Dù đã bớt cay nghiệt hơn trong cách ứng xử với các bạn học khác, Mliss vẫn giữ thái độ công kích đối với Clytemnestra. Có lẽ ngọn lửa đố kỵ chưa hoàn toàn lụi tàn trong lồng ngực bé nhỏ đầy nhiệt huyết của con bé. Hoặc có lẽ chỉ vì những đường cong bầu bĩnh và thân hình múp míp ấy mang lại một bề mặt cấu véo rộng rãi hơn. Nhưng trong khi những bộc phát như vậy vẫn nằm trong tầm kiểm soát của thầy giáo, lòng thù hằn của con bé thỉnh thoảng lại bộc lộ theo một hình thức mới không thể kìm chế.
Khi mới đánh giá tính cách của đứa trẻ, thầy giáo không thể ngờ rằng nó đã từng có một con búp bê. Nhưng thầy, giống như nhiều người tự nhận là am hiểu con người, thường đúng với phỏng đoán sau khi sự việc xảy ra hơn là phỏng đoán trước. Mliss có một con búp bê, nhưng đó đích thị là con búp bê của riêng Mliss — một phiên bản thu nhỏ của chính nó. Sự tồn tại bất hạnh của nó từng là một bí mật bị bà Morpher vô tình phát hiện ra. Nó vốn là người bạn đồng hành từ lâu trong những chuyến lang thang của Mliss, và mang rõ trên mình những vết tích của sự khổ đau. Nước da nguyên bản của nó từ lâu đã bị thời tiết tẩy phai và bị bôi bẩn bởi bùn rãnh nước. Trông nó rất giống Mliss trong những ngày tháng qua. Chiếc áo duy nhất làm bằng thứ vải phai màu vừa bẩn vừa rách rưới, y như áo của con bé vậy. Người ta chưa từng thấy Mliss dùng bất kỳ từ ngữ âu yếm trẻ con nào gọi nó. Con bé cũng chẳng bao giờ đem nó ra khoe trước mặt những đứa trẻ khác. Nó được đặt đi ngủ một cách nghiêm ngặt trong một cái cây rỗng gần lớp học, và chỉ được phép ra ngoài vận động trong những lúc Mliss lang thang đi dạo. Phải thực hiện một trách nhiệm nghiêm khắc với con búp bê của mình, giống như cách con bé đối xử với bản thân, nó chẳng hề biết đến chút xa xỉ nào.
Giờ đây, bà Morpher, vì một động thái đáng khen ngợi, đã mua một con búp bê khác tặng cho Mliss. Đứa trẻ đón nhận món quà với vẻ mặt nghiêm nghị và đầy tò mò. Một hôm, khi nhìn vào con búp bê, thầy giáo tưởng như mình nhận thấy một nét giống nhau thoảng qua giữa đôi má tròn đỏ hồng, đôi mắt xanh hiền dịu của nó với Clytemnestra. Chẳng bao lâu sau, rõ ràng là Mliss cũng nhận ra sự tương đồng đó. Thế là khi chỉ có một mình, con bé liền dùng đá đập nát cái đầu bằng sáp của nó, và đôi khi còn buộc một sợi dây vào cổ nó để lôi đi lôi lại trên đường đến trường và tan học. Những lúc khác, đặt nó lên bàn học, con bé biến cái cơ thể kiên nhẫn và vô hại ấy thành một chiếc gối cắm kim. Chẳng biết việc này được làm để trả thù cho điều mà con bé coi là sự áp đặt mang tính biểu tượng lần thứ hai những phẩm chất ưu việt của Clytie lên người mình, hay vì con bé có sự thấu hiểu trực giác về các nghi lễ của một số kẻ ngoại đạo nào đó, rồi chìm đắm trong nghi thức “bùa phép” ấy với tưởng tượng rằng nguyên bản của mô hình sáp kia sẽ héo mòn rồi cuối cùng chết đi — đó là một câu hỏi siêu hình mà bây giờ tôi sẽ không bàn tới.
Bất chấp những trò kỳ quặc mang tính đạo đức này, thầy giáo vẫn không thể không nhận thấy trong các bài tập khác nhau của con bé sự hoạt động của một tư duy sắc bén, bồn chồn và đầy sinh lực. Nó không hề biết đến sự do dự hay hoài nghi của tuổi thơ. Những câu trả lời của nó trên lớp luôn phảng phất đôi chút sự táo bạo. Dĩ nhiên là con bé không phải lúc nào cũng đúng. Nhưng sự can đảm và liều lĩnh của nó khi dám vượt qua giới hạn hiểu biết của chính mình và của những đứa trẻ bơi lội ngập ngừng xung quanh, trong tâm trí họ, đã lấn át mọi sai lầm về phán đoán. Tôi cho rằng trẻ con cũng chẳng khá hơn người lớn là mấy về mặt này; và bất cứ khi nào bàn tay đỏ hỎn nhỏ xíu ấy giơ lên cao hơn mặt bàn, là lại có một sự im lặng đầy kinh ngạc, thậm chí thầy giáo đôi khi còn bị bủa vây bởi sự hoài nghi chính kinh nghiệm và phán đoán của bản thân mình.
