh con sông này. Khi gió tuyết bao trùm lấy thị trấn tựa như giáp trụ, dù nhìn mặt đất từ góc độ nào đi nữa, cũng đều mang lại cảm giác mịt mờ một màu trắng xóa. Mà cái lạnh buốt thấu xương ấy cũng lan tràn khắp cả thị trấn giống như ôn dịch.

Cũng chẳng nhớ rõ là ngày nào nữa, tóm lại là có một ngày như thế, thím Kỳ Kỳ - người nhạy cảm nhất trấn Mạc Na bỗng nhiên tuyên bố với toàn thể dân trấn một tin quan trọng:

Trước cửa nhà Trưởng trấn Thành Sơn có bày một đống xương cá. Trong đó có một khúc xương sống cá to bằng ngón tay cái. Đó là xương của cá tươi, trên xương cá còn vương những sợi tơ máu mang theo mùi tanh đỏ rợn người.

Thế là, nam phụ lão ít trong trấn giống như đi xem một bộ phim ngoài trời vậy, lần lượt bước ra khỏi sân nhà, mang theo sự kinh ngạc và hoài nghi để đi xem đống xương cá ấy.

Đó quả thực là một đống xương cá, thím Kỳ Kỳ không nói sai. Chúng nằm rất sống động trên một khoảng đất tuyết trắng xóa, ánh mặt trời xứ cực Bắc lạnh lẽo chiếu rọi lên màu da giống như ngà voi của chúng.

“Chao ôi, xương cá đẹp thế này, chắc chắn là một con cá lớn nặng hai, ba mươi cân!” Thím Kỳ Kỳ cảm thán giữa đám đông, đoạn dời ánh mắt lên người tôi và nói, “Người xứ khác, chắc anh chưa từng thấy xương cá thế này bao giờ nhỉ?”

“To thế này thì tôi từng thấy, nhưng đẹp thế này thì chưa.”

“Đúng thế, các người xem này, xương cá này chưa từng qua nồi niêu đấy.” Thím Kỳ Kỳ vụng về chen ra khỏi đám đông giống như một con gấu cái, ngồi xổm bên cạnh đống xương cá ấy, nhặt khúc xương to nhất lên tay, kêu lên á khẩu như thể vô tình nhặt được một cục vàng ròng, hai gò má ửng hồng không kìm được mà khẽ run lên:

“Là dùng dao lóc ra đấy, vết hằn nhỏ này chính là vết dao. Non thế này chứ lỵ, trời đất ơi, bao nhiêu năm rồi không thấy xương cá nào ngon thế này! Tôi nói này, con sông của chúng ta đã mở lòng rồi!”

“Phải đấy, con sông này đã mở lòng rồi!” Có người phụ họa theo.

Người dân trấn Mạc Na coi con sông này gần gũi thân thiết y như phụ nữ. Mấy chục năm trước, con sông này có thể tùy ý dùng dây thay một chiếc lưới thả xuống lòng sông, thế là cá sẽ chui vào đầy lưới giống như quả bầu bám kín giàn hàng rào. Khi cất lưới, đuôi cá quẫy cuộn, vảy sáng lấp lánh, đó quả thực là quãng thời gian tươi đẹp khiến người ta nghĩ mãi không chán.

Thế nhưng mấy chục năm sau, con sông này giống như người phụ nữ qua thời thanh xuân, chẳng thể sinh con đẻ cái được nữa. Nước sông không còn ào ạt náo nhiệt như xưa, nó tĩnh lặng và trầm ổn, hệt như một kẻ sắp gần đất xa trời. Còn người dân trấn Mạc Na, cứ đến những ngày đông dài đằng đẵng, lại tha thiết hoài niệm về quá khứ của cô ấy.

Mọi người bàn tán một hồi, hứng thú liền bừng bừng trỗi dậy. Ai nấy đều lục đục quay về nhà, chuẩn bị dụng cụ bắt cá. Thím Kỳ Kỳ rất hào phóng tặng lại khúc xương cá đặc sắc nhất cho tôi. Khúc xương cá mới tươi làm sao, mát rượi làm sao, đẹp đẽ làm sao.

