Tuyển Tập Truyện Ngắn Bret Harte

Lượt đọc: 360 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Một Tập Sự Ở Fiddletown

❊ ❊ ❊

Vào năm 1858, Fiddletown coi nàng là một người phụ nữ vô cùng xinh đẹp. Nàng sở hữu một mái tóc nâu hạt dẻ dày dặn, vóc dáng cân đối, làn da rạng rỡ và một nét kiều diễm lả lơi dễ khiến người ta lầm tưởng là phong thái của một tiểu thư khuê cát. Nàng luôn ăn mặc trang nhã, theo đúng những mốt thời trang mới nhất mà dân Fiddletown công nhận. Nàng chỉ có đúng hai tì vết: một bên mắt nhung của nàng, nếu nhìn kỹ, hơi lác nhẹ; và má trái nàng có một vết sẹo nhỏ do một giọt nước a-xít vitriol hất vào — may mắn thay đó cũng là giọt duy nhất trong cả ống nghiệm — do một kẻ cùng phái ghen tuông ném tới, trúng ngay gương mặt xinh đẹp mà ả ta định tàn phá. Thế nhưng, khi người quan sát đã ngắm nghía đôi mắt ấy đủ lâu để nhận ra khiếm khuyết này, anh ta thường chẳng còn đủ tỉnh táo để mà chê bai nữa; thậm chí vết sẹo trên má nàng còn được một số người cho là điểm tô thêm phần duyên dáng cho nụ cười của nàng. Tòa soạn trẻ của tờ THE FIDDLETOWN AVALANCHE từng thì thầm với nhau rằng đó là “một cái lúm đồng tiền quá khổ”. Đại tá Starbottle ngay lập tức “nhớ lại những miếng dán làm đẹp thời Nữ hoàng Anne, nhưng cụ thể hơn, thưa ngài, là những người phụ nữ tuyệt đẹp không tì vết mà — cho dù quái quỷ thế nào đi nữa — ngài từng đặt trọn hai con mắt trần tục vào nhìn — một người phụ nữ gốc Creole, thưa ngài, ở New Orleans. Và người phụ nữ ấy cũng có một vết sẹo — một đường kéo dài, chết tiệt thật, từ khóe mắt đến cái cằm rỗng tuếch của nàng. Và người phụ nữ ấy, thưa ngài, đã làm ngài rung động, thưa ngài; khiến ngài phát điên, thưa ngài; thực sự đưa linh hồn khốn kiếp của ngài xuống địa ngục bằng vẻ quyến rũ chết người của nàng! Và có lần tôi đã nói với nàng ấy rằng: 'Celeste, quái quỷ thế nào mà cô lại có được vết sẹo đẹp đẽ đó vậy, hả cô em?' Và nàng đã đáp lại tôi rằng: 'Star, chẳng còn người đàn ông da trắng nào khác mà em dám tin tưởng ngoài anh; nhưng chính em đã tự tay gây ra vết sẹo đó đấy, thực sự là vậy, chết tiệt cho tôi nếu nói dối.'” Quả thực, chính những lời đó đấy, thưa ngài, và có lẽ ngài lại nghĩ đó là một lời nói dối trơ trẽn, thưa ngài; nhưng tôi sẵn sàng cá bất cứ khoản tiền nào ngài đưa ra để chứng minh điều đó, thưa ngài.”

Thực vậy, hầu hết nam giới ở Fiddletown đã hoặc đang say đắm nàng. Trong số đó, khoảng một nửa tin rằng tình cảm của họ được đáp lại, ngoại trừ, có lẽ, chính là người chồng của nàng. Chỉ có một mình ông là người duy nhất tỏ ra hoài nghi.

Tên của người quý ông mang cái vinh dự trớ trêu ấy là Tretherick. Ông đã ly hôn một người vợ tuyệt vời để cưới bằng được nàng người đẹp Fiddletown này. Bản thân nàng cũng từng qua một lần ly hôn; nhưng người ta bóng gió rằng những trải nghiệm trước đó trong thủ tục pháp lý ấy có lẽ đã khiến nó bớt phần mới mẻ, và có lẽ cũng chẳng mấy hy sinh gì cho cam. Tôi không hề có ý suy diễn từ đây rằng nàng là kẻ thiếu thốn tình cảm, hay hoài nghi những giá trị đạo đức cao cả nhất của nó. Người bạn thân thiết của nàng từng viết (vào dịp ly hôn lần thứ hai của nàng) rằng: “Thế gian lạnh lùng vẫn chưa hiểu hết Clara đâu”; và Đại tá Starbottle từng nhận xét một cách bỗ bã rằng ngoại trừ một người phụ nữ duy nhất tại Giáo xứ Opelousas, bang Louisiana, nàng có nhiều tâm hồn hơn tất cả đám người đó gộp lại. Quả thực, rất ít người có thể đọc những vần thơ mang tựa đề “Infelissimus,” bắt đầu bằng câu “Cớ sao chẳng có bóng tùng ngả trên trán này?”, vốn được đăng lần đầu trên tờ AVALANCHE dưới bút danh “Tiểu thư Clare,” mà không cảm thấy giọt nước mắt nhạy cảm run rẩy trên mi mắt, hay ngọn lửa phẫn nộ thanh cao bừng lên trên má, trước sự thô tục hạ tiện và thói châm biếm đáng thương của tờ THE DUTCH FLAT INTELLIGENCER — tờ báo mà tuần tiếp theo đã ám chỉ rằng cây tùng là loài thực vật ngoại lai và hoàn toàn không có mặt tại Fiddletown, coi đó như một câu trả lời hợp lý cho câu hỏi trong thơ.

Quả thực, chính xu hướng bộc lộ cảm xúc của mình bằng thơ ca, rồi đem gửi gắm cho thế gian lạnh lùng qua các trang báo, đã lần đầu thu hút sự chú ý của Tretherick. Những bài thơ miêu tả tác động của phong cảnh California lên một tâm hồn quá đỗi nhạy cảm, và những nỗi khao khát mơ hồ hướng về cõi vĩnh hằng mà sự nghiên cứu ép buộc về tính vô cảm của xã hội California đã gieo rắc vào tâm hồn thi sĩ, đã gây ấn tượng mạnh với ông Tretherick — lúc bấy giờ đang lái chiếc xe bò kéo sáu con la vận chuyển hàng hóa giữa Knight's Ferry và Stockton — khiến ông phải đi tìm cho bằng được nữ thi sĩ vô danh ấy. Bản thân ông Tretherick vốn láng mang một thứ tình cảm thầm kín nào đó trong bản tính của mình; và có lẽ những suy ngẫm về sự phù phiếm trong công việc buôn bán của ông — ông cung cấp rượu whisky và thuốc lá cho vài khu mỏ — kết hợp với sự ảm đạm của vùng đồng bằng bụi bặm nơi ông vẫn thường ngày lái xe qua, đã chạm đến sợi dây đồng cảm nào đó với người phụ nữ nhạy cảm này. Dù thế nào đi nữa, sau một thời gian ngắn qua lại — ngắn ngủi trong giới hạn cho phép của các thủ tục pháp lý trước đó — họ đã kết hôn; và ông Tretherick đưa người vợ đỏ mặt vì thẹn thùng của mình về Fiddletown, hay “Fideletown,” theo cách mà bà Tretherick thích gọi trong những vần thơ của mình.

Cuộc hôn nhân ấy chẳng mấy hạnh phúc. Chẳng mất bao lâu để ông Tretherick nhận ra rằng thứ tình cảm mà ông từng nuôi dưỡng trong những chuyến chở hàng giữa Stockton và Knight's Ferry lại khác biệt hoàn toàn với thứ tình cảm mà vợ ông đúc kết từ việc ngắm nhìn phong cảnh California và từ chính tâm hồn bà. Vốn là một người có tư duy logic chẳng mấy mạch lạc, điều này khiến ông đánh đập bà; và nàng, cũng chẳng kém phần sai lầm trong việc suy luận, bị đẩy đến mức độ không chung thủy trên cùng một tiền đề ấy. Thế rồi ông Tretherick bắt đầu chìm đắm trong rượu chè, còn bà Tretherick thì đều đặn cộng tác viết bài cho các cột báo của tờ AVALANCHE. Chính vào thời điểm này, Đại tá Starbottle đã phát hiện ra sự tương đồng giữa thơ của bà Tretherick với thiên tài của nữ sĩ Sappho, và chỉ ra điều đó cho người dân Fiddletown trong một bài bình luận dài hai cột, ký tên “A. S.,” cũng được đăng trên tờ AVALANCHE, với vô số dẫn chứng cụ thể. Vì tờ AVALANCHE không có sẵn bộ chữ cái Hy Lạp, tòa soạn buộc phải chuyển ngữ các khúc ca Leucadia ấy thành các chữ cái Latinh thông thường, điều này khiến Đại tá Starbottle vô cùng phẫn nộ, nhưng lại mang đến niềm vui khôn tả cho cư dân Fiddletown — những kẻ thấy thích thú khi coi văn bản ấy như một sự nhại lại xuất sắc tiếng Choctaw, một thứ ngôn ngữ mà vị đại tá, với tư cách là cựu cư trú nhân tại các Lãnh thổ Da Đỏ, được cho là phải thông thạo. Quả thực, số báo của tờ INTELLIGENCER tuần sau đó đã chứa đựng những vần thơ vè thấp kém bị coi là lời đáp trả cho bài thơ của bà Tretherick, bề ngoài do vợ của một vị tù trưởng thổ dân Digger viết, đi kèm với một lời tán dương rực rỡ ký tên “A. S. S.”

Kết quả của trò đùa giỡn ấy đã được tường thuật ngắn gọn trong một số báo sau của tờ AVALANCHE. “Một cuộc đụng độ đáng tiếc đã diễn ra vào thứ Hai vừa qua, giữa Nghị sĩ Jackson Flash của tờ THE DUTCH FLAT INTELLIGENCER và vị Đại tá Starbottle nổi tiếng của chúng ta, ngay trước quán Eureka Saloon. Hai phát súng đã được đôi bên bắn ra mà không làm ai bị thương, mặc dù có tin đồn rằng một người Trung Quốc đi ngang qua đã hứng trọn mười lăm viên đạn ghém vào bắp chân từ khẩu súng hai nòng của ngài đại tá, vốn không dành cho hắn. Lần sau John sẽ biết đường mà tránh xa hỏa khí của người Mỹ. Nguyên nhân vụ ẩu đả vẫn chưa được rõ, dù người ta bóng gió rằng có sự nhúc nhích của một bóng hồng trong câu chuyện. Tin đồn hướng về một nữ thi sĩ xinh đẹp nổi tiếng, kẻ mà những áng văn hoa mỹ từng thường xuyên tô điểm cho các cột báo của chúng tôi, dường như đang chiếm được lòng tin từ những kẻ nắm rõ tình hình.”

Trong khi đó, thái độ dửng dưng mà Tretherick thể hiện giữa hoàn cảnh đầy thử thách này đã được đánh giá cao tại các thung lũng. “Cái đầu của lão già này thật tỉnh táo,” một triết gia đi bốt cao nhận xét. “Nếu lão đại tá bắn hạ Flash, bà Tretherick coi như được trả thù: còn nếu Flash hạ gục lão đại tá, Tretherick vẫn hoàn toàn vô sự. Dù theo hướng nào đi nữa, hắn ta cũng nắm chắc phần thắng.” Trong hoàn cảnh nhạy cảm ấy, bà Tretherick đột nhiên rời khỏi ngôi nhà của chồng và tìm đến trọ tại khách sạn Fiddletown, mang theo đúng bộ quần áo mặc trên người. Nàng ở lại đây suốt vài tuần, và phải công bằng mà thừa nhận rằng trong khoảng thời gian này, nàng đã cư xử vô cùng đúng mực.

Đó là một buổi sáng đầu xuân trời quang mây tạnh, bà Tretherick lủi thủi rời khách sạn, rảo bước xuống con phố hẹp hướng về phía hàng thông đen rậm rạp đánh dấu tận cùng ranh giới của Fiddletown. Vài kẻ lang thang vào buổi sáng sớm ấy đều đang bận tâm với việc chiếc xe ngựa tuyến Wingdown chuẩn bị khởi hành ở đầu bên kia phố; và bà Tretherick đã đến được vùng ngoại ô của khu định cư mà chẳng vấp phải ánh mắt soi mói nào gây phiền toái. Tại đây, nàng rẽ vào một con đường ngang, cắt vuông góc với trục đường chính của Fiddletown và đi xuyên qua một vành đai rừng cây. Rõ ràng đây là khu đại lộ độc quyền và quý phái nhất của thị trấn. Những ngôi nhà ở đây thưa thớt, bề thế, không bị chen chúc bởi các hàng quán. Và ngay tại đây, Đại tá Starbottle đã bước ra nhập hội cùng nàng.

Vị đại tá hào hiệp, dù mang theo dáng vẻ phô trương thường thấy, chiếc áo khoác cài khuy kín mít và đôi bốt ôm sát chân, cùng cây gậy chống móc vào tay đang vung vẩy đầy phơi phới, nhưng thực chất trong lòng lại chẳng hề thoải mái cho cam. Tuy nhiên, bà Tretherick vẫn ban cho ông ta một nụ cười nhã nhặn và cái nhìn từ đôi mắt hiểm hóc của mình; và vị đại tá, với một tiếng ho ngượng ngùng cùng dáng điệu khệnh khạng nhẹ nhàng, đã bước lên sánh vai bên nàng.

“Mọi chuyện đã quang toả,” vị đại tá lên tiếng, “và Tretherick thì đang ở bên Dutch Flat chè chén say sưa. Trong nhà chẳng có ai ngoài một tên Trung Quốc; và cô chẳng cần phải lo lắng gì về hắn ta đâu. Tôi,” ông tiếp tục, với một động tác nở ngực nhẹ làm đe dọa đến độ bền của hàng khuy áo, “tôi sẽ đảm bảo cô được bảo vệ khi đến thu dọn đồ đạc của mình.”

“Em chắc chắn là ngài rất tốt bụng, và lại vô tư nữa!” người phụ nữ làm bộ nũng nịu khi họ sóng bước bên nhau. “Thật tuyệt vời khi được gặp một người có tâm hồn — một người để sẻ chia trong một cộng đồng chai sạn và vô cảm đến thế này.” Và bà Tretherick hạ mi mắt xuống, nhưng kịp để ánh nhìn ấy thực thi trọn vẹn và hoàn hảo cái uy lực vốn có của nó lên người bạn đồng hành.

“Vâng, tất nhiên, dĩ nhiên rồi,” vị đại tá vừa nói vừa lo lắng liếc mắt nhìn dọc con phố — “vâng, tất nhiên rồi.” Nhận thấy không có ai xung quanh tầm nhìn hay tầm nghe, ông lập tức tiến tới để thổ lộ với bà Tretherick rằng nỗi thống khổ lớn nhất trong đời ông, thực chất, chính là việc sở hữu quá nhiều tâm hồn. Rằng rất nhiều phụ nữ — với tư cách là một quý ông, dĩ nhiên nàng sẽ châm chước cho việc ông không tiện nêu tên tuổi — nhưng rất nhiều phụ nữ xinh đẹp thường tìm đến sự hiện diện của ông, nhưng vì thiếu thốn, thưa phái đẹp, hoàn toàn thiếu thốn phẩm chất này, nên ông không thể đáp lại. Thế nhưng, khi hai tâm hồn thực sự đồng điệu, cùng khinh bỉ những xiềng xích vật chất của một cộng đồng thấp hèn, tục tĩu lẫn những khuôn khổ ước lệ của một xã hội đạo đức giả — khi hai linh hồn hòa hợp trọn vẹn gặp gỡ và quyện hòa trong liên minh thơ ca, thì — nhưng đến đây, lời lẽ của vị đại tá, vốn nổi trôi như nước pha rượu whisky, bỗng trở nên khàn đợt, gần như không thể nghe nổi, và vô cùng lủng củng. Có lẽ bà Tretherick đã từng nghe những lời đường mật tương tự trước đây nên hoàn toàn có thể tự điền vào những khoảng trống ấy. Dù sao đi nữa, chiếc má nằm ở phía tiếp giáp với vị đại tá vẫn giữ nguyên vẻ trinh nguyên và ngượng ngùng e ấp cho đến khi họ tới đích.

Đó là một ngôi nhà nhỏ xinh xắn, hãy còn mới tinh và ấm áp màu sơn, nổi bật một cách vô cùng dễ chịu trên nền một tiểu đoàn thông xanh — những hàng cây phía trước đã được đốn bớt để tạo khoảng trống cho mảnh sân có hàng rào bao quanh. Dưới ánh nắng chói chang và sự tĩnh lặng hoàn hảo, ngôi nhà mang vẻ mới mẻ, chưa có ai ở, tựa như các thợ mộc và thợ sơn vừa mới rời đi vậy. Ở tít cuối mảnh đất, một người Trung Quốc đang cặm cụi cuốc đất một cách đờ đẫn; ngoài ra chẳng còn dấu hiệu nào khác cho thấy nơi này có người sinh sống. “Bờ cõi,” như ngài đại tá đã nói, quả thực rất “quang toả.” Bà Tretherick dừng lại trước cổng. Vị đại tá định bước vào cùng nàng, nhưng đã bị một cử chỉ ngăn lại. “Xin hãy quay lại đón em sau hai tiếng nữa, khi ấy tôi đã đóng gói xong xuôi mọi thứ,” nàng nói, mỉm cười và đưa tay ra. Ngài đại tá chộp lấy và siết chặt bàn tay ấy với vẻ nhiệt tình tột độ. Có lẽ cái siết tay ấy đã được đáp lại đôi chút; bởi vị đại tá hào hiệp cảm thấy bị thúc giục phải ưỡn ngực lên, và sải bước đi thật oai vệ nhất có thể trên đôi bốt cao gót mũi tẹt của mình. Khi ông ta đã đi khuất, bà Tretherick đẩy cửa bước vào, đứng lắng nghe một thoáng trong hành lang vắng ngắt, rồi nhanh nhẹn chạy lên lầu, hướng thẳng về căn phòng ngủ trước kia của mình.

