Tôi chưa bao giờ hiểu vì sao ở miền Tây nước Mỹ, một con chó vàng lại luôn mặc nhiên bị coi là đỉnh cao của sự đồi bại và vô tích sự loài chó, hay vì sao việc sở hữu nó lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến địa vị xã hội của chủ nhân. Nhưng một khi thực tế đã được định hình, tôi nghĩ chúng tôi ở Rattlers Ridge đều thản nhiên chấp nhận nó mà chẳng hề thắc mắc. Vấn đề quyền sở hữu lại khó giải quyết hơn nhiều; và mặc dù con chó tôi đang nhớ đến trong bài viết này đã quấn quýt một cách công bằng và bình đẳng với tất cả mọi người trong trại, chẳng ai dám nhận nó làm của riêng; thế mà, sau mỗi lần gây ra một tội ác chó má nào đó, ai nấy đều vội vã chối bỏ nó với vẻ hốt hoảng đến trơ trẽn.
“Ừ, tao có thể thề là nó không bén mảng tới lán của bọn tao mấy tuần nay rồi,” hay câu đáp lại, “Mới thấy nó lết từ cái chòi CỦA ANH bước ra kìa,” đã thể hiện rõ sự hăng hái mà cư dân Rattlers Ridge dùng để phủi sạch mọi trách nhiệm liên quan đến nó. Thế nhưng, nó hoàn toàn không phải là một con chó bình thường, hay thậm chí là một con chó xấu mã; và có một thực tế kỳ lạ là những kẻ chê bai nó gay gắt nhất lại rất thích tranh nhau kể lại những mẩu chuyện về sự khôn ngoan, tinh tế và lanh lẹ của nó mà chính mắt họ từng chứng kiến.
Người ta từng thấy nó băng qua cái máng dẫn nước bắc ngang hẻm núi Grizzly ở độ tuổi chín trăm thước, trên một tấm ván rộng có sáu inch. Nó từng lăn lóc xuống máng trượt trôi tuột xuống nhánh sông phía Nam, cách đó một ngàn thước bên dưới, để rồi được tìm thấy đang ngồiệ trên bờ sông “mà chẳng có lấy một vết trầy, ngoại trừ việc nó đang lười biếng liếm láp chân sau bằng chiếc chân khập khiễng.” Nó từng bị bỏ quên trong một đống tuyết trên sườn núi Sierra, rồi lủi thủi trở về vào đầu mùa xuân với vẻ tự đắc mãn nguyện của một nhà thám hiểm vùng An-pơ cùng một thân hình mập mạp mà người ta đồn đoán là kết quả của một chế độ ăn toàn những túi thư bị chôn vùi cùng các thứ bên trong. Mọi người vẫn đinh ninh rằng nó biết đọc các áp-phích bầu cử phát ra, và sẽ biến mất trước ngày các ứng cử viên cùng ban nhạc kèn đồng — thứ mà nó căm ghét — đến Ridge vài ngày. Nó còn bị nghi ngờ là từng liếc trộm ván bài xì phé của Đại tá Johnson, và đã mách nước cho đối thủ của Đại tá bằng một loạt tiếng sủa liên hồi về hiểm họa của việc cược chấp bốn con xì.
Trong khi những lời kể này hoàn toàn không có nhân chứng nào xác thực, thì một điểm yếu rất đỗi con người của Rattlers Ridge là trút trách nhiệm kiểm chứng lên chính con chó, và coi nó là một kẻ dối trá thượng thừa.
“Lảng vảng ở đây, mà TỰ NHẬN mình là tay chơi xì phé giỏi giang cơ đấy! Biến đi, cái đồ chó vàng độc địa kia!” là lời nguyền rủa quen thuộc mỗi khi con vật bất hạnh đột nhập vào một chiếu bạc. “Giá mà có một tia, dù chỉ là MỘT HẠT NHỎ sự thật ở CON CHÓ ĐÓ, tao chắc sẽ tin vào chính mắt mình khi thấy nó ngồi chồm hỗm và cố dùng phép thôi miên để bắt một con chim trảu xuống khỏi cây. Nhưng mà mày làm gì được với một kẻ lươn lẹo màu vàng như thế chứ?”