Chiều tối, thời tiết đột ngột trở lạnh. Trên mặt sông mờ mịt hơi lạnh vô biên. Thím Kỳ Kỳ đã đục xong miệng băng đầu tiên, văng một chiếc lưới ba mắt chìm xuống đáy sông.

Mặt sông vốn dĩ tịch mịch bỗng chốc trở nên náo động. Xa xa gần gần đều là bóng người. Bóng người ở gần trông giống như những cây sồi đen bị gió lay động, còn bóng người ở xa thì mờ ảo giống như những đám mây trên bầu trời đêm.

Thềm tóc mai của thím Kỳ Kỳ túa ra rất nhiều mồ hôi, hơi nước mờ ảo nhanh chóng phủ lên mái tóc lộ ra ngoài chiếc khăn quàng một lớp sương trắng. Thím vẫn chưa ăn tối, thím đã định bảo Kỳ Kỳ về trấn lấy cho mình chút đồ ăn.

Kỳ Kỳ là một cô bé mười tuổi, được thím Kỳ Kỳ nhận nuôi vào năm ba mươi lăm tuổi khi thím mãi vẫn không thể sinh con. Con bé thông minh lại xinh đẹp, đôi mắt đen láy lúc nào cũng chớp lấp lánh như những vì sao. Thím Kỳ Kỳ thường bảo ánh mắt của Kỳ Kỳ khiến thím hoa cả mắt.

Kỳ Kỳ đang nhóm lò sưởi. Con bé đã xếp những thanh củi nhỏ vào trong, đoạn nhét thêm vỏ cây bạch dương vào các khe hở. Nó mặc một chiếc áo bông màu đỏ táo tàu, tròn vo, lại càng làm nổi bật lên vẻ đáng yêu.

Thím Kỳ Kỳ bước lên quẹt diêm, chiếc lò sưởi khẽ chấn động như bị điện giật, tiếp đó, ngọn lửa đỏ rực liền bùng lên. Kỳ Kỳ vươn tay hơ lửa, toàn bộ khuôn mặt bị ánh lửa hắt vào đỏ bừng.

“Mẹ ơi, mẹ nhìn ông áo hoa kìa.”

Kỳ Kỳ chỉ vào cái bóng người cách đó mười mấy mét và nói.

“Người xứ khác này, anh nhìn xem, con người vừa có tinh thần lên thì bệnh tật cũng biến mất, cái lão áo hoa bệnh liệt giường hai ba năm nay, chẳng phải cũng ra đây rồi sao?”

Ngay khi vừa đến trấn Mạc Na, tôi đã nghe nói về nhân vật “áo hoa” này rồi. Nay thím Kỳ Kỳ lại nhắc đến lão, lại dâng lên trong lòng một sự thôi thúc nhất định phải gặp cho bằng được.

“Anh đừng có đi gặp lão ta, cái con người này cả đời hễ nhìn thấy hai thứ là mắt lại hóa xanh lè: một là cá, hai là phụ nữ!”

Thím Kỳ Kỳ vừa dứt lời, Kỳ Kỳ liền khúc khích cười. Tôi hỏi Kỳ Kỳ tại sao lại cười, Kỳ Kỳ tì lên vai tôi nói:

“Ông áo hoa thích ngủ với đàn bà, cả đời ngủ qua mấy cái sập lớn liền đấy.”

“Kỳ Kỳ, con đang nói nhảm gì với người ta thế?”

“Con đang đòi khúc xương cá đó từ chú ấy mà.” Kỳ Kỳ tinh nghịch chớp chớp mắt với tôi.

“Con sắp có một khúc xương cá đẹp hơn rồi cơ mà, sao còn đòi nữa?”

“Khúc xương cá kia nhìn như trong suốt ấy.” Kỳ Kỳ lại nói.

“Chẳng mấy chốc con cũng sẽ có một khúc còn trong suốt hơn ấy chứ!” Thím Kỳ Kỳ tháo chìa khóa khỏi cổ tay, đeo nó vào cổ Kỳ Kỳ, “Đi về trấn lấy chút đồ ăn đi.” Thím Kỳ Kỳ dặn dò bên tai Kỳ Kỳ một lúc, Kỳ Kỳ gật gật đầu, rồi rời đi.

