Tuyển Tập Truyện Ngắn Bret Harte

Lượt đọc: 371 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sự Tận Tây Của Enriquez

❊ ❊ ❊

Trong một thiên ký sự khác kể về những chiến tích của “Chu Chu,” một con ngựa mustang dòng máu California, tôi đã dành đôi dòng để nói về tài nghệ của Enriquez Saltillo—người từng giúp tôi huấn luyện nó, đồng thời cũng là anh trai của Consuelo Saltillo, thiếu nữ mà tôi đã trọn lòng trao gởi cả con tuấn mã lẫn những rung động thuở ban đầu của tuổi trẻ. Tôi xem đó là minh chứng cho sự cao cả của tình bạn nam nhi khi việc cả con ngựa lẫn giai nhân sau đó đều phụ bạc chẳng hề gây ra mảy may sứt mẻ nào trong tình bằng hữu thâm giao giữa tôi và Enriquez. Bên cạnh sự ngạc nhiên đến hoài nghi vì không hiểu sao mình lại có thể mê mẩn cô em gái của hắn, hắn còn ôm một nỗi ngờ vực dửng dưng với toàn thể phái đẹp. Điều này thường được hắn diễn đạt bằng thứ ngôn ngữ pha trộn kỳ lạ giữa sự chuẩn xác của tiếng Tây Ban Nha và tiếng lóng xứ California mà hắn vốn rất nổi danh. Hắn thường bảo: “Về cái đám đàn bà và mấy trò tiểu xảo của họ ấy à, tin tôi đi bạn tôi ơi, lão Chú 'Enry của anh chẳng thèm dính dáng đâu. Không; lão sẽ luôn lui về hàng ghế sau mỗi khi ái tình xuất hiện. Vì sao ư? Hãy nhìn tôi đây này! Nếu đó là một ngựa, anh có thể bảo rằng: 'Nó sẽ chồm lên đá hậu,' 'Nó sẽ sượng trân,' 'Nó sẽ chẳng tới nơi,' hoặc 'Nó tới quá nhanh.' Nhưng nếu là mấy ả đàn bà này, anh đang đứng ở đâu thế hả? Bởi khi anh đinh ninh rằng 'Nó sẽ sượng trân,' kìa, nàng lại bước đi thẳng băng; hoặc nàng sẽ điềm nhiên đứng yên lúc anh tưởng nàng sắp chồm lên đá hậu; hay không thì nàng sẽ tới nơi còn anh thì, nhìn xem, lại chẳng tới. Anh sẽ bị bỏ lại phía lúc nào không hay. Muôn đời vẫn thế. Cả cha tôi lẫn bác tôi đều từng theo đuổi mẹ tôi khi bà hãy còn là một thiếu nữ. Cha tôi tưởng rằng bà yêu bác tôi nhiều hơn. Thế là ông bảo bà rằng: 'Thế là đủ rồi; xin hãy bình tâm. Tôi sẽ đi. Tôi sẽ tự biến mất. Vĩnh biệt! Bắt tay nhau nhé! Ta-ta! Chào nhé! Hẹn gặp lại vào mùa thu.' Và mẹ tôi đã làm gì nào? Hãy nhìn tôi đây! Bà cưới cha tôi—ngay tức khắc! Về mấy cái mụ đàn bà này, tin tôi đi, hỡi Pancho, anh chẳng hiểu gì sất. Thậm chí còn chẳng biết liệu họ có biến anh thành con của cha mình hay thành cháu của ông nữa là khác.”

Tôi nhớ lại bài diễn thuyết đặc trưng này nhằm phác họa xu hướng chung trong những niềm tin của Enriquez vào thời điểm câu chuyện ngắn này mở màn. Tuy nhiên, cũng công bằng khi nói rằng thái độ quen thuộc của hắn trước phái đẹp—những người mà hắn vẫn vui vẻ bôi nhọ—lại chẳng hề mang theo chút e dè hay thận trọng nào khi phải giao thiệp với họ. Giữa chốn đông đúc những kẻ phù phiếm và nông nổi đồng hương, hắn di chuyển với sự phóng khoáng và rất được mến mộ. Hắn khiêu vũ cừ khôi; mỗi khi chúng tôi cùng đến các buổi nhảy nhót fandango, sự linh hoạt cùng những bước nhảy táo bạo của hắn luôn giúp hắn giành được những bạn nhảy đẹp nhất, trong khi những tình cảm mà hắn lớn tiếng tuyên bố, tôi đoán vậy, đã che chở cho hắn khỏi những cơn ghen tuông, nỗi đoạn trường hay sự đố kỵ về sau. Tôi vẫn giữ nguyên vẹn ký ức về hắn trong những điệu nhảy bí hiểm của SEMICUACUA—một thứ vũ điệu cuồng nhiệt có phần giống như các tư tế đạo Bacchus, đòi hỏi nhiều ở sự sáng tạo của người trình diễn và chẳng chừa lại mấy chỗ cho trí tưởng tượng của khán giả. Trong một hình thức biểu diễn, chiếc khăn tay sặc sỡ được cả vũ công nam lẫn nữ vẫy một cách ít nhiều duyên dáng trước đôi mắt lóa lóa của nhau, đóng vai trò như tín hiệu của ái tình, được dùng để bày tỏ luân phiên sự ngưỡng mộ rồi lạnh lùng, ngượng ngùng rồi bạo dạn, sợ hãi rồi ngất ngây, e thẹn rồi lúng túng đưa tình theo nhịp điệu của điệu múa. Tôi không cần phải nhắc lại rằng những động tác kịch câm minh họa cho các cung bậc cảm xúc ấy của Enriquez vốn dĩ kỳ quặc đến mức nào; thế nhưng chúng luôn được thực hiện và đón nhận với một vẻ nghiêm trang vốn là nét bản chất của điệu nhảy. Những lúc ấy, hắn sẽ thốt ra những tiếng thở dài được cho là khắc họa giai đoạn chớm nở của đam mê; những tiếng khịt mũi ghen tuông bật ra từ hắn mỗi khi có bóng dáng tình địch; hắn bị cơn hoành hành của thứ bệnh nhảy múa St. Vitus nào đó quật lấy để biểu lộ sự rụt rè khi ngỏ lời yêu đương đầu tiên; sự lạnh lùng của người trong mộng giáng xuống đầu hắn tựa như một cơn sốt rét run người; và chỉ một cử chỉ mời gọi từ nàng cũng đủ khiến hắn rơi vào trạng thái mê sảng rõ rệt. Tất cả những điều đó rất ra dáng Enriquez; thế nhưng vào dịp đặc biệt mà tôi đang nhắc tới, tôi nghĩ chẳng một ai chuẩn bị tâm lý để thấy hắn bắt đầu phần biểu diễn với việc vẫy tận BỐN chiếc khăn tay! Ấy vậy mà hắn đã làm thế, vừa xoay tít, vừa nhún nhảy, vừa múa may những tín hiệu bằng lụa của mình hệt như chiếc khăn choàng của một vũ nữ ba-lê trong nỗi khát khao hoặc ngọn lửa đam mê, cho đến tận phần kết, nơi mà người đẹp bị chinh phục và khuất phục thường ngả mình vào vòng tay bạn nhảy, thì ngài Enriquez đầy mưu mẹo của chúng ta, cần phải nói thêm nữa sao, lại được tìm thấy ngay chính giữa sàn nhảy đang nâng đỡ tận... bốn nữ vũ công! Thế nhưng hắn hoàn toàn chẳng hề phấn khích quá độ, dù là trước những tràng pháo tay của đám đông hay trước thành công rực rỡ hiển hiện của mình với các giai nhân. “Ồ, xin hãy tin tôi, chẳng có gì đâu,” hắn điềm tĩnh nói, vừa vê một điếu thuốc lá mới khi tựa lưng vào khung cửa. “Biết đâu đấy, tôi sẽ phải mời những cô gái này chút sô-cô-la hoặc dăm ly rượu, hay dạo chơi dưới ánh trăng ngoài hiên nhà cùng họ. Muôn đời vẫn thế. Trừ khi, bạn tôi ơi,” hắn cất lời, đột nhiên quay sang tôi với một sự cao thượng dâng trào đến mức tự hy sinh, “trừ khi chính anh sẽ thay thế chỗ của tôi. Kìa, tôi nhượng lại họ cho anh! Tôi chuồn đây! Tôi biến đây! Tôi tẩu mã đây! Tôi cao chạy xa bay đây!” Tôi tin rằng hắn đã có thể đẩy sự điên rồ ấy đến mức triệu tập cả bốn mươi mươi mụ phù thủy gypsy bạn nhảy của mình và giao phó họ cho sự chăm sóc của tôi, nếu như lúc đó đám đông không rẽ sang hai bên để nhường chỗ cho những vũ công còn lại, để lộ ra một khán giả đứng ngoài: một thiếu nữ cao, gầy, đang bình thản quan sát họ qua cặp kính gọng vàng với vẻ chăm chú đầy tính soi mói. Tôi sững sờ ngạc nhiên và kinh hoàng; bởi tôi nhận ra vị khách lạ kiều diễm ấy chính là cô Urania Mannersley, cháu gái của vị mục sư dòng Giáo hội Cải cách Congregational!

Mọi người ở Encinal đều biết rõ Rainie Mannersley dọc ngang khắp chốn. Nàng vừa là niềm ganh tị vừa là cái gai trong mắt các tiểu thư nhà những di dân miền Tây Nam và miền Đông đã đến định cư tại thung lũng này. Nàng chuẩn mực, nàng xét nét, nàng hoàn hảo và tinh tế. Nàng đoan trang nhưng độc lập; nàng học thức uyên bác; người ta đồn rằng nàng biết cả tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp; nàng thậm chí còn đánh vần đúng chính tả! Nàng có thể làm tàn úa bó hoa dại tầm thường nhất trên tay các cô gái khác chỉ bằng cách đọc tên khoa học của từng loài hoa. Nàng không bao giờ nói “Ain't you?” mà dùng “Aren't you?” Nàng coi “Did I which?” là một dạng thức cụt lủn và thiếu sót của câu “What did I do?”. Nàng trích dẫn thơ Browning và Tennyson, và người ta tin rằng nàng đã đọc hết chúng. Nàng đến từ Boston. Chàng hiểu nàng đang làm cái quái gì ở một buổi khiêu vũ tự do phóng túng thế này cơ chứ?

Ngay cả khi những sự thật này chưa từng quen thuộc với bất kỳ ai ở đó đi nữa, thì vẻ bề ngoài của nàng cũng đủ sức thu hút mọi ánh nhìn. Tương phản với những chiếc váy rực rỡ đỏ, đen và vàng của các vũ công, chiếc áo và chiếc mũ giản dị, ôm sát một màu xám tinh tế của nàng đủ sức gây chú ý tự thân nó, ngay cả khi chúng trông không giống như chính bản thân cô thiếu nữ—một thứ kháng thư lặng lẽ đối lập với những đường diềm diêm dúa chói lọi trước mặt nàng. Vòng eo nhỏ nhắn, thẳng thớm và tấm lưng phẳng lì của nàng càng làm nổi bật thêm những thân hình uốn éo không corset, không eo vóc của các cô gái Mexico; và đôi chân thon dài, đi bốt gọn gàng lấp ló sau viền váy ngắn trắng cứng nhắc của nàng đã khiến cho những chiếc giày bệt rộng mõm, giữ chặt bằng ngón chân cái của họ trông càng thêm phần lố bịch. Đột nhiên nàng dường như nhận ra mình đang đứng đó một mình, nhưng không hề sợ hãi hay lúng túng. Nàng lùi lại một chút, hờ hững liếc mắt ra sau như thể đang tìm kiếm một người đồng hành nào đó, và rồi ánh mắt nàng rơi trúng vào tôi. Nàng mỉm cười chào một cách tự nhiên; rồi một khoác khắc sau, ánh mắt nàng dừng lại với vẻ tò mò hơn ở Enriquez—người vẫn đang đứng cạnh tôi. Tôi liền tách ra và đến bên nàng ngay lập tức, nhất là khi tôi nhận thấy vài kẻ đứng xem xung quanh bắt đầu nhìn trừng trừng vào nàng không chút kiêng dè.