Mọi thứ ở đó vẫn nguyên vẹn như đêm nàng bỏ đi. Trên bàn trang điểm vẫn đặt chiếc hộp đựng mũ, y như nàng nhớ là đã để lại lúc lấy chiếc mũ ra. Trên bệ lò sưởi là chiếc găng tay còn lại mà nàng đã bỏ quên trong cơn hoảng loạn trốn chạy. Hai ngăn kéo dưới của chiếc tủ đựng quần áo đang hé mở (nàng đã quên không đóng lại); và trên mặt bàn cẩm thạch là chiếc trâm cài khăn choàng cùng một chiếc cổ áo vấy bẩn. Những ký ức nào khác đã ùa về trong tâm trí nàng thì tôi không rõ; nhưng nàng bỗng trở nên tái mét, rùng mình, rồi lắng nghe với trái tim đập loạn nhịp, bàn tay vẫn đặt trên nắm đấm cửa. Sau đó, nàng bước tới trước tấm gương, nửa sợ sệt nửa tò mò, dùng những ngón tay vén những lọn tóc vàng óng trên vành tai hồng hào nhỏ nhắn của mình ra, cho đến khi chạm vào một vết sẹo xấu xí, lành nửa vời. Nàng chăm chú nhìn nó, ngẩng đầu lên rồi cúi đầu xuống để bắt được luồng ánh sáng rõ hơn, cho đến khi tật mắt lác nhẹ trong đôi mắt nhung trở nên vô cùng rõ rệt. Rồi nàng quay phắt đi với một tiếng cười nhạt nhẽo, liều lĩnh, ngốc nghếch, và chạy vội đến chiếc tủ quần áo — nơi treo những bộ váy quý giá của nàng. Nàng hốt hoảng xem xét chúng, và khi chợt nhận ra chiếc áo lụa đen yêu thích không còn nằm trên chiếc móc quen thuộc, nàng suýt ngất đi trong giây lát. Nhưng ngay khoảnh khắc tiếp theo, khi phát hiện nó đang nằm vắt vẻo trên một chiếc vali nơi nàng từng ném bừa, một cảm giác biết ơn dâng trào chân thành đối với một Đấng Tối Cao chuyên bảo bọc những kẻ khốn cùng lần đầu tiên rung động trong tâm hồn nàng. Thế rồi, dẫu thời gian đang rất gấp gáp, nàng vẫn không thể cưỡng lại việc đứng trước gương thử nghiệm hiệu ứng của một chiếc nơ cổ màu hoa oải hương với bộ váy đang mặc trên người. Và ngay lúc đó, nàng sực nghe thấy tiếng trẻ con cất lên ngay gần bên, và nàng khựng lại. Rồi giọng đứa trẻ lặp lại: “Có phải Mẹ đấy không?”

Bà Tretherick quay phắt người lại. Đứng ngay ngưỡng cửa là một bé gái chừng sáu hoặc bảy tuổi. Bộ váy của con bé vốn dĩ rất đẹp, nhưng nay đã rách rưới và lấm lem; còn mái tóc đỏ quạch dựng ngược một cách khôi hài quanh trán. Bất chấp tất cả những điều ấy, con bé vẫn là một sinh linh nhỏ bé trông khá sinh động, ẩn sau vẻ rụt rè trẻ thơ ấy là một nét tự lập thường thấy ở những đứa trẻ bị bỏ mặc thui thủi một mình. Nó đang kẹp dưới nách một con búp bê vải, rõ ràng là do chính tay nó làm, to gần bằng người nó — một con búp bê có cái đầu hình trụ, các đường nét trên mặt được vẽ phác thảo thô sơ bằng than. Một chiếc khăn choàng dài, trông rõ là của người lớn, tuột khỏi vai con bé và quét lê thê trên sàn nhà.

Cảnh tượng ấy không hề mang lại cho bà Tretherick niềm vui. Có lẽ nàng có rất ít khiếu hài hước. Chắc chắn là khi đứa trẻ, vẫn đứng ngây ở ngưỡng cửa, lại cất giọng hỏi: “Có phải Mẹ đấy không?”, nàng đã đáp lại một cách cộc cằn: “Không, không phải đâu,” và trừng mắt nhìn vị khách không mời mà đến.

Đứa trẻ lùi lại một bước, rồi lấy lại được can đảm nhờ khoảng cách, bèn cất giọng với thứ ngôn ngữ ngọng nghịu đáng yêu:

“Đi đi thề! Sao cô hông đi đi?”

Nhưng bà Tretherick đang dán mắt vào chiếc khăn choàng. Đột nhiên nàng giật phăng nó khỏi vai đứa trẻ và bực bội quát:

“Sao mày dám lấy đồ của tao, con bé hư đốn này?”

“Của cô hở? Thế cô là mẹ em mà; phải hông? Cô chính là Mẹ!” con bé reo lên vui sướng; và trước khi bà Tretherick kịp né tránh, nó đã thả con búp bê xuống, chộp lấy vạt váy của người phụ nữ bằng cả hai tay và nhảy tưng tưng trước mặt nàng.

“Tên mày là gì, hả nhóc?” bà Tretherick lạnh lùng hỏi, gạt những bàn tay nhỏ xíu chẳng lấy gì làm sạch sẽ ấy ra khỏi váy mình.

“Tally.”

“Tally?”

“Đúng thề. Tally. Talloline.”

“Caroline?”

“Đúng thề. Talloline Tretherick.”

“Mày là con của ai?” bà Tretherick càng hỏi lạnh lùng hơn để kìm nén nỗi sợ hãi đang dâng lên.

“Thì, mẹ chứ ai,” sinh linh nhỏ bé khúc khích cười đáp. “Em là đứa con gái nhỏ của mẹ mà. Mẹ là mẹ của em, mẹ mới của em. Mẹ hông bít là mẹ cũ của em đi mất tiu, hông thèm quay lại nữa ư? Em hông ở với mẹ cũ nữa đâu. Em ở với mẹ và Cha cơ.”

“Mày ở đây từ bao giờ rồi?” bà Tretherick cáu kỉnh hỏi.

“Em nghĩ là ba ngày,” Carry ngẫm nghĩ đáp.

“Mày nghĩ thế à! Mày không biết chắc sao?” bà Tretherick mỉa mai. “Thế mày từ đâu tới?”

Cằm của Carry bắt đầu mím lại trước cuộc chất vấn gay gắt này. Bằng một nỗ lực lớn và một tiếng nuốt nước bọt nghẹn ngào, con bé lấy lại bình tĩnh và trả lời:

“Cha, Cha đón em — từ nhà cô Simmons — ở Sacramento, tuần trước.”

“Tuần trước! Vừa nãy mày bảo ba ngày cơ mà,” bà Tretherick cẩn trọng và lạnh lùng vặn lại.

“Ý em là một tháng cơ,” Carry lúc này đã hoàn toàn rối bời trong sự bất lực và hoang mang tột độ.

“Mày có biết mày đang nói cái gì không?” bà Tretherick gắt lên giọng chói tai, nén lại sự thôi thúc muốn tóm lấy thân hình nhỏ bé trước mặt để ép nó phải phun ra sự thật bằng trọng lực.

Nhưng mái tóc đỏ rực bỗng chốc rúc thẳng vào các nếp váy của bà Tretherick, tựa như đang cố tìm cách tự hủy diệt chính mình vĩnh viễn.

“Thôi nào — nín ngay cái giọng sụt sùi ấy đi,” bà Tretherick nói, gỡ chiếc váy ra khỏi cái ôm ướt át của đứa trẻ và cảm thấy vô cùng khó chịu. “Giờ thì lau mặt đi, rồi biến đi chỗ khác, đừng có làm phiền nữa. Dừng lại đã,” nàng tiếp tục khi Carry quay lưng định bước đi. “Cha mày đâu?”

“Cha cũng đi vắng rồi. Cha ốm. Cha đi vắng...”—con bé ngập ngừng—“hai, ba ngày rồi.”

“Ai chăm sóc mày thế, con bé kia?” bà Tretherick tò mò liếc nhìn nó.

“John, chú người Trung Quốc ấy ạ. Em tự mặc quần áo. John dọn giường cho em.”

“Thôi, giờ thì cút đi chỗ khác chơi ngoan đi, đừng có làm phiền tao nữa,” bà Tretherick sực nhớ lại mục đích chuyến viếng thăm của mình. “Khoan đã — mày đi đâu đấy?” nàng bồi thêm khi đứa trẻ bắt đầu leo lên cầu thang, lê theo con búp bê dài ngoằn ngoèo bằng một cái chân bất động của nó.

“Lên gác chơi cho ngoan, hông làm phiền Mẹ nữa ạ.”

“Tao không phải mẹ mày,” bà Tretherick quát lên, rồi vội vã quay ngoắt lại phòng ngủ, sập cửa rầm một tiếng.

Vừa bước vào trong, nàng lôi từ trong tủ ra một chiếc vali lớn rồi hì hục thu dọn quần áo với vẻ mặt hằn học và cáu kỉnh. Nàng giật rách chiếc váy đẹp nhất khi nhấc nó ra khỏi chiếc móc treo; nàng tự cào xước đôi bàn tay mềm mại của mình tới hai lần bởi một chiếc ghim giấu sẵn. Suốt khoảng thời gian đó, nàng liên tục lẩm bẩm những lời trách móc đầy phẫn uất về những chuyện vừa diễn ra. Nàng tự nhủ rằng nàng đã nhìn thấu tất cả. Tretherick đã gọi đứa con của người vợ trước này về — đứa đứa trẻ mà hắn ta vốn dĩ chẳng màng ngó ngàng đến sự tồn tại — chỉ cốt để sỉ nhục nàng, để cướp đi vị trí của nàng. Chắc chắn là người vợ đầu tiên của hắn ta cũng sẽ sớm quay về, hoặc có lẽ sẽ lại có cả người vợ thứ ba nữa. Mái tóc đỏ quạch, không phải màu hạt dẻ, mà là ĐỎ — thảo nào con bé Caroline này trông giống hệt mẹ nó, và nếu thế thì nó chẳng có điểm nào là xinh đẹp cả. Hoặc toàn bộ câu chuyện này đã được dàn dựng sẵn: đứa trẻ tóc đỏ, bản sao của mẹ nó, đã được cất giấu ở một khoảng cách thuận tiện tại Sacramento, sẵn sàng để được gọi về bất cứ khi nào cần đến. Nàng nhớ lại những chuyến ghé thăm thỉnh thoảng của hắn tới đó vì — công việc, như lời hắn nói. Có lẽ người mẹ đã ở sẵn đó rồi; nhưng không, ả ta đã đi miền Đông. Dù vậy, bà Tretherick, trong tâm trạng lúc bấy giờ, vẫn thích bấu víu vào giả thiết rằng ả ta có khu vực ở đó. Nàng cũng láng mang cảm nhận được một sự thỏa mãn thầm kín trong việc thổi phồng cảm xúc của bản thân. Quả thực chẳng có người phụ nữ nào từng bị đối xử tàn nhẫn đến mức này. Trong trí tưởng tượng, nàng phác họa ra bức chân dung chính mình đang ngồi cô đơn và bị ruồng bỏ, lúc hoàng hôn, giữa những cột trụ đổ nát của một ngôi đền hoang phế, trong một tư thế vừa u sầu vừa kiều diễm, trong khi chồng nàng phóng vút đi trên một cỗ xe ngựa bốn bánh sang trọng, với một người đàn bà tóc đỏ ngồi sát bên. Ngồi phịch lên chiếc vali vừa đóng gói xong, nàng ngẫu hứng sáng tác một bài thơ thê lương miêu tả nỗi thống khổ của bản thân khi lang thang đơn độc và nghèo túng, tình cờ bắt gặp chồng mình và “một kẻ khác” đang xúng xính trong lụa là và kim cương. Nàng tự họa cảnh mình chết vì bệnh lao do đau khổ mang lại — một xác tàu xinh đẹp nhưng vẫn đầy vẻ mê hoặc, được ngắm nhìn với ánh mắt tôn thờ bởi vị chủ bút tờ AVALANCHE và Đại tá Starbottle. Và Đại tá Starbottle đang ở đâu suốt khoảng thời gian này? Sao ông ta vẫn chưa tới? Ít ra thì ông ta cũng hiểu được nàng. Ông ta — nàng cất lên tiếng cười liều lĩnh, lỏng lẻo y như lúc nãy; và rồi nét mặt nàng bỗng trở nên nghiêm nghị, khác hẳn với vẻ dửng dưng ban nãy.

Con ranh tóc đỏ ấy đang làm gì suốt quãng thời gian này vậy? Sao mà nó im lặng thế? Nàng không một tiếng động đẩy cửa bước ra và lắng nghe. Nàng có cảm giác như nghe thấy, vượt qua muôn vàn tiếng động nhỏ nhặt, tiếng cót kẹt và tiếng cong vênh của ngôi nhà hoang vắng, một giọng nói non nớt đang cất lên từ tầng trên. Đây, theo trí nhớ của nàng, chỉ là một căn gác mái thông thoáng từng được dùng làm kho chứa đồ. Với một chút cảm giác tội lỗi ngấm ngầm, nàng rón rén bước lên lầu, hé mở cánh cửa rồi ngó vào bên trong.

Xuyên suốt căn gác mái dài, trần thấp, một tia nắng xéo rọi hắt qua ô cửa sổ nhỏ duy nhất ngập tràn những hạt bụi nhảy múa, chỉ chiếu sáng mờ ảo cho căn phòng hoang tàn, ảm đạm. Trong luồng ánh sáng ấy, nàng nhìn thấy mái tóc rực rỡ của đứa trẻ tựa như được đội một vương miện hào quang đỏ rực, khi nó đang ngồi bệt trên sàn với con búp bê khổng lồ kẹp giữa hai chân. Nó có vẻ như đang trò chuyện với con búp bê; và chẳng mất bao lâu để bà Tretherick nhận ra rằng nó đang diễn lại cuộc đối thoại hồi nửa tiếng trước. Nó nghiêm khắc tra khảo con bé búp bê, gặng hỏi đủ điều về thời gian nó lưu lại đây, và đại loại là cả khoảng thời gian biểu. Việc bắt chước phong thái của bà Tretherick đạt độ thành công tột bậc, và đoạn hội thoại gần như được tái hiện nguyên văn từng câu chữ, chỉ ngoại trừ một chi tiết duy nhất. Sau khi thông báo với con búp bê rằng cô ta không phải là mẹ nó, ở đoạn cuối cuộc trò chuyện, nó còn bồi thêm một câu đầy vẻ xót xa rằng “nếu nó ngoan, thật ngoan, thì cô ấy có thể làm mẹ nó, và yêu thương nó thật nhiều.”

Tôi đã bóng gió từ trước rằng bà Tretherick vốn thiếu khuyết khiếu hài hước. Có lẽ chính vì lý do này mà toàn bộ khung cảnh ấy đã tác động đến nàng một cách cực kỳ khó chịu; và phần kết luận đã khiến máu dồn lên gân cổ nàng đỏ bừng. Thêm vào đó, có cái gì đó vô cùng cô độc bao trùm trong hoàn cảnh này. Căn phòng trống không đồ đạc, ánh sáng nhạt nhòa, con búp bê quái dị với kích thước dường như càng làm tăng thêm vẻ bi ai cho sự câm lặng của nó, sự nhỏ bé của thực thể duy nhất tự kỷ ấy — tất cả những điều đó đã chạm đến ít nhiều sâu sắc những tâm hồn bán thi sĩ của người phụ nữ. Nàng không thể kìm được việc tận dụng ấn tượng ấy khi đứng đó, và thầm nghĩ rằng một bài thơ xuất sắc biết bao có thể được kiến tạo từ chất liệu này nếu căn phòng tối hơn chút nữa, đứa trẻ cô đơn hơn — chẳng hạn như đang ngồi bên quan tài của người mẹ đã khuất, và tiếng gió réo rắt qua các tháp pháo. Và rồi nàng bỗng nghe thấy tiếng bước chân ở cánh cửa bên dưới, nhận ra tiếng gậy chống quen thuộc của vị đại tá.

Nàng vội vã lao hụt hơi xuống cầu thang và chạm mặt vị đại tá ngay ở sảnh. Tại đây, nàng trút vào đôi tai ngạc nhiên của ông ta một tràng kể lể dài dòng, phóng đại về phát hiện của mình cùng nỗi uất hận trước những oan ức mà nàng phải chịu đựng. “Đừng có nói với tôi là mọi chuyện không được dàn xếp từ trước nhé, vì tôi biết tỏng là có rồi!” nàng suýt hét lên. “Và hãy nghĩ xem,” nàng bồi thêm, “sự tàn nhẫn của con quái vật đó, khi bỏ rơi chính đứa con ruột thịt của mình ở đây một mình theo cái cách ấy.”

“Thật là một trò khốn nạn chết tiệt!” vị đại tá ấp úng, chẳng có nổi một chút ý niệm nào về việc mình đang nói cái gì. Thực tế, hoàn toàn bất lực trong việc thấu hiểu lý do đằng sau sự kích động của người phụ nữ, kèm theo cái nhìn sẵn có về tính cách của nàng, tôi e rằng ông ta đã thể hiện điều đó rõ mồn một hơn dự tính. Ông ta lắp bắp, ưỡn ngực, ra vẻ nghiêm nghị, hào hiệp, dịu dàng, nhưng tất cả đều ngớ ngẩn và vô nghĩa. Bà Tretherick, trong khoảnh khắc ấy, trải qua một nỗi hoài nghi ghê rợn về sự tồn tại của những tâm hồn hoàn toàn đồng điệu.

“Chẳng ích gì đâu,” bà Tretherick đột ngột gay gắt đáp lại lời nhận xét nào đó không thành tiếng của vị đại tá, đồng thời rụt tay khỏi cái nắm siết nồng nhiệt của người đàn ông nhiệt tình và đầy thông cảm ấy. “Chẳng ích gì đâu: tôi đã quyết định rồi. Ông có thể cử người đến lấy vali của tôi bất cứ lúc nào ông muốn; nhưng tôi sẽ ở lại đây, và đối chất với con người đó bằng chứng cứ về sự đồi bại của hắn. Tôi sẽ bắt hắn phải giáp mặt với sự nhơ nhớp của chính mình.”

Tôi không rõ Đại tá Starbottle có thấu hiểu tường tận những bằng chứng vô cùng thuyết phục về sự bất trung và độc ác của Tretherick do sự tồn tại rành rành của chính đứa con ruột Tretherick ngay trong nhà hắn mang lại hay không. Tuy nhiên, ông ta láng mang nhận thức được một vài chướng ngại vật bất ngờ ngăn cản sự bộc lộ trọn vẹn khao khát vô hạn thuộc về bản tính lãng mạn của chính ông ta. Nhưng trước khi ông ta kịp thốt lên lời nào, Carry xuất hiện ở chiếu nghỉ phía trên, nhìn xuống cặp đôi với vẻ vừa rụt rè vừa nửa soi mói.