Sắc trời càng lúc càng tối sầm, cái lạnh càng thêm phần buốt giá tựa dao cau. Trên mặt sông đâu đâu cũng là những đống băng xanh ngắt, những cây sào gỗ dùng để điều khiển lưới ở các miệng băng cắm đen sì xuống lòng sông, chỉ lộ ra phần đầu khoảng một mét.

Thím Kỳ Kỳ cầm đục băng, bắt đầu đục miệng băng thứ hai. Vừa làm việc thím vừa trò chuyện với tôi rằng đã bao nhiêu năm rồi thím không được làm việc sảng khoái thế này, nếu không thì sao lại tích tụ được ngần này thịt mỡ trên người? Giọng điệu và động tác của thím cứ như thể lần bắt cá này nhất định phải cạo đi mấy cân thịt, trở nên thon thả một chút mới chịu thôi. Nhưng tôi lại thấy, thím Kỳ Kỳ mập mạp trông mới càng có phong thái làm sao. Tôi đem suy nghĩ này nói cho thím nghe, thím cúi gập người cười vang trời đất một trận, tiếng cười ấy tựa hồ muốn làm rụng cả những chùm tuyết trên cành thông xuống:

“Lạy trời, tôi mà cũng có phong thái á? Cả đời này tôi đến một đứa con cũng không sinh nổi — thế là đủ phong thái rồi đấy!”

Tôi biết, hồi trẻ vì không sinh được con nên chồng thím Kỳ Kỳ đã rũ bỏ thím như vứt một con chó già. Thế nên, hơn chục năm nay thím Kỳ Kỳ vẫn luôn sống cô độc một mình.

“Vậy chồng thím giờ đi đâu rồi?”

“Mười mấy năm nay, đến một chút tin tức cũng không có. Không nghĩ đến thì lão nói dối, mà nghĩ đến thì lại tức đến phát điên. Người ta bảo, phụ nữ không sinh được con, phần lớn là lỗi tại đàn ông! Hồi đó tôi tức đến mức chỉ muốn ngủ với lão áo hoa mấy đêm, xem có thể hoài thai được không!”

“Thế sao thím lại không làm thế?”

“Lão áo hoa lớn tuổi quá rồi, không còn độ tuổi sinh con nữa. Còn đàn ông khác á, người có vợ thì đã có vợ, người chưa vợ thì cứ dán mắt vào mấy cô thôn nữ, tôi cũng không thể làm chuyện thất đức được.”

Lúc thím Kỳ Kỳ nói hoàn toàn không mang theo chút oán hận nào. Tôi nghĩ chắc là nỗi đau đã chôn vùi quá sâu, nên thím mới xem nhẹ nó đi như vậy.

Kỳ Kỳ mang bữa tối tới. Thím Kỳ Kỳ chia một nửa cho tôi, rồi tựa người ngồi lên đống băng, quây quần bên lò sưởi mà ăn.

Đêm nay tất cả chúng tôi đều phải túc trực trên mặt sông. Vào mùa cá di cư thông thường, phải liên tục mấy ngày liền không chợp mắt. Cứ cách nửa tiếng lại phải cất lưới một lần, cảm giác căng thẳng và hạnh phúc ấy, giống như vừa đánh một trận phục kích đẹp đẽ vậy.

Một tiếng đồng hồ trôi qua, thím Kỳ Kỳ định cất mẻ lưới đầu tiên. Trước khi cất lưới, thím bảo Kỳ Kỳ ra xa đứng đợi trước. Bởi vì biệt hiệu của Kỳ Kỳ là “mèo con”. Người trong trấn đều kiêng kỵ việc mang theo những đứa trẻ như vậy khi đi bắt cá.

“Kỳ Kỳ, con ra bờ sông chơi một lát đi.”

“Trên bờ sông có gì mà chơi? Con muốn xem cất lưới cơ.”

“Con ra đằng kia nhặt hai nhành cây về đây cho mẹ.”