Tôi đã nói rằng nó có màu vàng — hay dùng theo cách gọi thông thường là “vàng khè”. Thật vậy, tôi nghiêng về giả thuyết cho rằng phần lớn sự nhục nhã gắn liền với biệt danh ấy xuất phát từ cách phát âm ưa chuộng này. Những gã vẫn quen miệng gọi một “con chim VÀNG”, một “con chim gõ kiến VÀNG”, một “chiếc lá VÀNG”, thì luôn gọi nó là “con chó VÀNG KHÈ”.
Quả thực nó RẤT vàng. Sau một lần tắm giặt — thường là do bị ép buộc — nó hiện ra một đường sọc màu vàng nghệ rõ rệt dọc theo sống lưng, từ đỉnh trán cho đến mỏn đuôi, nhạt dần ở hai bên sườn và hông thành một màu rơm dịu nhẹ. Ngực, chân và bàn chân của nó — khi không bị vấy đỏ bởi thứ bùn khoáng mà nó rất thích lội vào — thì có màu trắng. Vài nỗ lực trang trí làm đẹp bằng lọ mực tàu của chủ cửa hàng đều thất bại, một phần vì sự nhanh nhẹn thái quá của con chó vàng chẳng bao giờ chịu để cho lớp mực kịp khô trên người nó, phần khác vì thành công của nó trong việc chuyển đổi các vệt mực sang quần dài và chăn mền của cả trại.
Kích thước và hình dáng chiếc đuôi của nó — vốn đã bị cắt cụt từ trước khi nó đặt chân đến Rattlers Ridge — là đề tài bàn tán ưa thích của các thợ mỏ, nhằm xác định cả giống loài lẫn trách nhiệm đạo đức của nó khi bước chân vào trại trong cái tình trạng cụt lủn kém cỏi ấy. Có một ý kiến chung cho rằng nó chẳng thể trông tệ hơn được nữa dẫu có hay không có đuôi, và việc cắt bỏ nó vì thế là một sự xấc láo vô cớ.
Điểm đẹp nhất trên cơ thể nó là đôi mắt, mang sắc nâu Vandyke óng ánh và lấp lánh vẻ thông minh; nhưng ở đây nó lại tiếp tục chịu đựng sự tiến hóa qua hoàn cảnh sống, khiến vẻ ngây thơ cởi mở ban đầu bị vẩn đục bởi kinh nghiệm chuyên canh chừng những hòn đá bay tới, những cục đất ném sang và những cú đá lén từ phía sau, khiến con ngươi của nó cứ liên tục liếc ngược về phía khóe mắt ngoài.
Tuy nhiên, không có đặc điểm nào trong số này giải quyết được câu hỏi hóc búa về GIỐNG NÒI của nó. Tốc độ và khứu giác của nó cho thấy nó thuộc giống “chó săn”, và người ta kể rằng có lần nó đã được thả đánh hơi theo dấu vết của một con mèo hoang thành công đến mức nó bám theo tận ra khỏi tiểu bang, mãi hai tuần sau mới lết về trong tình trạng rát chân nhưng vô cùng mãn nguyện.
Khi theo chân một nhóm đi tìm vàng, nó được cử đi với cùng niềm tin rằng hãy “vào bụi rậm” để xua đuổi một con gấu đang lảng vảng quanh trại. Nó quay lại chỉ sau vài phút CÙNG VỚI con gấu, LÙA NÓ THẲNG VÀO vòng tròn những kẻ không tấc sắt trong tay và khiến cả bọn tản tác khắp nơi. Sau vụ này, giả thuyết nó là một con chó săn chính hiệu đã bị vứt xó. Thế nhưng người ta vẫn đồn đại — theo những lời đồn không có chứng cớ thông thường — rằng nó từng “lùa” được một con chim cút; và khả năng tha mồi của nó từng được công nhận trong một thời gian dài, cho đến khi trong một chuyến đi săn vịt trời, người ta phát hiện ra con mồi mà nó mang về chưa từng bị trúng đạn, và cả nhóm đành phải bồi thường thiệt hại cho một người định cư gần đó.