“Đây có phải là điều kỳ lạ nhất mà anh từng thấy trong đời không?” nàng điềm tĩnh hỏi. Rồi, nhận ra vẻ lúng túng trên mặt tôi, nàng nói tiếp, thiên về trò chuyện hơn là giải thích:

“Tôi vừa rời khỏi nhà khi bác đang ghé thăm một giáo dân nhà bên cạnh, và định về nhà cùng Jocasta (một nữ tì người da màu thuộc hạ của bác tôi), thì nghe tiếng nhạc nên tạt vào đây. Tôi không biết con bé đã đi đâu mất rồi,” nàng nói thêm, lại đảo mắt nhìn quanh căn phòng; “nó trông có vẻ phát rồ lên khi thấy sinh vật kỳ quái đang nhún nhảy múa may khăn xéo ở đằng kia. Vừa nãy anh có nói chuyện với hắn. Thật đấy cho tôi hỏi—hắn có thật bằng xương bằng thịt không vậy?”

“Tôi nghĩ chẳng có gì phải nghi ngờ về điều đó đâu,” tôi cười trừ đáp.

“Ý tôi không phải thế,” nàng đáp một cách ngây thơ. “Hắn có hoàn toàn bình thường không? Hắn làm thế vì thích, hay được trả tiền để diễn trò?”

Thế thì quá sức chịu đựng rồi. Tôi vội vã giải thích rằng hắn là dòng dõi của một trong những gia tộc Castilia lâu đời nhất, rằng điệu múa đó là một vũ điệu gypsy quốc gia mà hắn tham gia với tư cách là một người yêu nước và một nhà bảo trợ, đồng thời hắn là người bạn thân thiết nhất của tôi. Song song đó, trong lòng tôi cũng thầm ước gì nàng đừng chứng kiến màn biểu diễn vừa rồi của hắn.

“Ý anh là tất cả những gì hắn vừa làm đều nằm trong điệu múa đấy ư?” nàng nói. “Tôi không tin đâu. Hắn vốn dĩ tính tình như thế thôi.” Khi tôi còn đang ấp úng trước sự thật rành rành ấy, nàng tiếp lời: “Tôi thực sự ước gì hắn làm lại lần nữa. Anh có nghĩ mình bắt hắn diễn lại được không?”

“Có lẽ hắn sẽ làm nếu CHÍNH CÔ cất lời đấy,” tôi đáp với chút ý đồ cay độc.

“Dĩ nhiên là tôi không đời nào làm thế rồi,” nàng điềm tĩnh đáp lại. “Dù sao đi nữa, tôi vẫn tin rằng hắn thực sự sắp làm lại trò đó—hoặc một trò gì khác kìa. Nhìn kìa!”

Tôi nhìn theo, và đến hoảng hốt khi thấy Enriquez, có lẽ vì bị khiêu khích bởi cặp kính gọng vàng thanh nhã của cô Mannersley, đã cởi phăng chiếc áo khoác ra và đang quấn bốn chiếc khăn tay buộc liền với nhau một cách đầy nghệ thuật quanh eo mình, chuẩn bị cho một màn trình diễn mới. Tôi lén lút cố ra hiệu cảnh báo cho hắn, nhưng vô ích.

“Hắn đúng là ngớ ngẩn hết chỗ nói phải không?” cô Mannersley cất lời, nhưng giọng điệu lại phảng phất một sự chờ đợi đầy khoan khoái. “Anh biết đấy, tôi chưa từng thấy cảnh tượng nào thế này bao giờ. Tôi đã không thể ngờ một sinh vật như thế lại có thể tồn tại trên đời.”

Ngay cả khi tôi đã thành công trong việc cảnh báo hắn, tôi cũng hoài nghi liệu nó có ích gì không. Bởi vì, chộp lấy cây đàn ghi-ta từ tay một nhạc công, hắn gảy vài hợp âm và đột ngột bắt đầu bước những bước zic-zắc vào giữa sàn nhà, uốn éo cơ thể đầy khát khao từ bên này sang bên khác theo nhịp nhạc và giọng tenor mỏng mảnh đậm chất Tây Ban Nha. Đó là một khúc ca tình yêu của người gypsy. Có lẽ vốn ngoại ngữ của cô Mannersley không bao gồm tiếng Castilia, nhưng nàng không thể không nhận ra rằng những cử chỉ và điệu bộ kịch câm minh họa ấy đang nhắm thẳng vào mình. Vừa say sưa cam đoan rằng nàng là người con gái được Đức Mẹ sủng ái nhất, rằng đôi mắt nàng tựa những ngọn nến dâng cúng, nhưng ngay trong hơi thở ấy lại vừa cáo buộc nàng là một tên “cướp ngày” và “sát thủ” trong thái độ đối với “trái tim hắn,” hắn vừa run rẩy khép nép lượn sóng đến gần nàng, ném một chiếc áo choàng tưởng tượng xuống trước đôi bốt gọn gàng của nàng làm thảm cho đôi chân ngọc bước lên, rồi với một cú xoay tì điêu luyện đến sửng sốt cùng tiếng gảy ghi-ta đầy nhung nhớ, hắn quỳ sụp một chân xuống, thổi một nụ hôn nương theo cánh hoa hồng đặt dưới chân nàng.

Nếu trước đó tôi từng vô cùng tức giận vì sự ngông cuồng lố bịch của hắn, thì giờ đây tôi lại cảm thấy thương hại cho hắn biết bao trước sự ngây ngô hoàn toàn của cô thiếu nữ—người chẳng hề cảm thấy gì ngoài sự kỳ cục đến cùng cực của hắn. Tràng pháo tay của các vũ công và người xem vang lên tức thì và đầy nồng nhiệt; còn sự đóng góp duy nhất của nàng cho tràng pháo ấy chỉ là một cái hé môi mỏng khẽ khàng với nụ cười nửa tin nửa ngờ. Trong khoảng không lặng ngắt sau tràng pháo tay ấy, khi Enriquez thở hổn hển bước đi, tôi nghe nàng lẩm bẩm nửa vời với chính mình: “Quả là một sinh vật vô cùng kỳ lạ!” Trong cơn phẫn uộ, tôi không kìm được mà đột ngột quay phắt sang nhìn thẳng vào mắt nàng. Đôi mắt ấy mang sắc nâu, với lớp nhung đục đặc trưng thường thấy ở đồng tử của những kẻ cận thị, và có vẻ như thách thức mọi sự soi mói từ nội tâm. Nàng chỉ hờ hững lặp lại: “Chẳng phải sao?” rồi nói thêm: “Xin hãy xem thử có tìm được Jocasta không nhé. Tôi nghĩ chúng ta nên về thôi; và tôi dám cá là hắn sẽ không diễn lại nữa đâu. À! Con bé kìa. Trời đất ơi, con bé kia! Mày đang cầm cái gì thế hả?”

Đó chính là bông hồng của Enriquez mà Jocasta đã nhặt lên và đang rụt rè giơ ra dâng lên chủ nhân.

“Trời ạ! Tôi không cần nó. Cứ giữ lấy đi.”

Tôi bước cùng họ ra đến cửa, vì không thích ánh nhìn sắc lẻm loé lên trong đôi mắt đen của hai cô Manuela và Pepita—những người đang tò mò theo dõi nàng. Nhưng tôi nghĩ nàng cũng phớt lờ chuyện đó hệt như cách nàng phớt lờ những sự chú ý đặc biệt của Enriquez. Khi chúng tôi ra đến phố, tôi cảm thấy mình cần phải nói thêm điều gì đó.

“Cô biết đấy,” tôi bắt đầu một cách bâng quơ, “rằng dẫu những con người tội nghiệp ấy tụ tập ở đây theo lối công cộng này, thì buổi tụ hội của họ thực chất chỉ là một khung cảnh thôn dã đậm chất điền viên và là một phong tục dân tộc; và những cô gái này đều là những kẻ làm thuê hoặc người hầu chất phác, chăm chỉ đang tận hưởng niềm vui theo lối phong vị điền viên xưa cũ.”

“Dĩ nhiên rồi,” cô thiếu nữ đáp, nửa lơ đễnh. “Tất nhiên đó là một điệu nhảy Moorish, vốn dĩ do những di dân dòng Andalucia cũ mang tới từ hai trăm năm trước. Nó phảng phất hương vị đậm chất Ả Rập. Tôi có sưu tầm một điệu tương tự trong một cuốn CANCIONERO cổ mua được ở một tiệm sách ở Boston. Nhưng,” nàng nói thêm, với một tiếng thở dài thỏa mãn đầy hoài niệm, “nó không giống HẮN! Ồ, không! HẮN quả là độc đáo một cách quyết liệt. Chúa ơi, đúng thế thật.”

Tôi hơi bối rối quay đi để nhập bọn với Enriquez—kẻ đang điềm tĩnh chờ đợi tôi với điếu thuốc lá ngậm trên môi bên ngoài phòng khiêu vũ. Thế nhưng hắn trông vô tư lự đến mức chẳng hề hay biết gì về trò hề vừa rồi, khiến tôi chần chừ không muốn đưa ra lời cảnh báo mà tôi nghĩ là cần thiết. Dù vậy, chính hắn lại là kẻ đẩy nhanh tình huống ấy. Liếc nhìn theo bóng dáng đang khuất dần của hai người phụ nữ, hắn cất lời: “Cô mees người Boston này đang quay về nhà cô ấy. Anh không đi tiễn cô ấy sao? Tôi sẽ đi đấy. Nhìn tôi này—tôi có mặt đây.” Nhưng tôi đã nắm chặt lấy khuỷu tay hắn. Rồi tôi chỉ ra rằng: thứ nhất, nàng đã có người hầu đi cùng; thứ hai, nếu ngay cả tôi—người quen biết nàng—còn ngần ngại không dám ngỏ ý làm hộ vệ, thì việc hắn, một kẻ hoàn toàn xa lạ, lại mạo muội đòi làm điều đó là vô cùng bất lịch sự; rằng cô Mannersley là người rất câu nệ phép tắc, điều mà hắn, với tư thế của một quý tộc Castilia, phải biết trân trọng.

“Nhưng cô ấy sẽ chẳng màng đến ái tình—đến sự ngưỡng mộ quá mức ấy sao?” hắn vừa nói vừa xoay xoay bộ ria mép mỏng manh với vẻ trầm ngâm.

“Không; nàng sẽ không màng đâu,” tôi đáp cộc lốc; “và anh phải hiểu rằng nàng đứng ở một đẳng cấp hoàn toàn khác với mấy cô Manuela hay Carmen của anh.”