“Nhặt nhành cây để làm gì ạ?”

“Cất lưới dùng đến.”

“Cất lưới cũng phải dùng nhành cây ạ?” Kỳ Kỳ kêu lên một tiếng ngạc nhiên, rồi reo hò chạy đi nhặt cành cây. Kỳ Kỳ lớn chừng này, đây là lần đầu tiên được theo đi bắt cá.

Thím Kỳ Kỳ mỉm cười với tôi, cởi đôi bao tay bông ra, rút cây sào gỗ trong miệng băng lên, rồi tháo đầu lưới. Dựa vào ánh lửa đỏ hồng rực của chiếc lò sưởi, tôi nhìn thấy khuôn mặt của thím Kỳ Kỳ đỏ tía như mào gà.

“Đầu lưới này nhẹ lắm, hình như là…” Thím Kỳ Kỳ lẩm bẩm một mình, ngồi xổm bên miệng băng thành thạo kéo lưới lên.

Tấm lưới cá trắng bạc được kéo lên từ dòng nước đen thẫm. Vừa vươn lên khỏi mặt nước, chúng liền biến thành một tấm vải hoa lớn. Có những chỗ trên lưới vừa vặn bị ánh lửa chiếu vào, liền biến thành một mảnh rực hồng; có những chỗ ẩn khuất trong sắc đêm, lại hóa thành màu xanh xám. Thím Kỳ Kỳ trầm mặc, tôi trầm mặc, ngọn gió lạnh cắt da cắt thịt cũng trầm mặc, chỉ có lò sưởi là kêu lách tách nhiệt tình, những chiếc lưỡi lửa tham lam đang liếm láp màn đêm đầy sống động.

Cả tấm lưới được kéo lên rồi, không có lấy một con cá. Thím Kỳ Kỳ sụm mông ngồi bệt xuống băng, ủ rũ châm thuốc hút. Thím Kỳ Kỳ hút thuốc rất dữ.

“Cô lừa cháu!” Kỳ Kỳ nhìn thấy lưới đã được kéo lên rồi, liền ném hai nhành cây xuống mặt sông, khóc lóc chạy đi.

“Đừng mặc kệ con bé, cứ để nó chạy đi. Con mèo con này, ở đây sẽ dọa cá chạy mất đấy.”

Thím Kỳ Kỳ dập tắt điếu thuốc, lại giũ tấm lưới rồi thả xuống dòng sông. Tôi lo cho Kỳ Kỳ nên đứng dậy đi tìm.

Lão áo hoa đang còng lưng, bị Kỳ Kỳ sai khiến giúp kéo lưới. Kỳ Kỳ nhìn thấy tôi, vậy mà lại phớt lờ chẳng thèm đếm xỉa, vẻ mặt ấy rõ ràng đang ngầm bảo rằng tôi và thím Kỳ Kỳ hùa với nhau lừa gạt con bé.

“Kỳ Kỳ này, nếu không bắt được con lớn, con có gì mà ngóng trông chứ?” Lão áo hoa bảo nó.

“Bắt con cá nhỏ cũng được, không bắt được cũng chẳng sao!” Kỳ Kỳ mang giọng mũi mếu máo bướng bỉnh đáp.

Kết quả là mẻ lưới này may mắn hơn thím Kỳ Kỳ đôi chút, có một con cá chó dài bằng chiếc đũa vướng vào lưới. Người dân trấn Mạc Na gọi đùa cá chó là mặc váy hoa, bởi vì trên người nó toàn là những hoa văn sặc sỡ.

“Cháu có một con cá mặc váy hoa rồi!” Kỳ Kỳ xách con cá, vừa chạy vừa hò hét trên mặt sông.

Lão áo hoa năm nay đã tám mươi tuổi, hồi trẻ vẫn luôn là một phu đãi vàng. Sau giải phóng, lão ở hợp tác xã chăn nuôi gia súc, lúc rảnh rỗi lại đi bắt cá, là một tay đánh cá lão luyện có tiếng gần xa. Người ta bảo vàng của lão nhiều đến mức có thể xây lại một trấn Mạc Na khác. Từ năm sáu mươi tuổi, hễ nghe nói có bà lão cô độc không nơi nương tựa chẳng ai thèm lấy, lão lại cõng người ấy về nhà. Cứ thế, tổng cộng lão đã cõng bảy bà lão, lão tiễn họ đoạn đường cuối đời, rồi chôn cất họ ở một khu nghĩa địa, dựng bia gỗ lên. Tôi lại thấy lão áo hoa có chút nghĩa cử hào hiệp.