Sở thích lội nước trong các mương máng và bãi bùn thải đôi khi khiến người ta nghĩ đến giống chó lội nước spaniel. Nó biết bơi, và thỉnh thoảng vẫn vớt từ dưới sông lên nhữngh củi và vỏ cây bị ném xuống; nhưng vì HẦU NHƯ LÀ lúc nào nó cũng bị ném xuống cùng với chúng, mà lại là một con chó khá to xác, nên tiếng tăm về loài thủy tộc của nó cũng phai nhạt dần. Nó cứ thế mãi là một “con chó vàng” đơn thuần. Còn biết nói gì hơn? Tên thật của nó là “Bones” (Xương) — cái tên được đặt cho nó, không nghi ngờ gì nữa, xuất phát từ thói quen địa phương là lấy nghề nghiệp của cá nhân để gán cho bản chất của họ, mà người ta đã chỉ ra rằng có tiền lệ trong một số họ hàng cổ xưa của người Anh.
Nhưng nếu Bones thường không tỏ ra ưu ái bất kỳ cá nhân cụ thể nào trong trại, nó luôn phá lệ đối với những kẻ say xỉn. Ngay cả một nhóm bợ nhậu thông thường cũng đủ sức lôi nó ra khỏi cái cây hayái hiên nhà với sự thỏa mãn tột cùng. Nó sẽ sát cánh cùng họ dọc theo con phố dài xập xệ của khu định cư, sủa vang vẻ sung sướng theo từng bước chân hoặc bước hụt của những kẻ say khướt, và hoàn toàn không hề mang cái ánh mắt nghi kỵ vốn có khi nó đi cạnh những con người tỉnh táo và đáng kính. Nó thản nhiên đón nhận cả những trò đùa cợt thô lỗ của họ mà không hề gầm gừ hay rên rỉ, ra điều đạo đức giả vờ như rất thích thú; và tôi thực tình tin rằng nó sẵn sàng để người ta cột một cái lon thiếc vào đuôi nếu như bàn tay buộc nó không vững vàng và giọng nói ra lệnh “nằm yên” đang khàn đặc vì hơi men. Nó sẽ “hộ tống” cả bọn vào một quán rượu một cách đầy phấn khởi, đứng đợi ngoài cửa — với cái lưỡi thè ra tận mang tai vì quá đỗi khoe khoang — cho đến khi họ xuất hiện trở lại, thậm chí vui vẻ để họ vấp ngã nhào qua người mình, rồi tung tăng nhảy nhót đi trước họ, mặc cho những hòn đá và lời lăng mạ được ném ra một cách vụng về. Sau đó, nó sẽ lần lượt tiễn từng người về tận nhà, hoặc nằm lì với họ ở các ngã tư đường cho đến khi họ được dìu vào tận lán. Khi ấy, nó mới lững thững bước về khu trú ngụ quen thuộc bên lò sưởi của quán rượu với vẻ mặt lấm lét đầy ý thức rằng mình vừa là một con chó hư, nhưng lại vừa có một khoảng thời gian tuyệt vời.
Chúng tôi chưa bao giờ có thể tự lý giải liệu niềm vui của nó xuất phát từ một nhận thức thuần túy ích kỷ rằng nó AN TOÀN HƠN khi ở cạnh những kẻ bất lực về thể xác lẫn tinh thần, từ sự đồng cảm tích cực với cái ác đang hoành hành, hay từ một cảm giác cay đắng về sự vượt trội về trí tuệ của chính nó vào những khoảnh khắc đó. Nhưng đại đa số đều nghiêng về giả thuyết rằng sự đồng cảm của nó với tư cách là một “con chó vàng” với mọi thứ đồi trụy. Và điều này càng được củng cố bởi một biểu hiện kỳ quái khác của loài chó — đó là sự “bợ đỡ chân thành” bằng cách bắt chước hoặc mô phỏng.