“Nó đấy,” bà Tretherick phấn khích lên tiếng. Ngay cả trong những cảm xúc sâu kín nhất của mình, dù là làm thơ hay viết văn xuôi, nàng đều vượt lên trên mọi nguyên tắc cấu trúc ngữ pháp.

“À!” vị đại tá thốt lên, với một vẻ giả trân và gượng gạo về tình phụ tử cùng sự hóm hỉnh hiện rõ mồn một. “À! Bé con xinh xắn, bé con xinh xắn! Cháu khỏe không? Thế nào rồi? Cháu thấy người khá hơn chưa, cô bé xinh xắn?” Phản xạ của vị đại tá lúc ấy cũng là ưỡn ngực và vung gậy, cho đến khi ông ta sực nhớ ra rằng hành động này có lẽ chẳng có tác dụng gì với một đứa trẻ sáu hay bảy tuổi. Tuy nhiên, Carry chẳng thèm đếm xỉa gì đến hành động tiến lại này, mà còn khiến vị đại tá hào hiệp thêm phần bối rối khi chạy sầm đến chỗ bà Tretherick và rúc người trốn kỹ vào các nếp váy của nàng như thể tìm kiếm sự che chở. Dù vậy, ngài đại tá vẫn không hề nao núng. Thu mình lại trong tư thế ngưỡng mộ đầy cung kính, ông ta chỉ ra một sự giống nhau kỳ diệu giữa nàng và bức tranh “Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng.” Bà Tretherick làm bộ mỉm cười e ấp, nhưng không đẩy Carry ra như trước. Có một khoảng lặng ngượng ngùng diễn ra trong chốc lát; rồi bà Tretherick ra hiệu đầy ẩn ý về phía đứa trẻ, thì thầm bảo: “Đi đi. Đừng có xuống đây nữa, hãy gặp tôi tối nay ở khách sạn nhé.” Nàng đưa tay ra: vị đại tá cúi đầu lịch thiệp đặt môi lên đó, rồi ngả mũ, loáng một cái đã biến mất.

“Em có nghĩ rằng,” bà Tretherick cất giọng ngượng ngùng và đỏ bừng mặt, cúi gằm xuống và hướng lời nói về phía những lọn tóc đỏ rực đang thập thò trong nếp váy — “em có nghĩ rằng em sẽ 'ngoan' nếu tôi cho em ở lại đây và ngồi cùng tôi không?”

“Và cho em gọi cô là Mẹ nhé?” Carry ngẩng phắt đầu lên hỏi.

“Và cho phép em gọi tôi là Mẹ!” bà Tretherick ngượng ngùng nén tiếng cười đáp thuận.

“Dạ thề,” Carry nhanh nhảu đáp.

Họ cùng nhau bước vào phòng ngủ. Ánh mắt Carry ngay lập tức hướng thẳng tới chiếc vali.

“Mẹ lại đi nữa hở mẹ?” con bé hỏi với một cái liếc nhìn nhanh nhảu đầy lo lắng, đồng thời bấu chặt lấy vạt váy người phụ nữ.

“Không,” bà Tretherick vừa nói vừa nhìn ra ngoài cửa sổ.

“Chỉ là chơi trò mẹ đi vắng thôi ha,” Carry khúc khích cười gợi ý. “Cho em chơi cùng với.”

Bà Tretherick gật đầu đồng ý. Carry lao tót sang phòng bên, và ngay sau đó quay trở lại, lê theo một chiếc vali nhỏ, rồi nghiêm túc bắt tay vào việc thu dọn quần áo của mình vào đó. Bà Tretherick nhận ra rằng số đồ đạc ấy chẳng lấy gì làm nhiều nhặn. Một vài câu hỏi xoay quanh số quần áo đó đã khơi gợi thêm những lời đáp từ đứa trẻ; và chưa đầy một phút trôi qua, bà Tretherick đã nắm được toàn bộ tiểu sử thuở nhỏ của con bé. Thế nhưng, để làm được điều này, bà Tretherick buộc phải bế thốc Carry lên đùi trong lúc đang cao trào những lời tâm sự mật thiết nhất. Họ cứ ngồi như thế một khoảng lâu sau khi bà Tretherick rõ ràng đã không còn hứng thú với những lời kể lể của Carry; và khi chìm đắm trong suy tư, nàng để mặc cho con bé huyên thuyên không ngớt trong khi những ngón tay vẫn luồn qua mái tóc xoăn màu đỏ rực.

“Mẹ bế em hông đúng tư thế rồi,” Carry cuối cùng lên tiếng sau một vài lần cựa quậy đổi tư thế đầy khó chịu.

“Thế tao phải bế thế nào mới đúng?” bà Tretherick hỏi với một nụ cười nửa vui vẻ nửa ngượng ngùng.

“Thế này nè,” Carry vừa nói vừa cuộn tròn người lại vào tư thế thoải mái, một tay vòng qua cổ bà Tretherick còn má thì áp vào ngực nàng — “thế này nè — đây này.” Sau một hồi cựa quậy làm ổ chuẩn bị sẵn sàng, trông không khác gì một con thú nhỏ, con bé nhắm nghiền mắt lại và chìm vào giấc ngủ.

Trong chốc lát, người phụ nữ ngồi im phăng phắc, hầu như chẳng dám thở trong tư thế gượng gạo ấy. Và rồi, chẳng biết có phải do thứ đồng điệu huyền bí nào đó trong cái chạm, hay Chúa mới biết rõ điều gì, một cảm giác bất chợt bắt đầu rung động trong tâm khơi nàng. Nàng bắt đầu bằng việc nhớ lại một nỗi đau cũ mà nàng từng quên lãng, một nỗi hoảng hốt cũ mà nàng đã kiên quyết chôn vùi suốt bao năm qua. Nàng hồi tưởng lại những ngày tháng ốm đau và hoài nghi — những ngày tháng ngập tràn nỗi sợ hãi bao trùm — những ngày tháng chuẩn bị cho một điều gì đó lẽ ra phải bị ngăn chặn, và ĐÃ BỊ ngăn chặn bằng nỗi thống khổ và sợ hãi chết người. Nàng nghĩ về một sinh linh lẽ ra đã có thể hiện hữu — nàng không dám thốt lên là ĐÃ TỪNG hiện hữu — và tự thắc mắc. Đó là chuyện của sáu năm về trước; nếu nó sống sót, nó cũng đã lớn bằng từng này tuổi với Carry. Đôi cánh tay đang lỏng lẻo ôm lấy đứa trẻ đang ngủ bắt đầu run lên, siết chặt vòng tay lại. Và rồi xung lực tiềm năng sâu thẳm ấy ập tới, kèm theo một tiếng nức nở nửa chừng, nửa tiếng thở dài, nàng vung hai tay ôm trọn lấy cơ thể đứa trẻ đang ngủ kéo tụt xuống, ép sát vào lồng ngực mình, kéo xuống hết lần này đến lần khác như thể muốn giấu nó vào trong nợ mộ đã được đào sẵn từ nhiều năm trước. Và cơn chấn động rung chuyển tâm can nàng qua đi, rồi — ôi trời đất ơi! — những giọt mưa rơi.

Một hai giọt rơi xuống mái tóc xoăn của Carry khiến con bé cựa quậy khó chịu trong giấc ngủ. Nhưng người phụ nữ lại vỗ về nó — điều đó GIỜ ĐÂY DỄ DÀNG BIẾT MẤY — và họ cứ ngồi đó yên tĩnh và không bị quấy rầy, tĩnh lặng đến mức trông họ như hòa làm một với ngôi ngôi nhà hoang vắng thinh lặng, những tia nắng đang dần lụi tàn, cùng bầu không khí bỏ hoang và buông xuôi chung, thế nhưng sự bỏ hoang ấy lại chẳng hề vương chút dấu vết của tuổi tác, sự tàn lụi hay tuyệt vọng nào cả.

Đại tá Starbottle đã mòn mỏi chờ đợi tại khách sạn Fiddletown suốt cả đêm hôm ấy trong vô vọng. Và sáng hôm sau, khi ông Tretherick trở về với những tháng ngày trác táng của mình, lão tìm thấy căn ngôi nhà trống hoác không một bóng người, ngoại trừ những hạt bụi bay lượn và những tia nắng mặt trời.

Khi tin tức về việc bà Tretherick bỏ trốn được lan truyền rộng rãi, mang theo cả đứa con ruột thịt của Tretherick đi cùng, đã dấy lên sự chấn động và nhiều luồng ý kiến trái chiều tại Fiddletown. Tờ THE DUTCH FLAT INTELLIGENCER công khai bóng gió về hành vi “bắt cóc trẻ em bằng vũ lực” với sự tự do tương tự, và điều đáng ngại là cũng mang theo thành kiến tương tự, hệt như cách tờ báo này từng dùng để chỉ trích những vần thơ của kẻ bắt cóc. Toàn bộ phụ nữ ở Fiddletown, và có lẽ cả một vài gã đàn ông thuộc phái đối lập nhưng phẩm chất đặc thù lại chẳng mấy rõ ràng cho lắm, đều hoàn toàn đồng tình với quan điểm của tờ INTELLIGENCER. Tuy nhiên, phần đông số còn lại đều né tránh vấn đề đạo đức; đối với họ, việc bà Tretherick rũ bỏ lớp bụi đỏ quánh của Fiddletown khỏi chiếc dép nhung xinh xắn đã là quá đủ để biết rồi. Họ thương tiếc sự ra đi của nữ thi sĩ xinh đẹp nhiều hơn là phán xét tội lỗi của nàng. Họ nhanh chóng quay lưng với Tretherick, từ chối công nhận hắn là một người chồng bị tổn thương và người cha đau khổ, thậm chí còn đi xa đến mức công khai hoài nghi sự chân thành trong nỗi đau của lão. Họ dành những lời mỉa mai cay đắng để chia buồn với Đại tá Starbottle, bủa vây người đàn ông xuất sắc ấy bằng sự thông cảm quá đà và không đúng lúc ngay tại các quán bar, tửu quán và những địa điểm thường không được coi là thích hợp cho việc bộc lộ tình cảm. “Cô ta xưa nay vẫn là một con ngựa chứng, thưa ngài đại tá,” một kẻ bày tỏ sự đồng cảm lên tiếng, với vẻ làm bộ ảm đạm đầy quan ngại và sự sẵn sàng minh họa tường tận; “và chuyện cô ta nổi cơn lôi đình bỏ trốn một ngày nào đó cũng là điều dễ hiểu thôi: nhưng chuyện cô ta dám rũ bỏ CẢ NGÀY, thưa ngài đại tá, dứt khoát rũ bỏ ngài — mới là điều khiến tôi kinh ngạc đấy. Mà người ta đồn rằng ngài cứ rình mò quanh cái khách sạn ấy suốt cả đêm, tuần tra dọc hành lang, lết thân lên xuống mấy cái cầu thang, lang thang ra vào cái hiên phia-dơ ấy, mà rốt cuộc chẳng được tích sự gì à?” Lại thêm một tấm lòng hào hiệp và dạt dào xót xa khác bồi thêm dầu mỡ vào những vết thương của ngài đại tá. “Mấy thằng nhóc ở đây bàn tán rằng bà Tretherick đã năn nỉ ngài chuyển giúp vali và đứa bé từ nhà ra văn phòng xe ngựa, và rằng cái gã đi cùng cô ta đã cảm ơn ngài, còn hào phóng bo cho ngài hai đồng xu ngắn ngủi, rồi bảo rằng hắn kết phong cách của ngài và sẽ tiếp tục thuê ngài — mà sao ngài lại bảo không có chuyện đó cơ chứ? Thôi được, tôi sẽ đi đính chính với bọn chúng là không có chuyện đó, và tôi rất vui vì đã gặp ngài, bởi mấy cái tin đồn nhảm cứ bay đi khắp nơi.”

May mắn thay cho danh tiếng của bà Tretherick, người hầu người Trung Quốc làm việc cho Tretherick — nhân chứng duy nhất chứng kiến cảnh tượng nàng bỏ trốn — đã khai rằng nàng đi một mình, ngoại trừ đứa trẻ. Hắn còn khai thêm rằng, tuân theo mệnh lệnh của nàng, hắn đã chặn chiếc xe ngựa tuyến Sacramento lại và mua vé cho hai mẹ con đi San Francisco. Đúng là lời khai của Ah Fe không có giá trị pháp lý nào cả. Nhưng chẳng một ai hoài nghi nó. Ngay cả những kẻ vốn hoài nghi khả năng nhận thức sự thiêng liêng của chân lý nơi tên ngoại đạo cũng phải thừa nhận thái độ vô cảm và không thiên vị của hắn. Thế nhưng, theo một chương chưa từng được ghi chép lại trước đây của biên niên sử chân thực này, hóa ra họ đã lầm to trong chuyện này.

Khoảng sáu tháng sau khi bà Tretherick biến mất, trong lúc Ah Fe đang làm việc ngoài khu đất của Tretherick, hắn được hai người đồng hương Trung Quốc đi ngang qua chào gọi. Họ là những phu mỏ cửu vạn bình thường, mang theo quang gánh và giỏ tre quen thuộc trong những chuyến hành trình quen thuộc. Một cuộc trò chuyện sôi nổi lập tức diễn ra giữa Ah Fe và những người anh em Mông Cổ — một cuộc trò chuyện mang đặc trưng là sự chói tai, dài dòng và vẻ thù địch bề ngoài vốn là niềm vui thích lẫn sự khinh miệt của người da trắng thông minh không hiểu nổi một chữ bẻ đôi nào. Đó ít nhất là cảm giác mà ông Tretherick đang đứng ngoài hiên và Đại tá Starbottle đang đi ngang qua dành cho thứ ngôn ngữ mọi rợ của bọn họ. Vị đại tá hào hiệp đơn giản là đá văng đám chúng ra khỏi đường đi; còn gã Tretherick đang nổi trận lôi đình thì chửi thề, ném một hòn đá về phía nhóm người và giải tán họ, nhưng không kịp trước khi một hoặc hai mảnh giấy lúa mạch màu vàng có bôi bùa chú được trao tay, cùng một gói nhỏ được nhét vào tay Ah Fe. Khi Ah Fe mở gói đồ này ra trong sự cô tịch mờ ảo của nhà bếp, hắn tìm thấy một chiếc tạp dề của bé gái, đã được giặt sạch, ủi phẳng và gấp gọn gàng. Ở góc đường viền tà áo có thêu hai chữ cái viết tắt “C. T.” Ah Fe nhét nó vào một góc áo blouse, rồi tiếp tục đi rửa bát đĩa ở bồn rửa mặt với nụ cười mãn nguyện ngây thơ.

Hai ngày sau đó, Ah Fe đối mặt với chủ nhân của mình. “Tôi hông thích Fiddletown nữa. Tôi đau bụng lắm. Tôi đi đây.” Ông Tretherick tuôn ra một tràng chửi thề tục tĩu chỉ định một địa danh bỏ xó nào đó. Ah Fe bình thản nhìn hắn rồi lùi bước.

Tuy nhiên, trước khi rời khỏi Fiddletown, hắn tình cờ chạm mặt Đại tá Starbottle, và thả ra vài câu lắp bắp vô nghĩa nhưng có vẻ đã thu hút được sự chú ý của vị quý ông đó. Khi hắn dứt lời, ngài đại tá liền trao tận tay hắn một lá thư cùng một đồng tiền vàng trị giá hai mươi đô-la. “Nếu mày mang câu trả lời về cho tao, tao sẽ gấp đôi số tiền đó — hiểu chưa, John?” Ah Fe gật đầu. Một cuộc gặp gỡ mang tính tình cờ tương tự, với kết quả chính xác y hệt, diễn ra giữa Ah Fe và một vị quý ông khác, mà tôi nghi ngờ chính là vị chủ bút trẻ tuổi của tờ AVALANCHE. Tuy nhiên, tôi rất tiếc phải thông báo rằng, sau khi đi được một quãng đường trong hành trình của mình, Ah Fe đã điềm tĩnh bóc niêm phong cả hai bức thư, và sau khi cố gắng đọc chúng theo cả chiều lộn ngược lẫn chiều ngang, cuối cùng hắn xé chúng thành những ô vuông chuẩn xác, rồi đổi lấy một món tiền lặt vặt với một người đồng hương cũng đi trên đường mà hắn tình cờ gặp. Nỗi thống khổ của Đại tá Starbottle khi phát hiện ra hóa đơn giặt giũ của mình được viết trên mặt trống của một trong những mảnh giấy ô vuông ấy, được giao trả cùng với đống quần áo sạch hằng tuần, cùng với phát hiện sau đó rằng những phần còn lại trong bức thư của ông được lan truyền bằng phương pháp tương tự từ tiệm giặt ủi Trung Quốc của một tên gọi Fung Ti ở Fiddletown, đã được miêu tả lại cho tôi với vẻ bi hài đặc biệt. Dù vậy, tôi tin chắc rằng một tâm cảnh cao cả hơn, vượt lên trên sự phù phiếm xuất phát từ việc ngắm nhìn những chi tiết vụn vặt của vụ bội tín này, sẽ tìm thấy sự đền bù công lý đầy đủ qua những gian truân đã đeo bám cuộc hành trình của Ah Fe sau đó.

Trên đường tới Sacramento, hắn đã hai lần bị ném một cách cợt nhả khỏi nóc xe khách bởi một gã người da trắng thông minh nhưng say xỉn nặng — kẻ có đạo đức bị tổn thương nghiêm trọng khi phải đi chung xe với một kẻ nghiện hút thuốc phiện. Tại Hangtown, hắn bị đánh đập bởi một kẻ lạ mặt đi ngang qua — hoàn toàn là một hành động ban ơn theo kiểu Thiên Chúa giáo. Tại Dutch Flat, hắn bị cướp bởi những bàn tay quen thuộc với động cơ không rõ. Tại Sacramento, hắn bị bắt giam vì tình nghi là một thứ gì đó đại loại thế, rồi được thả ra kèm theo một lời khiển trách nghiêm khắc — có lẽ vì đã không làm điều đó và do đó làm trì hoãn tiến trình công lý. Tại San Francisco, hắn bị trẻ em ở các trường công lập ném đá xối xả; nhưng nhờ cẩn thận né tránh những tượng đài của nền văn minh tiến bộ ấy, cuối cùng hắn cũng đến nơi trong sự an toàn tương đối — khu người Hoa, nơi sự ngược đãi dành cho hắn chỉ bị giới hạn bởi cảnh sát và được kiềm chế bởi bàn tay sắt của luật pháp.