Lão áo hoa nhìn thấy tôi, bèn hỏi phụ nữ trong thành phố đều gầy gò ốm yếu giống như tôi hay sao. Tôi lắc đầu, lão liền cười bảo:

“Phụ nữ ở trấn Mạc Na mới được gọi là phụ nữ chứ.”

“Ý ông là họ mập, phải không?”

“Không chỉ mập đâu.” Lão áo hoa cười đầy gian xảo. Trong màn đêm, tiếng cười của lão nghe vô cùng thê thảm, hơi giống tiếng cú mèo kêu.

“Nghe nói vàng của ông đủ để xây lại một trấn Mạc Na cơ mà.”

“Đó là lời nói nhảm đấy, tôi có vàng nào cơ chứ.”

“Nhưng ông đã tiễn bảy bà lão đoạn đường cuối đời cơ mà.”

“Hễ tôi còn hơi thở, những bà lão không ai cần thì tôi vẫn cứ đi cõng về.”

“Ông cõng họ thì có ích gì chứ?”

“Phụ nữ không thể chết thui thủi một mình được.” Lão áo hoa ngồi trên mặt sông, khều khều chiếc lò sưởi. Lò sưởi bùng lên một chùm tia lửa rực rỡ, lấp lánh như pháo hoa.

“Là phụ nữ đã đưa tôi đến thế giới này, không thể đối xử tệ bạc với họ được.”

Kỳ Kỳ khoe khoang chán chê con cá chó kia rồi, hớn hở quay trở về. Lão áo hoa bảo với chúng tôi rằng con sông này hiện tại vẫn chưa mở lòng, phán đoán của thím Kỳ Kỳ đã sai rồi.

“Thím Kỳ Kỳ là người tinh ranh nhất, sao lại có thể nói sai được chứ?”

“Tôi quen thuộc con sông này cũng giống như quen thuộc phụ nữ vậy, đây không phải mùa cá di cư.”

“Nhưng còn đống xương cá kia thì sao mà giải thích?”

“Xương cá đó tươi thì đúng là tươi thật, nhưng đó không phải là xương của con sông này.”

“Sao ông biết?”

“Tôi đã nói rồi, quen thuộc con sông này cũng giống như quen thuộc phụ nữ vậy.” Lão áo hoa đáp.

“Vậy sao ông còn canh chừng ở đây làm gì?”

“Vì đây là lần cuối cùng tôi canh sông rồi.”

Lão áo hoa nói vô cùng trang trọng. Tôi không biết cả đời này lão đã canh sông bao nhiêu lần rồi, nhưng tôi nghĩ lịch sử canh sông mỗi lần của lão chắc chắn đều rất huy hoàng.

Tôi bước lên bờ sông, siết chặt chiếc áo khoác da, đứng giữa lùm liễu đen thẫm. Lúc này trấn Mạc Na đang chìm trong giấc ngủ tĩnh lặng giữa gió tuyết. Trong trấn chẳng nghe thấy tiếng chó sủa, tất cả nhà cửa đều hòa vào màn đêm mờ mịt, trở thành một phần của tự nhiên. Còn con sông lớn bị đóng băng này, lại đốm lửa chài lấm tấm, bóng người nhấp nhô, hoàn toàn là một bức tranh sinh hoạt bình yên của ngôi làng nguyên thủy.

Thím Kỳ Kỳ đã cất ba mẻ lưới, đều trống không, thím bắt đầu hoài nghi về đống xương cá kia rồi. Kỳ Kỳ suy cho cùng vẫn là trẻ con, giờ này đã bắt đầu huyên thuyên không ngừng với thím Kỳ Kỳ. Thím Kỳ Kỳ giục con bé về nhà đi ngủ, thế nào con bé cũng không chịu. Nó bảo nó lớn chừng này rồi, mà vẫn chưa có được khúc xương cá đẹp như khúc của tôi.

