Nói về nhựa cây trước nhé, đó là thứ dầu rỉ ra từ thân cây hồng sam, gặp gió sẽ cô đặc lại thành màu vàng kim. Dùng dao nhọn cạo chúng từ trên cây xuống, cho vào hộp sắt, rồi ngồi bên lò sưởi để cô đặc. Chẳng mấy chốc, nhựa cây tan chảy, mùi thơm của nhựa thông cũng bay ra, đem cái hộp sắt này để ngoài trời hóng gió qua một đêm, một miếng nhựa cây liền tróc ra. Nhựa cây loại ngon không có tạp chất, trong suốt như thủy tinh, màu cam. Các bạn hỏi tôi thứ đang ngậm trong miệng là gì, chính là nó. Nó giống như kẹo cao su, không thể nuốt vào bụng. Người địa phương gọi nó là "dầu cây thông". Mấy đứa con gái hồi nhỏ không đứa nào là không thích nhai thứ này. Chúng thích nhai phát ra tiếng kêu, chít chít chát chát, giống như tiếng chim hót vậy. Mấy đứa con gái bị sâu răng nhai ra tiếng động lại càng thêm phần giòn giã.

Đôi bốt nỉ tôi đang đi trên chân là do lão Huda tặng. Được làm bằng da hoẵng, vừa nhẹ nhàng lại vừa ấm áp. Nhắc đến lão Huda, ông là người có cá tính nhất mà tôi quen biết khi đến trấn Ô Hồi. Tôi bị bão tuyết vây khốn ở Tháp Thành đã ba ngày, chính lão Huda đã đánh xe trượt tuyết đến đón tôi về trấn Ô Hồi. Ông đã hơn bảy mươi tuổi, suốt ngày mặc một chiếc áo khoác da dê bẩn thỉu, trước ngực lúc nào cũng phồng lên, một bầu rượu được nhét giấu ở trong đó. Dù là lúc đánh xe trượt tuyết, đi bộ hay đến hợp tác xã mua đồ, ông đều bất ngờ rút bầu rượu ra, thong thả nhấp một ngụm thật sảng khoái, sau đó sảng khoái xì một bãi nước mũi, quẹt thẳng lên quần bông. Ông rất thấp, gầy, nhưng lưng không còng vai không gập, răng lại cực kỳ chắc khỏe, cho nên ông đi lại nhanh nhẹn tựa cơn lốc. Đêm tôi đến trấn Ô Hồi, ông đã say khướt đến gõ cửa, trước tiên thanh minh rằng ông không có ý đồ gì với tôi cả (nực cười thật, tôi đáng tuổi cháu chắt của ông cơ mà! Huống chi cho dù ông có thực sự nghĩ vậy đi nữa, thì lực bất tòng tâm rồi), tiếp theo ông khoác lác rằng những người phụ nữ từng qua lại với ông đều có nhan sắc, răng đẹp hơn tôi (ông gọi bộ răng xám xịt của tôi là phân chuột), mắt cũng sáng hơn tôi (ông ví von như ngọn đèn tràn đầy dầu), tay cũng đẹp hơn tay tôi (lúc đó tay tôi đã nứt nẻ vì cóng). Thấy ông khoác lác không ngượng miệng, tôi liền lớn gan trêu chọc ông, hỏi ông vóc dáng lùn tịt thế này, phụ nữ thích ông ở điểm nào? Thế là ông cười, một nửa gương mặt co giật, nửa khuôn mặt còn lại thì cơ mặt cứng đờ (có lẽ do rượu cồn làm tê liệt), nụ cười ấy mang lại cho người ta cảm giác run lẩy bẩy, còn khó coi hơn cả tiếng khóc. Ông bảo phụ nữ thích sự khéo tay của ông, ông biết may áo yếm da hoẵng, ở giữa chèn thêm chỉ thêu màu; biết làm mũ da thỏ; biết dùng vỏ cây bulô làm nôi, thuyền nhỏ, giỏ đựng muối, thùng nước và chậu gạo. Lại còn biết y học cổ truyền, phụ nữ bị khí huyết kém, kinh nguyệt không đều, đau lưng mỏi vai ông chữa khỏi tất tần tật. Tôi hỏi là châm cứu à? Ông nhấp một ngụm rượu rồi nói: "Là thảo dược, đồ vật trên núi chỗ nào cũng là báu vật." Ông còn kể cho tôi nghe ông có bốn con trai, ba con dâu (con dâu cả vừa mới mất), một đàn cháu chắt. Ông khó nhọc bẻ ngón tay đếm hồi lâu, bảo là bảy cháu trai sáu cháu gái, tổng cộng là mười ba đứa. Nhưng mà đứa ông thích nhất là con bé Ngư Văn bảy tuổi nhà người con trai thứ. Ông lại kể tiếp về Ngư Văn, bảo rằng Ngư Văn tâm ý thông suốt với ông, có lần ông vào núi thả bẫy thì một con ngựa bị khúc gỗ tròn đè bị thương chân, ông đang sầu vì không cách nào xuống núi tìm người cứu giúp. Ngư Văn ở nhà đang chơi bi trên kang, đột nhiên cậu bé nói với bố rằng, ngựa của ông bị thương rồi, ông không xuống núi được đâu. Con trai thứ của Huda bán tín bán nghi đánh một cỗ xe trượt tuyết khác lên núi, đến nơi thì quả nhiên đúng như vậy.