Ngày hôm sau, hắn bước vào tiệm giặt ủi của Chy Fook với tư cách là người phụ việc, và vào thứ Sáu kế tiếp, hắn được cử đi giao giỏ quần áo sạch cho các khách hàng khác nhau của Chy Fook.

Đó là buổi chiều sương mù quen thuộc khi hắn leo lên ngọn đồi lộng gió dài dằng dặc trên phố California — một trong những khoảng thời gian ảm đạm, xám xịt biến mùa hè thành một cái tên sai lệch đối với bất kỳ ai không có trí tưởng tượng bay bổng kiểu San Francisco. Chẳng có chút hơi ấm hay sắc màu nào trên mặt đất hay bầu trời, không có lấy một giọt ánh sáng hay bóng râm bên trong lẫn bên ngoài, chỉ có một tông màu xám xịt đơn điệu và phổ quát bao trùm vạn vật. Có một sự bồn chồn dữ dội trên những con đường bị gió quất tơi tả: có một sự yên tĩnh hoang vắng thê lương trong những ngôi nhà màu xám. Khi Ah Fe leo lên tới đỉnh đồi, dãy Mission Ridge đã bị che khuất từ bao giờ, và cơn gió biển lạnh ngắt khiến hắn run lẩy bẩy. Khi hắn đặt giỏ quần áo xuống để nghỉ chân, có lẽ, đối với trí tuệ kém cỏi và trải nghiệm ngoại đạo của hắn, cái thứ “khí hậu của Chúa” này, như người ta vẫn gọi, dường như chẳng hề mang lại sự dịu dàng, mềm mại hay dung thứ nào. Nhưng cũng có thể Ah Fe đã nhầm lẫn một cách vô lý khi đánh đồng mùa này với những kẻ bức hại cũ của hắn — lũ trẻ đi học, những kẻ vừa được thả ra khỏi cảnh giam cầm sách vở, vào giờ này thường hay hung hăng nhất. Thế nên hắn vội vã rảo bước, rẽ qua một góc phố và cuối cùng dừng chân trước một ngôi nhà nhỏ.

Đó là kiểu nhà đô thị điển hình ở San Francisco. Vẫn là khoảnh đất nhỏ trồng cây bụi xanh ngắt lạnh lẽo trước cửa; hiên nhà trần trụi, buốt giá, và phía trên nó là ban công u ám, nơi chẳng có ai ngồi. Ah Fe bấm chuông. Một người hầu xuất hiện, liếc nhìn giỏ quần áo rồi miễn cưỡng cho hắn vào, tựa như hắn là một con vật nuôi trong nhà cần thiết nào đó. Ah Fe lặng lẽ bước lên cầu thang, đẩy cánh cửa phòng khách phía trước đang mở toang, đặt giỏ xuống và đứng ngây ra ở ngưỡng cửa.

Một người phụ nữ đang ngồi trong thứ ánh sáng xám ngắt lạnh lẽo bên cửa sổ, bồng một đứa trẻ trên đùi, thờ thẫn đứng dậy và bước về phía hắn. Ah Fe lập tức nhận ra bà Tretherick; thế nhưng không một cơ mặt nào trên khuôn mặt bất động của hắn thay đổi, đôi mắt xếح của hắn cũng chẳng hề lóe lên chút ánh sáng nào khi chạm trán nàng một cách bình thản. Rõ ràng nàng không nhận ra hắn khi bắt đầu đếm số quần áo. Nhưng đứa trẻ, đang tò mò quan sát hắn, bỗng cất lên một tiếng kêu ngắn ngủi và vui sướng.

“Ối, John kìa mẹ! Chú John cũ của chúng ta hồi ở Fiddletown đây mà.”

Trong một khoảnh khắc, đôi mắt và hàm răng của Ah Fe lóe lên như phóng điện. Đứa trẻ vỗ tay reo hò và chộp lấy vạt áo blouse của hắn. Ngay sau đó hắn ngắn gọn lên tiếng: “Me John — Ah Fe — allee same. Me know you. How do?”

Bà Tretherick giật mình buông rơi đống quần áo xuống, trân trân nhìn Ah Fe. Vốn thiếu đi bản năng nhạy bén của tình mẫu tử vốn đã làm sắc bén nhận thức của Carry, ngay cả lúc ấy nàng vẫn không thể nhận ra hắn giữa những người đồng hương khác của hắn. Mang theo ký ức về nỗi đau cũ cùng sự ngờ vực mập mờ về mối hiểm họa cận kề, nàng gặng hỏi hắn xem hắn đã rời Fiddletown từ bao giờ.

“Longee time. No likee Fiddletown, no likee Tlevelick. Likee San Flisco. Likee washee. Likee Tally.”

Cách nói ngắn gọn của Ah Fe khiến bà Tretherick hài lòng. Nàng không dừng lại để suy xét xem sự thiếu hụt tiếng Anh đã cộng hưởng bao nhiêu vào phong cách cộc lốc và chân thành của hắn. Nhưng nàng cất lời: “Đừng nói với bất cứ ai là anh đã gặp tôi nhé,” rồi rút ví ra.

Ah Fe, mà chẳng thèm liếc mắt nhìn, thấy chiếc ví đã gần như rỗng tuỗng. Ah Fe, mà chẳng cần quan sát căn phòng, thấy nó được trang trí vô cùng sơ sài. Ah Fe, mà không rời mắt khỏi khoảng không vô định, thấy rõ cả bà Tretherick lẫn Carry đều ăn mặc nghèo nàn. Thế nhưng, tôi có bổn phận phải thông báo rằng những ngón tay dài của Ah Fe đã khép lại một cách nhanh chóng và chắc chắn lên tờ tiền nửa đô-la mà bà Tretherick chìa ra cho hắn.

Sau đó, hắn bắt đầu lục lọi trong lớp áo blouse với một loạt các động tác uốn éo kỳ quái. Chỉ chốc lát sau, hắn lôi ra từ một xó xỉnh chẳng rõ nguồn gốc nào một chiếc tạp dề trẻ em, đặt lên giỏ quần áo kèm theo câu nói:

“One piecee washman flagittee.”

Rồi hắn lại bắt đầu màn lục lọi và uốn éo một lần nữa. Cuối cùng, nỗ lực của hắn cũng được đền đáp khi hắn rút ra, hình như là từ... tai phải của mình, một tờ giấy lụa gấp làm nhiều lớp. Cẩn thận mở nó ra, cuối cùng hắn lộ diện hai đồng tiền vàng mệnh giá hai mươi đô-la, trao tận tay bà Tretherick.

“You leavee money topside of blulow, Fiddletown. Me findee money. Me fetchee money to you. All lightee.”

“Nhưng tôi có để lại đồng tiền nào trên nóc tủ đựng quần áo đâu, John,” bà Tretherick thành khẩn nói. “Chắc chắn có sự nhầm lẫn gì rồi. Nó thuộc về ai khác cơ. Cầm lại đi, John.”

Trán Ah Fe sầm lại. Hắn rụt tay khỏi bàn tay đang chìa ra của bà Tretherick, rồi vội vã túm lấy giỏ quần áo.

“Me no takee it back. No, no! Bimeby pleesman he catchee me. He say, 'God damn thief!—catchee flowty dollar: come to jailee.' Me no takee back. You leavee money topside blulow, Fiddletown. Me fetchee money you. Me no takee back.”

Bà Tretherick ngập ngừng. Trong cơn hoảng loạn của chuyến bỏ trốn, CÓ THỂ nàng đã để lại số tiền theo đúng cách hắn nói. Dù trong trường hợp nào đi chăng nữa, nàng cũng không có quyền đẩy sự an toàn của người đàn ông Trung Quốc trung thực này vào hiểm nguy bằng cách từ chối nó. Thế nên nàng nói: “Được rồi, John, tôi sẽ giữ nó. Nhưng anh phải ghé lại thăm tôi đấy —” đến đây bà Tretherick ngập ngừng với một nhận thức mới mẻ và bất ngờ về thực tế rằng bất kỳ người đàn ông nào cũng có thể muốn gặp một ai khác ngoài chính nàng — “và, và — cả Carry nữa.”

Khuôn mặt Ah Fe bừng sáng. Hắn thậm chí còn thốt lên một tiếng cười phát ra từ bụng mà chẳng hề mảy may động đậy khóe miệng. Rồi, xốc chiếc giỏ lên vai, hắn cẩn thận khép cửa lại và lặng lẽ lùi xuống cầu thang. Tuy nhiên, ở sảnh dưới, hắn lại gặp một rắc rối bất ngờ trong việc mở cửa chính, và sau khi loay hoay vô ích với ổ khóa trong giây lát, hắn đảo mắt tìm kiếm sự giúp đỡ hoặc hướng dẫn. Nhưng cô nàng hầu phòng người Ireland đã cho hắn vào lại tỏ ra phớt lờ nhu cầu của hắn một cách khinh khỉnh và chẳng thèm xuất hiện.

Một sự cố kỳ bí và đau đớn đã xảy ra, mà tôi sẽ ghi lại một cách đơn giản mà không hề cố gắng giải thích. Trên chiếc bàn ở sảnh, một chiếc khăn quàng cổ, rõ ràng là vật dụng của cô người hầu vừa được nhắc đến ở trên, đang nằm đó. Trong lúc Ah Fe thử mở ổ khóa bằng một tay, tay kia của hắn đặt hờ trên bàn. Đột nhiên, và dường như tự cử động theo ý muốn, chiếc khăn quàng bắt đầu chậm chạp trườn về phía bàn tay của Ah Fe; từ bàn tay Ah Fe, nó bắt đầu bò ngược lên ống tay áo của hắn một cách chậm rãi, mang theo chuyển động quằn quại tựa loài rắn; rồi biến mất đâu đó vào trong các ngóc ngách của chiếc áo blouse. Mà chẳng hề mảy may bộc lộ chút bận tâm hay quan tâm nào trước hiện tượng kỳ lạ này, Ah Fe vẫn tiếp tục thử nghiệm với ổ khóa. Chỉ một khoảnh khắc sau, tấm khăn trải bàn bằng gấm đỏ, dường như bị thúc đẩy bởi cùng một xung lực bí ẩn tương tự, từ từ cuộn tròn lại dưới những ngón tay của Ah Fe và uốn lượn biến mất qua cùng một đường dẫn ngầm kín đáo ấy. Tôi không thể nói được điều kỳ bí nào tiếp theo sẽ xảy ra; bởi đúng lúc này Ah Fe đã khám phá ra bí mật của ổ khóa, và có thể mở tung cánh cửa trùng khớp với âm thanh tiếng bước chân vang lên ở cầu thang nhà bếp. Ah Fe không hề vội vã thực hiện hành động của mình, mà kiên nhẫn xốc chiếc giỏ lên vai, cẩn thận đóng cửa lại đằng sau lưng rồi bước thẳng ra ngoài làn sương mù dày đặc đang bao trùm lấy mặt đất và bầu trời.

Từ khung cửa sổ cao ngút của mình, bà Tretherick dõi theo bóng dáng Ah Fe cho đến khi nó mất hút vào làn mây xám. Trong nỗi cô đơn hiện tại, nàng cảm nhận sâu sắc lòng biết ơn đối với hắn, và có lẽ đã quy chụp những cảm xúc cao cả cùng ý thức về một việc làm tốt cho sự phồng ngực và nở nang của lồng ngực mà thực chất là do sự hiện diện ẩn giấu của chiếc khăn quàng cổ và tấm khăn trải bàn dưới lớp áo blouse gây ra. Bởi vì bà Tretherick vẫn là một người nhạy cảm mang tính thi ca. Khi màn sương xám dần sẫm lại thành đêm tối, nàng kéo Carry xích lại gần mình hơn, và vượt qua những lời lải nhải của đứa trẻ, tiếp tục theo đuổi dòng ký ức mang màu sắc tâm tình và ích kỷ vừa cay đắng vừa nguy hiểm. Sự xuất hiện bất ngờ của Ah Fe đã tái thiết lập liên kết giữa nàng với cuộc sống quá khứ tại Fiddletown. Vượt qua khoảng thời gian trống vắng đầy ảm đạm ở giữa, nàng giờ đây đang lang thang — một cuộc hành trình quá đỗi đáng thương, bướng bỉnh, đầy chông gai và vô ích đến mức chẳng có gì lạ khi cuối cùng Carry đột ngột dừng ngang dòng tâm sự huyên thuyên của nó để vòng đôi tay bé xíu ôm lấy cổ người phụ nữ và dặn nàng đừng khóc nữa.

Chúa phù hộ để tôi không bao giờ cầm cái bút chuyên cống hiến cho việc thuyết giảng các nguyên tắc đạo đức bất di bất dịch mà chép lại lý thuyết riêng của bà Tretherick về khoảng thời gian và tập sự này, với những sự bào chữa yếu ớt, những suy luận phi logic, những lời biện hộ ngây ngô và xin lỗi lỏng lẻo của nàng. Tuy nhiên, dường như trải nghiệm của nàng thực sự khắc nghiệt. Khoản tiền ít ỏi của nàng chẳng mấy chốc đã cạn kiệt. Tại Sacramento, nàng nhận ra rằng việc làm thơ, dù mang lại sức hút cho những cảm xúc cao cả nhất của trái tim con người và ép buộc trái tim chủ bút phải thốt lên những lời tán dương cao quý trên các trang báo, lại tỏ ra hoàn toàn bất lực trong việc chi trả các khoản chi phí sinh hoạt cho nàng và Carry. Sau đó, nàng thử sức với sân khấu, nhưng chuốc lấy thất bại ê chề. Có lẽ cách cảm nhận về các cung bậc cảm xúc của nàng khác biệt so với khán giả tại Sacramento; nhưng chắc chắn là sự hiện diện quyến rũ của nàng, vốn rất hiệu quả ở cự ly gần, lại không đủ sắc nét dưới ánh đèn sân khấu. Nàng có đủ ngưỡng mộ trong hậu trường, nhưng chẳng thể khơi gợi được tình cảm gắn bó lâu dài nào từ khán giả phía dưới. Trong tình cảnh khốn đốn này, nàng sực nhớ ra rằng mình sở hữu một giọng ca — một giọng trầm contralto không quá rộng hay được trau chuốt, nhưng lại ngọt ngào và vô cùng xót xa; và cuối cùng nàng đã giành được một vị trí trong ca đoàn nhà thờ. Nàng giữ công việc ấy suốt ba tháng, mang lại lợi ích tài chính lớn lao cho bản thân, và theo lời đồn, mang lại sự mãn nguyện tột độ cho những quý ông ngồi ở các hàng ghế cuối, những người thường quay mặt về phía nàng trong suốt bài thánh ca cuối cùng.

Tôi nhớ khá rõ về nàng ở thời điểm này. Ánh sáng chiếu xéo qua khung cửa sổ kính màu của ca đoàn St. Dives thường rơi rất dịu dàng lên mái tóc đẹp đẽ của nàng với những tầng lớp xếp chồng màu da hươu, lên những vòm chân mày cong thấp màu đen, và làm sâu sắc thêm những hàng mi xinh xắn che chở đôi mắt nhung Genoa. Thật vô cùng dễ chịu khi ngắm nhìn cái miệng nhỏ nhắn thẳng tắp đóng lại rồi mở ra, hé lộ chớp nhoáng hàm răng trắng ngần, và chứng kiến dòng máu ngây ngô làm ửng hồng đôi má lụa là của nàng mỗi khi bạn chăm chú dõi theo. Bởi vì bà Tretherick vô cùng ngọt ngào nhận thức được sự ngưỡng mộ dành cho mình và, giống như hầu hết những người phụ nữ xinh đẹp, nàng tự thu mình lại dưới ánh mắt của bạn tựa như một con tuấn mã dưới ngọn roi.

Và rồi, dĩ nhiên, rắc rối lại ập đến. Tôi nghe kể lại từ giọng nữ cao — một tiểu thư thậm chí còn sở hữu khả năng phán đoán định kiến vượt trội hơn cả giới tính của cô ta — rằng cách cư xử của bà Tretherick đơn giản là vô cùng đáng xấu hổ; rằng sự tự phụ của nàng là không thể chịu đựng nổi; rằng nếu nàng coi những thành viên còn lại trong ca đoàn là lũ nô lệ, thì cô ta (nữ cao) rất muốn biết điều đó; rằng hành vi của nàng vào Chủ nhật Phục sinh với giọng nam trầm đã thu hút sự chú ý của toàn thể giáo chúng; và chính cô ta đã tận mắt chứng kiến Tiến sĩ Cope ngước lên nhìn tới hai lần trong buổi lễ; rằng bạn bè của cô ta (nữ cao) từng phản đối việc cô ta hát chung ca đoàn với một kẻ từng đứng trên sân khấu, nhưng cô ta đã châm chước cho qua. Thế nhưng cô ta lại nghe được từ nguồn tin cậy nhất rằng bà Tretherick đã trốn theo nhân tình, và đứa trẻ tóc đỏ thỉnh thoảng xuất hiện trong ca đoàn không phải con ruột của nàng. Giọng nam cao thì thầm với tôi đằng sau cây đàn phong cầm rằng bà Tretherick có thói quen ngân dài một nốt ở cuối dòng cốt để giọng hát của nàng kéo dài vương vấn lâu hơn trong lòng giáo chúng — một hành động chỉ có thể quy cho bản tính đạo đức lệch lạc; rằng với tư cách là một đàn ông (anh ta là một nhân viên bán hàng dệt may rất nổi tiếng vào các ngày trong tuần, và hát hò say sưa trông như phát ra từ sau lông mày của mình vào ngày Chủ nhật) — rằng với tư cách là một đàn ông, thưa ngài, anh ta sẽ không tài nào chịu đựng nổi thêm nữa. Chỉ có riêng giọng nam trầm — một gã người Đức thấp lùn với giọng ca trầm đục nặng nề, thứ mà gã có vẻ miễn cưỡng phải gánh vác và khá phiền muộn khi sở hữu nó — là đứng về phía bà Tretherick, khẳng định rằng họ ghen tị với nàng chỉ vì nàng “xinh đẹp”. Cao trào cuối cùng cũng bùng nổ trong một cuộc cãi vã công khai, nơi bà Tretherick sử dụng lưỡi dao bén ngọt của mình với độ chuẩn xác về câu chữ và biệt danh đến mức nữ cao bật khóc nức nở trong cơn cuồng loạn, buộc phải được chồng cô ta và giọng nam trầm dìu ra khỏi ca đoàn. Hành động này đã được chủ ý đánh dấu trước giáo chúng bằng việc lược bỏ khúc solo nữ cao quen thuộc. Bà Tretherick trở về nhà trong cơn hân hoan chiến thắng, nhưng khi vừa đặt chân tới phòng liền hốt hoảng thông báo với Carry rằng từ nay họ chính thức thành những kẻ ăn mày; rằng nàng — người mẹ của nó — vừa tự tay cướp đi miếng bánh khỏi miệng đứa con cưng của mình, để rồi kết thúc bằng việc òa khóc nức nở trong sự ăn năn. Những giọt nước mắt ấy không rơi nhanh chóng như thời kỳ thi ca thuở trước; nhưng một khi đã trào ra, chúng mang theo sức sát thương tê tái. Nàng bị đánh thức bởi một chuyến viếng thăm chính thức từ một thành viên hội đồng giáo xứ — thuộc ủy ban âm nhạc. Bà Tretherick lau khô những hàng mi dài, diện một chiếc nơ cổ mới rồi bước xuống phòng khách. Nàng ở lì dưới đó suốt hai tiếng đồng hồ — một sự kiện có thể đã dấy lên vài lời đàm tiếu nếu như vị thành viên hội đồng ấy không đã có gia đình và sở hữu một bầy con gái lớn đùng. Khi bà Tretherick quay trở lại phòng, nàng tự hát nghêu ngao trước gương và mắng mỏ Carry — nhưng nàng vẫn giữ vững chiếc ghế của mình trong ca đoàn.