Nửa đêm về sáng là khoảng thời gian khó chịu đựng nhất. Cái lạnh, cái đói, sự mệt mỏi đồng loạt ập tới. Tôi cảm thấy đôi chân đã cứng đờ tê dại, thực sự rất muốn dẫn Kỳ Kỳ về trấn. Những vì sao trên bầu trời đêm trông gần gũi với chúng ta nhường nào, mà đồng thời cũng xa vời nhường ấy.

Lão áo hoa uống hết một chai bạch tửu, ngồi trên mặt sông cất tiếng hát khàn đặc hướng về lò sưởi. Lời bài hát đại ý kể về tâm trạng nhớ chồng của một người phụ nữ. Tiếng hát ấy tuy rất trầm trầm, nhưng lại thấm đượm một nỗi niềm sâu lắng. Kỳ Kỳ liền lại gần nói với tôi:

“Ông áo hoa không chỉ thích ngủ với đàn bà, mà còn thích hát hò nữa cơ à?”

Tôi mỉm cười, chẳng biết nên giảng giải với Kỳ Kỳ thế nào. Hồi lâu sau thím Kỳ Kỳ mới bảo con bé:

“Là con người thì ai chẳng thích hát hò.”

“Thế sao mẹ lại không thích hát?”

Thím Kỳ Kỳ im bặt không nói gì. Tôi nhìn thấy đôi mắt thím ngấn lệ. Thím dùng tay áo bông quẹt ngang khóe mắt, đoạn thấu cảm cất tiếng hát vang một khúc ca:

Trên dòng sông đóng băng,

Chiếc xe trượt tuyết yêu dấu của tôi đang lướt đi.

Trên xe trượt có lương thực của tôi

Và cỏ khô để sưởi ấm,

Lại có cả

Một cô gái xinh đẹp, dưới ánh hoàng hôn

Đang ôm đứa con bé bỏng của tôi.

Thím Kỳ Kỳ hát xong thì oà khóc, khóc xong lại cười, cười xong lại đi tìm lão áo hoa đòi rượu uống. Tôi và Kỳ Kỳ ôm chầm lấy nhau, say sưa ngắm nhìn trấn Mạc Na mờ ảo cùng dãy núi non xa tắp.

Nếu bắt tôi phải nói ra nhận thức của mình về sinh mệnh, thì tôi sẽ nói trấn Mạc Na là một nơi có sinh mệnh.

Hơn bốn giờ rạng sáng, thím Kỳ Kỳ đã cất được mười hai mẻ lưới. Trên mặt băng vương vãi mấy con cá tạp. Những con cá tạp này lúc mới vừa ra khỏi mặt nước thì vẫn còn sống, nhưng chỉ cần qua vài phút là đã chết đi trong lặng lẽ, đông cứng lại thành một thanh cứng đờ.

Trời có chút xám xịt, quần tinh rực rỡ cũng không còn chói lọi như thế nữa. Trên mặt sông vương vãi những đống tàn tro cháy trụi từ lò sưởi trông hệt như mực tàu đổ loang lổ, mà cái lạnh lại khiến khuôn mặt ai nấy đỏ gay thô ráp, giống như vỏ cây thông.

Thím Kỳ Kỳ túc trực suốt một đêm, tuy ngáp ngắn ngáp dài nhưng tinh thần lại vô cùng phấn dỗ. Thím bảo mấy cân cá tạp này có thể làm một bữa ăn thật đã đời rồi. Thế là thím lại kể về quá khứ của con sông này. Thím bảo mỗi khi mùa cá đến, cá bắt lên bày kín cả mặt sông, nhà nhà đều phải cược xe trượt tuyết chó kéo thì mới chở hết cá về được. Kỳ Kỳ bấy giờ bị lạnh đến mức hít hà, nghiến răng nặn từng chữ hỏi:

“Hồi đó sao mẹ không sinh con ra?”