Mục đích lão Huda đến tìm tôi tối hôm đó là để ngắm cái va li da màu hạt dẻ kia của tôi. Tôi chợt nhớ lúc đón tôi ông đã tỏ ra hứng thú với chiếc va li rồi. Thế là tôi bê va li từ trên kang xuống cạnh lò sưởi, lạch cạch ấn nút khóa, mở nắp va li ra. Khi tiếng lạch cạch ấy vang lên, đôi tai mỏng của ông cũng khẽ khàng động đậy theo. Ông xích lại gần chiếc va li đó, trước tiên là dán mắt vào nhìn, rồi sau đó là từng món từng món dùng tay nhặt những thứ bên trong lên, đưa lên trước mắt tỉ mỉ ngắm nghía. Máy ảnh, lọ keo dán, máy ghi âm thu nhỏ, thậm chí cả chiếc váy ngủ thêu hoa cũng không thoát khỏi tay ông. Lúc xem đồ biểu cảm của ông cực kỳ phong phú, lúc thì ngạc nhiên, lúc thì cụt hứng, lúc lại buồn bã (lúc nhìn thấy váy ngủ), lúc thì giận dữ (ông không hài lòng việc tôi nhét con búp bê vải vào trong đó, cho rằng làm thế là sẽ bức chết nó). Ông từng nhìn thấy máy ảnh, nhưng lại không quen thuộc lắm với máy ghi âm thu nhỏ, thế là tôi nhét chiếc tai nghe hình cúc áo vào đôi tai ông, bật một đoạn âm nhạc cho ông nghe. Các bạn chắc chắn không thể ngờ được, lần đầu tiên nghe thấy âm nhạc ông giật mình nhảy dựng lên thật cao, kêu "ây da" một tiếng, bầu rượu cũng bị văng xuống đất. Ông nói: "Tiếng này từ đâu ra thế?" Nhưng ông nghe một lát thì quen ngay, lúc tôi giúp ông tháo tai nghe xuống, ông lẩm bẩm nói với tôi rằng: "Âm thanh này không hay, ồn ào."

Lão Huda ngắm chán chê chiếc va li của tôi rồi, lại hỏi tôi ở trấn Ô Hồi bao lâu, một mình có sợ không vân vân. Tôi bảo phải ở đến sau khi mùa xuân sang mới đi, tôi ở thành phố cũng ở một mình, chẳng có gì phải sợ cả. Thế là ông bảo tôi, nếu cô sợ, tôi sẽ gọi Ngư Văn đến làm bạn với cô.

Ông biết tôi làm nghề vẽ, hơn nữa cũng từng diện kiến họa sĩ rồi, cho nên chẳng có tí hứng thú nào với hộp màu của tôi cả. Ông bảo mấy năm trước trấn Ô Hồi từng có một họa sĩ, ngón tay của người đàn ông đó thon dài giống hệt phụ nữ, ông ta chuyên vẽ phụ nữ trấn Ô Hồi. Để phụ nữ làm vật trưng bày cho mình (lời nguyên gốc của Huda), rồi cho họ chút thù lao. Sau đó có một tên đàn ông phát hiện họa sĩ vẽ ngực và mông vợ mình, liền liên thủ với những người đàn ông khác ở trấn Ô Hồi trận cho họa sĩ một trận nhừ tử, đuổi cổ anh ta khỏi trấn. Ông nói xong liền đắc ý cười với tôi, tôi vội vàng nói bản thân không có hứng thú với cơ thể người, chỉ thích vẽ phong cảnh. Ông già dặn nói: "Trong phong cảnh chẳng lẽ không có người sao?"

Sáng hôm sau ngày ông đi, tôi phát hiện đôi bốt nỉ này ở ngoài cửa trên nền tuyết. Tôi không biết là ai lén lút mang tới. Hỏi chị dâu hàng xóm, chị ấy vừa nhìn liền dùng giọng điệu không cho phép nghi ngờ mà nói: "Đây là tay nghề của lão Huda."