“Xin lỗi nhé, bạn tôi,” hắn nghiêm trang đáp; “mấy ả đàn bà này muôn đời vẫn thế. Ngôn ngữ nước tôi có một câu tục ngữ thế này. Lắng nghe nhé: 'Dù lưỡi kiếm sắc bén của xứ Toledo có đâm thủng lớp sa tanh hay tấm da dê, thì ẩn sâu đằng sau nó vẫn là một trái tim ấy để mà gây thương tích.' Tôi chính là lưỡi kiếm Toledo ấy—mà biết đâu lại chính là anh đấy, bạn tôi ơi. Vì thế, chúng ta hãy cùng nhau bám theo cô gái Boston này ngay lập tức thôi.”

Nhưng tôi vẫn giữ chặt lấy tay Enriquez và kìm hãm lại những xung động bốc đồng của hắn lúc bấy giờ. Hắn khựng lại, rít một hơi thuốc lá thật sâu; nhưng chỉ một khoác khắc sau hắn lại chồm lên. “Tuy nhiên, chúng ta cứ rảo bước bám theo đằng sau một cách kín đáo; chúng ta sẽ đi ngang qua nhà nàng; chúng ta sẽ ngắm nhìn nó; nó sẽ chạm đến trái tim nàng cho mà xem.”

Dù việc bám theo cô thiếu nữ mà chúng tôi vừa chia tay vài phút trước có lố bịch đến đâu đi chăng nữa, tôi vẫn thừa hiểu rằng Enriquez hoàn toàn có khả năng tự mình làm trò đó, và tôi nghĩ tốt hơn hết là nên chiều ý hắn bằng cách đồng ý đi cùng về hướng đó; song tôi cảm thấy cần phải lên tiếng:

“Tôi phải cảnh báo anh rằng cô Mannersley đã coi những màn biểu diễn của anh ở phòng khiêu vũ là một điều gì đó kỳ quặc và bất thường rồi, và nếu tôi là anh, tôi sẽ chẳng làm gì để khoét sâu thêm ấn tượng đó đâu.”

“Anh đang bảo là nàng bị sốc á?” Enriquez nghiêm túc hỏi.

Tôi cảm thấy mình không thể thành thật nói rằng nàng bị sốc, và hắn đã nhận ra sự ngần ngại của tôi. “Thế thì nàng đang ghen tị với mấy cô ả thiếu nữ kia rồi,” hắn nhận xét với vẻ tự mãn đến khó ưa. “Anh thấy chưa! Tôi đã bảo rồi mà. Muôn đời vẫn thế.”

Tôi không thể chịu đựng thêm được nữa. “Nghe này, Harry,” tôi nói, “nếu anh bắt buộc phải biết, thì nàng coi anh như một gã hề làm xiếc—một kẻ biểu diễn được trả tiền đấy.”

“À!”—đôi mắt đen của hắn ánh lên—“tên torero, kẻ đấu bò tơ, hắn cũng là một gã hề làm xiếc vậy.”

“Đúng thế; nhưng nàng nghĩ anh là một thằng hề mua vui!—một GRACIOSO DE TEATRO—thế đấy!”

“Thế thì tôi đã làm cho nàng phải cười rồi à?” hắn điềm nhiên đáp.

Tôi không nghĩ là hắn đã làm được điều đó; nhưng tôi chỉ nhún vai.

“BUENO!” hắn vui vẻ thốt lên. “Ái tình ấy mà, bắt đầu bằng một tiếng cười, rồi sẽ kết thúc bằng một tiếng thở dài.”

Tôi quay sang nhìn hắn dưới ánh trăng. Gương mặt hắn vẫn giữ nguyên vẻ trang nghiêm quen thuộc kiểu Tây Ban Nha—một vẻ nghiêm trang suýt chút nữa mang sắc thái mỉa mai. Đôi mắt đen nhỏ bé của hắn ánh lên thứ tinh thần bất kham vô trách nhiệm đặc trưng của một sinh vật trẻ trung đầy sức sống. Chẳng thể nào có chuyện hắn lại thực sự rung động trước sự lạnh lùng điềm đạm của cô Mannersley. Tôi nhớ lại những trò tán tỉnh phơi phới chẳng kém của hắn với cô Pinkey Smith, một tiểu thư tóc vàng miền Tây, người mà sau đó cả hai đều rút lui vô hại. Khi chúng tôi chậm rãi bước đi, tôi tiếp tục với giọng thuyết phục hơn: “Tất nhiên đây chỉ là những trò tào lao của anh thôi; nhưng anh không thấy sao, cô Mannersley nghĩ mọi chuyện đều là thật và đó chính là bản chất của anh ư?” Tôi chừng ngưng, bởi b chợt nhận ra rằng ĐÓ THẬT SỰ LÀ BẢN CHẤT CỦA HẮN. “Và—khỉ thật!—anh đâu có muốn nàng tin rằng mình chỉ là một tên hề tầm thường, hay một gã muchacho say xỉn nào đó chứ.”

“Say xỉn á?” Enriquez lặp lại với vẻ nũng nịu đến phát bực. “Đúng vậy; đó chính là từ ngữ diễn tả đúng nhất. Bạn tôi ơi, anh đã bắn trúng hồng tâm rồi đấy—anh đánh chuông vang dội mọi lần! Đó chính là cơn say—nhưng không phải say aguardiente. Nhìn này! Từ lâu lắm rồi tôi có một vị tổ tiên từng vướng vào một câu chuyện vô cùng đẹp đẽ. Một ngày nọ trong nhà thờ, ông trông thấy một thiếu nữ—chỉ là một cô thôn nữ bình thường—bước đến tòa giải tội. Ông nhìn thẳng vào mắt nàng, ông lảo đảo”—đến đây Enriquez lạng lách điệu bộ kịch câm ra giữa đường—“ông ngã quỵ!”—hắn suýt nữa đã hành động hoá lời nói nếu tôi không kịp thời xốc nách giữ chặt hắn lại. “Họ đã khiêng ông về nhà, nơi ông cứ ở trần truồng như thế suốt một thời gian, rồi nhảy múa và cất tiếng hát ca. Nhưng đó là cơn say của ái tình. Và anh xem này, cô thôn nữ làng mạc ấy chẳng là gì cả, thậm chí còn chẳng đẹp. Tên của vị tổ tiên tôi là—”

“Don Quixote de La Mancha,” tôi ngắt lời một cách cay độc. “Tôi nghi lắm mà. Đi nào. Thế là đủ rồi đấy.”

“Tên của tổ tiên tôi,” Enriquez nghiêm trang tiếp lời, “là Antonio Hermenegildo de Salvatierra, hoàn toàn không phải nhân vật đó. Cái gã Don Quixote mà anh nhắc đến vốn dĩ chẳng hề tồn tại trên đời.”

“Mặc kệ đi. Chỉ là, vì ơn trên Chúa, khi chúng ta sắp đến nhà rồi, đừng có giở trò khùng điên nữa đấy.”

Đó là một đêm trăng tuyệt đẹp. Hiên nhà bằng gỗ redwood sâu thẳm của giáo xứ nhà Mannersley, dưới bóng mát của một cội sồi lớn—to lớn nhất ở Encinal—hiện lên những vệt đan xen giữa sắc đen và ánh bạc. Khi hai người phụ nữ bước lên hiên, bóng của họ hắt lên in hình rõ nét trên cánh cửa. Cô Mannersley khựng lại trong giây lát, quay đầu nhìn lại vẻ đẹp của đêm trăng lần cuối khi Jocasta bước vào nhà. Ánh mắt nàng chạm phải chúng tôi khi đi ngang qua. Nàng hờ hững gật đầu chào tôi một cách tự nhiên, nhưng khi nhận ra Enriquez, nàng nán lại nhìn hắn lâu hơn một chút với vẻ tò mò lạnh lùng và đầy kiêu hãnh như trước. Đến lúc này thì tôi thật sự hoảng sợ khi Enriquez lập tức giở chứng run rẩy bước đi cùng tiếng thở dốc khó nhọc; nhưng tôi vùng tay túm chặt lấy hắn một cách hung bạo, và xoay sở lôi hắn qua khỏi căn nhà ngay lúc cánh cửa đóng sầm lại sau lưng cô thiếu nữ.

“Anh chẳng hiểu gì cả, bạn Pancho ạ,” hắn nghiêm nghị cất lời, “nhưng đôi mắt đằng sau lớp tròng kính kia tựa như ESPEJO USTORIO, tấm gương đốt cháy. Chúng thiêu đốt, chúng gặm nhấm tôi ở đây tựa như mảnh giấy. Chúng ta hãy bám lấy cái cây này đi. Chắc chắn nàng sẽ xuất hiện ở cửa sổ cho xem. Chúng ta sẽ chào nàng một tiếng chúc ngủ ngon.”

“Chúng ta sẽ chẳng làm cái quái gì thế hết,” tôi cộc lốc đáp. Nhận thấy tôi đã quyết tâm, hắn đành để tôi lôi đi nơi khác. Dù vậy, tôi cũng thấy nhẹ nhõm khi nhận ra rằng hắn vừa nhắm trúng cái cửa sổ mà tôi biết là phòng làm việc của vị mục sư, và vì các phòng ngủ đều nằm ở tít phía sau nhà, nên trò hề vừa rồi có lẽ đã không lọt vào tầm mắt của cô thiếu nữ hay người hầu. Nhưng tôi vẫn không rời mắt khỏi Enriquez cho đến khi đưa hắn về lại phòng khiêu vũ an toàn, nơi tôi để hắn đang nhấm nháp sô-cô-la, cánh tay vòng qua eo của hai cô bạn nhảy cũ với vẻ mộc mạc trẻ con đầy chất Arcadia và quên béng đi mất sự hiện diện của cô Mannersley.

Các buổi khiêu vũ fandango thường được tổ chức vào tối thứ Bảy, và ngày hôm sau, chủ nhật, tôi không gặp Enriquez; nhưng vì hắn là một tín đạo Công giáo sùng đạo, tôi nhớ ra rằng hắn chắc hẳn đã đi lễ sáng, và rất có thể rà chân đến trường đua bò ở San Antonio vào buổi chiều. Dù vậy, tôi vẫn có đôi chút ngạc nhiên vào sáng thứ Hai tiếp theo, khi đang băng qua quảng trường, tôi bất ngờ bị Mục sư Mannersley tóm lấy tay theo cái cách thân mật nhất có thể chấp nhận được đối với sự dè dặt của một vị đại tôn sư lỗi lạc này. Tôi ngước nhìn ông đầy dò hỏi. Dù y phục luôn chỉnh tề cẩn trọng, các nét trên mặt ông lúc nào cũng gợi sự liên tưởng kỳ lạ đến nhân vật châm biếm quốc gia có tên là “Chú Sam,” chỉ có điều là thiếu đi vẻ hài hước. Nhẹ nhàng vuốt ve chỏm râu cằm bằng ba ngón tay, ông bắt đầu với giọng bề trên: “Tôi nghĩ anh ít nhiều gì cũng đã quen thuộc với những đặc tính và phong tục của người Tây Ban Nha thể hiện qua các cư dân định cư tại đây.” Một luồng điện lo lắng chạy dọc sống lưng tôi. Chẳng lẽ ông đã nghe đến mấy trò hề của Enriquez rồi sao? Cô Mannersley đã nhẫn tâm bán đứng hắn cho ông chú của mình ư? “Bản thân tôi thì không dành nhiều tâm sức cho ngôn ngữ và các nét đặc thù xã hội của họ,” ông tiếp tục, với một cái vung tay rộng rãi, “bởi tôi bận rộn với việc nghiên cứu những tín điều tôn giáo và mê tín của họ”—điều này làm tôi thấy đây có lẽ là căn bệnh chung của những kẻ thuộc tuýp người Mannersley—“nhưng tôi vẫn kiềm chế không tranh cãi cá nhân về họ; ngược lại, tôi giữ cái nhìn khá phóng khoáng về công việc truyền giáo đáng kinh ngạc của họ, và từng đề xuất một kế hoạch hợp tác với họ, hoàn toàn độc lập với các giáo lý tín điều, với các huynh đệ của tôi thuộc các giáo phái Cơ Đốc giáo Tin Lành khác. Những quan điểm này lần đầu tiên tôi lồng ghép vào một bài giảng vào Chủ nhật tuần trước, và tôi được bảo rằng nó đã tạo ra sự chú ý đáng kể.” Ông khựng lại và ho nhẹ vài tiếng. “Tôi vẫn chưa nhận được hồi âm nào từ các giáo sĩ La Mã, nhưng tôi được dẫn dắt để tin rằng những lời phát biểu của tôi không phải là không được lòng người Công giáo nói chung.”