“Hồi đó là sinh mãi không ra đấy chứ.” Thím Kỳ Kỳ ôm chầm lấy Kỳ Kỳ vào lòng, mơn trớn khuôn mặt con bé, hỏi: “Sau này Kỳ Kỳ còn đến canh sông nữa không?”

“Còn chứ.”

“Canh sông có vui không?”

“Canh sông thú vị lắm ạ.” Kỳ Kỳ oà khóc, “Chỉ là bắt mãi chẳng được con cá lớn nào, con chẳng có khúc xương cá đẹp — chân con lạnh đến mức không dám đứng nữa rồi.”

“Kỳ Kỳ, chân con bị làm sao thế?”

“Chân con bị cóng rồi ạ. Ban đầu con thấy lạnh, con liền dậm chân, sau đó chân ấm lên một chút, con lại ngồi xuống mặt sông. Lát sau nữa, chân con đau như kim châm, đau qua rồi thì hết đau, cũng chẳng thấy lạnh nữa.”

“Ôi chao, thế chắc chắn là bị cóng hỏng rồi. Kỳ Kỳ, sao con không nói sớm hả?”

“Con thấy mẹ đang cất lưới, con sợ mẹ bắt con về.”

“Thế chân con bị cóng hỏng rồi, sao không mau về đi?” Tôi xen lời.

“Con đi canh sông lần đầu tiên, đến một đêm còn không canh nổi, thế thì mất mặt biết bao. Ông áo hoa tám mươi tuổi rồi mà còn đứng được kia kìa.”

Tiếng khóc của Kỳ Kỳ càng lúc càng lớn.

Thím Kỳ Kỳ và tôi vội vàng lột đôi bốt bông ra cho Kỳ Kỳ, rồi dùng tuyết chà xát đôi chân cho con bé. Kỳ Kỳ ngây người nhìn đôi chân của mình, một tay gác lên vai tôi, một tay gác lên vai thím Kỳ Kỳ, nói:

“Đợi trời sáng rồi hãy cho con về trấn, như thế con có thể nói là đã canh suốt một đêm rồi.”

Những đốm lửa chài lụi tàn trên mặt sông lúc ẩn lúc hiện. Mà đường nét của ngọn núi phía xa lại dần trở nên thanh thiết. Khoảng tám giờ, ở bầu trời phía đông xuất hiện một vòm mặt trời mờ ảo, mặt trời được bao bọc bởi hơi lạnh trông như một đống lông vũ. Phía trên bầu trời trấn Mạc Na bốc lên từng làn khói bếp mờ mịt.

Đúng lúc này, Trưởng trấn Thành Sơn đột ngột xuất hiện trên mặt sông. Lão ta đi tuần từ Nam sang Bắc, rồi từ Bắc sang Nam giống như một tên lính tuần tra, sau đó triệu tập tất cả những người bắt cá trên mặt sông lại một chỗ, trang trọng tuyên bố một bí mật.

Đống xương cá đó là do lão cố tình bày ra. Bởi vì họ đã nhận được một nhiệm vụ: phải bắt sống cho bằng được một con gấu đen lớn trong khu rừng núi này. Đã nhiều năm họ không làm những việc thế này rồi, lão sợ họ không đảm đương nổi công việc săn gấu. Cho nên, lão mới thử nghiệm bày ra xương cá, xem xem họ có còn nhạy cảm và sức bền như mấy chục năm trước hay không.

Tiếp theo, lão đọc danh sách nhân sự săn gấu. Thím Kỳ Kỳ đứng đầu tiên, lão áo hoa cũng có tên trong số đó.

Những tấm lưới trên mặt sông đều đã được cất lên. Người dân trấn Mạc Na lặng lẽ bước về hướng thị trấn được ánh mai nhuộm hồng…

Mùa đông lúc nào cũng lạnh giá, trấn Mạc Na lại hứng chịu thêm một trận đại tuyết phủ kín đất trời. Thím Kỳ Kỳ và mọi người chuẩn bị ba ngày, quyết định vào sáng ngày thứ tư sẽ xuất phát đi săn gấu.