Tuy nhiên, chẳng kéo dài được lâu. Chẳng mất bao lâu, kẻ thù của nàng lại nhận thêm được một sự tiếp viện hùng mạnh từ người vợ của vị thành viên hội đồng ủy ban kia. Mụ ta đã đến gặp vài giáo dân và gia đình Tiến sĩ Cope. Hệ quả là, trong một buổi họp tiếp theo của ủy ban âm nhạc, giọng hát của bà Tretherick bị tuyên bố là không phù hợp với quy mô của tòa nhà và nàng được ngỏ ý mời từ chức. Nàng đã làm thế. Nàng đã thất nghiệp suốt hai tháng trời và nguồn tài chính còm cõi gần như cạn kiệt, thì bất ngờ món kho báu của Ah Fe được ném tót vào lòng nàng.

Màn sương xám dần sẫm lại thành đêm đen, những ngọn đèn đường chớp sáng trong cái lạnh run rẩy khi, hoàn toàn chìm đắm trong những ký ức vô tích sự ấy, bà Tretherick vẫn thẫn thờ ngồi bên cửa sổ. Thậm chí Carry đã lẻn đi từ lúc nào chẳng hay; và sự xuất hiện đột ngột của con bé cùng tờ báo buổi tối còn đẫm hơi ẩm trên tay đã đánh thức bà Tretherick, kéo nàng trở lại với thực tại đang diễn ra. Bởi vì bà Tretherick vốn có thói quen săm soi các mục quảng cáo với niềm hy vọng mong manh tìm được một cơ hội việc làm nào đó — nàng chẳng biết là gì — mở ra cho nhu cầu của mình; và Carry đã ghi nhớ thói quen ấy.

Bà Tretherick máy móc khép các cánh chớp lại, thắp nến sáng trưng và mở tờ báo ra. Ánh mắt nàng vô thức rơi vào đoạn tin ngắn thuộc chuyên mục điện tín:

FIDDLETOWN, ngày 7. — Ông James Tretherick, một cư dân lâu năm tại đây, đã qua đời vào tối hôm qua do chứng sảng rượu cấp tính. Ông Tretherick nghiện ngập lâu năm, được cho là do những rắc rối trong gia đình gây ra.

Bà Tretherick không hề giật mình. Nàng lặng lẽ lật sang trang khác của tờ báo và liếc nhìn Carry. Đứa trẻ đang say sưa đọc sách. Bà Tretherick không thốt lên một lời nào, nhưng suốt quãng thời gian còn lại trong buổi tối hôm ấy, nàng trở nên vô cùng im lặng và lạnh lùng. Khi Carry đã thay đồ ngủ và lên giường, bà Tretherick đột ngột quỵ xuống bên mép giường, ôm lấy mái đỏ rực của con bé giữa hai bàn tay rồi cất lời:

“Carry cưng, con có muốn có một người cha khác nữa không?”

“Không ạ,” Carry đáp sau một thoáng suy nghĩ.

“Nhưng một người cha giúp Mẹ chăm sóc con, yêu thương con, sắm cho con những bộ quần áo đẹp, biến con thành một tiểu thư đài các khi con lớn khôn?”

Carry hướng đôi mắt ngái ngủ về phía người đặt câu hỏi. “Mẹ có muốn hông?”

Bà Tretherick bỗng chốc đỏ bừng mặt tận chân tóc. “Đi ngủ đi,” nàng cộc cằn nói rồi quay ngoắt đi.

Nhưng vào lúc nửa đêm, đứa trẻ cảm nhận được đôi vòng tay trắng ngần siết chặt lấy mình, và bị kéo sâu vào một lồng ngực đang phập phồng, thổn thức, để rồi cuối cùng vỡ òa thành những tiếng khóc nghẹn ngào.

“Đừng khy nha mẹ,” Carry thì thầm, với một chút ký ức mơ hồ về đoạn hội thoại vừa diễn ra lúc nãy. “Đừng khy. Em nghĩ là EM SẼ thích có một người cha mới, nếu ông ấy yêu mẹ thật nhiều — thật, thật nhiều cơ!”

Một tháng sau, trước sự ngỡ ngàng của tất cả mọi người, bà Tretherick đã kết hôn. Chú rể hạnh phúc chính là ngài Đại tá Starbottle, người vừa được bầu làm đại diện cho Hạt Calaveras trong hội đồng lập pháp của Bang. Vì tôi không thể ghi chép lại sự kiện này bằng thứ ngôn ngữ nào trau chuốt hơn lời vị phóng viên của tờ THE SACRAMENTO GLOBE, xin phép được trích dẫn lại một vài khoảng thời gian duyên dáng của ông ta. “Những mũi tên tàn nhẫn của vị thần tinh quái gần đây liên tục bắn hạ các bậc hiền triết hào hiệp của chúng ta. Chúng ta xin trích dẫn 'thêm một kẻ bất hạnh nữa.' Nạn nhân mới nhất chính là ngài Nghị sĩ C. Starbottle thuộc Calaveras. Nàng tiên nữ quyến rũ trong câu chuyện này là một góa phụ xinh đẹp, cựu tín đồ của nàng Thespis, và gần đây là nữ thánh Cecilia quyến rũ tại một trong những nhà thờ thời thượng nhất ở San Francisco, nơi cô nhận được mức lương hậu hĩnh.”

Tuy nhiên, tờ THE DUTCH FLAT INTELLIGENCER lại thấy thích thú khi bình luận về sự kiện này bằng thứ tự do hài hước đặc trưng của một nền báo chí phóng khoáng. “Con chiến mã hiếu chiến thuộc phái Dân chủ đến từ Calaveras gần đây đã xuất hiện tại cơ quan lập pháp với một dự luật nhỏ nhằm đổi tên Tretherick thành Starbottle. Người ta gọi đó là giấy chứng nhận kết hôn ở dưới đó. Ông Tretherick vừa chết tròn đúng một tháng; nhưng chúng tôi đoán vị đại tá hào hiệp chắc chẳng sợ ma quỷ đâu.” Thiết tưởng cũng cần phải công bằng với bà Tretherick khi nói rằng chiến thắng của ngài đại tá không hề dễ dàng chút nào. Điểm chung với bản tính e ấp tự nhiên của người phụ nữ còn là sự cản trở từ một đối thủ cạnh tranh — một chủ nhà mai táng thịnh vượng từ Sacramento, kẻ từng nhìn thấy và đem lòng yêu mến bà Tretherick tại rạp hát và nhà thờ, nhưng các thói quen nghề nghiệp đã ngăn cản hắn tiếp xúc xã hội bình thường, và thực tế là chẳng có mối liên hệ công khai nào khác ngoài sự tiếp xúc xã hội mang tính hình thức nhất với phái đẹp. Vì quý ông này đã gom góp được một gia tài kha khá trong thời kỳ hoành hành thuận lợi của một trận dịch bệnh nặng, ngài đại tá coi hắn là một đối thủ nguy hiểm. May mắn thay, vị chủ nhà mai táng lại được mời đến phục vụ nghề nghiệp để khâm liệm cho một đồng nghiệp nghị sĩ — kẻ không may đã ngã xuống dưới nòng súng của ngài đại tá trong một trận quyết đấu danh dự; và hoặc vì e ngại các cân nhắc thể lý trước đối thủ, hoặc vì khôn ngoan kết luận rằng ngài đại tá có giá trị nghề nghiệp lớn hơn, hắn đã rút lui khỏi cuộc đua.

Tuần trăng mật diễn ra ngắn ngủi, và bị chấm dứt bởi một sự cố không may. Trong suốt chuyến du lịch trăng mật của họ, Carry đã được gửi gắm cho em gái của Đại tá Starbottle chăm sóc. Ngay khi trở về thành phố, vừa đặt chân đến chỗ ở mới, bà Starbottle liền tuyên bố ý định lập tức đến nhà cô Culpepper để đón Carry về nhà. Đại tá Starbottle, kẻ từ nãy đến giờ vẫn thể hiện một vẻ bất an nhất định — thứ mà ông ta luôn cố gắng vượt qua bằng những liều kích thích liên tục — cuối cùng đã cài chặt khuy áo trước ngực, và sau khi loạng choạng đi qua đi lại căn phòng vài lần, đột ngột đối mặt với vợ bằng phong thái ấn tượng nhất của mình.

“Anh đã trì hoãn —” vị đại tá lên tiếng với một điệu bộ phô trương càng lúc càng tăng tỷ lệ thuận với nỗi sợ hãi bên trong, cùng giọng điệu ngày càng đớ cứng — “anh đã trì hoãn — có thể nói là hoãn lại việc tuyên bố sự thật rằng đó là nghĩa vụ của anh phải hé lộ với em. Anh không muốn phá vỡ hạnh phúc lứa đôi đầy nắng ấm, làm tàn lụi chồi non hứa hẹn, làm tối tăm bầu trời phu thê bằng những tiết lộ khó chịu. Buộc phải làm thế — thề có Chúa, thưa em, buộc phải làm ngay bây giờ. Đứa trẻ đã đi mất rồi!”

“Đi rồi á!” bà Starbottle thảng thốt lặp lại.

Có cái gì đó trong tông giọng của nàng, trong cái nheo lại đột ngột của đồng tử đôi mắt, suýt chút nữa khiến vị đại tá tỉnh táo hẳn trong giây phút ấy, đồng thời làm xẹp lép lồng ngực ông ta.

“Anh sẽ giải thích tất cả chỉ trong một phút thôi,” ông ta vừa nói vừa xua tay vẻ cầu hòa. “Mọi thứ sẽ được giải thích. Sự kiện — sự kiện — sự kiện u sầu vốn thúc đẩy hạnh phúc của chúng ta — sự quan phòng bí ẩn vốn giải thoát em — giải thoát đứa trẻ! — hiểu chưa?— giải thoát đứa trẻ. Khoảnh khắc Tretherick chết — mọi quyền lợi em có được ở đứa trẻ thông qua hắn — cũng chết theo. Đó là luật pháp. Đứa trẻ thuộc về ai? Tretherick? Tretherick đã chết. Đứa trẻ không thể thuộc về một kẻ đã chết. Mớ nhảm nhí chết tiệt mới thuộc về kẻ đã chết. Nó là con em á? Không! Thế con của ai? Đứa trẻ thuộc về mẹ nó. Hiểu chưa?”

“Nó đâu rồi?” bà Starbottle hỏi, với khuôn mặt tái mét và giọng nói cực kỳ thấp.

“Anh sẽ giải thích tất cả. Đứa trẻ thuộc về mẹ nó. Đó là luật pháp. Anh là luật sư, nhà lập pháp, và là công dân Mỹ. Trợ lý là nghĩa vụ của anh với tư cách là luật sư, nhà lập pháp và công dân Mỹ là phải trao trả đứa trẻ về với người mẹ đau khổ bằng bất cứ giá nào — bất cứ giá nào.”

“Nó đâu rồi?” bà Starbottle lặp lại, đôi mắt vẫn dán chặt vào khuôn mặt ngài đại tá.

“Về với mẹ nó rồi. Về miền Đông trên tàu thủy, ngày hôm qua. Được đưa đi bởi những ngọn gió thuận lợi để đến với người phụ huynh đau khổ. Đúng thế đấy!”

Bà Starbottle không nhúc nhích. Ngài đại tá cảm thấy lồng ngực mình đang xẹp lép từ từ, nhưng cố vịn vào một chiếc ghế để giữ thăng bằng, rồi cố gắng nở nụ cười hào hiệp hiệp sĩ đan xen sự kiên quyết mang tính chấp pháp hướng về phía người phụ nữ đang ngồi trước mặt.

“Cảm xúc của em, thưa em, mang lại vinh dự cho giới tính của em, nhưng hãy cân nhắc tình hình. Hãy cân nhắc cảm xúc của người mẹ — hãy cân nhắc CẢM XÚC CỦA ANH.” Vị đại tá khựng lại, vẫy vẫy chiếc khăn tay màu trắng, cẩn thận nhét nó vào trước ngực, rồi mỉm cười dịu dàng phía trên nó, tựa như qua lớp ren và đăng-ten hướng về phía người phụ nữ trước mặt.

“Tại sao bóng tối lại cứ phải buông rơi tàn phá hai tâm hồn chung một nhịp đập chứ? Đứa trẻ là một đứa trẻ tốt, ngoan, nhưng là con của người khác! Đứa trẻ đã đi rồi, Clar ạ; nhưng không phải mọi thứ đều mất hết đâu, Clar ạ. Cân nhắc đi cưng, em vẫn còn có anh mà!”

Bà Starbottle chồm phắt dậy. “ANH!” nàng thét lên, phát ra một âm trầm từ lồng ngực khiến những chiếc đèn chùm rung bần bật — “Anh ư! Kẻ mà tôi kết hôn chỉ để bố thí cho con bé miếng ăn thức mặc — ANH ư! Một con chó được tôi huýt sáo gọi lại bên cạnh cốt để chặn những gã đàn ông khác tránh xa tôi — ANH ư!”

Nàng nghẹn họng, rồi lao vút qua mặt hắn xộc thẳng vào căn phòng bên trong — nơi từng là phòng của Carry; sau đó nàng lại lướt qua hắn lao xồng xộc vào phòng ngủ của chính mình, rồi bất ngờ xuất hiện trở lại trước mặt hắn, đứng thẳng người, đầy đe dọa, với một ngọn lửa bừng cháy trên gò má, đôi mày cung kính và miệng thẳng đuột chớp nhoáng, cái hàm bạnh ra và chiếc đầu bẹp dí tựa loài rắn.

“Nghe đây!” nàng cất giọng khàn đặc, giống hệt giọng của một đứa con trai mới lớn. “Nghe tôi đây! Nếu anh còn mong có ngày được nhìn thấy tôi một lần nữa, anh phải tìm cho ra đứa con. Nếu anh còn mong có ngày được cất lời nói với tôi, được chạm vào tôi, anh phải mang nó về đây. Bởi vì nó đi đâu, tôi đi đó; anh nghe rõ chưa! Nó đã đi đâu, hãy tìm tôi ở đấy.”

Nàng lướt qua hắn một lần nữa với cử chỉ vung hai tay đầy nữ tính từ khuỷu tay hất xuống, tựa như đang tự giải thoát bản thân khỏi những xiềng xích tưởng tượng nào đó, rồi lao sầm vào phòng ngủ của mình, sập cửa lại và khóa trái cửa. Đại tá Starbottle, dẫu chẳng phải kẻ hèn nhát, lại mang nỗi sợ hãi mang tính mê tín trước một người phụ nữ đang nổi trận lôi đình; và khi lùi lại lúc nàng sượt qua, ông ta đã mất đà ngã nhào bất lực lên chiếc ghế sô-pha. Tại đây, sau một hoặc hai lần cố gắng vô ích để gượng dậy, ông ta đành nằm lì ở đó, thỉnh thoảng lại thốt ra những lời phản đối báng bổ nhưng chẳng hề hoàn toàn rành mạch hay dễ hiểu, cho đến cuối cùng ông ta đầu gục trước sự kiệt quệ của cảm xúc và lượng chất gây tê khổng lồ từ những ly rượu mạnh.

Trong khi đó, ở bên trong, bà Starbottle đang hốt hoảng thu gom những món đồ có giá trị và đóng gói vali, hệt như những gì nàng từng làm một lần trước đây trong xuyên suốt tập sự kỳ lạ này. Có lẽ chút ký ức về chuyện đó đang hiện hữu trong tâm trí nàng; bởi nàng dừng lại, tì đôi má đang bừng cháy lên bàn tay, tựa như nàng lại nhìn thấy bóng dáng đứa trẻ đứng ở ngưỡng cửa và nghe thấy lần nữa giọng nói non nớt cất lên: “Có phải Mẹ đấy không?” Nhưng danh xưng ấy giờ đây đâm thẳng vào tim nàng, và bằng một cử chỉ đầy cuồng nhiệt, bạo liệt, nàng gạt phăng nó đi cùng một giọt nước mắt vừa đọng lại trên khóe mi. Và rồi ngẫu nhiên thay, trong lúc lật giở đống quần áo, nàng chạm phải chiếc dép của đứa trẻ với đoạn dây quai dép bị đứt. Nàng bật lên một tiếng khóc lớn — tiếng khóc đầu tiên nàng thốt ra — rồi ôm chặt nó vào ngực, hôn ngấu nghiến hết lần này đến lần khác, đồng thời đung đưa người qua lại với một cử chỉ đặc trưng của giới tính nàng. Sau đó, nàng mang nó ra cửa sổ để nhìn cho rõ hơn qua làn nước mắt lúc này đã đầm đìa. Ngay lúc ấy, nàng lên một cơn ho dữ dội không tài nào kìm nén nổi bằng chiếc khăn tay áp lên đôi môi đang phát sốt của mình. Và rồi bỗng nhiên nàng trở nên lả đi. Căn phòng dường như lùi xa trước mặt nàng, sàn nhà sụt lún dưới chân; và loạng choạng bước tới chiếc giường, nàng ngã sấp mặt xuống đó với chiếc dép và chiếc khăn tay vẫn áp chặt vào lồng ngực. Khuôn mặt nàng trắng bệch, vành mắt thâm quầng; và có một vết máu trên môi nàng, một vết khác trên chiếc khăn tay, và thêm một vết nữa trên tấm ra trải giường màu trắng tinh.