“Uncle Billy” Riley trong một thời gian ngắn đã tận hưởng vị thế là kẻ nát rượu của cả trại, và lập tức trở thành đối tượng được Bones quan tâm chăm sóc đặc biệt nhất. Nó không chỉ kè kè theo ông đi khắp mọi nơi, cuộn tròn dưới chân hoặc trên đầu tùy theo tư thế của Uncle Billy vào thời điểm đó, mà người ta còn nhận thấy nó bắt đầu trải qua một sự thay đổi kỳ lạ trong chính thói quen và ngoại hình của mình. Từ một con chó trinh sát và kiếm mồi năng nổ, không biết mệt mỏi, một kẻ cướp bóc gan lì không ai bắt kịp, nó trở nên lười biếng và dửng dưng; để mặc cho những con chuột túi đào hang ngay dưới thân mà không buồn phá hoại khu định cư bằng những nỗ lực cuồng nhiệt nhằm đào chúng lên, cho phép đám sóc ve vẩy cái đuôi ngay cách đó một trăm thước, quên bẵng đi những kho bãi giấu xương quen thuộc, và bỏ mặc những khúc xương yêu thích khô trắng dưới ánh mặt trời. Đôi mắt nó trở nên đờ đẫn, bộ lông mất đi vẻ óng ả, tỉ lệ thuận với đôi mắt lờ đờ và bộ dạng rách rưới của người bạn đồng hành; khi chạy, dáng vẻ lao đi thẳng tắp như tên bắn bắt đầu lệch hướng, và việc bắt gặp cặp đôi này ngoằn ngoèo leo dốc đã trở thành chuyện cơm bữa. Thật vậy, tình trạng của Uncle Billy hoàn toàn có thể đoán trước được qua diện mạo của Bones vào những lúc người chủ tạm thời của nó vắng bóng. “Hẳn là ông già hôm nay lại say quắc cần câu rồi,” người ta thường thản nhiên lẩm bẩm khi thấy Bones xuất hiện với vẻ lông xù và ngu ngơ hơn mức bình thường. Ban đầu người ta tưởng nó cũng uống rượu, nhưng khi các cuộc điều tra cẩn thận chứng minh giả thuyết này là vô căn cứ, nó liền bị gọi thẳng thừng là “một con chó vàng đạo đức giả, chuyên bợ đỡ thời cơ.” Không ít kẻ còn đưa ra ý kiến rằng nếu Bones không thực sự xúi giục Uncle Billy lầm đường lạc lối, thì ít nhất nó cũng “nịnh hót và chiều chuộng đến mức ông già đâm ra tự đắc trong tội lỗi của mình.” Điều này chắc chắn dẫn đến một cuộc ly hôn bắt buộc giữa hai bên, và Uncle Billy đã được vui vẻ tống cổ sang một thị trấn lân cận để gặp bác sĩ.
Bones có vẻ rất nhớ ông, bỏ đi hai ngày liền và bị đồn là đã đến thăm ông, tỏ ra sốc trước sự bình phục của ông, và bị Uncle Billy “cắt đứt quan hệ” trong nhân dạng mới đã cải tà quy chính; rồi nó lại quay về với cuộc sống năng động ngày nào, chôn vùi quá khứ cùng những khúc xương đã quên lãng. Người ta đồn rằng sau đó nó từng bị bắt quả tang đang cố dắt một gã lang thang say rượu vào trại theo phương pháp của một chú chó dẫn đường cho người mù, nhưng may mắn đã bị phát hiện kịp thời bởi — tất nhiên rồi — vị nhân chứng không hề có bằng chứng xác thực.
Tôi suýt chút nữa đã muốn để mặc nó chìm đắm trong tội lỗi nguyên thủy và đầy tính hội họa ấy, nhưng chính sự trung thực đã thôi thúc tôi chép lại những lỗi lầm và tội ác của nó, nay lại buộc tôi phải mô tả cuộc cải hóa cuối cùng và có phần tẻ nhạt của nó, vốn bắt nguồn từ một lỗi lầm hoàn toàn ngoài ý muốn.
Đó là một ngày vui sướng tột cùng tại Rattlers Ridge, đánh dấu đồng thời sự đổi đời của nó và chuyến xe ngựa đầu tiên được thuyết phục rẽ khỏi đường cái để dừng chân đều đặn tại khu định cư của chúng tôi. Cờ hoa bay phấp phới trên bưu điện và quán rượu Polka, còn Bones thì đang cắm cổ chạy tháo thân trước ban nhạc kèn đồng mà nó căm ghét, đúng lúc người con gái ngọt ngào nhất vùng hạt — Pinkey Preston — con gái của ngài thẩm phán và là người được cả Rattlers Ridge thầm yêu trộm nhớ trong vô vọng, bước xuống từ chiếc xe ngựa mà cô đã làm cho bừng sáng khi ngự trị bên trong với tư cách là một vị khách mời.
“Sao nó lại chạy trốn thế kia?” cô nhanh nhẹn hỏi, mở to đôi mắt đáng yêu với vẻ ngây thơ có thể hoàn toàn vô tội rằng lại có thứ gì đó có thể chạy trốn khỏi cô.
“Nó không thích ban nhạc kèn đồng,” chúng tôi hớt hải giải thích.
“Thật buồn cười,” cô gái lẩm bẩm; “nó chơi lệch tông đến thế cơ à?”
Chỉ riêng câu nói đùa vô đối này cũng đủ làm chúng tôi mãn nguyện lắm rồi — suốt ngày hôm sau chúng tôi chẳng làm gì ngoài việc lặp đi lặp lại câu nói ấy cho nhau nghe — nhưng chúng tôi còn như muốn phát cuồng lên khi thấy cô đột ngột thu gom lớp váy kiêu sa vào một tay và rảo bước qua lớp bụi đỏ hướng về phía Bones, kẻ lúc này, với ánh mắt liếc qua bờ vai vàng khê, đã khựng lại giữa đường, và nửa quay người lại với vẻ mặt pha trộn giữa sự ghê tởm và tức giận trước cảnh tượng chiếc kèn trom-bon đang hạ xuống. Chúng tôi nín thở theo dõi khi cô tiến lại gần nó. Liệu Bones có trốn chạy cô như cách nó đối phó với chúng tôi vào những khoảnh khắc ấy, hay nó sẽ cứu vớt danh dự cho cả trại, và đồng ý, chí ít là trong khoảnh khắc này, xem cô như một dạng người say rượu kiểu mới? Cô đến gần hơn; nó nhìn thấy cô; nó bắt đầu run lên nhè nhẹ vì phấn khích — mỏn đuôi của nó ngoáy tít đến mức người ta hầu như chẳng còn nhận ra phần đuôi bị khuyết thiếu nữa. Đột ngột, cô dừng lại trước mặt nó, ôm lấy cái đầu vàng khê vào hai bàn tay nhỏ nhắn, nâng nó lên, và nhìn thẳng vào đôi mắt nâu đẹp đẽ của nó bằng đôi mắt xanh biếc tuyệt trần. Chẳng ai biết được điều gì đã diễn ra giữa họ trong cái nhìn đầy ma lực ấy. Cô bước trở lại cùng nó; thản nhiên bảo nó rằng: “Chúng ta đâu có sợ kèn đồng phải không nào?” và dường như nó đã đồng tình, ít ra là kìm nén được sự ghê tởm dành cho tiếng kèn chừng nào nó còn ở cạnh cô — khoảng thời gian kéo dài gần như suốt cả buổi.
Trong suốt buổi diễn thuyết, bàn tay đeo găng của cô và cái đầu vàng của nó luôn quấn quýt bên nhau, và đến khoảnh khắc đăng quang — khi cô tự tay kiểm tra chiếc “phiếu vận chuyển” của Yuba Bill đại diện cho cả thị trấn, bằng cây bút vàng do Công ty Xe ngựa trao tặng — niềm vui của Bones, thay vì vượt ngoài tầm kiểm soát, lại dường như chỉ xoay quanh hai thứ đó, và nó chứng kiến cảnh tượng ấy dường như bay bổng giữa không trung. Chẳng ai dám xen vào phá đám. Lần đầu tiên, một niềm tự hào địa phương về Bones trỗi dậy trong lồng ngực chúng tôi — và chúng tôi công khai, trơ trẽn nói dối về những lời ca tụng dành cho nó.
Rồi thời khắc chia tay cũng đến. Chúng tôi đang đứng cạnh cửa xe ngựa, tay cầm mũ, khi tiểu thư Pinkey chuẩn bị bước lên xe; Bones đang đứng chờ bên cạnh cô, ngước nhìn đầy tự tin vào bên trong, và có vẻ như đang tự chọn chỗ ngồi cho mình trên đùi Thẩm phán Preston ở góc xe, thì tiểu thư Pinkey giơ ngón tay nhắc nhở ngọt ngào nhất lên. Rồi, ôm lấy đầu nó trong hai bàn tay, cô lại nhìn sâu vào đôi mắt ngấn nước của nó, và cất lời giản dị, “Con chó NGOAN,” với sự nhấn mạnh dịu dàng nhất vào tính từ ấy, rồi tót lên xe.