Tôi thở phào nhẹ nhõm, dù vẫn còn chút tò mò không hiểu sao ông lại lôi chuyện này ra để nói với tôi. Tôi mang trong đầu một ký ức mơ hồ rằng ông từng phát ngôn điều gì đó vào ngày Chủ nhật khiến vài tín đồ Thanh giáo trong giáo đoàn của ông phật lòng, ngoài ra chẳng còn gì khác. Ông tiếp lời: “Tôi vừa nói rằng mình không thông thạo các đặc tính của chủng tộc Tây Ban Nha-Mỹ. Tuy nhiên, tôi đoán rằng họ mang tính bốc đồng của gốc gác Latinh. Họ khua tay múa chân—phải không? Họ bộc lộ lòng biết ơn, niềm vui, sự ái mộ, và cảm xúc nói chung qua những chuyển động co giật ư? Họ tự nhiên nhảy múa—ca hát—phải không?”

Một mối nghi ngờ khủng khiếp xẹt qua tâm trí tôi; tôi chỉ biết trân trân nhìn ông đầy bất lực. “Tôi hiểu,” ông nhân từ nói; “có lẽ đó là một câu hỏi hơi chung chung. Để tôi giải thích rõ hơn. Một sự việc khá kỳ lạ đã xảy ra với tôi vào tối hôm nọ. Tôi vừa đi thăm một giáo dân về và đang ở một mình trong phòng làm việc để duyệt lại bài giảng cho ngày hôm sau. Chắc lúc đó phải khá muộn rồi, vì tôi nhớ rõ cháu gái mình đã cùng người hầu về nhà trước đó trọn một tiếng đồng hồ. Chợt tôi nghe thấy tiếng nhạc cụ vang lên ngoài đường, cùng với âm giọng của ai đó đang cất tiếng hát hoặc ngâm nga một bài thơ có ca từ, dẫu được cất lên bằng một ngôn ngữ xa lạ với tôi, nhưng qua cách biểu đạt và âm điệu lại mang đến cho tôi ấn tượng rõ rệt là những lời ca ngợi. Trong một lúc, vì sự tập trung cao độ cho công việc, tôi ít để tâm đến màn trình diễn đó; nhưng sự kiên trì của nó cuối cùng đã lôi kéo tôi đến bên cửa sổ chẳng phải vì sự hiếu kỳ vẩn vơ nào. Từ đó, đứng trong bộ áo choàng tắm và đinh ninh rằng mình không bị ai phát hiện, tôi nhận ra dưới tán cây sồi lớn ven đường bóng dáng của một thanh niên, qua ánh sáng leo lắt, trông có vẻ là người gốc Tây Ban Nha. Nhưng rõ ràng tôi đã tính toán sai lầm về sự vô hình của chính mình; bởi vì hắn đã bước nhanh về phía trước ngay khi tôi tiến đến cửa sổ, và thực hiện một loạt những cử chỉ kịch câm phi thường nhất để chào tôi. Ngoại trừ trải nghiệm qua vài vở kịch Hy Lạp thời trẻ, thú thật tôi không phải là một bậc thầy trong việc thấu hiểu các điệu bộ; nhưng tôi có ấn tượng rằng các pha biểu cảm về lòng biết ơn, sự nhiệt thành, lòng kính trọng và sự thăng hoa đã lần lượt được khắc họa. Hắn đặt tay lên đầu, lên ngực, và thậm chí còn đan chặt tay lại theo cách thế này.” Để làm tôi hoảng hồn, vị mục sư kính cẩn liền bắt chước lại màn kịch câm lố bịch nhất của Enriquez. “Tôi xin thú nhận rằng,” ông tiếp tục, “tôi đã vô cùng xúc động trước chúng, cũng như trước tấm lòng Cơ Đốc giáo đầy khả kính và đáng khen ngợi đã tạo ra chúng rõ mồn một. Cuối cùng tôi mở cửa sổ ra. Ngả người ra ngoài, tôi bảo hắn rằng tôi rất tiếc vì thời gian đã muộn nên không thể đáp lại điều gì hơn ngoài sự ghi nhận muộn màng nhưng đầy biết ơn đối với cảm xúc đáng ngợi ca của hắn, thế nhưng tôi sẽ rất sẵn lòng gặp hắn một lát tại phòng ban đạo trước giờ lễ ngày hôm mốt, hoặc lúc chập tối trước buổi họp lớp Kinh Thánh. Tôi nói với hắn rằng vì mục đích duy nhất của tôi là tạo ra sự tương thân tương ái theo tinh thần Tin Lành và loại bỏ các quan điểm thuần túy giáo lý, nên không gì có thể khiến tôi thỏa mãn hơn việc chứng kiến lời minh chứng tự phát và không vụ lợi của hắn đối với động cơ của tôi. Hắn dường như xúc động sâu sắc trong giây lát, quả thật là hoàn toàn nghẹn ngào trước cảm xúc, rồi sau đó duyên dáng lùi bước với một chút nhanh nhẹn cùng chuyển động nhảy múa nhẹ nhàng.”

Ông khựng lại. Một ý nghĩ bất ngờ và ngập tràn chiếm lĩnh lấy tâm trí tôi, và tôi bốc đồng nhìn thẳng vào mặt ông. Liệu có khi nào sự phóng khoáng mỉa mai của Enriquez lại được thấu hiểu, đón nhận và chinh phục bởi một bậc cao thủ hay không? Thế nhưng gương mặt mãn nguyện của Mục sư Mannersley chẳng hề để lộ chút nước đôi hay sự hài hước ngấm ngầm nào. Rõ ràng ông đang nói thật; ông đã hoan hỉ vơ lấy màn serenade ve vãn cháu gái mình của gã Enriquez tha hóa để dành riêng cho bản thân. Tôi cảm thấy một khao khát cười đến phát cuồng dâng lên, nhưng đã bị những lời tiếp theo của người đồng hành chặn lại.

“Sáng hôm sau lúc ăn điểm tâm, tôi đã kể cho cháu gái mình nghe về sự việc ấy. Con bé không hề nghe thấy chút gì về màn biểu diễn kỳ lạ nọ, nhưng nó đồng tình với tôi về nguồn gốc rõ mồn một của nó—đó là sự ghi nhận đầy biết ơn đối với những nỗ lực tự do của tôi hướng về phía các tín đồ đồng đạo của hắn. Thực ra, chính con bé là người đã gợi ý rằng sự hiểu biết của anh về những con người này có thể củng cố cho những ấn tượng của tôi.”

Tôi chết lặng. Phải chăng cô Mannersley—người chắc chắn đã nhận ra ngón đòn của Enriquez trong chuyện này—đã giấu tiệt sự thật vì muốn che chở cho hắn? Nhưng điều đó lại mâu thuẫn quá mức với sự thờ ơ tột độ của nàng đối với hắn, ngoại trừ việc coi hắn như một nghiên cứu kỳ quặc, đến mức nàng thà kể hết cho chú mình nghe về màn biểu diễn trước đó của hắn còn hơn. Hoặc cũng chẳng thể có chuyện nàng muốn che giấu chuyến viếng thăm buổi khiêu vũ fandango của mình. Nàng quá độc lập để mà bận tâm đến điều đó, và thậm chí rất có thể vị mục sư, trong niềm khao khát muốn tìm hiểu thêm về đồng bào của Enriquez, sẽ chẳng hề phản đối gì. Trong cơn bối rối, tôi đành hèn mót hùa theo xác nhận của nàng, chúc mừng ông về thành công rõ rết rồi chuồn lẹ. Nhưng trong lòng tôi đang bốc cháy một khao khát muốn gặp Enriquez để tường tận mọi nhẽ. Hắn hay tưởng tượng nhưng không phải kẻ nói dối. Thật không may, tôi lại hay tin rằng hắn lúc ấy đang bận bám theo một trong những cơn bốc đồng bất chợt của mình, và đã đến dự buổi hội lùa gia súc rodeo tại trang trại của người anh họ ở chân đồi—nơi hắn đang luân phiên trổ tài nài ngựa bắt và thuần hóa bò rừng đồng thời làm nức lòng họ hàng bằng sự nắm bắt vô song đối với ngôn ngữ lẫn phong cách Mỹ, cùng dáng vẻ của một thanh niên hào hoa phong nhã. Rồi suy nghĩ của tôi lại quay về phía cô Mannersley. Tối hôm đó nàng thực sự không hề hay biết gì về khúc ca serenade của Enriquez sao? Tôi tự nhủ phải tìm hiểu cho raẽ, nếu có thể, mà không cần phải bán đứng Enriquez.

May mắn thay cơ hội đã đến. Tối hôm sau tôi dự một bữa tiệc nơi cô Mannersley, nhờ vào vị trí và phẩm chất của mình, là một vị khách nổi bật—suýt chút nữa tôi đã viết là được ái mộ. Nhưng, như tôi đã từng tường trình, dẫu đám thanh niên nam nữ trẻ tuổi ở Encinal có chút phỉnh phờ trước sự quan tâm bâng quơ của nàng và thầm ngưỡng mộ phong thái vượt trội cùng vẻ điềm tĩnh vương giả của nàng, họ vẫn ít nhiều cảm thấy bất an dưới ách thống trị của trí tuệ và học thức ở nàng, đồng thời e dè không dám thử tỏ ra thân thiết hay sỗ sàng. Họ cũng ghen tị với nàng một cách kỳ lạ, bởi vì dẫu gã thanh niên bình thường nào cũng e sợ sự thông minh lẫn sự bộc trực của nàng, thì hắn vẫn không thể ngừng việc dâng hiến một thứ tình cảm run rẩy và rụt rè cốt để tạo ấn tượng trước mặt những cô gái quê mùa hơn. Tối hôm nay nàng vẫn vây quanh bởi đám lâu la quen thuộc, tất nhiên bao gồm cả những nhân vật có máu mặt tại địa phương và những vị khách danh dự đặc biệt. Nàng hình như đang bàn luận về sự tồn tại của các dòng sông băng trên đỉnh núi Shasta với một nhà địa chất học đeo kính cận, và đã tham gia bằng sự cởi mở duyên dáng vào một cuộc trò chuyện về giải phẫu học với vị bác sĩ địa phương cùng một giáo sư uyên bác, thì được mời đến ngồi vào cây đàn piano.