Gió nổi lên, làm lách cách những khung cửa sổ và lay động rèm cửa trắng theo cách đầy ma quái. Về sau, làn sương xám len lỏi phủ kín các mái nhà, xoa dịu những bề mặt bị gió tơi tả, và bao bọc vạn vật trong một ánh sáng mơ hồ cùng sự bình yên vô biên. Nàng nằm đó vô cùng tĩnh lặng — dẫu trải qua bao giông bão, nàng vẫn là một cô dâu vô cùng xinh đẹp. Và ở phía bên kia cánh cửa đã chốt chặt, chú rể hào hiệp trên chiếc giường tạm bợ của hắn đang ngáy o o một cách bình yên.

Một tuần trước ngày lễ Giáng sinh năm 1870, thị trấn nhỏ Genoa, thuộc Bang New York, phơi bày, có lẽ rõ ràng hơn bất kỳ thời điểm nào khác, sự mỉa mai cay đắng từ những kẻ sáng lập và bảo trợ nó. Một trận bão tuyết cuồn cuộn làm trắng xóa mọi hàng rào, bụi cây, bức tường và cột điện thoại xuôi chiều gió, bao trùm lấy Thủ phủ mang đậm phong cách Ý dịu dàng này, quần thảo ra vào những cột trụ bằng gỗ theo phong cách Doric to lớn trợn trừng của bưu điện và khách sạn, quất vào những cánh chớp xanh buốt giá của những ngôi nhà đẹp nhất, đồng thời phủ lớp bột trắng lên những dáng hình góc cạnh, cứng nhắc, tối tăm trên đường phố. Từ mặt đường nhìn lên, bốn nhà thờ chính của thị trấn sừng sững lạnh lẽo, dẫu cho những ngọn tháp dị hình của chúng đã được che chở một cách nhân ái trong trận bão thấp tà cuồn cuộn. Gần nhà ga xe lửa, nhà nguyện Methodist mới — với vẻ ngoài giống hệt một đầu máy xe lửa khổng lồ được tăng cường thêm một dãy bậc tam cấp phía trước hình chóp trông như cái máy cày tuyết — đứng đó tựa như đang chờ thêm vài ngôi nhà nữa móc nối vào để di chuyển đến một vị trí dễ chịu hơn. Thế nhưng niềm kiêu hãnh của Genoa — Viện Giáo dục Nữ sinh Crammer vĩ đại — vươn dài chiều dài bằng gạch trần trụi và ngẩng cao mái vòm một cách rõ mồn một trên ngọn đồi Parnassian ảm đạm phía trên đại lộ chính. Viện Crammer không hề che đậy sự thật rằng nó là một cơ quan công lập. Một vị khách đứng trên bậc thềm cửa, một gương mặt xinh đẹp bên cửa sổ, đều hiển hiện rõ mồn một cho toàn thể thị trấn trông thấy.

Tiếng còi hú của đầu máy xe lửa chuyến tốc hành miền Bắc lúc bốn giờ chiều chỉ kéo vài kẻ lang thang quen thuộc ra nhà ga. Chỉ duy nhất một hành khách bước xuống, và được chở đi bằng chiếc xe trượt tuyết độc nhất đang đợi sẵn hướng về phía Khách sạn Genoa. Và rồi đoàn tàu lại vút bay, mang theo sự thờ ơ lạnh lùng với những đồng cảm hay tò mò nhân thế đặc trưng của những chuyến tàu tốc hành; chiếc xe đẩy hành lý duy nhất lại được đẩy ngược vào nhà ga; cửa nhà ga bị khóa lại; và nhân viên nhà ga lủi thủi đi về nhà.

Tuy nhiên, tiếng còi đầu máy xe lửa đã đánh thức ý thức tội lỗi của ba thiếu nữ thuộc Viện Crammer — những kẻ lúc ấy đang bí mật thụ hưởng tại cửa hàng bánh ngọt và tiệm bánh kẹo của Mụ Phillips trong một con hẻm nhỏ. Bởi vì ngay cả những quy định tuyệt vời của Viện cũng thất bại trong việc phát triển hoàn toàn thể chất lẫn đạo đức của các học sinh. Họ tuân thủ các quy tắc ăn kiêng xuất sắc ở nơi công cộng, nhưng lại lén lút xâu xé những phần ăn xa hoa từ nhà cung cấp thực phẩm trong làng ở chốn riêng tư. Họ tham dự nhà thờ với sự trang trọng mẫu mực, nhưng lại lơ là liếc mắt đưa tình với các chàng trai trong làng trong suốt buổi lễ. Họ nhận được sự hướng dẫn tốt nhất và khôn ngoan nhất trong giờ học, nhưng lại ngấu nghiến những tiểu thuyết rẻ tiền nhất trong giờ giải lao. Hệ quả của những điều đó là sự tụ họp của những sinh vật trẻ tuổi khá lành mạnh, khá đời thường và vô cùng quyến rũ — mang lại vinh quang vô tận cho Viện. Thậm chí Mụ Phillips — kẻ mà họ đang nợ một khoản tiền khổng lồ — được kích thích bởi tinh thần phấn chấn và sự tươi trẻ của các vị khách, đã tuyên bố rằng việc ngắm nhìn “lũ trẻ nhà đó” khiến bà cảm thấy dễ chịu, thậm chí từng có tiếng là đứng ra che chở cho chúng bằng những lời ngụy biện trơ trẽn.

“Bốn giờ rồi các cậu ơi! Và nếu chúng ta không có mặt ở buổi cầu nguyện trước năm giờ, chúng ta sẽ bị điểm danh đấy,” thiếu nữ cao nhất trong số những trinh nữ ngốc nghếch này cất lời, với chiếc mũi khoằm cùng phong thái nhanh nhẹn điềm tĩnh đặc trưng của một thủ lĩnh, khi cô đứng dậy khỏi ghế. “Cậu cầm sách chưa, Addy?” Addy trưng ra ba cuốn tiểu thuyết trông có vẻ tàn tạ giấu dưới chiếc áo mưa chống thấm nước. “Còn đồ ăn thức uống thì sao, Carry?” Carry chìa ra một gói đồ khả nghi đang phồng to trong túi áo khoác. “Thế thì chuẩn bị xong xuôi rồi. Đi thôi các cậu, lê bước nào — Ghi sổ nợ nhé,” cô bồi thêm, gật đầu chào chủ quán khi họ bước qua cửa. “Tôi sẽ trả tiền khi khoản trợ cấp quý tới của tôi về.”

“Không, Kate,” Carry chen ngang, chìa chiếc ví của mình ra, “để tôi trả; đến lượt tôi mà.”

“Không đời nào!” Kate nói, cong đôi mày đen lên đầy kiêu hãnh, “cho dù cậu có họ hàng giàu có, và tiền trợ cấp đều đặn từ California đi chăng nữa. Không bao giờ! Nào các cậu, tiến lên, hành quân!”

Khi họ vừa đẩy cửa bước ra, một cơn gió lốc suýt hất bay chân họ khỏi mặt đất. Bà Phillips tốt bụng tỏ ra hoang mang. “Ôi Chúa ơi các cháu ơi! Các cháu không được phép ra ngoài trong thời tiết thế này đâu. Tốt hơn là để ta gửi lời nhắn về Viện, rồi dọn cho các cháu một chiếc giường thật ấm áp tối nay ở phòng khách nhà ta.” Nhưng câu nói cuối cùng đã chìm nghỉm trong một tràng tiếng thét bị nén lại một nửa khi đám con gái tay trong tay chạy tót xuống bậc thềm lao vào bão tuyết, rồi vút bay đi mất.

Ngày tháng Mười Hai ngắn ngủi, không được sưởi ấm bởi bất kỳ ánh hoàng hôn rực rỡ nào, đang lụi tàn nhanh chóng. Trời đã tối mịt, không khí đặc quánh những bông tuyết cuồn cuộn. Trong một quãng đường, tinh thần phấn chấn, tuổi trẻ và thậm chí cả sự thiếu kinh nghiệm đã giúp họ kiên cường sải bước; nhưng khi đầy tham vọng thử nghiệm một lối tắt từ đường cái xuyên qua một cánh đồng trống, sức lực của họ cạn kiệt, tiếng cười thưa dần, và những giọt nước mắt bắt đầu đọng lại trong đôi mắt nâu của Carry. Khi họ ra được đường lớn lần nữa, họ đã hoàn toàn kiệt sức. “Chúng ta quay lại thôi,” Carry nói.

“Chúng ta sẽ chẳng bao giờ vượt qua nổi cánh đồng đó lần nữa đâu,” Addy nói.

“Thế thì dừng lại ở ngôi nhà đầu tiên đi,” Carry bảo.

“Ngôi nhà đầu tiên ấy hả,” Addy nheo mắt nhìn qua màn đêm đang sập xuống, “chính là nhà của Squire Robinson.” Cô ném một cái nhìn tinh quái về phía Carry — cái nhìn, ngay cả trong lúc khốn khổ và sợ hãi, cũng kéo dòng máu nóng ửng bừng trên má cô.

“Ồ, đúng thế!” Kate lên tiếng bằng giọng điệu mỉa mai ảm đạm, “dĩ nhiên rồi; dừng lại ở nhà ngài squire bằng mọi giá, để được mời vào uống trà, rồi được chở về nhà sau đó bởi người yêu quý ngài Harry của cậu, kèm theo lời xin lỗi trang trọng từ bà Robinson, và hy vọng rằng các tiểu thư sẽ được dung thứ lần này. Không!” Kate tiếp tục với một năng lượng đột ngột. “Cách đó có thể hợp với CẬU; nhưng tôi sẽ quay về theo cách tôi đã tới — bằng cửa sổ, hoặc chẳng bằng cách nào cả.” Rồi cô chồm tới chớp nhoáng tựa diều hâu vào Carry — kẻ đang bộc lộ xu hướng muốn ngồi thụp xuống đống tuyết mà sụt sùi — và xốc mạnh con bé một cái. “Cậu chuẩn bị lăn ra ngủ tới nơi rồi kìa. Thôi, ngậm miệng lại hết đi — cái gì thế kia?”

Đó là âm thanh của tiếng lục lạc xe trượt tuyết. Trượt xuống phía họ từ bóng tối là một chiếc xe trượt với một hành khách duy nhất. “Cúi thấp đầu xuống các cậu ơi: nếu là người quen biết chúng ta, thì chúng ta tiêu đời.” Nhưng không phải, vì một giọng nói lạ lẫm với tai họ, nhưng vô cùng tử tế và dễ chịu, hỏi xem chủ nhân của nó có thể giúp gì được cho họ không. Khi họ quay người hướng về phía anh ta, họ nhận ra đó là một người đàn ông quấn chiếc áo choàng lông hải ly sang trọng, đội mũ lông hải ly; khuôn mặt anh ta phân nửa bị che khuất bởi chiếc khăn quàng cổ cùng chất liệu, chỉ để lộ một cặp ria mép dài cùng đôi mắt đen sắc bén. “Đó là con trai của ông già Noel đấy!” Addy thì thầm. Lũ con gái cười khúc khích thành tiếng khi trèo lên xe trượt; chúng đã lấy lại được tinh thần ban nãy. “Tôi đưa các cô đi đâu?” người lạ bình thản hỏi. Có những tiếng thì thầm vội vã; rồi Kate bạo dạn lên tiếng: “Đến Viện.” Họ lầm lũi di chuyển lên đồi, cho đến khi tòa nhà tu viện dài dằng dặc hiện sừng sững trước mặt. Người lạ đột ngột kìm cương. “Các cô rành đường hơn tôi,” anh ta nói. “Các cô vào bằng lối nào?” “Qua cửa sổ tầng trệt,” Kate đáp lại bằng sự thẳng thắn đột ngột và gây sốc. “Tôi hiểu rồi!” vị tài xế lạ mặt điềm tĩnh đáp và, nhanh nhẹn bước xuống, tháo những chiếc lục lạc khỏi đám ngựa. “Chúng ta có thể lái xe đến sát tùy ý các cô bây giờ,” anh ta bồi thêm như một lời giải thích. “Anh ta đích thị là con trai của ông già Noel rồi,” Addy thì thầm. “Chúng ta có nên hỏi thăm về bố anh ấy không?” “Im đi!” Kate quyết đoán ra lệnh. “Anh ta là thiên thần ấy chứ.” Cô bồi thêm với một câu vô lý tuyệt vời, tuy nhiên lại được hiểu hoàn hảo bởi những thính giả nữ tính của mình: “Trông chúng ta thảm hại như ba con quỷ sứ ấy.”

Cẩn trọng bám sát các hàng rào, cuối cùng họ dừng lại cách một bức tường tối màu vài bước chân. Người lạ tiến đến hỗ trợ họ bước xuống xe. Vẫn còn chút ánh sáng phản chiếu từ lớp tuyết; và khi anh ta đỡ các tiểu thư xinh đẹp xuống đất, mỗi người đều nhận thức được rằng mình đang trải qua một sự săm soi mãnh liệt nhưng vô cùng lịch thiệp. Anh ta nghiêm túc hỗ trợ họ mở cửa sổ, rồi kín đáo rút lui về phía xe trượt cho đến khi công cuộc đột nhập khó khăn và có phần bối rối hoàn tất. Sau đó anh ta bước tới cửa sổ. “Cảm ơn anh và chúc ngủ ngon!” ba giọng nói thì thầm vọng ra. Một bóng người vẫn còn nán lại. Người lạ rướn người qua bệ cửa sổ. “Các cô có phiền không nếu tôi châm điếu thuốc ở đây? Nó có thể thu hút sự chú ý nếu tôi quẹt diêm ở bên ngoài.” Dưới ánh sáng bật lóe lên, anh ta nhìn thấy bóng dáng Kate được đóng khung vô cùng quyến rũ bởi khung cửa sổ. Que diêm cháy lụi dần trong ngón tay anh ta. Kate tinh quái mỉm cười. Cô nàng thông minh sắc sảo đã sớm phát hiện ra cái cớ ngớ ngẩn đáng thương ấy. Nếu không vì thế thì sao cô lại đứng ở vị trí đầu lớp, và sao những bậc phụ huynh cưng chiều lại phải tốn tiền học phí suốt ba năm trời?

Cơn bão đã tạnh, và mặt trời đang chiếu rọi khá vui tươi trong phòng ôn tập phía đông vào sáng hôm sau khi cô Kate — kẻ có chỗ ngồi gần cửa sổ nhất — đặt tay lên ngực đầy bi ai, làm bộ ngã nhào với vẻ ngượng ngùng và kích động tột độ lên vai Carry, cô bạn hàng xóm. “ANH ẤY đến rồi,” cô thều thào trong tiếng thì thầm đầy hồi hộp. “Ai cơ?” Carry đồng cảm hỏi, kẻ chưa bao giờ hiểu rõ nổi khi nào Kate nói thật. “Ai cơ? — Thì, người đàn ông đã cứu chúng ta đêm qua chứ ai! Tớ vừa thấy anh ấy lái xe đến trước cửa lúc nãy. Đừng nói gì cả; tớ sẽ thấy khá hơn ngay thôi — đấy!” cô nói, và kẻ đạo đức giả trơ trẽn ấy bi ai lướt bàn tay qua trán mình với phong thái đầy bi kịch.

“Anh ấy muốn gì chứ nhỉ?” Carry hỏi, cơn tò mò đã bị khơi gợi. “Tớ không biết,” Kate đáp, đột ngột quay trở lại với sự hoài nghi u ám. “Có lẽ là gửi năm đứa con gái vào trường học; có lẽ là dặn dò cô vợ trẻ của mình, và cảnh cáo cô ta tránh xa chúng ta ra.”

“Trông anh ấy đâu có già, và cũng chẳng giống một người đã có gia đình,” Addy trầm ngâm phụ họa.

“Đó là thủ đoạn của anh ta đấy, đồ ngốc ạ!” Kate khinh bỉ đáp. “Cậu chẳng bao giờ có thể đoán trước được bất cứ điều gì về những gã đàn ông này đâu, chúng xảo trá lắm. Vả lại, đó chính là số phận của tớ!”

“Này, Kate,” Carry bắt đầu, với vẻ quan ngại thực sự.

“Im đi! Cô Walker đang nói gì kìa,” Kate vừa nói vừa cười khúc khích.

“Các tiểu thư vui lòng chú ý,” một giọng nói chậm rãi, làm cho có lệ vang lên. “Em Carry Tretherick được gọi xuống phòng khách.”