Sáu con ngựa tía lao vút đi như một, chiếc xe nguy nga màu xanh lá và vàng rực rỡ chồm về phía trước, làn bụi đỏ cuộn lên phía sau, và con chó vàng nhảy nhót thoăn thoắt ra tận vùng ngoại vi của khu định cư. Và rồi nó lủi thủi quay về với vẻ đăm chiêu.
Một hoặc hai ngày sau, người ta không thấy nó đâu — nhưng sự thật sau đó đã hé lộ rằng nó đang ở Spring Valley, thị trấn quận hạt nơi tiểu thư Preston sinh sống, và nó đã được tha thứ. Một tuần sau, nó lại biến mất lần nữa, nhưng lần này trong khoảng thời gian dài hơn, và rồi một bức thư đầy cảm động từ Sacramento đã được gửi đến vợ của người chủ cửa hàng.
“Anh chị có phiền không,” tiểu thư Pinkey Preston viết, “nếu nhờ vài cậu thanh niên bên ấy sang tận Sacramento để rước Bones về giúp cháu? Cháu không ngại để chú chó cưng đi dạo cùng mình ở Spring Valley, nơi ai nấy đều quen mặt cháu; nhưng ở đây NÓ thực sự khiến người ta phải chú ý, bởi vì BỘ LÔNG CỦA NÓ. Cháu gần như chẳng có chiếc áo đầm nào hợp với nó cả. Nó không đi cùng được với bộ đồ hồng bằng vải muslin của cháu, còn cái màu vàng sẫm đáng yêu ấy lại làm cho nó nhạt đi tới ba tông màu. Anh chị biết đấy, màu vàng THẬT là khó chiều.”
Cả khu định cư nhanh chóng tề tựu để họp bàn, và một phái đoàn đã được cử đến Sacramento để giải cứu cô nàng bất hạnh. Tất cả chúng tôi đều khá phẫn nộ với Bones — nhưng kỳ lạ thay, tôi nghĩ cảm xúc ấy đã được pha trộn đáng kể bởi niềm tự hào mới mẻ dành cho nó. Khi nó còn ở lại với chúng tôi một mình, những nét đặc biệt của nó hầu như không được trân trọng cho lắm, nhưng cụm từ cứ lặp đi lặp lại “con chó vàng mà bọn chúng nuôi ở Rattlers” đã mang lại cho chúng tôi một tầm quan trọng kỳ bí khắp vùng nông thôn, cứ như thể chúng tôi vừa vớ được một thứ “linh vật” dưới dạng một kỳ quan động vật học nào đó.
Điều này càng được minh chứng rõ hơn qua một sự kiện kỳ lạ. Một nhà thờ mới vừa được xây dựng ở ngã tư đường, và một vị mục sư lỗi lạc từ San Francisco đã đến để giảng bài thánh kinh đầu tiên. Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng tủ quần áo của cả trại, và trao đổi qua lại những bộ cánh đẹp mắt, một vài người trong chúng tôi được cử làm đại diện cho “Rattlers” tham dự buổi lễ ngày Chủ nhật. Trong những chiếc quần trắng bằng vải bố, mũ rơm và áo sơ mi vải flannel, chúng tôi đủ vẽ nên bức tranh phong cảnh và mang đặc trưng của những “gã thợ mỏ chân chất” đến mức được xếp ngồi ngay một trong những băng ghế đầu.
Ngồi gần những cô gái xinh đẹp nhất, những người đã đưa sách thánh ca cho chúng tôi — giữa hương thơm thanh sạch của những dải gỗ thông tươi mới và lớp vải muslin là ủi phẳng phiêu, cùng làn gió mang theo hương thơm của những khu rừng nhà lùa qua khung cửa sổ rộng mở — một cảm giác sâu lắng về sự bình yên trường tồn của tình đoàn kết Cơ đốc giáo đã bao trùm lấy chúng tôi. Đúng vào khoảnh khắc thiêng liêng tột đỉnh ấy, ai đó lẩm bẩm với giọng thì thầm kinh ngạc:
“Anh CÓ nhìn thấy Bones không?”