Nàng chơi đàn với kỹ năng phi thường và sự chuẩn xác kinh ngạc, nhưng lạnh lùng và chói lọi. Khi nàng ngồi đó trong bộ y phục dạ hội trầm mặc nhưng ôm sát hoàn hảo, với phần profilo chuẩn mực và chiếc cổ ngắn nhưng thanh mảnh ngẩng cao vững chãi trên bờ vai rộng, tỏa ra bầu không khí của chủ nghĩa thanh giáo được gọt giũa và trí tuệ khiêu khích, sự kệch cỡm đến cùng cực của những màn ve vãn quá đà từ Enriquez nếu đó là mỉa mai, và sự tuyệt vọng tương đương nếu không phải, lại càng hiện lên rõ mồn một trong mắt tôi hơn bao giờ hết. Người thiếu nữ độc thân điềm tĩnh, lạnh lùng quan sát này thì có dính dáng gì đến gã công tử ngang tàng mang nét mỉa mai kỳ quặc ấy, gã kỵ sĩ lãng mạn mang tinh thần hoài nghi, gã Don Quixote ngổ ngáo, gã Enriquez bất khả thi kia cơ chứ? Chẳng mấy chốc nàng ngừng chơi. Mũi giày thon hẹp, để lộ phần mắt cá chân mảnh dẻ, vẫn đặt hờ trên bàn phím chân đạp; những ngón tay thon thả lơi lỏng buông lơi trên phím đàn; đầu hơi ngẩng ra phía sau, và đôi lông mày hẹp khẽ nhíu lại hướng về phía trần nhà trong nỗ lực gom nhặt ký ức.

“Một bản nào đó của Chopin phải không,” nhà địa chất học nồng nhiệt gợi ý.

“Bản sonata tuyệt diệu ấy!” vị bác sĩ khẩn khoản.

“Mấy khúc của Rubinstein ấy. Hồi trước nghe ổng đánh một lần,” một quý ông đến từ Siskiyou lên tiếng. “Ổng khiến cái cây dương cầm đó phải chồm dậy gào thét luôn. Đánh bài Rube đi cô.”

Nàng lắc đầu, đôi môi hé mở và phảng phất chút nét e thẹn thiếu nữ trong phong cách. Rồi đôi ngón tay nàng đột nhiên thả xuống phím đàn với tiếng lanh lảnh như thủy tinh; có vài tràng hợp âm pizzicato nhanh chóng vang lên, chiếc bàn đạp thấp được nhấn xuống cùng tiếng gảy đều đặn đơn điệu, và rồi nàng bắt đầu khẽ ngân nga giai điệu với chính mình. Tôi giật mình—điều hoàn toàn dễ hiểu—bởi tôi nhận ra một trong những khúc solo guitar yêu thích và ngông cuồng nhất của Enriquez. Nó thật táo tợn; nó thật dã man; và e rằng, nó thật thô tục. Theo những gì tôi nhớ—theo cách mà hắn từng hát—nó kể về cuộc phiêu lưu của một gã Don Francisco nào đó, một gã công tử tỉnh lẻ và ăn chơi trác táng thuộc dạng đáng ghét nhất. Nó có tới một trăm linh bốn khổ thơ, và Enriquez chưa từng buông tha tôi lần nào. Tôi rùng mình khi nghe đôi môi mỏng đỏ thắm của cô Mannersley đoan trang cất lên lời ca ngợi ngọt ngào mang giai điệu du dương về PELLEJO, chiếc túi da đựng rượu, cùng lời ca tụng chiếc hộp xúc xắc thoát ra đầy vuốt ve. Nhưng đám đông lại bị tác động theo một hướng hoàn toàn khác: giai điệu kỳ lạ, hoang dại và phần đệm hoang dại hơn ấy rõ ràng có sức hút lây lan; mọi người di chuyển về phía cây đàn piano; có ai đó huýt sáo theo giai điệu từ một góc khuất xa xôi; thậm chí nét mặt của nhà địa chất học và vị bác sĩ cũng bừng sáng lên.

“Một điệu tarantella, tôi đoán thế?” vị bác sĩ nhã nhặn gợi ý.

Cô Mannersley dừng lại, hờ hững đứng dậy khỏi chiếc đàn piano. “Đó là một khúc ca gypsy người Moor thế kỷ mười lăm,” nàng khô khan đáp.

“Nghe cũng thấy quen quen tai làm sao ấy chứ,” một gã thanh niên rụt rè ngập ngừng, “cứ như thể—cô không biết sao?—như thể vô tình mà—cô không biết thế à?—cô vô tình nhặt nhạnh được nó ở đâu đó thôi.”

“Tôi 'nhặt' nó, theo cách anh gọi đấy, trong bộ sưu tập các bản thảo thời Trung cổ tại Thư viện Harvard, rồi chép lại,” cô Mannersley lạnh lùng đáp rồi quay ngoắt đi.

Nhưng tôi không đời nào chịu buông tha nàng dễ dàng thế. Tôi lập tức bước đến bên nàng. “Bác của cô đã rất nhã ý tham vấn tôi về ý nghĩa của việc xuất hiện một vị khách người Tây Ban Nha đầy nhiệt huyết nào đó tại nhà ông vào tối hôm nọ.” Tôi nhìn thẳng vào đôi mắt nâu của nàng, nhưng nhãn cầu của tôi trượt khỏi lớp đồng tử như nhung ấy chẳng giữ lại được gì. Sau đó nàng gia cố cái nhìn của mình bằng một cặp kính kẹp mũi pince-nez, rồi hờ hững cất lời:

“Ồ, là anh à? Anh khỏe chứ? Chà, anh có cung cấp cho ông ấy chút thông tin nào không thế?”

“Chỉ là nói chung chung thôi,” tôi đáp, vẫn dán mắt vào đôi mắt nàng. “Những con người này vốn bốc đồng. Dòng máu Tây Ban Nha là sự pha trộn giữa vàng và thủy ngân.”

Nàng khẽ mỉm cười. “Điều đó làm tôi nhớ đến người bạn đồng hành bốc đồng của anh đấy. Hắn quả thật đủ tính khí thất thường. Hắn còn nhảy múa nữa chứ?”

“Và thỉnh thoảng còn hát hò nữa,” tôi đáp đầy ngụ ý. Nhưng nàng chỉ thỉnh thoảng nói thêm: “Một sinh vật kỳ lạ,” mà chẳng hề bộc lộ chút ý thức nào, rồi lướt đi nơi khác, chẳng để lại cho tôi thêm chút khôn ngoan nào. Tôi cảm thấy chỉ có một mình Enriquez mới có thể giải khai cho tôi. Tôi phải tìm gặp hắn.

Tôi đã tìm gặp, nhưng không theo cách mà tôi hằng mong đợi. Chiều thứ Bảy tuần đó có một trận đấu bò ở San Antonio, buổi biểu diễn Chủ nhật thông thường đã bị dời lại để nhường chỗ cho thói quen tuân thủ ngày Sa-bát của người Mỹ. Một điểm hấp dẫn bổ sung được tung ra dưới hình thức màn đấu giữa bò tót và gấu, cũng là một sự nhượng bộ đối với thị hiếu Mỹ—vốn từng chê trận đấu bò tót là “quá chậm chạp” và khẳng định rằng con bò “không được đối xử công bằng.” Tôi rất mừng vì mình có thể miễn cho độc giả những nỗi kinh hoàng thực tế thường lệ, bởi vì trong các màn biểu diễn tại California, sự tàn bạo vốn làm nên đặc trưng của bộ môn này ở chính quốc là cực kỳ ít ỏi. Những con ngựa không phải là lũ ngựa già còm cõi, khốn khổ, mà là những chú mustang trẻ trung và lanh lẹn; và màn biểu diễn kỹ thuật cưỡi ngựa của các picador không chỉ tuyệt vời mà còn đảm bảo sự an toàn gần như tuyệt đối cho cả ngựa lẫn người nài. Tôi chưa từng thấy con ngựa nào bị húc lòi ruột; dẫu những tay nài thiếu kỹ năng đôi khi vẫn bị hất văng xuống đất khi quay vòng gấp để né cú húc của bò, họ thường nhanh chóng lấy lại được con vật của mình mà không hề hấn gì.

Plaza de Toros có thể được tiếp cận qua vùng ngoại ô ngập tràn gạch ngói vụn vặt và đổ nát của một ngôi làng Tây Ban Nha cổ. Đó là một khán đài hình bầu dục được xây dựng thô sơ, với những bức tường gạch bùn adobe nứt nẻ được quét vôi trắng, và mái che chỉ phủ trên một phần của dãy khán đài dành riêng cho các nhân vật “tai to mặt lớn” của tỉnh, nhưng giờ đây bị chiếm dụng bởi một vài chủ tiệm cùng vợ họ, rải rác thêm vài lữ khách và chủ trại gia súc người Mỹ. Lớp bụi adobe vô hình của đấu trường đang bị quật tung lên không trung bởi những cơn gió mậu dịch buổi chiều thổi mạnh, may thay, cũng góp phần xua đi mùi tỏi nồng nặc và hơi cay xè của loại thuốc lá rẻ tiền cuộn trong lá ngô. Tôi đang tì người lên hàng rào chắn thứ hai, ngóng chờ đoàn diễu hành nghèo nàn giống như đoàn xiếc bước vào mang theo chìa khóa chuồng bò tót, thì sự chú ý của tôi bị thu hút bởi một chuyển động ở khu vực khán đài danh dự. Một nam một nữ có phong thái rõ ràng là xa lạ với phần còn lại của khán giả đang len lỏi dọc theo những băng ghế ọp ẹp để tiến lên hàng ghế đầu. Tôi ngạc nhiên nhận ra nhà địa chất học, và còn kinh ngạc hơn nữa khi nhìn thấy người phụ nữ ông đang dẫn dắt đi cùng. Bởi đó chính là cô Mannersley, trong bộ trang phục đi dạo vừa vặn, chuẩn mực của mình—một nốt trầm đơn sắc với màu sắc trang nhã giữa đám đông ăn mặc đủ màu sắc.

Dù vậy, có lẽ tôi ít ngạc nhiên hơn so với đám đông khán giả, bởi vì tôi không chỉ dần quen với những sự thất thường của cô thiếu nữ hệt như sự ngông cuồng của Enriquez, mà tôi còn hài lòng rằng chú của nàng có lẽ đã cho phép nàng đến đây như một sự thừa nhận đối với quyền nhượng bộ ngày Chủ nhật của ban quản lý, cũng như để xoa dịu những người bạn Công giáo phỏng đoán của ông. Tôi dõi theo nàng ngồi đó cho đến khi con bò đực đầu tiên lao vào, và sau một hồi quần thảo khá ngắn ngủi với các picador và banderilleros, nó đã bị hạ sát. Đúng khoác khắc tên matador tiến đến gần con bò tót với vũ khí đoạt mạng trong tay, tôi chợt thấy biết ơn vì có cái cớ để liếc nhìn cô Mannersley. Hai tay nàng đặt trên đùi, đầu hơi cúi gập về phía trước qua đầu gối. Tôi tưởng tượng rằng nàng cũng vừa hạ mắt trước cục diện tàn bạo đó; nhưng đến khi hoảng hốt nhận ra, tôi thấy nàng đang cầm một cuốn sổ phác thảo trên tay và thực sự đang vẽ lại cảnh tượng ấy. Tôi đành quay mắt đi để nhìn con bò đang hấp hối.

Tuy nhiên, con vật thứ hai được dẫn ra cho cuộc tàn sát khéo léo này lại tỏ ra lầm lì, khó đoán và khiến cho đám đao phủ của nó phải bối rối hơn nhiều. Nó đón nhận sự mỉa mai của màn thử lửa với đôi mắt u ám, đầy nghi kỵ, và từ chối lời khiêu khích từ những tay picador đang quần lộn, buông lời lăng mạ. Nó xù lông lên với chi chít những cây banderilla cắm chi chít hệt như một con nhím, nhưng vẫn giữ nguyên phần mông tì sát vào hàng rào chắn, thỉnh thoảng gần như bị che khuất trong lớp bụi mịn bốc lên từ nhịp đập đơn điệu của chiếc móng guốc đang cào cào một cách đầy bực bội—tiếng khóc than nặng nề, câm lặng duy nhất của nó. Một sự bất an mơ hồ đã lây nhiễm sang kẻ thù của nó; các picador giữ khoảng cách an toàn, đám banderilleros quần thảo ở vòng ngoài xa. Khán giả chỉ bực bội trước sự chần chừ của con bò. Những mỹ từ cay nghiệt được ném vào nó, theo sau là tiếng hô “ESPADA!” và, uốn cong khuỷu tay dưới chiếc áo choàng ngắn, tên matador với thanh gươm lóe sáng trong tay tiến lên và—khựng lại. Con bò vẫn đứng bất động.

Bởi vì đúng khoác khắc đó, một cơn gió mạnh hơn thường lệ càn quét xuống đấu trường, cuốn theo một đám mây bụi ngột ngạt, xoay tít quanh các tầng ghế băng và ban công, và dường như làm ngưng trệ buổi biểu diễn trong chốc lát. Tôi nghe thấy một tiếng thốt lên từ nhà địa chất học—người đã đứng phắt dậy. Tôi tưởng chừng như mình nghe được cả một tiếng kêu yếu ớt phát ra từ cô Mannersley; nhưng khoác khắc tiếp theo, khi lớp bụi đang từ từ lắng xuống, chúng tôi nhìn thấy một tờ giấy bay lơ lửng giữa không trung, bị cuốn vào cơn lốc ngắn ngủi ấy, đang thả rơi, chao lượn từ bên này sang bên khác trên đôi cánh bấp bênh, cho đến khi chầm chậm hạ xuống ngay chính giữa đấu trường. Đó là một trang giấy xé ra từ cuốn sổ phác thảo của cô Mannersley, trang giấy mà nàng vừa dùng để vẽ dở.

Trong khoảng lặng theo sau đó, nó dường như là vật thể duy nhất cuối cùng kích động cơn giận dữ ngày càng lớn nhưng có phần muộn màng của con bò tót. Nó liếc nhìn tờ giấy bằng đôi mắt mờ đục, trợn ngược; nó khịt mũi vào đó với sự cuồng nộ mơ hồ nhưng đầy bứt rứt. Liệu nó có nhận ra hình bóng chính mình trong bức phác thảo của cô Mannersley, hay nó coi đó là một sự phản bội xa lạ chưa từng thấy trong môi trường xung quanh, tôi chẳng thể đoán nổi; bởi khoác khắc tiếp theo, tên matador, lợi dụng khoác khắc con bò đang tập trung cao độ, với một nụ cười mãn nguyện đầy đểu cá hướng về phía khán giả, đã tiến về phía tờ giấy. Nhưng đúng lúc đó, một thanh niên đã vượt qua hàng rào chắn nhảy thẳng vào đấu trường chỉ với một cú nhảy đơn độc, xô văng tên matador sang một bên, chộp lấy tờ giấy, quay người về phía ban công và cô Mannersley với một cử chỉ xin lỗi, nhún nhảy cúi chào con bò đầy ngạo mạn, quỳ sụp xuống trước mặt nó với vẻ khiêm nhường phóng đại, và giơ bức tranh lên hệt như để cho nó giám định. Một tràng pháo tay vang dội bùng nổ từ phía khán giả, đi kèm tiếng hét cảnh báo và bực tức từ đám nhân viên, khi con bò bỗng nhiên lồng lên húc thẳng vào gã trai lạ mặt. Nhưng hắn lách mình sang một bên với sự khéo léo tuyệt vời, trao cho tên matador một cử chỉ lịch sự hệt như đang nhường con bò lại cho hắn, và tay vẫn cầm chặt tờ giấy, bật nhảy qua hàng rào một lần nữa, trở về với khu vực khán giả một cách an toàn. Tôi không đợi để chứng kiến nhát đâm chí mạng và đầy uy quyền mà tên matador dùng để đón nhận con bò đang lao tới; mắt tôi đang dõi theo dáng hình giờ đây đang bật nhảy lên mấy bậc thềm dẫn thẳng tới ban công, nơi với một cái cúi chào phóng đại hắn đặt bức tranh lên đùi cô Mannersley rồi biến mất. Không thể nào nhầm lẫn được cái dáng người mảnh khảnh mềm mại ấy, bộ ria mép đen mỏng và đôi mắt đang lấp lánh nụ cười nghiêm trang. Sự táo bạo trong ý tưởng, sự ngông cuồng trong hành động, cùng chút mỉa mai kỳ quặc trong đoạn kết ấy, chắc chắn không thể thuộc về bất kỳ ai khác ngoài Enriquez.

Tôi vội vã chạy đến bên nàng khi sáu con la trói ách kéo xác con bò tót đi. Nàng vẫn bình thản cất cuốn sổ của mình vào, trở thành tâm điểm bất động của hàng trăm cặp mắt tò mò và khao khát. Nàng khẽ mỉm cười khi nhìn thấy tôi. “Tôi vừa bảo anh Briggs rằng hắn là một sinh vật phi thường thế nào, và cách anh quen biết hắn ra sao. Hắn hẳn phải có bề dày kinh nghiệm lắm mới thực hiện được trò đó một cách cừ khôi và an toàn như thế. Hắn có hay làm vậy không? Tất nhiên là không phải chính xác việc đó rồi. Nhưng hắn có hay nhặt xì-gơ và mấy thứ đồ mà tôi thấy người ta ném cho matador không? Hắn có thuộc về ban quản lý không? Anh Briggs nghĩ toàn bộ vụ việc vừa rồi chỉ là một đòn nhử để đánh lạc hướng con bò tót thôi,” nàng nói thêm, kèm theo một cái liếc mắt đầy tinh quái về phía nhà địa chất học—kẻ mà tôi có cảm giác trông có vẻ đang bứt rứt không yên.

“Tôi e rằng,” tôi khô khan đáp, “hành động của hắn vừa bộc phát lại vừa chân thật hệt như sự bất thường của nó vậy.”

“Sao lại phải e?”

Đó là một câu hỏi thực tế, nhưng tôi ngay lập tức nhận ra sai lầm của mình. Dựa vào đâu mà tôi lại cho rằng sự quan tâm của Enriquez là chân thật hơn sự dửng dưng dễ dãi của chính nàng; và nếu tôi nghi ngờ chúng là thật, liệu tôi có công bằng khi bán đứng người bạn của mình cho mụ đàn bà lẳng lơ nhẫn tâm này không? “Anh chẳng hào hiệp chút nào cả,” nàng vừa nói vừa khẽ cười khi tôi còn đang ngập ngừng, rồi quay lưng bước đi cùng người hộ vệ trước khi tôi kịp nặn ra câu trả lời. Nhưng ít ra lúc này Enriquez đã có thể tiếp cận được, và tôi phải thu thập dăm ba thông tin từ hắn. Tôi biết tìm hắn ở đâu, trừ phi hắn vẫn đang lảng vảng quanh tòa nhà với ý đồ tiếp tục những trò ngông cuồng; nhưng tôi đợi cho đến khi thấy cô Mannersley và Briggs rời đi mà không gặp thêm sự cố gián đoạn nào.

Trang hacienda của Ramon Saltillo—anh họ của Enriquez—nằm ở vùng ngoại ô ngôi làng. Khi tôi đặt chân đến đó, tôi thấy chú ngựa pinto mustang của Enriquez đang bốc khơi mịt mù trong bãi quây corral, và dù tôi bịám mấy người hầu ở cổng làm chậm lại khoác khắc, tôi vẫn vô cùng ngạc nhiên khi thấy chính Enriquez đang thong thả nằm ngửa trên chiếc võng giăng ở khu vườn trong patio. Hai tay hắn buông thõng vô lực sang hai bên hệt như đang kiệt sức đến cùng cực, thế nhưng tôi vẫn không sao cưỡng lại được ấn tượng rằng gã đểu cá này vừa mới leo lên võng nằm ngay khi nghe tin tôi tới.

“Anh đã đến đúng lúc lắm, bạn Pancho,” hắn cất giọng với điệu bộ yếu ớt phóng đại. “Tôi hoàn toàn kiệt sức rồi. Tôi tan nát, sụp đổ, tan thành mây khói rồi. Tôi đã chứng kiến anh, bạn tôi ạ, ở ngay hàng rào chắn. Tôi không lên tiếng, tôi chẳng phát tín hiệu nào lúc đầu, bởi vì tôi đang bốc cháy; tôi không lên tiếng lúc hạ màn—bởi vì tôi đã kiệt sức.”

“Tôi hiểu rồi; con bò tót đã khuấy đảo cậu một trận tơi bời nhỉ.”

Hắn lập tức chồm phắt dậy trên võng. “Bò tót á! Caramba! Chẳng có một ngàn con bò nào hết! Và con này, anh xem này, chỉ là một kẻ hèn nhát. Tôi búng ngón tay ngay trên sừng nó; tôi vê điếu thuốc ngay dưới mũi nó.”

“Thế thì—chuyện quái gì thế?”

Hắn lập tức nằm phịch xuống lại, kéo cao hai mép võng lên. Chẳng mấy chốc giọng hắn vang lên từ tận đáy võng, cất tiếng kêu cứu rền rĩ hướng về bầu trời. “Hắn hỏi tôi—người bạn của tâm hồn tôi, người anh em của cuộc đời tôi, gã Pancho mà tôi hằng yêu quý—rằng đó là gì cơ chứ? Hắn muốn tôi kể cho hắn nghe vì sao chân tôi lại bủn rủn, tay tôi lại run rẩy, giọng tôi lại nứt nẻ, và toàn thân tôi lại tơi tả thế này! Ấy vậy mà hắn, người chiến hữu của tôi—gã Francisco này—lại thừa biết rằng tôi đã gặp cô mees người Boston! Rằng tôi đã nhìn sâu vào đôi mắt, chạm vào bàn tay, và trong một thoáng được sở hữu bức tranh mà chính bàn tay ấy đã vẽ nên! Đó là một bức tranh tuyệt diệu, Pancho,” hắn bất chợt ngồi dậy một lần nữa, “và nó đã tiêu diệt con bò tót trước cả khi thanh kiếm của bạn chúng ta Pepe kịp chạm đến phần xương sống của nó và kết liễu đời nó cơ.”

“Nghe này, Enriquez,” tôi cộc lốc bảo, “có phải cậu vừa đàn hát khúc ca tình yêu dưới cửa sổ con bé đó không?”

Hắn nhún vai không chút bối rối, đáp: “À, vả lại. Anh muốn sao nào? Đó là điều bắt buộc.”

“Được thôi,” tôi đốp chát lại, “vậy thì cậu phải biết rằng ông chú của cô ấy đã vơ lấy hết mọi thứ—tưởng rằng cậu là một kẻ sùng đạo Công giáo nào đó đang tỏ lòng biết ơn trước sự khoan dung tôn giáo của ông ta.”

Hắn thậm chí còn chẳng thèm cười. “BUENO,” hắn nghiêm nghị đáp. “Điều đó cũng hay ho đấy chứ. Trong chuyện này, khởi đầu bằng việc qua mặt mụ duenna là thượng sách. Lão chính là mụ duenna đó.”

“Và,” tôi tiếp tục không khoan nhượng, “người hộ vệ của cô ấy vừa nói với cô ấy rằng trò hề của cậu trong đấu trường chỉ là một mánh khóe để đánh lạc hướng con bò, do ban quản lý hiến kế đấy.”

“Bah! Người hộ vệ của nàng là một gã địa chất học. Dĩ nhiên rồi, đối với hắn nàng chẳng khác nào một khối đá.”

Tôi còn muốn nói thêm, nhưng một gã peon đã ngắt lời chúng tôi đúng lúc đó bằng một cái gật đầu ra hiệu cho Enriquez, và hắn lập tức lẹ làng nhảy khỏi võng, bảo tôi đợi hắn đi gặp người đưa tin ngoài cổng.

Vẫn mang tâm trạng ấm ức chưa được giải tỏa, tôi đứng chờ và ngồi phịch xuống chiếc võng mà Enriquez vừa bỏ trống. Một mẩu giấy vụn nằm vương vãi trong các mắt võng, thoạt đầu trông có vẻ giống loại giấy mà Enriquez thường dùng để cuốn thuốc lá; nhưng khi tôi nhặt nó lên để vứt đi, tôi phát hiện ra nó được làm từ chất liệu cứng cáp và dày dặn hơn nhiều. Nhìn kỹ hơn, tôi ngạc nhiên nhận ra đó là một mảnh giấy vẽ màu được xé ra từ cuốn “sổ phác thảo” mà cô Mannersley từng dùng. Nó bị gấp nếp sâu ở các góc vuông hệt như từng được gập lại; trông nó có vẻ như là nửa ngoài của một tờ giấy được dùng để viết thư.

Đó có thể chỉ là một chi tiết vụn vặt, nhưng nó lại khơi gợi sự tò mò của tôi đến tột độ. Tôi biết hắn đã trả lại bức phác thảo cho cô Mannersley, vì tôi tận mắt thấy nó nằm trên tay nàng. Phải chăng nàng đã tặng hắn một tờ khác? Và nếu đúng thế, tại sao nó lại bị gấp lại đến mức làm hỏng bức vẽ? Hoặc đó có phải là một phần của bức thư mà hắn đã hủy đi không? Trong luồng xung động đầu tiên của sự khám phá, tôi sải bước thật nhanh cầm theo mảnh giấy hướng về phía cổng nơi Enriquez vừa biến mất, với ý định trả lại cho hắn. Hắn đang đứng ngay bên ngoài nói chuyện với một thiếu nữ. Tôi giật mình, vì đó chính là Jocasta—nữ tì của cô Mannersley.

Cùng với phát hiện mới mẻ này là cảm giác bất an và phẫn nộ—thứ cảm giác mà chúng ta một cách phi lý thường tỏ ra bực bội khi bạn bè giấu giếm tâm sự, ngay cả trong những vấn đề chỉ liên quan đến riêng họ. Chẳng có ích gì khi tôi tự nhủ rằng đó không phải việc của mình, rằng hắn hoàn toàn có quyền giữ kín một bí mật liên quan đến người khác—lại là một nữ nhân; nhưng tôi sợ rằng mình còn tỏ ra bực bội một cách tồi tệ hơn thế, bởi vì phát hiện này đã đạp đổ hoàn toàn giả thuyết của tôi về hành xử của hắn lẫn thái độ của cô Mannersley đối với hắn. Tôi tiếp tục sải bước ra cổng, nơi tôi vội vã chào từ biệt Enriquez, viện cớ đột nhiên nhớ ra một cuộc hẹn khác, nhưng lờ đi không thèm nhận ra cô gái đang lùi dần đi lúc bấy giờ, thế nhưng để rồi càng làm tôi phát bực hơn khi gã lưu manh ấy chặn tôi lại bằng một cái nháy mắt đầy ẩn ý, vòng tay ôm chầm lấy cổ tôi, thì thầm khàn khàn bên tai: “À! Anh thấy chưa—anh hiểu rồi đấy—nhưng anh quả là tấm gương của sự kín đáo!” rồi quay lại với Jocasta. Nhưng dù điều này có nghĩa là hắn vừa nhận được thông điệp từ cô Mannersley, hay hắn đang cố mua chuộc người hầu của nàng để chuyển thư, thì vẫn là một ẩn số. Hắn thừa khả năng làm cả hai điều đó.

Trong hai hay ba tuần tiếp theo, tôi chạm mặt hắn thường xuyên; nhưng vì tôi đã quyết định thử áp dụng biện pháp phớt lờ cô Mannersley trong mọi câu chuyện, tôi chẳng thu lượm thêm được gì về mối quan hệ giữa họ, và ngạc nhiên thay, sau một hoặc hai lần ẩn ý mang phong cách ngông cuồng đặc trưng, Enriquez cũng lờ luôn chủ đề đó đi. Chỉ đến một buổi chiều nọ, khi chúng tôi chuẩn bị chia tay, hắn mới bâng quơ cất lời: “Bạn tôi ơi, tối nay anh sẽ đến tư gia nhà Mannersley đấy. Tôi cũng vinh dự nhận được lời mời. Nhưng anh sẽ đóng vai thần Hermes của tôi—vai Leporello của tôi—anh sẽ chuyển giúp tôi một lời nhắn đến cô Mees Boston này rằng tôi đang tan nát, điêu đứng, ngã quỵ và chết trân—rằng tôi không thể đến được, bởi vì tối hôm đó tôi phải túc trực bên cạnh người bà dì vĩ đại của anh rể tôi, người đang mắc chứng viêm họng ngặt nghèo sắp chết đến nơi rồi. Thật là đáng buồn.”

Đây là dấu hiệu đầu tiên tôi nhận được về những bước tiến triều mến từ phía cô Mannersley. Tôi cũng ngạc nhiên không kém trước sự từ chối của Enriquez.

“Nhảm nhí!” tôi cộc lốc đáp. “Chẳng có gì giữ chân cậu lại được cả.”

“Bạn tôi ơi,” Enriquez đáp lại, với một khoác khắc lơi lỏng bất thần khiến hắn trông hoàn toàn rũ rượi, “mọi thứ trên đời đều có thể kìm hãm tôi lại. Tôi không hề khỏe mạnh đâu. Chân tôi sẽ bủn rủn và run lẩy bẩy dưới ánh mắt của cô Mees Boston cho xem. Tôi sẽ nhào đến bóp cổ gã địa chất học mất. Hỏi tôi câu đố nào dễ hơn đi.”

Hắn tỏ vẻ cứng đầu một cách ng u ngốc và cuối cùng đã không đến. Nhưng tôi thì có. Tôi tìm thấy cô Mannersley trong trang phục lộng lẫy tuyệt trần, trông vô cùng rạng rỡ và xinh đẹp. Ánh sáng leo lắt tỏa ra từ đôi mắt không thể đoán định của nàng khi quay sang nhìn tôi suýt chút nữa đã khiến tôi phổng mũi, nếu không vì sự bất an của tôi đối với Enriquez. Tôi chuyển lời cáo lỗi của hắn một cách tự nhiên nhất có thể. Nàng đanh mặt lại trong giây lát, và dường như cao thêm cả thốn. “Tôi rất tiếc,” cuối cùng nàng cất giọng đều đều đáp. “Tôi cứ nghĩ hắn sẽ thú vị lắm chứ. Quả thực, tôi từng hy vọng chúng tôi có thể cùng nhau thử một điệu nhảy Moorish cổ mà tôi vừa tìm thấy và đang tập luyện.”

“Tôi biết chắc hắn sẽ rất thích đấy. Thật tiếc quá vì hắn đã không đi cùng tôi,” tôi nhanh nhảu đáp; “nhưng,” tôi không kìm được việc nhấn mạnh vào chính từ ngữ của nàng, “hắn vốn là một 'sinh vật kỳ lạ' mà, cô biết đấy.”

“Tôi chẳng thấy có gì là kỳ lạ trong sự tận tụy của hắn đối với một bậc trưởng bối lớn tuổi cả,” cô Mannersley điềm tĩnh đáp rồi quay lưng bước đi, “ngoại trừ việc nó củng cố thêm lòng kính trọng của tôi đối với phẩm chất của hắn.”

Tôi chẳng hiểu sao mình lại không kể chuyện này cho hắn nghe. Có lẽ tôi đã từ bỏ việc cố gắng thấu hiểu họ; hoặc có lẽ tôi bắt đầu nảy sinh ý tưởng rằng hắn hoàn toàn có khả năng tự lo cho bản thân mình. Dù vậy, tôi vẫn có chút bất ngờ vài ngày sau đó khi, sau khi ngỏ lời mời tôi đi cùng đến buổi rodeo tại trang trại của ông chú, hắn điềm đạm nói thêm: “Anh sẽ được gặp cô Mees Boston đấy.”

Tôi trân trân nhìn hắn, và nếu không vì thái độ của hắn, tôi đã nghĩ đó lại là một trò ngông cuồng nào đó của hắn. Bởi vì buổi rodeo—cuộc lùa bắt gia súc hoang dã hằng năm nhằm mục đích quăng thừng bắt và đóng dấu lên chúng—vốn là một sự kiện khá bạo lực và thuần túy là chuyện của đàn ông; nó cũng là một việc mang tính gia đình—một đợt kiểm kê tài sản của các đại gia chủ chăn nuôi Tây Ban Nha—và những kẻ ngoại đạo, đặc biệt là người Mỹ, rất khó khăn mới có thể đột nhập vào những bí mật của nó cũng như bữa tiệc fiesta theo sau đó.

“Nhưng sao cô ấy lại nhận được lời mời cơ chứ?” tôi hỏi. “Cậu không dám cả gan xin—” tôi ngập ngừng.

“Bạn tôi ơi,” Enriquez cất lời với sự điềm tĩnh kỳ lạ, “chính bản thân quý cô Boston vĩ đại và đáng kính ấy, cùng với vị oncle thanh cao, đáng kính của nàng, và các vị tai to mặt lớn dòng Boston khác, đã thực hiện vinh dự không thể tả nổi khi đến nài nỉ vị oncle theo đạo papist đã suy đồi của tôi để cho nàng được đến—để nàng bằng đôi mắt thượng đẳng của chính mình có thể chứng kiến tận mắt những tập tục dã man thuộc chủng tộc chúng tôi.”

Giọng điệu và thái độ của hắn kỳ quặc đến mức tôi bước nhanh đến trước mặt hắn, đặt hai tay lên vai hắn và nhìn đăm đăm vào mặt hắn. Nhưng cái ác quỷ thực sự mà lần đầu tiên tôi nhìn thấy trong mắt hắn chợt vụt tắt đi, và hắn lại ngã ngự xuống chiếc ghế với vẻ rũ rượi giả vờ. “Tôi sẽ có mặt ở đó, bạn Pancho ạ,” hắn cất lời với một tiếng thở dốc lố bịch. “Tôi sẽ củng cố cánh tay mình để quăng thừng bắt bò tót, và quật ngã nó ngay dưới chân nàng. Tôi sẽ quật ngã con ngựa mustang 'chồm-nhảy' ngay tại thánh địa đó. Tôi sẽ với tay giật con gà bị chôn vùi dưới đất ở tốc độ phi nước đại mà không làm vẹo cổ nó, rồi dâng hiến nó cho nàng. Anh sẽ được chứng kiến tận mắt thôi, bạn Pancho. Tôi sẽ có mặt ở đó.”

Hắn giữ đúng lời hứa. Khi Don Pedro Amador, người bác của hắn, bố trí cho cô Mannersley một chỗ ngồi trang trọng theo phép lịch sự Tây Ban Nha trên một đài quan sát cao ở thung lũng dài nơi diễn ra buổi rodeo, tay kỵ sĩ hào hoa Enriquez đã chọn một con bò tót từ đàn gia súc đang hoảng loạn phi nước đại, khéo léo tách nó ra khỏi bầy, quăng thừng tóm lấy hai chân sau của nó và quật ngã nó ngay trước khán đài nơi cô Mannersley đang ngồi. Chính Enriquez là kẻ đã bắt được chú ngựa mustang chưa được thuần hóa, nhảy phắt từ yên ngựa của mình lên tấm lưng trần của con vật bị bắt, dùng chiếc thòng lọng làm dây cương, ép nó dừng lại với bốn chân trụ cứng đơ ngay dưới chân cô Mannersley. Chính Enriquez là kẻ đã, trong các trò chơi diễn ra sau đó, rướn người khỏi yên ngựa ở tốc độ phi nước đại, tóm lấy con gà bị chôn vùi đầu xuống cát mà không vặn gãy cổ nó, rồi tung nó bay lượn không tổn hại chút nào về phía người trong mộng. Về phần nàng, nàng vẫn mang vẻ rạng rỡ hệt như tôi từng thấy trên gương mặt nàng ở lần gặp trước. Dù nàng không mang theo sổ phác thảo như ở trận đấu bò, nàng cũng chẳng hề chùn bước trước cảnh đóng dấu gia súc diễn ra ngay trước mắt mình.

Tuy vậy, tôi chưa từng thấy nàng và Enriquez đứng cạnh nhau; theo những gì tôi tận mắt chứng kiến, họ thậm chí chưa từng trao đổi một lời nào. Và giờ đây, dẫu nàng là khách của bác hắn, các nhiệm vụ có vẻ vẫn giữ hắn bận rộn trên bãi cỏ và ở cách xa nàng. Cũng chẳng có dấu hiệu nào cho thấy, theo những gì tôi có thể dò ra, bất kỳ ai trong số họ nỗ lực để thay đổi tình hình đó. Hoàn cảnh kỳ lạ ấy dường như chẳng thu hút sự chú ý từ bất kỳ ai khác. Nếu không vì những gì tôi đơn độc biết—hoặc tưởng là mình biết—về mối quan hệ thực sự giữa họ, tôi hẳn đã nghĩ họ chỉ là những kẻ xa lạ.

Nhưng tôi linh cảm rằng bữa tiệc fiesta diễn ra tại khu vườn patio rộng lớn của Don Pedro sẽ kéo họ lại gần nhau. Và vào lúc chiều tối muộn, khi tất cả chúng tôi đang ngồi trên hiên nhà ngắm nhìn các thiếu nữ Mexico nhảy múa với những chiếc váy sayas viền trắng đang nhịp nhàng nâng lên hạ xuống theo tiếng đàn của hai cây hạc cầm mang giai điệu sầu muộn, cô Mannersley từ trong nhà bước ra nhập bọn cùng chúng tôi. Nàng dường như hoàn toàn chìm đắm và thất thần trong những điệu nhảy dã man ấy, hầu như chẳng nhúc nhích khi tì người lên thành lan can với má tì vào lòng bàn tay. Đột nhiên nàng chồm dậy kèm theo một tiếng kêu nhỏ.

“Có chuyện gì thế?” hai ba người cùng cất tiếng hỏi.

“Không có gì cả—chỉ là tôi đánh rơi chiếc quạt thôi.” Nàng đã đứng dậy và đang thẫn thờ nhìn xuống sàn nhà.

Nửa tá gã đàn ông vùng dậy ngay lập tức. “Để tôi đi lấy cho,” họ nói.

“Không, cảm ơn các anh. Tôi nghĩ mình biết nó ở đâu, tôi sẽ tự đi lấy.” Nàng quay lưng bước đi.

Nhưng Don Pedro đã chen vào với vẻ trang nghiêm đậm chất Tây Ban Nha. Chuyện đó đời nào được phép xảy ra trong tư gia của ông. Nếu thiếu nữ không cho PHÉP ÔNG—một lão già—đi lấy nó, thì nó phải được mang đến bởi Enriquez, vị kỵ sĩ đồng hành của nàng trong ngày hôm nay.

Nhưng chẳng tài nào tìm thấy Enriquez đâu cả. Tôi liếc nhìn gương mặt có phần hoang mang của cô Mannersley, và khẩn khoản xin phép được đi lấy thay nàng. Tôi ngỡ như mình thoáng thấy một tia phào nhẹ nhõm lướt qua đôi má tái nhợt của nàng khi cất tiếng đáp với giọng trầm hơn: “Trên chiếc ghế đá ở khu vườn ấy.”

Tôi vội vã sải bước đi, để lại Don Pedro vẫn đang tiếp tục phân bua. Tôi biết rõ khu vườn, và chiếc ghế đá nằm ở một góc tường, cách tư gia chưa đầy chục thước. Ánh trăng chiếu rọi rực rỡ lên đó. Quả thực, chiếc quạt lông vũ màu xám nhỏ nhắn đang nằm ở đó. Nhưng bên cạnh nó, còn có cả chiếc găng tay cưỡi ngựa màu đen thêu chỉ vàng bị vò nhàu mà Enriquez đã mang trong buổi rodeo.

Tôi vội vã nhét nó vào túi áo rồi chạy ngược trở lại. Khi bước qua cổng, tôi bảo một gã peon đi gọi Enriquez tới gặp tôi. Gã kia ngẩn người trân trân nhìn. Chẳng lẽ tôi không biết rằng Don Enriquez đã phi ngựa rời đi từ hai phút trước rồi sao?

Khi tôi bước lên hiên nhà, tôi trao lại chiếc quạt cho cô Mannersley mà chẳng nói một lời. “BUENO,” Don Pedro nghiêm nghị lên tiếng; “thế là tốt rồi. Sẽ chẳng có cái xương nào bị gãy chỉ vì đi nhặt một cái quạt đâu, bởi vì tôi nghe nói Enriquez phải quay về Encinal ngay trong tối nay rồi.”

Cô Mannersley lui về phòng từ sớm. Tôi không hề kể cho nàng nghe về phát hiện của mình, cũng chẳng tìm cách moi móc bí mật của họ. Chẳng còn nghi ngờ gì việc nàng và Enriquez đã gặp gỡ nhau, và có lẽ đây chẳng phải lần đầu; nhưng kết quả của cuộc gặp gỡ đó là gì? Qua thái độ của cô thiếu nữ và sự ra đi vội vã của Enriquez, tôi chỉ có thể lo sợ điều tồi tệ nhất sẽ giáng xuống đầu hắn. Liệu hắn có bị cám dỗ dấn thân vào mấy trò ngông cuồng nào nữa để rồi bị quở mắng giận dữ, hay hắn đã thổ lộ một mối tình thực sự ẩn giấu đằng sau lớp mặt nạ phóng đại để rồi bị cự tuyệt một cách phũ phàng? Tôi trằn trọc thao thức suốt nửa đêm, trong những giấc mơ cứ dõi theo tiếng móng ngựa hối hả của người bạn tội nghiệp, và liên tục giật mình tỉnh giấc trước thứ mà tôi cứ ngỡ là âm thanh của những tiếng vó ngựa dồn dập.

Tôi dậy sớm, lang thang bước vào khu vườn patio; nhưng có những kẻ đã có mặt ở đó trước tôi, và một nhóm nhỏ người nhà của Don Pedro đang chụm đầu bàn tán đầy phấn khích, để rồi giật mình lảng đi với vẻ ngượng ngùng, lúng túng khi thấy tôi đến gần. Không khí bất an bao trùm khắp nơi. Một nỗi sợ kỳ lạ bủa vây lấy tôi cùng cái lạnh buốt của tiết trời sáng sớm. Đã có chuyện gì xảy ra với Enriquez ư? Tôi vẫn luôn coi những trò ngông cuồng của hắn chỉ là một phần trong khiếu hài hước tinh nghịch của hắn. Liệu có khả năng nào dưới sự tổn thương từ việc bị cự tuyệt, hắn đã biến lời đe dọa tiêu đời lố bịch kia thành hiện thực không? Chắc chắn cô Mannersley phải biết hoặc hoài nghi điều gì chứ, nếu thực sự là như vậy.

Tôi đến gần một phụ nữ người Mexico và hỏi xem cô thiếu nữ đã dậy chưa. Người phụ nữ giật mình, lén lút đảo mắt nhìn quanh trước khi đáp lời. Chẳng lẽ Don Pancho không biết rằng cô Mannersley cùng người hầu của nàng đã không ngủ trên giường suốt đêm qua, mà đã rời đi đi mất tăm tối chẳng ai hay biết sao?

Trong một thoáng, tôi cảm thấy một nỗi sợ hãi tột độ về trách nhiệm của chính mình trong tình huống nghiêm trọng đột ngột này, và vội vã đuổi theo nhóm người nhà đang tản ra. Nhưng khi tôi vừa bước vào hành lang, một gã vaquero vỗ nhẹ vào vai tôi. Hắn rõ ràng vừa mới xuống ngựa, trên người còn phủ đầy bụi đường. Hắn đưa cho tôi một mẩu giấy viết chì nguệch ngoạc trên trang xé từ sổ phác thảo của cô Mannersley. Đó là chữ viết tay của Enriquez, và theo sau chữ ký của hắn là nét ký hiệu hoa văn rubric phóng đại quen thuộc.

Bạn Pancho: Khi đọc dòng này, có khả năng anh sẽ tưởng rằng tôi không còn trên cõi đời này nữa. Đó chính là lúc anh đã lầm to rồi đấy, cậu em trai nhỏ của tôi! Tôi còn sống sờ sờ đây—tôi sống gấp đôi cơ, bởi vì tôi vừa cưới cô Mees Boston mất rồi. Tại Nhà thờ Mission, lúc năm giờ sáng, chuẩn xác luôn! Sẽ chẳng có thiệp mời nào được gửi đâu! Tôi xin cúi đầu hôn tay ngài chú rể vả lại cũng là vị mục sư đáng kính. Anh hãy nhắn lại với ông ấy rằng chúng tôi sẽ trúng trốn đến miền hoang dã phía Nam với tư cách là đoàn truyền giáo Tin Lành kết hợp dành cho dân ngoại đạo! Chính cô Mees Boston đã nói thế đấy. Ta-ta! Anh thấy thế nào hả?

Enriquez của anh.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Bret Harte

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.