Các bạn hỏi trấn Ô Hồi lớn thế nào, điều này bảo tôi miêu tả thế nào đây? Nó không có ranh giới với núi rừng thung lũng xung quanh, hoàn toàn chính là một phần của tự nhiên, cho nên trông nó rất lớn. Nói nó nhỏ, là vì ở đây rất ít người, chưa đầy trăm hộ. Nhất là vào cái tầm thời tiết này, bên ngoài âm ba mươi mấy độ, thỉnh thoảng bắt gặp một người đi trên đường, thì ai nấy cũng đều được quấn kín mít, người ta không nói chuyện trên đường, ngoài trời không có tiếng người nói. Thỉnh thoảng sẽ truyền đến tiếng kêu của gia súc, tiếng kêu ấy cũng cô quạnh y như vậy. Cư dân ở đây sống cuộc sống tự cung tự cấp nho nhỏ, tự trồng rau và lương thực. Rau củ mùa đông cơ bản chủ yếu là khoai tây, cải trắng và củ cải. Chúng được trữ trong hầm đất ngoài trời, vào những ngày đại hàn phải nhóm lửa trong đó để xua cái lạnh. Trạm y tế chỉ có hai bác sĩ, họ kiêm luôn việc tiêm phòng phát thuốc. Bệnh nhân nam tiêm thì do bác sĩ nam, còn bệnh nhân nữ tiêm thì là bác sĩ nữ. Nghe nói trước kia chỉ có bác sĩ nam, phụ nữ hễ bị bệnh đều không nguyện ý tiêm (bảo là không muốn lộ mông trước mặt đàn ông). Hết cách rồi, trấn Ô Hồi đành mời từ bên ngoài đến một nữ bác sĩ. Nữ bác sĩ này rất trầm tĩnh, độc thân, cho nên lúc làm việc ở trạm y tế luôn là ba người (vợ bác sĩ nam không yên tâm, ngày nào cũng đi theo kèm cặp). Trấn Ô Hồi còn có một tiệm tạp hóa (thanh niên gọi là hợp tác xã cung tiêu, các cụ già thì gọi là hợp tác xã), quạnh quẽ hết sức, hai nhân viên cửa hàng lúc nào cũng ngái ngủ với sắc mặt xanh xao. Hộp sắt đựng đồ hộp bán trong tiệm từ lâu đã gỉ sét, trông giống như chiến lợi phẩm đào được từ chiến hào trong Thế chiến thứ hai. Ở đây thường xuyên mất điện, cho nên việc kinh doanh nến rất chạy. Hôm đó tôi đi mua nến, tiện thể mua hai gói giấy vệ sinh, rồi ôm chúng đi ra ngoài tiệm. Những người gặp tôi đều lộ vẻ mặt vô cùng ngượng ngùng, hóa ra cái thứ giấy vệ sinh này được coi là mặt hàng thầm kín, không thể đường đường chính chính cầm trên tay được. Phụ nữ địa phương lúc đi mua nó lúc nào cũng xách theo một chiếc túi vải, có khách nam ở đó thì họ sẽ sang xem các mặt hàng khác, lúc mua thì lén lén lút lút, quả thực rất thú vị.

Các bạn hỏi chuỗi tiền đồng bện cỏ ở góc trên bên trái bức ảnh, nó là Ngư Văn tặng tôi. Cậu nhóc dùng thứ này để đổi lấy hộp phấn trang điểm có gương nhỏ của tôi. Ngư Văn tự tìm đến cửa. Tôi nhớ là vào một buổi trưa nọ, tôi vừa ăn cơm xong, đang ngồi sưởi ấm bên lò sưởi nghịch hạt dưa, thì một đứa trẻ đẩy cửa bước vào (tôi không khóa cửa giống như người địa phương), đó chính là Ngư Văn. Cậu nhóc mặc một chiếc áo bông vải xanh, hai má vì lạnh mà đỏ ửng lên, tòng teng một chuỗi nước mũi ròng ròng. Vừa bước vào cửa, cậu nhóc bị hơi nóng xộc cho giật mình một cái, rồi cậu nhóc bắt đầu hít hà hít hà nuốt nước mũi vào bụng, lúc này mới mở miệng nói chuyện với tôi. Cậu nhóc nói: "Em đổi đồ của chị được không?" Tôi hỏi: "Em là ai?" "Ngư Văn chứ ai." Cậu nhóc kiêu ngạo nói, cứ như thể tôi đến trấn Ô Hồi mà chưa từng nghe qua tên cậu ta là chuyện đại nghịch bất đạo vậy. Thế là tôi phì cười. Ngư Văn cởi chiếc áo bông ra như một người quen lâu năm, từ trong ngực lấy ra một chuỗi tiền đồng bện bằng cỏ, nói với tôi rằng: "Nó không dùng làm tiền thật được, nhưng mà đẹp hơn tiền thật. Do tự tay em bện đấy, tổng cộng là hai mươi mốt đồng tiền." Tôi hỏi cậu nhóc muốn đổi lấy món đồ gì của tôi, thế là cậu nhóc ra vẻ từng trải bảo rằng mình phải xem hàng của tôi trước đã. Tôi liền lấy ra một ít đồ vặt lặt vặt cho cậu nhóc xem, sau đó cậu nhóc liền sinh ra hứng thú với hộp phấn. Ngư Văn người rất lùn, giống như ông nội cậu nhóc có đôi tai mỏng, chỉ có điều đôi mắt vừa đen vừa lớn. Cậu nhóc kể với tôi nhà cậu nuôi hai con lợn, một con cừu, chín con gà, đám gia cầm này cứ hễ đến trước dịp Tết là sẽ bị thịt để ăn Tết, chỉ giữ lại một con gà trống gáy. Cậu nhóc còn giỏi ăn nói hơn cả ông nội mình. Tiếp theo cậu nhóc hỏi tôi có ăn Tết ở trấn Ô Hồi không? Tôi bảo tất nhiên rồi. Ngư Văn liền vui sướng, hỏi tôi đêm ba mươi Tết nếu cậu đến dập đầu chúc Tết tôi, tôi có lì xì cho cậu không? Tôi bảo đương nhiên là có rồi. Ngư Văn liền tỏ ra vô cùng phấn khởi, cậu nhóc đi tới đi lui trong căn phòng của tôi, kể cho tôi nghe vài câu chuyện ma quỷ mà cậu nghe được từ các thế hệ đi trước. Lúc chạng vạng tối, lão Huda tới, ông vừa bước vào nhà liền nói: "Ngư Văn, tao biết ngay là mày mò sang đây mà, cứ hễ có người ngoài là mày lại sang đổi đồ. Mày đổi được cái gì thế?"