Trong khi đó, anh Jack Prince — cái tên được ghi trên danh thiếp, cùng hàng loạt lá thư và giấy giới thiệu trình lên Mục sư Crammer — đang rảo bước trong căn phòng có phần khắc nghiêm được công khai gọi là “phòng tiếp khách” và được học sinh gọi riêng là “luyện ngục”. Đôi mắt sắc bén của anh đã thu trọn vào tầm mắt các chi tiết cứng nhắc khác nhau, từ chiếc máy sưởi hơi nước phẳng lì, trông giống như một chiếc bánh quy soda tráng men khổng lồ dùng để sưởi ấm một góc phòng cho đến bức tượng bán thân hoành tráng của Tiến sĩ Crammer làm lạnh ngắt góc còn lại một cách tuyệt vọng; từ bài Kinh Lạy Cha, được thực hiện bởi một cựu giáo viên luyện chữ với vô số biến thể thư pháp trang trọng miễn phí đến mức làm giảm đáng kể giá trị nghiêm túc của tác phẩm, cho đến ba bức phong cảnh Genoa từ Viện mà chẳng ai nhận ra nổi, được vẽ trực tiếp tại hiện trường bởi giáo viên mỹ thuật; từ hai đoạn Kinh Thánh được minh họa bằng chữ cái tiếng Anh, quá ư cách biệt và kinh hoàng đến mức làm tê liệt mọi hứng thú con người, cho đến bức ảnh chụp tập thể lớp lớn, nơi những cô gái xinh đẹp nhất mang làn da ngăm đen như người Ethiopia, và dường như đang ngồi chồng lên đầu và vai nhau. Các ngón tay anh lướt qua một cách thờ thẫn những trang danh mục trường học, tuyển tập BÀI GIẢNG của Tiến sĩ Crammer, THƠ của Henry Kirke White, các BÀI CA CỦA NƠI THÁNH ĐƯỜNG và CUỘC ĐỜI CỦA NHỮNG NGƯỜI NỔI TIẾNG. Trí tưởng tượng của anh, vốn là một thứ hoạt động đầy bồn chồn, đã lướt qua những cuộc chia tay và hội ngộ từng diễn ra ở nơi này, và tự hỏi tại sao căn phòng này vẫn giữ lại quá ít hương vị của nhân tính; thực sự tôi e rằng anh đã gần như quên mất mục đích chuyến viếng thăm của mình khi cánh cửa bật mở, và Carry Tretherick hiện diện trước mặt anh.

Đó là một trong những khuôn mặt anh đã nhìn thấy vào đêm hôm trước, thậm chí còn xinh đẹp hơn cả tưởng tượng lúc bấy giờ; thế nhưng tôi nghĩ anh vẫn nhận thức được chút thất vọng nào đó, mà chẳng rõ chính xác lý do vì sao. Mái tóc uốn lượn rậm rạp của cô mang sắc màu vàng đồng tiền xu, làn da mang vẻ mỏng manh tựa đóa hoa kỳ lạ, đôi mắt nâu mang màu sắc của rong biển dưới vùng nước sâu. Chắc chắn không phải nhan sắc của cô đã làm anh thất vọng.

Vốn chẳng sở hữu sự nhạy cảm với ấn tượng như anh, bản thân Carry cũng cảm thấy mơ hồ không kém trong sự bất an. Cô nhìn thấy trước mặt mình một trong những người đàn ông mà phái đẹp thường khái quát hóa một cách mơ hồ là “bảnh bao”, nghĩa là hoàn hảo trong mọi chi tiết bề ngoài về phong cách, trang phục, tác phong và đường nét. Thế nhưng lại có một phẩm chất phi truyền thống rõ rệt ở anh ta: anh ta hoàn toàn không giống bất kỳ thứ gì hay bất kỳ ai mà cô có thể nhớ nổi; và vì các thuộc tính nguyên bản thường dễ gây hoang mang cũng như thu hút mọi người, cô không hoàn toàn có thiện cảm với anh ta.

“Anh khó lòng hy vọng rằng,” anh mở đầu một cách dễ chịu, “em vẫn nhớ ra anh. Đã mười một tuổi trôi qua, và khi đó em còn là một cô bé rất nhỏ. Anh e rằng mình thậm chí không dám nhận đã tận hưởng sự thân thiết từng có giữa một đứa trẻ lên sáu và một thanh niên đôi mươi mốt tuổi. Anh không nghĩ mình từng là kẻ thích trẻ con. Nhưng anh biết rất rõ mẹ em. Anh là chủ bút tờ AVALANCHE ở Fiddletown khi bà ấy đưa em đến San Francisco.”

“Ý anh là mẹ kế của em; bà ấy không phải mẹ ruột của em đâu, anh biết đấy,” Carry nhanh nhẩu chen ngang.

Anh Prince tò mò nhìn cô. “Ý anh là mẹ kế của em,” anh nghiêm túc nói. “Anh chưa từng có vinh dự được gặp mẹ ruột của em.”

“Vâng; MẸ chưa từng đặt chân tới California mười hai năm nay rồi.”

Có một sự nhấn mạnh có chủ ý vào danh xưng và sự phân biệt ấy bắt đầu khiến Prince cảm thấy lạnh lùng thú vị sau khi sự kinh ngạc ban đầu qua đi.

“Vì anh đến từ mẹ kế của em bây giờ,” anh tiếp tục với một nụ cười nhạt, “anh đành phải kéo em quay ngược lại vài khoảnh khắc về thời điểm đó. Sau cái chết của cha em, mẹ em — ý anh là mẹ kế em — đã nhận ra thực tế rằng mẹ ruột của em, người vợ đầu tiên của ông Tretherick, mới chính là người giám hộ hợp pháp lẫn đạo đức của em và, dẫu trái ngược với ý nguyện và tình cảm của bà, vẫn trao trả em vào sự chăm sóc của bà ấy.”

“Mẹ kế của em tái hôn chỉ trong vòng một tháng sau khi cha qua đời, và tống cổ em về nhà,” Carry nói thẳng thừng, kèm theo một cái hất đầu nhẹ tênh.

Anh Prince mỉm cười ngọt ngào và có vẻ đầy đồng cảm đến mức Carry bắt đầu có cảm tình với anh. Chẳng buồn để tâm đến sự ngắt quãng đó, anh tiếp tục: “Sau khi mẹ kế em hoàn tất hành động công lý đơn giản ấy, bà đã đi đến thỏa thuận với mẹ ruột của em rằng sẽ chi trả toàn bộ chi phí học tập của em cho đến năm em mười tám tuổi, khi đó em sẽ được quyền lựa chọn và quyết định xem ai trong hai người sẽ là người giám hộ tiếp theo của em, và em muốn chung sống với ai. Thỏa thuận này, anh nghĩ, em đã sớm biết rồi, và tin rằng em cũng đã nắm rõ vào thời điểm đó.”

“Khi đó em chỉ là một đứa trẻ,” Carry đáp.

“Chắc chắn rồi,” anh Prince đáp lại với nụ cười y hệt. “Tuy nhiên, những điều kiện ấy, anh nghĩ, chưa bao giờ gây áp lực cho em hay mẹ em cả; và thời điểm duy nhất chúng có khả năng mang lại cho em chút phiền toái chính là lúc em phải đưa ra quyết định lựa chọn người giám hộ. Đó sẽ là vào sinh nhật lần thứ mười tám của em — hình như là ngày hai mươi tháng này.”

Carry im lặng.

“Xin đừng nghĩ rằng anh đến đây để nhận quyết định của em, ngay cả khi nó đã được định đoạt sẵn. Anh chỉ đến để thông báo rằng mẹ kế của em, bà Starbottle, sẽ có mặt ở thị trấn vào ngày mai và sẽ dừng chân vài ngày tại khách sạn. Nếu em muốn gặp bà ấy trước khi đưa ra quyết định, bà ấy sẽ rất vui được gặp em. Tuy nhiên, bà ấy không muốn làm bất cứ điều gì gây ảnh hưởng đến phán quyết của em.”

“Mẹ có biết bà ấy sắp tới đây không?” Carry vội vã hỏi.

“Anh không rõ,” Prince nghiêm túc đáp. “Anh chỉ biết rằng nếu em quyết định gặp bà Starbottle, điều đó sẽ được thực hiện với sự cho phép của mẹ em. Bà Starbottle sẽ tôn trọng một cách thiêng liêng phần thỏa thuận này, được thiết lập từ mười năm trước. Nhưng sức khỏe của bà ấy rất kém; và sự thay đổi cùng không gian yên tĩnh của vùng đồng quê trong vài ngày có thể sẽ có ích cho bà.” Anh Prince đăm đăm dán đôi mắt sắc bén, sáng rực của mình vào thiếu nữ và gần như nín thở chờ cô lên tiếng.

“Mẹ sắp lên đây vào hôm nay hoặc ngày mai,” cô nói, ngước nhìn lên.

“À!” anh Prince thốt lên với nụ cười ngọt ngào và lả lơi.

“Đại tá Starbottle có ở đây cùng không ạ?” Carry hỏi sau một khoảng lặng.

“Đại tá Starbottle đã qua đời. Mẹ kế của em lại một lần nữa trở thành góa phụ.”

“Chết rồi ạ!” Carry lặp lại.

“Vâng,” Prince đáp. “Mẹ kế của em vô cùng bất hạnh khi phải sống sót lâu hơn những tình cảm của chính mình.”

Carry không hiểu ý anh là gì và biểu lộ rõ điều đó qua ánh mắt. Anh Prince trấn an cười nhẹ.

Chẳng mấy chốc Carry bắt đầu sụt sùi.

Anh Prince dịu dàng bước đến bên ghế của cô.

“Anh e rằng,” anh nói với một ánh sáng kỳ lạ trong mắt và khóe môi nhếch lên vô cùng đặc biệt — “anh e rằng em đang bận tâm chuyện này quá sâu sắc. Sẽ còn vài ngày nữa trước khi em buộc phải đưa ra quyết định. Hãy nói chuyện khác đi nhé. Anh hy vọng em không bị cảm lạnh vào tối hôm qua chứ.”

Khuôn mặt Carry bừng sáng trở lại với những chiếc lúm đồng tiền.

“Chắc các anh phải nghĩ chúng em quái dị lắm! Tệ thật khi cứ bắt anh phiền toái thế này.”

“Không phiền chút nào, anh đảm bảo đấy. Ý thức về phép tắc của anh,” anh nói với vẻ ra điều ngoan ngoãn, “vốn có thể bị tổn thương nếu anh được gọi đến để giúp ba thiếu nữ trốn ra khỏi cửa sổ phòng học vào ban đêm, lại cảm thấy vô cùng thỏa mãn khi được giúp họ trốn ngược trở vào.” Tiếng chuông cửa vang lên inh ỏi, và anh Prince đứng dậy. “Cứ thong thả thời gian, và suy nghĩ thật kỹ trước khi đưa ra quyết định nhé.” Nhưng thính giác và sự chú ý của Carry đã bị thu hút bởi những âm thanh trò chuyện ngoài hành lang. Ngay khoảnh khắc đó, cánh cửa bật mở và người hầu thông báo: “Bà Tretherick và ông Robinson.”

Chuyến tàu buổi chiều vừa réo lên tiếng còi phản đối quen thuộc vì dừng chân tại Genoa thì anh Jack Prince tiến vào vùng ngoại ô thị trấn và lái xe về hướng khách sạn của mình. Anh mệt mỏi và đầy hoài nghi. Chuyến lái xe kéo dài dăm mười dặm qua những ngôi làng ngoại ô kém xinh xắn, lướt qua những trang trại kinh tế nhỏ bé và những căn biệt thự gớm ghiếc vi phạm gu thẩm mỹ khắt khe của anh, tôi e rằng đã đẩy quý ông ấy vào tâm trạng xoi mói, cáu bẳn. Anh thậm chí đã định tránh mặt gã chủ trọ lầm lì khi lái xe tới cửa; nhưng tay chức sắc đó đã chặn đầu anh ngay bậc thềm. “Có một vị phu nhân ở phòng khách đang đợi anh đấy.” Anh Prince vội vã chạy lên lầu, bước vào phòng đúng lúc bà Starbottle lao vút về phía anh.

Nàng đã đổi khác một cách đáng buồn trong mười năm qua. Vóc dáng của nàng tiêu tụy đi một nửa so với trước đây. Những đường cong tuyệt mỹ trên ngực và vai nàng đã bị gãy khúc hoặc đảo ngược. Cánh tay từng đầy đặn, tròn trịa nay teo tóp trong ống áo; và những chiếc vòng vàng ôm lấy cổ tay gầy guộc suýt trượt khỏi bàn tay nàng khi những ngón tay dài, gầy guộc túm chặt lấy bàn tay Jack trong cơn co giật. Gò má nàng vào buổi chiều hôm ấy được tô điểm bởi cơn sốt hồng hào; ẩn đâu đó trong những hõm má ấy là những chiếc lúm đồng tiền từ thuở nào, nhưng nấm mồ của chúng đã bị lãng quên. Đôi mắt long lanh của nàng vẫn rất đẹp, dẫu các hốc mắt sâu hoắm hơn trước. Miệng nàng vẫn ngọt ngào, dẫu đôi môi dễ dàng hé mở hơn để lộ hàm răng nhỏ ngay cả khi đang thở, và khoe ra nhiều hơn so với trước kia. Vẻ vang quang của mái tóc vàng óng vẫn còn đó: nó mịn màng hơn, mượt mà hơn và mang tính ethereal hơn, tuy nhiên ngay cả với số lượng ấy vẫn thất bại trong việc che lấp những hõm sâu trên thái dương xanh ngắt gân xanh.

“Clara!” Jack trách móc.

“Ôi, tha thứ cho em, Jack!” nàng nói, ngã khụy xuống ghế nhưng vẫn bám chặt lấy tay anh — “tha thứ cho em, anh yêu; nhưng em không thể chờ đợi thêm được nữa. Em sẽ chết mất, Jack — chết trước khi đêm nay qua đi. Hãy chịu đựng em thêm chút nữa (sẽ không lâu đâu), nhưng hãy để em ở lại. Em có thể không gặp con bé, em biết thế; em sẽ chẳng nói gì với nó cả: nhưng thật tuyệt vời biết bao khi cảm thấy cuối cùng em đã ở gần nó, rằng em đang hít thở bầu không khí chung với đứa con cưng của mình. Em khá hơn rồi đấy, Jack, thực sự là vậy. Và anh đã gặp nó hôm nay chưa? Nó trông thế nào? Nó nói gì? Kể cho em nghe hết đi, mọi thứ đi, Jack. Nó có xinh đẹp không? Người ta bảo nó thế. Nó đã lớn chưa? Anh có nhận ra nó không? Nó sẽ đến chứ, Jack? Có lẽ nó đã ở đây rồi; có lẽ —” nàng chồm dậy với sự kích động run rẩy, đảo mắt nhìn về phía cửa — “có lẽ bây giờ nó đang ở đây. Sao anh không nói gì thế, Jack? Kể cho em nghe tất cả đi.”

Đôi mắt sắc bén nhìn xuống đôi mắt nàng đang long lanh chứa chan một thứ tình cảm dịu dàng vô hạn mà có lẽ chẳng ai ngoài nàng tin là chúng có khả năng biểu lộ.

“Clara,” anh dịu dàng và vui vẻ nói, “hãy cố bình tâm lại nào. Em đang run lẩy bẩy vì mệt mỏi và kích động suốt chuyến đi đấy. Anh đã gặp Carry; nó khỏe mạnh và xinh đẹp. Hãy bằng lòng với điều đó trước đã.”

Sự kiên quyết dịu dàng của anh đã trấn an và làm dịu nàng lúc bấy giờ, hệt như những gì anh từng làm trước đây. Vuốt ve bàn tay gầy gò của nàng, anh cất lời sau một khoảng lặng, “Carry đã từng viết thư cho em bao giờ chưa?”

“Hai lần, cảm ơn em vì vài món quà. Chúng chỉ là những lá thư tuổi học trò thôi,” nàng lo lắng đáp lại sự gặng hỏi từ đôi mắt anh.

“Nó có bao giờ biết về những rắc rối của em không? Về sự nghèo túng, về những sự hy sinh em đã làm để trả tiền học phí cho nó, về việc em mang quần áo và trang sức đi cầm cố, về việc em —”

“Không, không!” người phụ nữ nhanh chóng ngắt lời: “Không! Làm sao nó biết được? Em chẳng có kẻ thù nào tàn nhẫn đến mức kể cho nó nghe chuyện đó đâu.”

“Nhưng nếu nó — hoặc bà Tretherick — nghe được thì sao? Nếu Carry nghĩ em nghèo túng và không đủ khả năng nuôi dưỡng nó đàng hoàng, điều đó có thể ảnh hưởng đến quyết định của nó. Mới lớn thường thích thú vị thế mà sự giàu có mang lại. Nó có thể có những người bạn giàu có, thậm chí có cả người yêu.”

Bà Starbottle giật mình trước câu nói cuối cùng. “Nhưng,” nàng hăng hái nói, siết chặt tay Jack, “khi anh tìm thấy em đang ốm đau và bất lực ở Sacramento, khi anh — xin Chúa phù hộ anh vì điều đó, Jack! — đề nghị giúp em về miền Đông, anh đã bảo rằng anh biết điều gì đó, anh có một kế hoạch nào đó, sẽ giúp em và Carry độc lập.”

“Đúng thế,” Jack vội vã nói; “nhưng anh muốn em phải khỏe mạnh và bình phục trước đã. Và, giờ khi em đã bình tĩnh hơn, em hãy nghe anh kể về chuyến viếng thăm trường học nhé.”

Chính lúc đó anh Jack Prince đã tiến hành mô tả lại buổi phỏng vấn được ghi chép lại từ trước, với sự tinh tế và kín đáo phi thường khiến bản tường thuật của chính tôi trở nên hổ thẹn. Không hề che giấu một sự thật nào, không bỏ sót một từ hay chi tiết nào, anh vẫn khéo léo phủ lên tập sự tản mạn ấy một lớp màn bọc thi ca, thổi hồn vào nữ anh hùng một bầu không khí lãng mạn hồng hào, dẫu có lẽ không hoàn toàn hoàn toàn tưởng tượng, nhưng tôi e rằng đã thể hiện cái thiên tài từng làm cho các trang báo của tờ THE FIDDLETOWN AVALANCHE trở nên vừa lôi cuốn vừa mang tính giáo dục cách đây mười năm. Phải đến khi nhìn thấy sắc mặt đang bừng lên cùng hơi thở dồn dập của người nghe đầy háo hức, anh mới cảm thấy nhói lên sự tự trách mình. “Xin Chúa phù hộ nàng và tha thứ cho tôi!” anh lầm bầm qua kẽ răng nghiến chặt; “nhưng làm sao tôi có thể kể hết TẤT CẢ cho nàng lúc này đây!”

Đêm hôm đó, khi bà Starbottle đặt chiếc đầu mệt mỏi lên gối, nàng cố hình dung ra khoảnh khắc Carry đang ngủ say bình yên trong tòa nhà trường học lớn trên đồi; và đó là một sự an ủi hiếm hoi đối với người phụ nữ ngu ngốc, đầy khao khát này khi biết rằng mình ở gần con bé đến thế. Nhưng ở thời điểm này, Carry đang ngồi bên mép giường, quần áo mặc dở dang, bĩu đôi môi xinh đẹp và xoắn những lọn tóc sư tử dài giữa những ngón tay trong lúc cô Kate Van Corlear — người được quấn một cách đầy bi kịch trong chiếc chăn trắng dài, đôi mắt đen lóe sáng và chiếc mũi quý tộc hếch cao lên tận trời — đứng sừng sững trên đầu cô như một bóng ma phẫn nộ đầy căm hờn; bởi vì tối hôm đó Carry đã trút hết những nỗi niềm thống khổ và tiểu sử của mình cho cô Kate nghe, và cô thiếu nữ trẻ ấy đã “chứng tỏ mình chẳng phải bạn bè gì” khi rơi vào trạng thái phẫn nộ dữ dội trước sự “vô ơn” của Carry, đồng thời công khai và trơ trẽn ủng hộ quyền lợi của bà Starbottle. “Này nhé, nếu một nửa những gì cậu kể với tôi là sự thật, mẹ cậu và cái đám nhà Robinson ấy không chỉ biến cậu thành một đứa hèn nhát mà còn thành một đứa rởm đời, cô bé ạ. Tôn kính với chả quý phái! Nhìn xem, gia đình tôi đã có từ hàng thế kỷ trước nhà Tretherick; nhưng nếu gia đình tôi từng đối xử với tôi theo cách này, rồi sau đó bắt tôi quay lưng với người bạn thân thiết nhất của mình, tôi sẽ huýt sáo đuổi cổ chúng đi ngay lập tức;” và đến đây Kate búng tay cái bét, trừng đôi mày đen và đảo mắt khắp phòng như thể đang lùng sục một kẻ phản bội nhà Van Corlear.

“Cậu cứ nói thế này chỉ vì cậu đã phải lòng cái anh chàng Prince đó thôi,” Carry phản bác.

Trong thứ tiếng lóng đồi trụy của thời kỳ ấy, thứ thậm chí đã len lỏi vào cả những tu viện trinh nguyên của Viện Crammer, cô Kate — như sau này cô tự miêu tả — đã ngay lập tức “lao vào tẩn cho con bé một trận”.

Đầu tiên, bằng một cái hất đầu, cô hất mái tóc đen dài sang một bên vai, rồi buông một đầu chiếc khăn quàng từ vai bên kia tựa như áo chùng của trinh nữ đền thờ, bước đến trước mặt Carry với dáng đi cổ điển được phóng đại một cách có chủ đích. “Và nếu tôi trót thế thì sao hả cô bé! Giả sử tôi vô tình nhận ra một quý ông chân chính khi trông thấy anh ấy thì sao! Giả sử tôi vô tình nhận ra rằng giữa hàng ngàn bản sao truyền thống, quy ước và yếu đuối của tổ tiên chúng như cái gã Harry Robinson kia, cậu chẳng tài nào tìm ra nổi một quý ông nguyên bản, độc lập và cá tính như Hoàng tử của cậu đâu! Đi ngủ đi cô bé, và cầu xin Chúa rằng anh ấy ĐÍCH THỊ là Hoàng tử của CẬU đi. Hãy xin cho mình một trái tim ăn năn biết ơn, và cảm ơn Chúa đặc biệt vì đã gửi đến cho cậu một người bạn như Kate Van Corlear.” Tuy nhiên, sau một màn chào từ biệt mang đậm tính kịch trường, cô lại xuất hiện trở lại vào khoảnh khắc tiếp theo tựa như một tia chớp trắng thẳng đuột, đặt một nụ hôn giữa trán Carry và biến mất.

Ngày hôm sau là một ngày mệt mỏi đối với Jack Prince. Anh bị thuyết phục trong tâm trí rằng Carry sẽ không đến; thế nhưng để che giấu nhận thức này khỏi bà Starbottle, để đối đáp niềm hy vọng ngây thơ của nàng với một mức độ tin tưởng bề ngoài tương đương, quả là một nhiệm vụ khó khăn và trắc trở. Anh đã định đánh lạc hướng tâm trí nàng bằng cách đưa nàng đi dạo một vòng thật xa; nhưng nàng sợ rằng Carry có thể ghé qua trong lúc nàng vắng nhà; và sức khỏe của nàng, anh buộc phải thừa nhận, đã suy giảm nghiêm trọng. Khi anh nhìn vào đôi mắt to lớn, rõ rành rành đầy vẻ kính sợ ấy của nàng, một điều gì đó mà anh luôn cố gắng giấu kín khỏi tâm trí — trì hoãn từng ngày việc suy ngẫm — cứ liên tục khẳng định trực tiếp vào ý thức nội tâm của anh. Anh bắt đầu hoài nghi về tính khôn ngoan và sự sáng suốt trong cách giải quyết của mình. Anh nhớ lại từng chi tiết trong buổi phỏng vấn với Carry, và suýt tin rằng sự thất bại của nó là do chính anh gây ra. Dẫu vậy, bà Starbottle vẫn vô cùng kiên nhẫn và tự tin; chính sự tự tin của nàng đã lay chuyển niềm tin vào phán quyết của chính anh. Khi sức khỏe đủ cho phép, nàng được đỡ ngồi lên ghế bên cửa sổ, nơi nàng có thể trông thấy trường học và lối ra vào khách sạn. Ở những khoảng giữa, nàng phác thảo những kế hoạch tương lai thật dễ chịu, và vẽ ra viễn cảnh về một ngôi nhà vùng quê. Nàng có một sở thích kỳ lạ, theo góc nhìn của Prince, với vị trí hiện tại; nhưng điều đáng chú ý là tương lai được phác họa như thế luôn là một chốn yên bình và tĩnh lặng. Nàng tin rằng mình sẽ sớm khỏe lại; thực tế, nàng nghĩ mình hiện giờ đã khá hơn trước rất nhiều, nhưng có lẽ sẽ mất một thời gian dài trước khi nàng thực sự phục hồi hoàn toàn. Nàng cứ thì thầm mãi những điều như thế cho đến khi Jack phải lao hụt hơi xuống phòng bar, gọi những loại rượu mà anh chẳng thèm uống, châm những điếu thuốc mà anh chẳng thèm hút, trò chuyện với những kẻ mà anh chẳng thèm lắng nghe, và hành xử y hệt như cái cách phái mạnh của chúng ta hay làm trong những giai đoạn thử thách và bối rối tế nhị.

Ngày tàn đi với bầu trời mây xám và cơn gió buốt giá, cắn da cắn thịt. Cùng với màn đêm buông xuống là vài bông tuyết lang thang rơi rớt. Nàng vẫn bình thản và đầy hy vọng; và khi Jack đẩy xe lăn cho nàng rời khỏi cửa sổ hướng về phía lò sưởi, nàng giải thích cho anh nghe rằng vì học kỳ sắp kết thúc, Carry có lẽ bị giữ lại học tập rất sát sao suốt cả ngày và chỉ có thể rời trường vào ban đêm. Thế nên nàng thức trắng phần lớn buổi tối, chải chuốt mái tóc mượt mà và, trong giới hạn sức khỏe cho phép, chuẩn bị một bộ trang phục tươm tất để đón tiếp vị khách của mình. “Chúng ta không được làm con bé hoảng sợ, Jack,” nàng vừa nói vừa ngụy biện với chút ít nét điệu đà thuở trước.

Đó là một sự nhẹ nhõm khi vào lúc mười giờ, Jack nhận được tin nhắn từ chủ khách sạn, thông báo rằng vị bác sĩ muốn gặp anh một phút ở tầng dưới. Khi Jack bước vào căn phòng khách tối mờ, ảm đạm, anh quan sát thấy bóng dáng trùm áo trùm đầu của một người phụ nữ gần lò sưởi. Anh định quay người bước ra thì một giọng nói mà anh nhớ rất rõ vui vẻ cất lên:

“Ôi, mọi chuyện ổn cả rồi! Em là bác sĩ đây.”

Chiếc áo trùm được hất tung ra, và Prince nhìn thấy mái tóc đen nhánh cùng đôi mắt đen láy đầy táo bạo của Kate Van Corlear.

“Đừng hỏi han gì cả. Em là bác sĩ, và đây là đơn thuốc của em,” và cô chỉ về phía Carry đang nửa hoảng sợ nửa sụt sùi ở góc phòng — “cần phải thi hành ngay lập tức.”

“Thế bà Tretherick đã đồng ý chưa?”

“Cấm đời nào, nếu em hiểu rõ tâm tính của người phụ nữ đó,” Kate xấc láo đáp.

“Thế em trốn ra bằng cách nào?” Prince nghiêm túc hỏi.

“BẰNG CỬA SỔ.”

Khi anh Prince để lại Carry trong vòng tay của mẹ kế, anh quay trở lại phòng khách.

“Sao rồi?” Kate đòi câu trả lời.

“Nó sẽ ở lại — và cậu cũng thế, tôi hy vọng vậy — tối nay.”

“Vì tớ chưa đủ mười tám tuổi, chưa phải là bà chủ của chính mình vào ngày hai mươi, và vì tớ không có một mụ mẹ kế bệnh hoạn nào cả, nên tớ không ở.”

“Thế cậu sẽ cho tôi vinh dự được hộ tống cậu vượt qua cửa sổ một lần nữa an toàn chứ?”

Khi anh Prince quay trở lại một tiếng sau đó, anh thấy Carry đang ngồi trên một chiếc đẩu thấp dưới chân bà Starbottle. Đầu con bé gối lên đùi mẹ kế, và nó đã khóc lóc thiếp đi lúc nào không hay. Bà Starbottle đưa ngón tay lên môi. “Tôi đã bảo là nó sẽ đến mà. Chúa phù hộ anh, Jack! Và chúc ngủ ngon.”

Sáng hôm sau, bà Tretherick đầy phẫn nộ, Mục sư Asa Crammer, vị hiệu trưởng với dáng vẻ bị tổn thương, và ông Joel Robinson, Sr., mang dáng vẻ đáng kính đầy tự mãn, đã ghé thăm anh Prince. Đó là một cuộc họp căng thẳng, kết thúc bằng yêu cầu đòi lại Carry. “Chúng tôi chắc chắn không thể thừa nhận hành vi can thiệp này,” bà Tretherick — một người phụ nữ ăn mặc thời trang nhưng diện mạo lu mờ — phát biểu. “Đã vài ngày nữa mới hết hạn thỏa thuận của chúng tôi; và chúng tôi không cảm thấy, trong hoàn cảnh này, là có lý do chính đáng để giải phóng bà Starbottle khỏi các điều kiện đó.” “Cho đến khi kết thúc học kỳ, chúng tôi phải coi tiểu thư Tretherick hoàn toàn tuân thủ các quy tắc và kỷ luật của trường,” Tiến sĩ Crammer áp đặt. “Toàn bộ tiến trình này được tính toán để tổn hại đến tiền đồ, và xâm phạm vị trí của tiểu thư Tretherick trong xã hội,” ông Robinson gợi ý.

Anh Prince đã vô ích khi cố gắng viện dẫn tình trạng sức khỏe đang suy kiệt của bà Starbottle, sự vô can hoàn toàn của nàng trong vụ trốn đi của Carry, bản năng tự nhiên và đáng tha thứ của đứa trẻ, cùng sự đảm bảo của chính anh rằng họ sẵn sàng tuân theo quyết định của cô bé. Và rồi, với sắc mặt đang bừng đỏ, ánh mắt đầy nguy hiểm nhưng giọng điệu lại vô cùng bình thản, anh bồi thêm:

“Còn một điều nữa. Tôi có nghĩa vụ phải thông báo cho các vị về một tình tiết chắc chắn sẽ chứng minh cho tôi, với tư cách là người thi hành di chúc cho cố ông Tretherick, trong việc chống lại các yêu sách của các vị tới cùng. Vài tháng sau cái chết của ông Tretherick, thông qua cơ quan của một người Trung Quốc làm việc cho ông ta, người ta phát hiện ra rằng ông ấy đã lập một di chúc, sau đó được tìm thấy trong số các giấy tờ của ông. Giá trị không đáng kể của di sản — hầu hết là đất đai, khi đó hoàn toàn vô giá trị — đã ngăn cản những người thi hành di chúc thực hiện các nguyện vọng của ông ấy, hoặc thậm chí là công chứng di chúc, hay công khai nó cho đến hai hoặc ba năm gần đây, khi tài sản tăng giá trị lên đến chóng mặt. Các điều khoản của di sản đó đơn giản nhưng không thể nhầm lẫn. Tài sản được chia đôi giữa Carry và mẹ kế của nó, với điều kiện rõ ràng rằng bà Starbottle phải trở thành người giám hộ hợp pháp của cô bé, lo toan việc học hành, và trong mọi chi tiết phải đứng ở vị trí IN LOCO PARENTIS đối với nó.”

“Giá trị của di sản này là bao nhiêu?” ông Robinson hỏi. “Tôi không thể nói chính xác, nhưng chắc không dưới nửa triệu đô-la đâu,” Prince đáp. “Chắc chắn, với hiểu biết này, với tư cách là một người bạn của tiểu thư Tretherick, tôi phải nói rằng hành vi của cô bé vừa khôn ngoan vừa đáng tôn trọng,” ông Robinson hưởng ứng. “Tôi sẽ không dám thắc mắc các nguyện vọng, hay gây ra bất kỳ trở ngại nào trong việc thực hiện các ý định của người chồng quá cố của tôi,” bà Tretherick nói thêm; và cuộc phỏng vấn khép lại.

Khi kết quả được thông báo cho bà Starbottle, nàng đưa tay Jack lên đôi môi đang phát sốt của mình. “Nó không thể làm tăng thêm hạnh phúc CHO EM lúc này đâu, Jack; nhưng nói cho em biết, tại sao anh lại giấu điều đó với con bé?” Jack mỉm cười nhưng không đáp lời.

Trong tuần tiếp theo, các thủ tục pháp lý cần thiết được hoàn tất, và Carry được trao trả về với mẹ kế. Theo thỉnh cầu của bà Starbottle, một ngôi nhà nhỏ ở vùng ngoại ô thị trấn được tậu lại; và họ chuyển đến đó để chờ mùa xuân tới, cùng sự hồi phục của bà Starbottle. Cả hai đều đến muộn màng vào năm đó.

Dẫu vậy nàng vẫn hạnh phúc và kiên nhẫn. Nàng thích ngắm nhìn những chồi non hé nở ngoài khung cửa sổ — một cảnh tượng mới lạ đối với trải nghiệm California của nàng — và hỏi Carry tên gọi lẫn mùa của chúng. Thậm chí vào lúc này, nàng còn vạch ra cho mùa hè năm ấy, khoảng thời gian dường như bị kìm giữ một cách đầy bí ẩn đối với nàng, những chuyến đi dạo dài cùng Carry qua những khu rừng rợp bóng lá, nơi những hàng cây xám mờ ảo nàng có thể nhìn thấy dọc theo đỉnh đồi. Thậm chí nàng nghĩ mình có thể viết thơ về chúng, và nhớ lại thực tế đó như bằng chứng cho thấy sức khỏe của mình đang hồi phục; và tôi tin rằng, hiện vẫn được trân quý bởi một trong những thành viên của hộ gia đình nhỏ bé này, là một khúc ca nhỏ vui tươi đến mức, quá đỗi đơn giản và trong trẻo đến mức nó có thể là tiếng vọng của chú chim cổ đỏ gọi nàng từ cửa sổ, và có lẽ đúng là thế thật.

Và rồi, chẳng báo trước, từ Thiên đường rơi xuống một ngày quá đỗi dịu dàng, quá đỗi kỳ ảo mềm mại, quá đỗi mơ mộng xinh đẹp, rộn ràng và đầy sức sống với tiếng đập của những đôi cánh vô hình, ngập tràn và tuôn trào hào phóng với sự thức tỉnh và sự phục sinh vui tươi không được dạy dỗ bởi con người hay bị giới hạn bởi tín điều, đến mức họ nghĩ thật thích hợp để đưa nàng ra ngoài và đặt nàng dưới ánh nắng chói chang rải rác như những giọt nước từ ngọn đuốc đám cưới trên những ngưỡng cửa và khung cửa hạnh phúc. Và ở đó nàng nằm lại, được tôn vinh và bình thản.

Kiệt sức vì thức canh, Carry đã thiếp đi bên cạnh nàng; và những ngón tay gầy gò của bà Starbottle tựa như một lời chúc phúc trên đầu con bé. Chốc lát sau, nàng gọi Jack đến bên cạnh.

“Ai thế,” nàng thì thầm, “vừa mới bước vào vậy?”

“Tiểu thư Van Corlear,” Jack đáp, đáp lại cái nhìn trong đôi mắt sâu hoắm của nàng.

“Jack,” nàng nói sau một thoáng im lặng, “ngồi cạnh em một lát đi; Jack thân yêu: em có điều phải nói. Nếu trước đây em từng tỏ ra cứng nhắc, lạnh lùng hay điệu đà với anh, ấy là vì em quá yêu anh, Jack, quá yêu đến mức không muốn làm tàn lụi tương lai của anh bằng cách gắn kết nó với số phận của em. Em luôn yêu anh, Jack thân yêu ạ, ngay cả khi em có vẻ kém xứng đáng với anh nhất. Chuyện đó giờ đã qua rồi. Nhưng gần đây em có một giấc mơ, Jack — giấc mơ của một người phụ nữ ngốc nghếch — rằng anh có thể tìm thấy ở NÓ những gì em còn thiếu,” và nàng trìu mến liếc nhìn đứa trẻ đang ngủ bên cạnh; “rằng anh có thể yêu nó hệt như anh từng yêu em. Nhưng ngay cả điều đó cũng không thành hiện thực phải không, Jack?” và nàng đăm đăm nhìn vào mặt anh đầy khao khát. Jack siết chặt tay nàng nhưng không nói lời nào. Sau vài phút im lặng, nàng lại cất lời: “Có lẽ anh đã đúng trong sự lựa chọn của mình. Nó là một cô bé tốt bụng, Jack — nhưng hơi táo bạo.”

Và với tia sáng lay động cuối cùng của bản tính con người ngốc nghếch, yếu đuối trong tâm hồn đang vật lộn của mình, nàng không nói thêm lời nào nữa. Khi họ đến bên nàng khoảnh khắc sau đó, một chú chim nhỏ đậu trên ngực nàng bay vụt đi; và bàn tay họ nâng lên từ đầu Carry buông thõng bất động bên sườn nàng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Bret Harte

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.