Tuy nhiên, một số đặc tính ban đầu từng làm vui lòng và giải trí cho trí tưởng tượng của thầy bắt đầu khiến thầy phiền muộn bởi những mối nghi ngờ nghiêm trọng. Thầy không thể không thấy rằng Mliss là kẻ hay thù hằn, bất kính và cứng đầu. Rằng chỉ có một phẩm chất tốt đẹp hơn thuộc về bản tính nửa hoang dã của con bé — khả năng chịu đựng thể xác và sự hy sinh bản thân; và một phẩm chất nữa, dù không phải lúc nào cũng là đặc trưng của kẻ hoang dã cao quý — Lòng trung thực. Mliss vừa không sợ hãi vừa chân thành; có lẽ trong một tính cách như vậy, những tính từ đó đồng nghĩa với nhau.
Thầy giáo đã suy nghĩ rất nhiều về vấn đề này, và đi đến kết luận khá quen thuộc đối với tất cả những ai suy nghĩ chân thành, rằng bản thân thầy nhìn chung cũng chỉ là nô lệ cho những thành kiến của chính mình, khi thầy quyết định đến gặp Mục sư McSnagley để xin lời khuyên. Quyết định này có phần làm tổn hại đến lòng tự trọng của thầy, vì thầy và McSnagley không phải là bạn bè. Nhưng thầy nghĩ đến Mliss, và buổi tối của cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa họ; và có lẽ với một niềm tin dị đoan có thể tha thứ được rằng không chỉ sự tình cờ đã dẫn dắt đôi chân bướng bỉnh của con bé đến ngôi trường, và có lẽ với một ý thức tự mãn về sự cao thượng hiếm có của hành động ấy, thầy đã nén lại sự ác cảm của mình và đi gặp McSnagley.
Vị mục sư rất vui mừng khi gặp thầy. Hơn nữa, ông nhận thấy thầy giáo trông có vẻ “tươi tắn hơn,” và hy vọng thầy đã qua khỏi cơn “đau dây thần kinh” và “thấp khớp.” Bản thân ông cũng bị hành hạ bởi chứng “sốt rét” âm ỉ kể từ hội nghị lần trước. Nhưng ông đã học được cách “vùng vẫy và cầu nguyện.”
Dừng lại một lát để thầy giáo có thể ghi khắc phương pháp chữa chứng “sốt rét” âm ỉ ấy vào cuốn sách và tâm trí mình, ngài McSnagley tiếp tục hỏi thăm về chị Morpher. “Cô ấy là một đóa hoa trang điểm cho Đạo KitoH giáo, và có một gia đình trẻ đang lớn trông rất khá,” ngài McSnagley nói thêm; “và còn có đứa con gái nết na đó — ngoan ngoãn biết bao — bé Clytie.” Thực ra, những nét hoàn hảo của Clytie dường như tác động mạnh đến ông đến mức ông đã miên man nói về chúng tới vài phút liền. Thầy giáo vừa lúng túng lại vừa ngượng ngùng. Thứ nhất, có một sự tương phản cưỡng ép với tội nghiệp Mliss trong tất cả những lời ca ngợi Clytie này. Thứ hai, có điều gì đó khó chịu mang tính tâm sự trong giọng điệu khi ông ta nhắc đến đứa con đầu lòng của bà Morpher. Thế nên sau vài nỗ lực vô ích để nói điều gì đó tự nhiên, thầy giáo thấy việc cáo bận một cuộc hẹn khác là tiện nhất, và đã rời đi mà không hỏi xin thông tin cần thiết, nhưng trong những suy ngẫm sau đó lại có phần bất công khi để Mục sư McSnagley phải gánh chịu hoàn toàn tiếng xấu là đã từ chối cung cấp nó.