Chúng tôi nhìn theo. Bones đã lẻn được vào nhà thờ và đi lên tầng lầu nhờ sự vô tri và khiêm tốn có thể tha thứ; nhưng khi nhận ra sự nhầm lẫn của mình, nó giờ đây đang thản nhiên rảo bước dọc theo lan can ban công trước sự sửng sốt của các tín đồ. Đi đến cuối hành lang, nó khựng lại giây lát và hờ hững nhìn xuống dưới. Khoảng cách từ đó xuống mặt sàn bên dưới khoảng mười lăm thước — một cú nhảy dễ dàng nhất trên đời đối với chú chó sinh ra ở miền núi. Nhẹ nhàng, dè dặt, lười biếng, thế nhưng mang theo cái vẻ kiêu kỳ đầy tự đắc, cứ như thể, nói theo kiểu loài người, nó đang đút một chân trong túi và hoàn thành cú nhảy bằng ba cái chân còn lại, nó vượt qua khoảng không, đáp gọn ngay trước cung thánh mà chẳng phát ra một tiếng động, xoay vòng ba lần rồi thoải mái nằm vật xuống.
Ba vị phó tế ngay lập tức xuất hiện ở lối đi, tiến đến trước vị mục sư lỗi lạc, kẻ mà chúng tôi tưởng chừng đang mỉm cười gượng gạo. Chúng tôi nghe thấy những lời thì thầm hối hả: “Thuộc quyền sở hữu của bọn chúng.” “Cả một biểu tượng địa phương ở đây đấy ạ.” “Không muốn làm tổn thương sự nhạy cảm của họ;” và câu trả lời dứt khoát của vị mục sư “Hoàn toàn không sao,” khi ông tiếp tục buổi lễ của mình.
Chỉ một tháng ngắn ngủi trước thôi, chúng tôi hẳn đã chối bỏ Bones; còn hôm nay, chúng tôi ngồi đó với thái độ hơi trịch thượng, như muốn ngụ ý rằng bất kỳ sự sỉ nhục nào giáng lên Bones cũng là một sự lăng mạ đối với chính chúng tôi, và sẽ theo sau đó là hành động đồng loạt đứng dậy bỏ về ngay lập tức.
Tuy nhiên, mọi chuyện vẫn suôn sẻ cho đến khi vị mục sư nâng cuốn Kinh Thánh lớn từ bàn tiệc thánh và cầm nó trên cả hai tay, bước về phía bục đọc sách cạnh hàng rào cung thánh. Bones cất lên một tiếng gầm gừ rõ mồn một. Vị mục sư khựng lại.
Chỉ có chúng tôi, và duy nhất chúng tôi, mới hiểu thấu toàn bộ tình thế chỉ trong tích tắc. Cuốn Kinh Thánh ấy có kích thước và hình dáng gần như y hệt một trong những cục đất mềm mà chúng tôi vẫn hay có thói quen đùa nghịch ném vào Bones khi nó đang nằm mơ màng sưởi nắng dưới hiên nhà, để xem nó né tránh tài tình thế nào.
Chúng tôi nín thở. Phải làm sao đây? Nhưng cơ hội ấy thuộc về người thủ lĩnh của chúng tôi, Jeff Briggs — một gã đẹp trai chết tiệt với bộ râu màu vàng của một chiến binh Viking miền bắc và mái tóc xoăn của vị thần Apollo. Tự tin vào vẻ đẹp trai cùng sự tự mãn trơ trẽn của mình, hắn đứng dậy khỏi băng ghế, bước lên trước hàng rào cung thánh.
“Tôi nghĩ ngài nên chờ một lát,” hắn cung kính nói, “và ngài sẽ thấy nó tự động đi ra ngoài một cách ngoan ngoãn.”
“Có chuyện gì không ổn vậy?” vị mục sư lo lắng hỏi nhỏ.
“Nó tưởng ngài định ném cuốn sách đó vào người nó đấy, thưa ngài, mà lại chẳng cho nó một cơ hội công bằng như cách bọn tôi vẫn làm.”
Vị mục sư tỏ vẻ bối rối, nhưng vẫn đứng yên bất động với cuốn sách trên tay. Bones lững thững đứng dậy, đi nửa quãng đường xuống lối đi giữa, rồi biến mất tăm như một tia chớp vàng!
Với hành động minh oan cho danh tiếng ấy, Bones lại biến mất suốt một tuần liền. Đến cuối khoảng thời gian đó, chúng tôi nhận được một bức thư lịch sự từ Tháp phán Preston, cho biết con chó đã thực sự nhập gia tùy tục ở nhà họ, và tha thiết xin phép cả trại, mà không cần phải từ bỏ QUYỀN SỞ HỮU có giá trị của mình đối với nó, hãy cho phép nó tiếp tục ở lại Spring Valley trong một thời gian không xác định; rằng cả ngài thẩm phán lẫn cô con gái — người mà Bones vốn đã là một người quen cũ — sẽ rất vui mừng nếu các thành viên trong trại đến thăm người bạn già yêu quý bất cứ lúc nào họ muốn, để tự mình kiểm tra xem nó được chăm sóc chu đáo ra sao.
Tôi e rằng cái bẫy được giăng ra một cách khéo léo ấy đã góp phần không nhỏ vào việc chúng tôi cuối cùng phải đầu hàng. Dẫu vậy, những lời kể của những ai từng đến thăm Bones quả thực vô cùng tuyệt vời và kỳ diệu. Nó đang sống ở đó trong sự xa hoa lộng lẫy, nằm dài trên những tấm thảm trong phòng khách, cuộn tròn dưới bàn làm việc của quan tòa trong phòng nghiên cứu, ngủ đều đặn trên tấm thảm chùi chân ngay ngoài cửa phòng ngủ của tiểu thư Pinkey, hay lười biếng tợp đám ruồi bọ trên bãi cỏ nhà ngài thẩm phán.
“Nó vẫn vàng khè như ngày nào,” một trong những người đưa tin của chúng tôi kể lại, “nhưng chẳng hiểu sao trông cái lưng ấy không còn giống như tấm lưng mà ngày xưa bọn mình vẫn hay ném cục đất vào để xem nó co giò chạy trốn khỏi đám bụi mù nữa.”
Và giờ đây tôi phải ghi lại một sự thật mà tôi biết chắc tất cả những người yêu chó sẽ phẫn nộ phủ nhận, và sẽ bị gầm gừ phẫn nộ bởi mọi chú chó săn trung thành kể từ thời Odysseus. Bones không chỉ QUÊN BẲNG đi, mà còn TUYỆT ĐỐI CẮT ĐỨT QUAN HỆ với chúng tôi! Những ai đến thăm ngài thẩm phán mà mặc “quần áo diện” có lẽ sẽ được nó liếc nhìn qua quýt, nhưng nó sẽ khịt mũi với họ như thể đang dò ra và căm ghét cái vỏ bọc hào nhoáng bên ngoài ấy. Những người còn lại thì đơn giản là bị nó phớt lờ hoàn toàn. Cái tên thân mật “Bonesy” — từng được dùng gọi nó, như trong những khoảnh khắc yêu thương hiếm hoi của chúng tôi — chẳng hề đổi lại được một sự đáp lời nào. Điều này, tôi nghĩ, đã làm tổn thương một số kẻ trẻ tuổi hơn trong chúng ta; nhưng thông qua một điểm yếu kỳ lạ của con người, nó lại làm tăng thêm sự kính trọng của cả trại dành cho nó. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn thoải mái nhắc đến nó với người lạ ngay tại thời điểm nó phớt lờ chúng tôi. Tôi e rằng chúng tôi cũng đã cố gắng chỉ ra rằng nó đang dần trở nên béo ú, nặng nề và mất đi sự linh hoạt vốn có, ngấm ngầm ám chỉ rằng sự lựa chọn của nó là một sai lầm và cuộc đời nó là một thất bại.
Một năm sau, nó qua đời trong bầu không khí tôn nghiêm và đáng kính, khi được phát hiện vào một buổi sáng trong tư thế cuộn tròn và cứng đờ trên tấm thảm chùi chân ngay ngoài cửa phòng tiểu thư Pinkey. Khi tin tức ấy được truyền đến tai chúng tôi, khi ấy trại đang làm ăn phát đạt, chúng tôi đã ngỏ lời xin phép được dựng một tấm bia đá trên ngôi mộ của nó. Nhưng khi đến phần khắc chữ, chúng tôi chỉ có thể nghĩ đến đúng hai từ mà tiểu thư Pinkey từng thì thầm với nó, thứ mà chúng tôi luôn tin rằng đã mang lại cuộc cải tà cho nó:
“Con chó NGOAN!”