Ngư Văn cười hì hì mở cái hộp phấn trang điểm đó ra. Lão Huda trách mắng: "Nhỏ tuổi thế mà đã lăng nhăng, cầm cái bánh phấn trang điểm làm gì?"

Sau đó tôi được biết qua miệng người hàng xóm rằng lão Huda sống độc thân, ngoại trừ dịp Tết nhất ra, ngày thường rất ít khi sang nhà con trai. Trấn Ô Hồi nếu có khách đến, hễ là đến vào mùa đông, thì thường đều do lão Huda đón đưa. Xe trượt tuyết đi đường tắt trong núi, sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Dù là nhân vật nào đến đi nữa, điều mà lão Huda có hứng thú nhất chính là xem đồ đạc người ta mang theo, đại khái điều này có liên quan đến việc ông là một thợ thủ công. Tôi còn được biết thuở thiếu niên ông từng học kịch, từng đi theo gánh hát. Mẹ ông là một đào kép nổi danh, có một lần hát kịch ở một trấn nhỏ vùng sông nước miền Nam, bị người nắm ấn triện của nha môn địa phương để mắt tới, sống sừng sược cướp về phủ. Tên đó một mặt cưỡng ép nạp thiếp, mặt khác sai người len lén nhét bố của Huda vào bao tải, sống sừng sược ném xuống sông dìm chết. Từ đó Huda mất đi cha mẹ, ông lưu lạc khắp nơi, từng kéo xe kéo, từng cạo chân cho người ta, từng làm đầu bếp. Cuối cùng ông chạy từ miền Nam ra miền Bắc, nơi nào ít người thì cứ thế mà đi, kết quả là an gia lập nghiệp ở trấn Ô Hồi. Thứ mà Huda nghe lọt tai nhất chính là hát kịch, cho nên tiện đà đối với tất cả mọi loại âm thanh đều vô cùng nhạy cảm.

Trời ở trấn Ô Hồi sáng rất muộn. Tám chín giờ, mặt trời mới trắng bệch nhô lên. Khắp nơi đều là tuyết đọng, núi gần núi xa đều một màu trắng xóa. Thỉnh thoảng tôi đứng bên cửa sổ nhìn làn khói bếp trên mái nhà người khác, thế nào cũng không nhìn cho rõ được, bởi vì làn khói bếp đó đã hòa làm một với sắc trời rồi. Vết cước trên tay tôi sau khi rửa bằng nước đông thanh thì đã khỏi hẳn. Chỉ là vì ít được ăn rau củ quả, tôi bị nhiệt miệng, lúc ăn thức ăn kích thích đau đớn không sao chịu thấu. Người trong trấn rất thân thiện với tôi, tháng Chạp nhà nào nhà nấy mổ lợn, mọi người đều luôn mời tôi đến dự tiệc. Trước kia tôi cực kỳ ghét ăn nội tạng lợn, đến đây rồi lại thấy thứ đó ngon đến thế, uống rượu trắng ăn lòng lợn dai ngoách hôi rình quả là tuyệt diệu vô cùng. Có lần tôi say khướt trên chiếc kang nhà người ta, chỉ vào đôi giày dưới đất nhà người ta mà gọi là "thuyền", còn cầm đôi đũa giơ lên thì gọi là "mái chèo", trở thành trò cười. Còn về những hộp màu mang theo, tôi thật sự rất khó mở lời, tôi toàn bôi hết lên tủ sưởi kang của người nhà trấn Ô Hồi. Họ bảo tôi vẽ sen thì tôi vẽ sen, muốn hồng bao nhiêu thì tôi vẽ hồng bấy nhiêu, lúc ăn Tết còn vẽ cả Thần Giữ Cửa và Thần Tài cho họ nữa, thế nên ba màu vàng xanh đỏ đã dùng sạch sành sanh rồi. Lãnh đạo mà biết tôi xuống cơ sở trải nghiệm cuộc sống mà chỉ toàn vẽ mấy thứ này thôi, thể nào cũng tức chết cho xem. Nhưng mà người ở đây lại thích tranh hoa sen chim chóc, cây thông tiên hạc do tôi vẽ, đêm giao thừa hầu như nhà nào nhà nấy cũng dán hình Thần Tài tươi cười hớn hở do tôi vẽ. Lúc họ nhờ tôi vẽ đồ vật, lúc nào cũng chuẩn bị sẵn cơm canh, lúc về lại mang cho tôi chút đồ ăn. Tôi liền nghĩ làm một thợ vẽ cũng không tệ, đi từ trấn nhỏ này sang trấn nhỏ khác, chỉ vẽ tủ sưởi kang và Thần Giữ Cửa. Tôi sa ngã rồi phải không?

Chuỗi tiền đồng bện cỏ do Ngư Văn để lại được tôi treo lên tường làm đồ trang trí. Các bạn hỏi mấy món đồ mơ hồ khác là gì, chúng là cái nia vỏ cây bulô (dùng để vo gạo), cái móc củi, lồng chim và đỗ đũa khô. Căn bệnh mất ngủ của tôi đến đây thì tự khỏi không cần thuốc, ngày nào ngủ cũng ngon giấc vô cùng, ngày nào cũng giống như người địa phương thức dậy từ rất sớm. Thỉnh thoảng tôi ra sông xem họ bắt cá, phần lớn thời gian thì vẫn là sang nhà họ chơi, nghe họ kể mấy câu chuyện xưa cũ rích. Ánh sao ở đây lúc nào cũng đẹp một cách phi thường. Thỉnh thoảng ban đêm chạy ra ngoài nhà, ngẩng đầu nhìn lên, bầu trời đầy sao quả thực rực rỡ làm sao. Lại còn ráng chiều, ráng chiều ở đây lúc nào cũng đỏ tươi như máu gà, tạo thành sự tương phản mãnh liệt với phong cảnh tuyết.

Tôi kể cho các bạn nghe người ở đây đón Tết thế nào nhé. Họ cứ bước vào tháng Chạp là bắt đầu bận rộn sắm Tết, mổ gia cầm, may áo mới, hấp lương khô, quét dọn sạch sẽ, bận rộn mãi đến sáng giao thừa lúc này mới thôi. Dù là nam thanh nữ tú hay già trẻ lớn bé đều thay trang phục mới từ trong ra ngoài. Các cụ già treo lồng đèn, các bà nội trợ bận rộn cúng bái tổ tiên, lũ trẻ con thì nhét đầy túi hạt dưa kẹo bánh chạy khắp nơi. Lũ con trai đốt pháo, tiếng nổ ấy nối tiếp nhau lóe lên chan chát. Lũ con gái thì đi từng nhà từng nhà xem tranh cắt giấy trên cửa sổ nhà người ta, xem họa tiết nào mê hoặc hơn. Tôi đón giao thừa ở nhà chị dâu hàng xóm, sau khi ăn xong cả đĩa sủi cảo đầy ú ụ, vừa mới về đến nhà, cửa đã bị tông mạnh vào. Trong một luồng hơi lạnh trắng xóa, một đứa trẻ lùn tịt "bộp" một tiếng ngã nhào xuống đất, liên tục dập đầu lạy tôi, lạy kêu vang thật đấy, Ngư Văn đến đòi tiền lì xì rồi. Tôi đưa cho cậu nhóc năm mươi đồng tiền, Ngư Văn cầm tiền trong tay, bảo là muốn mua mấy quả pháo hoa nhỏ để dành đến rằm tháng Giêng mang ra sân nhà ông nội mà đốt. Thế là tôi hỏi ông nội cậu ăn Tết ở nhà người con nào. Ngư Văn rướn cổ cười nói: "Còn thế nào nữa chứ, chẳng phải vẫn giống như mọi năm sao? Ông chạm đít ở mép kang nhà mỗi người con một lát, rồi chắp tay sau lưng đi về căn nhà ông ở."

Ngư Văn bảo, lão Huda hút một điếu thuốc ở nhà con trai cả, bảo con trai cả sớm đi tìm một người vợ khác về nhà, đừng để bàn ăn lúc nào cũng dính đầy mỡ; sau đó ông đi sang nhà con trai thứ, để Ngư Văn dập đầu chúc Tết. Năm nào Ngư Văn dập đầu cũng sẽ nhận được quà, mấy năm trước là lồng dế, bẫy chuột, găng tay da thỏ, ngôi nhà nhỏ chất bằng quả thông, v.v., năm nay là một chiếc vòng cổ bằng da dùng để xích chó. Ông nếm một cái sủi cảo ở nhà Ngư Văn, chê phần nhân không đủ mặn. Ông sang nhà con trai thứ ba ăn một viên kẹo, trách lồng đèn nhà nó dán không khéo, làm keo dính tòng tòng ra ngoài mặt, từng đốm trắng một trông giống như bị hắc lào vậy; cuối cùng ông đến nhà con trai út, bóc một hạt lạc ăn, nhăn mũi chê hũ dưa chua nhà nó chăm sóc không kỹ, có mùi thiu, rồi nhăn mặt vỗ mông bỏ đi.

"Ông em năm nào cũng đón Tết kiểu này à?" Tôi hỏi.

"Năm nào cũng thế." Ngư Văn bảo, "Ông chỉ thích mỗi em thôi, năm nào rằm tháng Giêng em cũng sang đấy đốt pháo hoa cho ông xem."

Buổi sáng rằm tháng Giêng, tôi vẫn đang nằm trên kang tận dụng hơi ấm của lò sưởi để nướng chín sự lười biếng, chị dâu hàng xóm đột nhiên hớt hơ hớt hải bước vào bảo tôi, nói là lão Huda tiêu đời rồi. Tôi không biết "tiêu đời" là cách nói tránh của người địa phương cho từ "cái chết", cứ tưởng lão Huda mất tích rồi. Chị dâu hàng xóm bảo, Ngư Văn sáng tinh mơ dậy đang nghịch pháo hoa, đột nhiên ngã nhũ người từ mép kang xuống đất. Đầu thằng bé bị u một cục, lúc này cậu nhóc đột nhiên bảo cậu nhìn thấy ông sắp chết rồi, ông đang gọi cậu, thế là cậu cắm cổ chạy thục mạng về phía nhà ông. Lão Huda quả nhiên nằm trên kang, thở hồng hộc lúc ngắn lúc dài. Thấy Ngư Văn chạy đến, trong mắt trào dâng nước mắt, nói được chữ "kịch" thì trút hơi thở cuối cùng.

"Kịch?" Tôi hỏi.

"Kịch." Chị dâu hàng xóm bảo.

Tôi đã gặp Ngư Văn ở nhà lão Huda. Cậu nhóc mặc tang phục toàn thân, có lẽ vì nước mắt thấm đẫm, đôi mắt trông lại càng thêm phần sáng rực. Cậu nhóc nhìn thấy tôi, lộ ra một biểu cảm tang thương chỉ người lớn mới có. Đêm rằm tháng Giêng có rất nhiều người đến thức canh linh cữu cho Huda, ngọn đèn dầu không tắt run lẩy bẩy trong gió lạnh. Ngư Văn châm lửa đốt mấy chùm pháo hoa đó. Cậu nhóc châm quả nào là lại nói câu đó:

"Ông ơi mau nhìn kìa, pháo hoa này giống hoa cúc quá!"

"Ông ơi, pháo hoa này trắng y như hoa băng giá vậy!"

"Ông ơi, pháo hoa này trông như đang hắt nước ấy!"

Cứ như thể lão Huda thực sự dùng đôi mắt khác để nhìn thấy vậy. Tôi hỏi Ngư Văn, lúc lão Huda chết quả thực đã thốt ra chữ "kịch" cơ à? Ngư Văn gật gật đầu. Tôi nghĩ nếu không phải chữ "kịch", thì chắc là chữ "hì" rồi. Đối với sự kết thúc của sinh mệnh mà nói, "kịch" và "hì" thì có sự khác biệt gì lớn chứ?

Cái chết của lão Huda, khiến cho trấn Ô Hồi mất đi một nhân vật có ánh hào quang. Hầu như ngày nào tôi cũng đi đôi bốt da hoẵng ông tặng, mang theo tâm trạng ấm áp để tưởng nhớ ông. Tay nghề của ông thật sự quá đỉnh, toàn bộ mũi kim đều được ép giấu vào trong thân bốt, miệng bốt viền một vòng hoa văn khít rịt. Sau tang lễ, tuyết trận này nối tiếp trận khác lớn hơn, mọi người hầu như không bước chân ra khỏi cửa "tránh rét" ở trong nhà, chỉ có Ngư Văn là thường xuyên sang chỗ tôi chơi. Cậu nhóc thường sang vào buổi sáng sau khi tuyết ngừng, cậu dắt theo một con chó vàng, chiếc vòng cổ trên cổ con chó chính là tác phẩm thủ công cuối cùng của lão Huda. Ngư Văn đi theo tôi học vẽ Thần Tài và Thần Giữ Cửa, lần nào cậu nhóc cũng mang theo một tờ giấy trắng. Sau khi tôi dạy cậu nhóc một tuần, cậu đã có thể phác họa được đại khái rồi. Chỉ có điều cậu nhóc lúc nào cũng thích vẽ râu của Thần Tài vừa dài vừa bay phấp phới, giống hệt như mây vậy. Thỉnh thoảng cậu cũng giúp tôi đun nước pha trà, còn giúp tôi quét dọn tro bụi trên kang, cậu nhóc chăm chỉ hết sức. Tôi thường hay nghĩ, giá mà tôi sinh được một đứa con trai như Ngư Văn thì tốt biết mấy. Nhưng tôi biết ở trong thành phố là tuyệt đối không thể nuôi dưỡng ra được một đứa trẻ thế này. Mà tôi ở trấn Ô Hồi lại vô tình đánh mất đi một cơ hội có lẽ sẽ sinh ra đứa trẻ có linh tính.

Chuyện này vẫn phải bắt đầu từ bức ảnh mà các bạn nhận được để kể. Các bạn chu đáo thật đấy, phát hiện ra dấu bưu điện của nó không phải ở trấn Ô Hồi, mà xuất phát từ bưu cục ở cùng một thành phố với các bạn. Quả thực là vậy, bức ảnh lấy ngay này là tôi nhờ một người bạn tiện đường ghé qua thành phố của chúng ta gửi giúp các bạn. Thậm chí tôi còn chẳng biết tên anh ta (điều này thì có xá gì đâu).

Đó là Chủ nhật đầu tiên sau tang lễ của lão Huda. Hôm đó có gió, lạnh cóng người, người trong trấn đồn đại có mấy người quay phim đến. Tôi bước ra khỏi cửa, quả nhiên phát hiện trên gò cao cạnh sông có một nhúm bóng người đang lúc lắc di chuyển. Họ đang quay mấy hàng rào xiêu vẹo, những ngôi nhà gỗ khắc lăng cùng với xe trượt tuyết và chó. Thế là tôi đút tay vào tay áo xáp lại gần xem náo nhiệt. Bọn họ tổng cộng có sáu người, là một công ty sản xuất phát hành phim ảnh hải ngoại đang quay phim phong cảnh. Trong đó có một người mặc áo khoác da màu đen đã khơi dậy sự chú ý của tôi. Anh ta vóc dáng không cao, nét mặt cực kỳ giống người cha quá cố của tôi (gò má đỏ lựng, đôi mắt rất to, lông mày rậm), tốc độ nói của anh ta cực nhanh, trong khoảng thời gian làm việc không ngớt lời trêu chọc các cộng sự của mình. Hiển nhiên anh ta cũng chú ý đến tôi, hỏi rằng: "Người ngoại tỉnh à?" Tôi gật gật đầu. "Biết chữ không?" Anh ta mang theo chút khinh miệt hỏi tôi, đại khái tưởng tôi là nhà văn hoặc phóng viên. "Biết vẽ." Tôi nói. "Ồ, xấp xỉ như nhau cả thôi, đều phải dùng bút cả." Anh ta chế nhạo nói, "Ở thành phố chán ngấy rồi, xuống nông thôn moi mỡ của nông dân nghèo trung nông hả?"

Cái vẻ bất chấp tất cả ấy của anh ta, cứ như thể đã quen biết tôi từ lâu lắm rồi. Chập tối, gió đã lặng, thế nhưng mây xám lại phủ kín bầu trời, áp suất không khí thấp khủng khiếp. Tôi đang vo gạo trong bếp, hồi tưởng lại một vài phân đoạn cuộc sống trước khi qua đời của cha, anh ta bỗng cười hì hì đẩy cửa bước vào như một người bạn cũ.

"Có phần cơm của tôi không?" Anh ta hỏi.

Tôi đứng ngây người.

"Đằng nào cô cũng phải ăn cơm, nấu nhiều hơn một miệng là được chứ gì." Anh ta đặt ba lô xuống, "Hơn nữa tôi cũng biết nấu cơm."

Thế là tôi chẳng khách khí chút nào ném chiếc tạp dề cho anh ta. Chúng tôi nấu khoai tây với thịt bò, xào dưa chua với miến, anh ta vừa nấu ăn vừa hát hò (điểm này cũng giống hệt cha tôi), sau đó chúng tôi cùng nhau ăn cơm. Dáng vẻ ăn uống của anh ta vô cùng tham lam, đến cả nước canh dưới đáy đĩa cũng không bỏ sót, kêu xì xì nghiêng đĩa húp sạch sành sanh. Sau bữa ăn, chúng tôi ngồi bên lò sưởi trò chuyện (đã quên mất nói những gì rồi), chỉ nhớ khuôn mặt trẻ trung như thiếu niên của anh ta, tông giọng thoăn thoắt của anh ta cùng với tiếng uống trà phát ra âm thanh giòn giã. Sau đó tôi đề nghị anh ta chụp cho tôi một bức ảnh (bởi vì tôi để ý thấy trong ba lô của anh ta có máy ảnh lấy ngay, mà tôi lại đang rất muốn nhìn thấy tôi của cái đêm hôm đó). Anh ta trêu chọc: "Ăn một bữa cơm của cô, thế nào cũng phải trả giá chút chứ." Thế là tôi mang bốt nỉ, trong miệng ngậm nhựa cây, thong thả ngồi ở một góc nhà. Khi bức ảnh rơi xuống, tôi phát hiện màu sắc và phông nền đẹp bất ngờ, liền muốn gửi nó cho các bạn. Để các bạn sớm nhìn thấy tôi ở trấn Ô Hồi, tôi bảo anh ta mang bức thư cùng với bức ảnh đi luôn, bởi vì sáng ngày hôm sau anh ta phải rời khỏi trấn Ô Hồi, anh ta quá cảnh dọc đường sẽ ghé qua thành phố của chúng ta.