Chân của Kỳ Kỳ bị cóng, vết thương đang mưng mủ lở loét, ban đêm thường ngứa ngáy đến mức không ngủ được. Thím Kỳ Kỳ bảo tôi chuyển từ nhà trọ sang ở nhà thím, để tiện chăm sóc Kỳ Kỳ trong lúc thím đi săn gấu về.

Đêm trước ngày thím Kỳ Kỳ xuất phát, là một khoảnh khắc mờ mịt xám xịt, tôi đang định ra vườn đi vệ sinh. Bỗng phát hiện một người đàn ông đang trừng đôi mắt sắc như chim ưng nhìn chằm chằm vào mình, tôi vội vã gọi thím Kỳ Kỳ tới. Thím Kỳ Kỳ trong miệng vẫn còn ngậm cơm, vừa nhìn thấy người đàn ông ấy, liền sợ đến hồn phi phách tán:

“Anh là ma đấy phỏng? Hả? Anh biến thành ma rồi à?”

“Tôi không phải ma, là người! Tôi có lỗi với cô. Tôi lại sống chung với một người phụ nữ khác, tôi mới biết được, không sinh được con không phải lỗi của cô.”

Người đàn ông ấy ngồi xổm xuống đất, đầu cúi thật thấp thật thấp. Đỉnh đầu anh ta vẫn còn bốc lên từng luồng hơi nóng mồ hôi. Tôi biết, đây chính là người chồng đã bỏ đi mười mấy năm nay của thím Kỳ Kỳ đã trở về rồi.

“Cái đồ không biết xấu hổ nhà anh, anh còn dám quay về á?!” Thím Kỳ Kỳ chửi rủa, vớ lấy một cây gậy gỗ bạch dương, đánh mạnh vào người hắn ta hệt như đang đánh một con chó chết, người đàn ông đó không nhúc nhích, nhưng nước mắt lại tuôn rơi. Tôi nhìn thấy khuôn mặt hắn già nua nhăn nheo tựa như chiếc nấm hương phơi khô.

Người đàn ông đó vừa lặp đi lặp lại câu “Tôi sai rồi, tôi đáng chết”, vừa đứng dậy loạng choạng chạy ra ngoài. Thím Kỳ Kỳ ngẩn người một thoáng, tiếp đó lại liều mạng đuổi theo hắn, vừa khóc vừa nói:

“Nếu anh còn muốn quay về cái nhà này, thì anh hãy đi kiếm cho con Kỳ Kỳ nhà chúng ta một khúc xương cá thật đẹp đi, phải là xương cá trong suốt cơ!”

Người đàn ông ấy im lặng tựa tảng đá. Đột nhiên, hắn co giật dang rộng đôi vòng tay, ôm chặt thím Kỳ Kỳ vào lòng. Mà thím Kỳ Kỳ thì giống như một con hổ vừa bị nhốt vào lồng, không ngừng cào cấu ngực người đàn ông đó, không ngừng khóc, không ngừng hét.

Chẳng mấy chốc, người đàn ông từ từ nhẹ nhàng buông thím Kỳ Kỳ ra, đi về hướng mặt trời lặn. Đôi chân cong cớnh của hắn in bóng trên nền tuyết thành một vòng vòm cung, cái lạnh lúc chạng vạng của phương bắc xa xôi đang đan xen qua lại, hắn cứ thế bước đi như thể đang cưỡi lên một vầng thái dương mờ ảo.

Thím Kỳ Kỳ đứng trên nền tuyết kéo dài tận chân trời, dụi đôi mắt sưng đỏ, cất cao giọng hướng về cái bóng lưng đang dần khuất xa của hắn mà dặn với theo:

“Anh đừng có ra sông bắt cá đấy, cá trên sông đều chạy hết vào nhánh sông rồi! Trưởng trấn Thành Sơn có khúc xương cá đẹp lắm là lấy từ nhánh sông đấy! Anh đi ra nhánh sông đi! Kiếm được xương cá rồi thì hẵng về!”

Sáng hôm sau, thím Kỳ Kỳ và mọi người mang theo lương thực cùng cỏ khô, ngồi xe trượt tuyết lên đường đi săn gấu.