Có lẽ sự hắt hủi này đã đưa thầy giáo và cô học trò xích lại gần nhau hơn trong sự gắn bó khăng khít như xưa. Đứa trẻ dường như nhận ra sự thay đổi trong thái độ của thầy giáo vốn dạo gần đây trở nên gượng gạo, và trong một buổi đi dạo dài sau bữa trưa, nó bỗng dừng lại, trèo lên một gốc cây cụt, nhìn thẳng vào mặt thầy với đôi mắt to tròn, dò xét. “Thầy đang giận à?” nó hỏi, kèm theo cái lắc đầu làm những bím tóc đen dao động. “Không.” “Hay phiền muộn?” “Không.” “Hay đói bụng?” (Đối với Mliss, cơn đói là một thứ bệnh tật có thể tấn công một người bất cứ lúc nào.) “Không.” “Hay đang nghĩ về cô ta?” “Ai vậy, Lissy?” “Con nhỏ tóc trắng ấy.” (Đây là biệt hiệu mới nhất do Mliss, một người vốn có làn da ngăm đen, nghĩ ra để chỉ Clytemnestra.) “Không.” “Thề có danh dự chứ?” (Một câu thay thế cho câu “Nguyện có chúa phạt cho con chết đi!” do thầy giáo đề xuất.) “Vâng.” “Và cả sự tôn nghiêm của danh dự nữa?” “Vâng.” Thế là Mliss tặng thầy một cái hôn dữ dội đầy vẻ trẻ con, rồi nhảy phóc xuống, tung tăng chạy biến đi. Trong hai hay ba ngày sau đó, con bé đã hạ mình tỏ ra giống những đứa trẻ khác hơn, và đúng như nó diễn tả là “ngoan ngoãn.”
Hai năm đã trôi qua kể từ khi thầy giáo đến Smith's Pocket, và vì tiền lương không cao, cùng với viễn cảnh Smith's Pocket cuối cùng sẽ trở thành thủ phủ của bang vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, thầy đang tính đến chuyện thay đổi môi trường. Thầy đã thông báo riêng với ban quản lý nhà trường về dự định của mình, nhưng vì những thanh niên có học thức với đạo đức không tì vết vào thời điểm đó rất hiếm hoi, thầy đã đồng ý tiếp tục dạy học qua mùa đông cho đến đầu mùa xuân. Không ai khác biết về ý định của thầy ngoại trừ người bạn duy nhất là Tiến sĩ Duchesne, một bác sĩ trẻ người Creole được người dân Wingdam gọi là “Duchesny.” Thầy chưa bao giờ nhắc đến chuyện đó với bà Morpher, Clytie, hay bất kỳ học sinh nào của mình. Sự kín tiếng này một phần là kết quả của bản tính vốn không thích làm rùm beng, một phần là mong muốn tránh khỏi những câu hỏi và phỏng đoán mang tính tò mò tầm thường, và một phần là vì bản thân thầy chưa bao giờ thực sự tin rằng mình sẽ làm điều gì đó cho đến khi nó thực sự hoàn thành.
Thầy không thích nghĩ về Mliss. Có lẽ đó là bản năng ích kỷ đã khiến thầy cố tưởng tượng rằng tình cảm của mình dành cho đứa trẻ thật ngớ ngẩn, lãng mạn và phi thực tế. Thầy thậm chí còn cố tưởng tượng rằng con bé sẽ làm tốt hơn dưới sự kèm cặp của một giáo viên lớn tuổi và nghiêm khắc hơn. Hơn nữa, nó đã gần mười một tuổi, và chỉ vài năm nữa thôi, theo các quy tắc của Red Mountain, nó sẽ thành thiếu nữ. Thầy đã hoàn thành nhiệm vụ của mình. Sau cái chết của Smith, thầy đã gửi thư cho những người họ hàng của Smith và nhận được một bức thư hồi âm từ người chị của mẹ Melissa. Trong thư, sau khi cảm ơn thầy giáo, bà bày tỏ ý định rời các bang miền Đông để đến California cùng chồng trong vài tháng tới. Đây chỉ là một nền móng mỏng manh cho cái lâu đài trên không mà thầy giáo vẽ ra cho mái ấm của Mliss, nhưng thật dễ dàng để tưởng tượng rằng một người phụ nữ nhân hậu, đầy cảm thông, mang quan hệ họ hàng, có lẽ sẽ dìu dắt bản tính ngang bướng của con bé tốt hơn. Thế nhưng, khi thầy giáo đọc bức thư đó, Mliss nghe qua một cách hờ hững, đón nhận nó một cách ngoan ngoãn, rồi sau đó dùng kéo cắt ra những hình thù từ bức thư ấy, được cho là tượng trưng cho Clytemnestra, dán nhãn là “con nhỏ tóc trắng” để tránh nhầm lẫn, rồi cắm chúng lên những bức tường bên ngoài của lớp học.