Nói tiếp chuyện của đêm hôm đó nhé. Tôi nhớ là trời bắt đầu có tuyết rơi, điều này cảm nhận được từ tiếng sột soạt vi tế trên khung cửa sổ.

Chúng tôi uống trà đặc thành trà loãng, khi tất cả lời nói đã hóa thành tro tàn trong lò sưởi, anh ta đột nhiên ôn tồn nói: "Đêm nay để anh ở lại nhé, được không?"

Tôi lắc lắc đầu, nói: "Em còn chẳng biết tên anh cơ mà." Anh ta liền đứng dậy mặc áo khoác, cười cười bảo: "Đàn bà văn vẻ." Sau đó dùng tay xoa nhẹ lên mái tóc tôi.

Tôi nhìn anh ta, có chút lưu luyến không nỡ, thế nhưng vẫn ngước nhìn anh ta đang bước về phía cửa. Tôi đột nhiên nói: "Anh rất giống cha em."

"Anh ta chắc chắn đã chết rồi." Anh ta nói.

Tôi gật gật đầu.

Anh ta lại nói: "Yên tâm đi, lúc đi qua thành phố của em, anh sẽ không quên gửi bức thư này đâu."

O"Cảm ơn." Hai chữ này đã triệt để đuổi anh ta ra khỏi cửa.

Đêm hôm đó tôi liên tục bị những cơn ác mộng làm cho tỉnh giấc. Lúc sáng thức dậy nhìn ngắm trận tuyết bay lả tả ngoài cửa sổ, có một cảm giác như cách một đời, tôi không kìm được bi thương tuôn rơi nước mắt. Tôi cứ thế dễ dàng để cho một đêm tuyệt vời trôi đi vô ích. Tôi biết họ đã rời khỏi trấn Ô Hồi, một đêm như thế sẽ không bao giờ quay trở lại nữa. Nhớ lại cảnh anh ta đứng trong bếp vừa nấu ăn vừa hát hò, nước mắt của tôi liền tuôn trào vô biên. Sau đó Ngư Văn cầm hai viên kẹo sữa chạy sang thăm tôi, cậu nhóc bảo ở nhà cậu đã nghe thấy tiếng khóc của tôi rồi, bảo rằng con người ăn kẹo xong thì sẽ không còn nước mắt nữa. Tôi ôm Ngư Văn vào lòng, hôn lên đôi mắt giống như đèn thần của cậu nhóc.

Các bạn chắc chắn sẽ cười nhạo sự đa sầu đa cảm của tôi cho mà xem. Dù thế nào đi nữa, tôi vẫn rất nhớ các bạn. Tôi thực sự hy vọng các bạn có thể đến trấn Ô Hồi ngắm nghía, tuy rằng không gặp được lão Huda nữa, nhưng mồ mả của ông vẫn còn đó, Ngư Văn có lẽ sẽ vẽ Thần Giữ Cửa và Thần Tài cho các bạn xem. Đương nhiên, nếu những nhân vật này đều lỡ hẹn bất ngờ, thì tuyết tuyệt đối sẽ không từ chối các bạn đâu. Bởi vì mùa đông đằng đẵng vẫn chưa kết thúc, tuyết cứ ba ngày hai hôm lại ghé qua một trận, các bạn đến ngắm tuyết đi. Chỉ là nếu các bạn cũng bị tuyết vây khốn ở Tháp Thành một cách bất ngờ, lão Huda sẽ không thể nào đánh xe trượt tuyết đón các bạn được nữa rồi.

Thư hồi âm gửi các bạn dừng lại ở đây thôi nhé. Sáng rồi, tôi phải ăn chút gì đó đây. Bữa sáng hôm nay là khoai tây nướng, tối hôm qua đã vùi khoai tây vào tro tàn của lò sưởi rồi, bây giờ chúng sớm đã được nướng chín nhừ rồi, hơi ấm vẫn còn vương vấn, cực kỳ ngon miệng, là một loại "bánh ngọt" mà người trấn Ô Hồi ai nấy cũng thích ăn. Ăn khoai tây xong, tôi phải ra hợp tác xã mua nến rồi, bởi vì mấy gói mua lúc đến đã dùng sạch rồi. Thêm nữa, vì viết thư cho các bạn, một đêm cứ thế kết thúc trong trạng thái "mất ngủ", đi từ hợp tác xã về tôi phải bù lại một giấc thật dài mới được. Ngủ dậy xong, đi đến nhà một người tên là Trịnh Thuận Tài, con gái ông ấy dạo gần đây kết hôn, chê chiếc máy khâu làm của hồi môn đó không đủ vui mừng, bảo tôi sang vẽ một đôi uyên ương.