Khi mùa hè sắp tàn và vụ thu hoạch cuối cùng đã được thu gom xong xuôi trong các thung lũng, thầy giáo chợt nghĩ đến việc thu hoạch một vài mầm non đã chín muồi của tri thức trẻ, và tổ chức buổi Lễ hội Mùa gặt hoặc Kỳ thi tổng kết. Thế là các bậc túc nho và giới chuyên môn của Smith's Pocket đã tề tựu đông đủ để chứng kiến phong tục lâu đời là đặt những đứa trẻ rụt rè vào một tư thế gò bó rồi tra hỏi chúng như thể đang đứng trước vành móng ngựa. Cũng như thường lệ trong những trường hợp này, những kẻ táo bạo và tự tin nhất lại là những người may mắn nhận được vinh danh. Bạn đọc có thể hình dung rằng trong trường hợp này, Mliss và Clytie là những nhân vật nổi bật nhất và đã chia sẻ sự chú ý của công luận; Mliss với sự sắc bén trong nhận thức vật chất và tính tự lập, Clytie với lòng tự mãn điềm tĩnh và tác phong chuẩn mực như thánh nữ. Những đứa trẻ khác thì rụt rè và lúng túng. Sự nhanh nhạy và thông minh rực rỡ của Mliss dĩ nhiên đã thu hút lượng người hâm mộ đông đảo nhất và khơi gợi những tràng pháo tay lớn nhất. Quá khứ của Mliss đã vô tình đánh thức những sự đồng cảm mạnh mẽ nhất từ một tầng lớp mà những thân hình lực lưỡng đứng xếp hàng dọc theo các bức tường, hoặc những gương mặt chườm râu đẹp đẽ ghé nhìn qua cửa sổ. Nhưng sự nổi tiếng của Mliss đã bị lật đổ bởi một tình huống bất ngờ.
McSnagley đã tự ý đến dự, và đang trải qua trò giải trí thú vị là làm cho những học sinh nhút nhát hoảng sợ bằng những câu hỏi mơ hồ và tối nghĩa nhất được phát ra bằng một giọng điệu tang tóc đầy ấn tượng; và Mliss đã bay bổng vào ngành thiên văn học, đang dò theo quỹ đạo của quả cầu lốm đốm của chúng ta xuyên qua không gian, bắt nhịp với âm thanh của các tầng trời và định nghĩa những quỹ đạo bị ràng buộc của các hành tinh, thì McSnagley đầy vẻ ấn tượng đứng bật dậy. “Meelissy! Cháu vừa nói về những cuộc cách mạng của trái đất này và các chuyển động của mặt trời, và ta nghĩ cháu đã nói rằng nó vẫn làm điều đó kể từ lúc tạo thiên lập địa phải không nào?” Mliss gật đầu khẳng định đầy khinh miệt. “Chà, thế điều đó có phải sự thật không?” McSnagley nói, khoanh tay lại. “Vâng,” Mliss nói, mím chặt đôi môi đỏ nhỏ xíu của mình. Những gương mặt tuấn tú bên cửa sổ thò vào sâu hơn trong phòng học, và một gương mặt tựa thiên thần Raphael với bộ râu vàng cùng đôi mắt xanh hiền dịu, thuộc về kẻ hư hỏng nhất trong vùng mỏ, quay sang đứa trẻ và thì thầm: “Cứ giữ vững lập trường đấy, Mliss!” Vị mục sư thở dài một hơi thật sâu, ném một cái nhìn đầy thương cảm về phía thầy giáo, rồi nhìn sang lũ trẻ, và cuối cùng dừng ánh mắt lên Clytie. Thiếu nữ ấy nhẹ nhàng nâng cánh tay tròn trắng ngần của mình lên. Những đường cong quyến rũ của nó càng được tôn lên bởi một chiếc vòng đeo tay bằng vàng khối lộng lẫy, món quà từ một trong những kẻ tôn sùng khiêm nhường nhất của nàng, được đeo nhân dịp đặc biệt này. Có một khoảng lặng chốc lát. Đôi má tròn của Clytie vô cùng hồng hào và mềm mại. Đôi mắt to của Clytie vô cùng sáng và xanh. Chiếc áo vải muslin trắng khoét cổ thấp của Clytie ôm lấy bờ vai trắng ngần, múp míp của nàng một cách nhẹ nhàng. Clytie nhìn thầy giáo, và thầy giáo gật đầu. Rồi Clytie dịu dàng cất giọng:
“Joshua đã ra lệnh cho mặt trời phải dừng lại, và nó đã tuân lệnh ngài!” Có một tiếng gầm rì tán thưởng khe khắp trong phòng học, một vẻ mặt đắc thắng trên khuôn mặt McSnagley, một bóng mây ảm đạm trên nét mặt thầy giáo, và một vẻ mặt thất vọng đầy buồn cười phản chiếu từ những khung cửa sổ. Mliss lướt nhanh qua cuốn sách thiên văn của mình, rồi đóng sầm cuốn sách lại với một tiếng nấp vang dội. Một tiếng rên rỉ bật ra từ McSnagley, một biểu cảm kinh ngạc từ phòng học, một tiếng hò hét từ bên cửa sổ, khi Mliss giáng bàn tay đỏ hỎn của mình xuống bàn học cùng lời tuyên bố đầy dứt khoát: