Tuyển Tập Truyện Ngắn Bret Harte

Lượt đọc: 366 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Một Tín Đồ Của Nhà Thờ Xứ

❊ ❊ ❊

Chiếc lều lớn nhất trong buổi nhóm họp cắm trại ở Tasajara đã chật ních người. Sự kích động của đám đông đông nghịt ấy đã lên tới đỉnh điểm. Mục sư Stephen Masterton, bóng dáng đơn độc, đứng thẳng và đầy nhiệt huyết giữa mớ hỗn độn của những tín đồ đang quỳ gối, đã chạm đến cao trào không thể cưỡng lại trong khả năng hùng biện kêu gọi của ông. Tiếng thở dài và tiếng rên rỉ bắt đầu vang lên để hưởng ứng những lời kêu gọi của ông, thì người anh em mục sư bỗng lảo đảo chúi mạnh về phía trước và ngã xuống đất.

Ban đầu, hiệu ứng này trông như một phần trong màn trình diễn của ông; những tiếng rên rỉ nhân đôi, và hai mươi hoặc ba mươi tín hữu liền phủ phục xuống đất để bắt chước một cách khiêm nhường vị mục sư. Nhưng Chị Deborah Stokes, có lẽ nhờ một mặc khải đặc biệt của trực giác nữ giới, đã túm lấy người đàn ông đang gã, xé toạc chiếc cà vạt lụa đen của ông, và kéo ông ra khỏi đám đông đang giãy giụa, cuồng loạn mà chính ông vừa khơi dậy cơn thịnh nộ. Dù vậy, ông vẫn xanh xao, bất tỉnh và không thể tiếp tục buổi lễ. Ngay cả vào ngày hôm sau, khi ông đã hồi phục chút ít, người ta nhận thấy rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm tiếp tục những lời kêu gọi nồng nhiệt của ông cũng đều tạo ra kết quả thảm hại tương tự.

Các trưởng lão liền vội vã mở một cuộc họp. Bất chấp sự phản đối gay gắt của Chị Stokes, họ cho rằng Chúa “đang vật lộn với tâm linh của anh ấy,” và ông đã phải chịu đựng chính hình phạt kỳ lạ từ toàn thể hội chúng mà trước đây chính ông từng áp dụng đối với HỌ. Được hai tín hữu đỡ cho ngồi thẳng dậy trong vẻ mặt xanh xao và run rẩy trên “Ghế của Những Người Than Khóc,” ông đã bị “thử thách,” được khuyên lủ, được cầu nguyện cho, và được răn dạy, cho đến khi sự bất tỉnh nhân sự một cách nhân từ tiếp nối những cơn co giật. Sau khi liệu pháp tâm linh thất bại, ông được bàn giao cho việc chăm sóc yếu đuối và xác thịt của “bọn đàn bà.” Nhưng sau một tháng bất lực, ông đành phải khuất phục trước “xác thịt,” và theo phương ngữ địa phương là “phải nhờ đến bác sĩ.”

Tình cờ thay, y sĩ của vùng lại là một người từng trải, có nền tảng quân sự và ăn nói bộc trực. Do đó, khi một hôm ông phát hiện trong phòng mạch của mình một người đàn ông mang vóc dáng thô kệch của miền Tây, chân tay vạm vỡ và da ngăm đen, nhưng lại run rẩy, ngập ngừng và có những cử động của người suy nhược thần kinh, sau khi chăm chú lắng nghe các triệu chứng, ông liền cộc lộc hỏi: “Và hiện tại anh uống rượu nhiều cỡ nào?”

“Tôi là người suốt đời ăn chay tịnh,” bệnh nhân lắp bắp trong nỗi phẫn nộ run rẩy. Nhưng câu nói này lại vấp phải một câu hỏi khác thẳng thừng đến mức gây sửng sốt cho người nghe, khiến anh ta lảo đảo đứng bật dậy.

“Tôi là Stephen Masterton — người được thiên hạ biết đến như một mục sư lưu động của miền Bắc California,” ông gầm lên — “và là kẻ thù của xác thịt dưới mọi hình thức.”

“Tôi xin lỗi,” bác sĩ Duchesne lạnh lùng đáp, “nhưng vì anh đang chịu đựng tình trạng kích thích quá mức và lặp đi lặp lại của hệ thần kinh, cùng với sự suy sụp tiếp sau một thời gian hưng phấn nhân tạo kéo dài — thì việc nguyên nhân là tâm linh hay không chẳng có mấy khác biệt, miễn là có một tác động thể chất nhất định lên CƠ THỂ anh — thứ mà tôi tin là anh đã mang đến đây để tôi chữa trị. Giờ thì — về chế độ ăn uống? Trông anh có vấn đề lớn ở khoản đó đấy.”

“Thức ăn của tôi rất đạm bạc — tôi không hề thèm thuồng những món ngon vật lạ,” bệnh nhân đáp lại.

“Chắc anh gọi bánh mì men nở, thịt lợn muối và bánh kếp rán là ĐẠM BẠC đấy chứ?” vị bác sĩ thản nhiên nói; “chúng quá PHỔ BIẾN, và nếu anh dùng cơ bắp thay vì dùng thần kinh với cái khung xương đó thì có lẽ chúng không làm hại anh được; nhưng anh đang đau khổ vì ăn nhiều hơn mức mình có thể tiêu hóa chẳng khác gì một kẻ phàm ăn tục uống sành sỏi nhất. Anh phải chấm dứt tất cả những thứ đó đi. Hãy đến một khu nghỉ dưỡng yên tĩnh trong hai tháng.” . . .

“Tôi mà đi đến khu nghỉ dưỡng ư?” Masterton ngắt lời; “đến sào huyệt của đám kẻ ăn không ngồi rỗi, phù phiếm và hoang đàng ư — không bao giờ!”

“Ồ, tôi không câu nệ chuyện phải là một 'khu nghỉ dưỡng',” bác sĩ nói với một cái nhún vai, “mặc dù chút ít lười biếng và phù phiếm cùng với thức ăn khác sẽ chẳng hại gì cho anh — nhưng anh phải đi đâu đó và THAY ĐỔI HOÀN TOÀN thói quen cũng như lối sống của mình. Tôi sẽ tìm cho anh một thị trấn Tây Ban Nha cổ kính, buồn ngủ ở miền nam, nơi anh có thể nghỉ ngơi và ăn kiêng. Nếu điều này làm anh chán ghét,” ông tiếp tục với giọng lạnh lùng, “anh luôn có thể gọi nó là 'một thử thách'.”

Stephen Masterton có lẽ đã nghĩ đúng là như vậy khi một tuần sau, anh thấy mình bước ra từ một hẻm núi đá để vào một con đường gập ghềnh, lát đá tồi tàn và dốc núi, trông như thể chỉ là phần kéo dài của chính con đường miền núi. Nó bất ngờ mở rộng thành một quảng trường hoặc sân lộ thiên, hai bên là những dãy nhà gạch bùn ngả màu vàng sẫm không theo trật tự nào, với cửa hàng có hiên không thể thiếu ở mỗi góc, cùng quán trọ đơn độc có hành lang, với một lối đi vòm mang hơi hướng Moor dẫn vào một khoảng sân hoặc giếng trời ở chính giữa.

Cả con đường dừng lại như thường lệ ngay trước cửa nhà thờ Sứ mệnh (Mission), cách đó vài trăm thước về phía trước, dưới bóng râm của hai ngọn tháp chuông ở mỗi góc mặt tiền, tựa hồ như đây là điểm tận cùng của mọi lữ khách. Nhưng tất cả những gì đập vào mắt lại là cảnh tượng hoang phế, tàn tạ và mục nát. Những ngôi nhà gạch bùn bị nứt nẻ bởi ánh nắng không dứt của mùa hè kéo dài nửa năm, hoặc bởi những dư chấn động đất ngắt quãng; khoảng sân lát đá của quán trọ lồi lõm và sụt lún ở giữa đến mức chiếc xe ngựa cồng kềnh cùng cỗ xe khách phai màu phải đậu nghiêng ngả, và đàn la phải chật vật giữ thăng bằng khi đang được dỡ hàng; lớp vữa trắng đã bong tróc khỏi chân của hai cột trụ hai bên cửa ra vào nhà thờ Sứ mệnh, trông giống như những dải băng quấn trên một chi bị bệnh gút, để lộ phần lõi gạch bùn đỏ au; dường như có nhiều mảnh ngói vỡ nằm rải rác trên đường phố và ngõ hẻm chẳng kém gì số ngói trên những mái nhà đỏ nặng nề đang áp đảo mọi nơi — và thậm chí dường như còn trượt dài xuống những bức tường đang mục nát để rơi xuống mặt đất. Có những khoảng trống vô vọng ở chấn song cửa ra vào và cửa sổ, nơi các thanh sắt đã rơi ra một cách bất lực, hoặc bị uốn cong theo các góc độ khác nhau. Những bức tường của khu vườn Mission yên bình và pháo đài quân sự (presidio) đều bị nuốt chửng bởi những dây leo đang leo bám hoặc bị xô lệch bởi những cành cây lê và ô liu sần sùi nay đã vươn lên vượt qua cả chúng. Bụi bám dày đặc và mịn màng trong các hố trũng và rãnh thoát nước, rồi bốc lên thành những đám mây hơi nhỏ với một tiếng nổ nhẹ theo từng bước chân ngựa. Trùm lên tất cả bụi bặm và sự tàn tạ ấy, sự lười biếng dường như ngự trị tối cao. Từ những bóng người khoác áo nhung ngồi lười biếng trong bóng râm của các ô cửa mở — bất động đến mức chỉ có làn khói thuốc lá trôi lững lờ mới tố cáo sự sống của họ — cho đến những phu phen nằm dài trong bóng mát của một cây catalpa, hay những người da đỏ ngồi xổm ở khe suối — tất cả chỉ là sự uể oải và nhơ nhuốc.

Mục sư Stephen Masterton cảm thấy cổ họng mình nghẹn lại với sự phẫn nộ đầy tính truyền giáo cũ kỹ của ông. Một chiếc quạt vàng sặc sỡ lay động uể oải trước mái đầu đen cài hoa hồng bên khung cửa sổ rèm trắng. Ông biết rằng mình đang ngạt thở vì cơn giận dữ chính đáng, và bèn thúc mạnh cưa vào hông ngựa.

Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, nhờ bức thư gửi cho chủ quán trọ, ông đã dọn vào một ngôi nhà gạch bùn dột nát, không khác mấy so với những căn ông từng thấy, nhưng nằm ở vùng ngoại ô, nhìn ra khu vườn và một phần phòng ăn của tu viện Mission cũ. Nơi đây thậm chí còn có một khu vườn nhỏ của riêng mình — nếu có thể gọi một dải tường nắng ấm, ngập tràn hoa hồng vàng và trắng, chục khóm hoa loa kèn mọc rải rác, một thảm hoa vòi voi và một cây hạnh nhân là khu vườn. Nó có một ô cửa mở, nhưng thụt sâu vào những bức tường dày đến mức giữ được sự tĩnh mịch, một phòng khách, và một phòng ngủ nằm trong hốc tường với những khung cửa sổ sâu thẳm, nhờ đó chặn được ánh nắng không chớp mắt và duy trì một màu râm mát đều đặn suốt.

Thật kỳ lạ, ông thấy nơi này mát mẻ, yên bình và, bất chấp bụi bặm, hoàn toàn sạch sẽ, và trừ hương thơm của hoa vòi voi ra, hoàn toàn không có mùi hôi. Bầu không khí khô ráo dường như làm tan biến mọi thứ khí độc hại và mục rữa — ngay cả bản thân lớp bụi với độ mịn màng tinh tế ấy cũng mang theo sự bay hơi cay nồng như gia vị, không để lại chút vết bẩn nào.

Một người đàn bà da đỏ nhăn nheo, da ngăm đen và nổi gân như lá thuốc lá, lo toan những nhu cầu giản dị của ông. Nhưng những nhu cầu này cũng đã được quy định bởi bác sĩ Duchesne. Ông thấy mình, với một chút hoài nghi nghiêm túc về sự yếu đuối của bản thân, ăn sáng chỉ bằng một tách sô-cô-la thay vì tô cà phê pha mật mía quen thuộc; bẻ một chiếc bánh ngô giòn tan thay vì món bánh mì men nở nặng nề, bánh kếp ngấy mỡ hay bò rán mỡ, và kỳ diệu hơn nữa, là kết thúc bữa ăn bằng những chùm nho tím hái từ bức tường Mission. Ông không thể phủ nhận rằng nó rất đạm bạc — rằng nó thậm chí còn rất sảng khoái và phù hợp với khí hậu cũng như khung cảnh xung quanh. Mặt khác, đó lại là chế độ ăn kham khổ của những người nông dân cùng đinh nhất — và chẳng phải những người phu phen đó là những kẻ thờ thần tượng lười biếng hay sao?

Vào cuối tuần — khi việc thư tín của ông cũng bị bác sĩ giới hạn trong vài dòng gửi cho chính ông về tiến triển bệnh tình — ông viết cho vị y sĩ ấy:

“Cơn run rẩy và bất an đã hầu như chấm dứt; tôi ít bị cơn bấn loạn và ảo ảnh ban đêm quấy rầy hơn; sự thèm muốn xác thịt của tôi dường như được xoa dịu và làm dịu đi đáng kể bởi những món ăn này, dù tác động cuối cùng của chúng đối với sự yếu đuối trong bản tính tội lỗi chung của chúng ta ra sao đi nữa. Nhưng tôi sẽ là kẻ dối trá nếu không cảnh báo với ông rằng tôi đang nhìn nhận với mối quan tâm tâm linh sâu sắc nhất một xu hướng rõ rệt hướng tới sự lười biếng, và sự buông xuôi tay chân trước những vấn đề mà tôi e rằng thường mang tính thế tục lẫn tâm linh. Tôi xin ông hãy cân nhắc, trong một tinh thần yêu thương, liệu có khôn ngoan không khi đánh thức thể xác đờ đẫn của tôi, để tôi có thể chiến đấu, dẫu chỉ với những lời khuyên nhủ yếu ớt nhất, chống lại sự lười biếng này ở những kẻ khác — chí ít là để ngăn bản thân rơi vào cái bẫy của sự nuông chiều dễ dãi.”

Câu trả lời ông nhận được là gì không ai rõ, nhưng có thể đoán rằng ông đã giữ trọn lòng trung thành với vị y sĩ của mình, và dấn thân vào những chuyến đi dạo, đi ngựa đơn giản cùng những phút chiêm nghiệm thỉnh thoảng. Sự cô độc của ông không bị quấy rầy; sự tòi tò là một thói xấu quá tích cực, đòi hỏi quá nhiều nỗ lực đối với những người hàng xóm lười biếng của ông, và việc tận hưởng sự cô lập dưới ánh nắng của người Mỹ, dẫu không giống với thói quen của đồng bào ông, cũng chẳng hề làm phiền họ. Chủ tiệm và chủ quán trọ luôn chào đón ông bằng một sự kính cẩn sâu sắc, điều này khơi dậy sự bực bội nhẹ trong ông, một phần vì ông ý thức được rằng điều đó khiến ông dễ chịu, và một phần vì ông cảm thấy đáng lẽ mình phải khơi dậy ở họ một thái độ ít thỏa mãn hơn thế.

Có lần, khi ông vô tình bước qua ranh giới khu vườn của chính mình, qua một khe hở trong vườn cây ăn quả của Mission, một bóng người mềm mại mặc áo đen lướt qua ông với một cái cúi đầu vô cùng cung kính và dịu dàng, khiến thoạt đầu ông giật mình đến mức bắt chước lại một cách vụng về, rồi sau đó tự soi xét bản thân trong cơn giận dữ. Ông biết rằng mình căm ghét cái bộ trang phục dài quét đất, giống như đàn bà ấy, cái biểu tượng lủng lẳng phô trương ấy, cái vẻ đầy bí mật và huyền bí ấy, và ông ưỡn ngực cao hơn chiếc cà vạt buộc lỏng cùng chiếc áo vest buông cúc với cảm giác tự do tương phản. Nhưng ngày hôm sau, ông lại ý thức được việc mình đang yếu ớt né tránh việc lặp lại cuộc gặp gỡ này, và trong quá trình tự kiểm điểm, ông quy trách nhiệm đó cho việc tuân thủ có kỷ luật các mệnh lệnh của bác sĩ. Nhưng khi ông đã khỏe mạnh trở lại, và sẵn sàng cho công việc của Chúa, ông sẽ tận dụng triệt để cơ hội này biết bao để tấn công Kẻ Đàn Bà Tội Lỗi giữa đám nô lệ và tín đồ của ả!

Những buổi chiêm nghiệm buổi chiều và việc nghiền ngẫm cuốn sách duy nhất của ông — Kinh Thánh — thường xuyên bị giắt đoạn vào khoảng hoàng hôn bởi hai hoặc ba tiếng đánh chuông từ chiếc chuông nứt nẻ treo trên gác chuông lộ thiên vươn lên phía trên những cây lê gầm ghì. Ông không thể nói rằng nó hung hăng hay dai dẳng như những quả chuông nhà thờ của chính ông, cũng không thể nói rằng nó gợi lên cho ông bất kỳ cảm sentiment tôn giáo nào. Hơn nữa, đó không phải là tiếng chuông “Ngày Sa-bát”, mà là tiếng chuông HẰNG NGÀY, và ngay cả khi ấy, nó dường như chỉ là một tín hiệu vẫy gọi những đôi tai dễ nhạy cảm, hơn là một lời nhắc nhở nghiêm khắc. Và thời điểm ấy luôn là một khoảng khắc quyến rũ kỳ lạ.

Đó là khi mặt trời đã trượt khỏi những mái ngói đỏ chói chang, và những bức tường gạch bùn ngả vàng của Mission cùng những hàng yến mạch dại cao vút trên sườn đồi đều hòa làm một sắc màu của vàng cổ. Đó là khi cái nóng hầm hập của khe suối và khoảng không gian bụi bặm của quảng trường đang hòa quyện với hơi thở dịu nhẹ của làn sương mù biển luồn lách qua các khe núi của dãy ven biển, cho đến khi một luồng gió mát lành dường như rơi xuống như một lời chúc phúc cho vạn vật. Đó là khi những bề mặt ghẻ lạnh và bị quấy rầy bởi gió mậu dịch của hẻm núi đá bên kia được xoa dịu bởi những lớp hơi nước bám lấy; khi những cây thông phía trên không còn lắc lư đơn điệu, và biển cỏ yến mạch nhấp nhô tuyệt vời đã chìm xuống và nghỉ ngơi. Chính vào giờ này, một buổi chiều nọ, cùng với mùi hương được giải thoát từ khu vườn, một thứ hương thơm lạ lùng và tinh tế xộc đến bên ông, hoàn toàn xa lạ với các giác quan của ông. Ông đặt cuốn sách xuống, bước ra vườn, và gần như vô thức trước hành vi xâm phạm của mình, đi qua vườn cây ăn quả của Mission và từ đó bước vào nghĩa trang nhỏ bên cạnh nhà thờ.

Nhìn vào những dòng khắc kỳ lạ bằng một thứ tiếng xa lạ, ông vô cùng xúc động trước những kỷ vật rẻ tiền nằm rải rác trên các ngôi mộ — giống như những món đồ chơi trẻ con — và trong khoảnh khắc đã bỏ quên những biểu tượng mang tính Giáo hoàng đi kèm với chúng. Ông mơ hồ nhận ra rằng Cái Chết, kẻ san bằng mọi khoảng cách, đã khiến ngay cả các biểu tượng của một đức tin vĩnh cửu trở nên kém cỏi hơn so với những ghi chép giản đơn về ký ức và tình cảm bất tử, và trong khoảnh khắc, ông giật mình rơi vào hoài nghi.

Ông bước đến cửa nhà thờ; thật ngạc nhiên, cửa đang mở. Đứng trên ngưỡng cửa, ông nhìn vào bên trong, và sững sờ đứng lặng trong giây lát. Đối với một người có gu thẩm mỹ tinh tế và học thức, nội thất kỳ dị và sặc sỡ đó có lẽ chỉ gợi lên một nụ cười hoặc cái nhún vai; nhưng đối với bản chất giàu cảm xúc nhưng thiếu kinh nghiệm nghệ thuật của Stephen Masterton, kỳ lạ thay, nó lại gây ấn tượng vô cùng sâu sắc. Mái nhà làm bằng gỗ nặng, đẽo thô sơ, được vạch bởi các dải đan xen màu xanh lam và đỏ Ấn Độ, những tấm rèm màu đỏ thẫm, những lớp vải phủ vàng và đen, tác động lên anh chàng nhà quê sùng đạo này y hệt như dụng ý nhắm vào những kẻ ngoại đạo và các tiểu đồng mà ngôi đền được dựng lên để cải đạo. Ông khó lòng rời mắt khỏi bức tượng Đức Mẹ Thiên Đàng đội vương miện kim tuyến, lộng lẫy trong sắc trắng và vàng cùng ánh lấp lánh của ngọc ngà; tấm khiên rực rỡ trước Bí tích Thánh Thể, được soi sáng bởi những ngọn nến cao ma quái trong bóng tối huyền bí của bệ thờ, lóa mắt ông giống như chiếc đĩa tỏa hào quang của mặt trời lặn.

Một tiếng thì thầm dịu dàng, tựa như tiếng sóng biển từ xa, phát ra từ khu bệ thờ. Trong sự ngây thơ ngỡ ngàng của mình, ông đã không nhìn thấy vài bóng người đang quỳ trong bóng tối của cột trụ và lối đi; phải đến khi một người đàn ông mà ông nhận ra là kẻ phu la mà ông từng thấy đang đánh bạc và uống rượu trong quán trọ buổi chiều hôm đó, lướt qua ông như một cái bóng và sụp xuống quỳ ở chính giữa lối đi, ông mới nhận ra sự thật choáng váng.

CHÍNH ÔNG, Stephen Masterton, đang chứng kiến một nghi lễ thờ thần tượng của Giáo hoàng! Ông đang vội vã quay đi thì người chủ tiệm — kẻ ngập chìm trong lười biếng và tội lỗi — nhẹ nhàng tiến đến gần ông từ bóng râm của một cột trụ với một cử chỉ câm lặng mà ông lầm tưởng là lời mời gọi. Một sự phản kháng dữ dội đầy khinh miệt và phẫn nộ trào lên cổ họng ông, nhưng chết nghẹn trên môi. Tuy nhiên, ông vẫn đủ sức vươn thẳng thân hình gầy guộc, hốc hác của mình, vung đôi cánh tay dài và mở rộng lòng bàn tay trong tư thế xua đuổi tà ma đầy thách thức, rồi lao vụt khỏi nhà thờ. Khi làm vậy, ông tưởng như mình thoáng thấy một nụ cười mờ nhạt lướt qua khuôn mặt chủ tiệm, và tiếng thì thầm trao đổi từ một tín đồ hàng xóm có vẻ ngoài tôn nghiêm hơn lọt vào tai ông. Nhưng ông chẳng tài nào hiểu nổi.

Ngày hôm sau, ông viết thư cho bác sĩ của mình bằng thứ văn phong khoa trương kỳ lạ của dạng văn bản viết mà kẻ học thức nửa vời thường dùng để cân bằng những sơ suất trong lời ăn tiếng nói thông tục của hắn:

Xin đừng để quá trình thanh tẩy thể xác của tôi bị kéo dài quá mức. Giữa sự lười biếng và những thói thờ thần tượng của Baal và Ashteroth mà tôi chứng kiến hằng ngày xung quanh mình, tôi cảm thấy rằng nếu không có sự phản kháng thì không chỉ thể xác mà cả tâm hồn cũng bị tàn lụi. Nhưng sức lực thể xác của tôi đang được ơn trên ban ơn phục hồi, và ngày hôm qua tôi đã có thể thực hiện một chuyến đi ngựa dài vào đúng khung giờ mà người ta ở đây giữ làm thiêng liêng cho một nghi lễ ngoại giáo, dưới cái tên mỹ miều là “Kinh Truyền Tin” (The Angelus). Bằng cách đó, họ đang làm chứng gian cho Ngài! Ông có thể cho tôi biết ý nghĩa của từ tiếng Tây Ban Nha “Don Keyhotter” là gì không? Tôi vốn dốt nát về những thứ ngôn ngữ nam phương đầy cảm tính này, và tôi biết đây không phải là cách đánh thải đúng, nhưng tôi đã cố gắng viết ra âm tiết tương đương của nó. Tôi nghiêng về ý kiến rằng nó đã được dùng để ám chỉ CHÍNH TÔI, bởi một kẻ thờ thần tượng.

T.S. — Ông không cần bận tâm đâu. Tôi vừa mới xác minh được rằng những từ ngữ nói trên chỉ là tựa đề của một cuốn tiểu thuyết nhảm nhí, và dĩ nhiên, hoàn toàn không thể ám chỉ TÔI.

Dầu vậy, chính với tư cách là “Don Quixote” — nghĩa là, quan niệm của người Tây Ban Nha bình dân về Hiệp sĩ xứ La Mancha, đơn thuần là một kẻ cuồng tín và điên rồ — mà ông Stephen Masterton từ đó về sau luôn vô tình cưỡi ngựa đi qua các con đường của Mission, giữa những ánh mắt nửa thương hại, nửa mỉa mai của người dân.

Bất chấp những buổi chiêm nghiệm, cuốn sách duy nhất của mình và thói quen đi ngủ sớm, ông vẫn thấy những buổi tối của mình ngày càng cô đơn và tẻ nhạt. Ông nhớ các buổi họp cầu nguyện, và trên hết là những bài thánh ca. Ông sở hữu một giọng nam trung tuyệt vời, đầy cảm xúc như có thể tưởng tượng được, nhưng chưa qua rèn giũa. Một đêm nọ, trong sự tĩnh mịch của khu vườn và an tâm vì khoảng cách xa các ngôi nhà khác, ông cất cao giọng hát một bài thánh ca cắm trại quen thuộc mang âm hưởng mạnh mẽ của phong giáo phái Covenanter. Càng hát càng bạo dạn hơn, cuối cùng ông lấp đầy màn đêm yên tĩnh bằng làn sóng thanh âm mạnh mẽ của bài tụng ca. Ngạc nhiên trước sự nhiệt thành của chính mình, ông dừng lại trong giây lát, lắng nghe, nửa sợ hãi, nửa hổ thẹn vì sự bộc phát của mình. Nhưng chẳng có gì ngoài tiếng gió đêm rít qua kẽ lá, hay tiếng sủa vẩn vơ của một con chó sói đồng cỏ ở đằng xa.

Trong chốc lát, ông tưởng chừng nghe thấy tiếng gảy lanh lảnh của một nhạc cụ có dây vẳng ra từ khu vườn Mission bên cạnh, và chợt nhớ đến vị trí sát vách nhà thờ với một cảm giác thách thức trỗi dậy. Dù vậy, ông vẫn cảm thấy nhẹ nhõm. Cảm xúc kìm nén bấy lâu đã tìm được lối thoát, và không hề mang theo cơn kích động thần kinh từng đeo bám những cuộc hưng phấn trước đây của ông. Đêm đó ông ngủ ngon hơn. Ông đã tìm lại được Chúa — thông qua Thánh vịnh!

Buổi chiều hôm sau, ông tình cờ gặp một bài thánh ca dịu dàng hơn với cùng sự giản dị ấy, nhưng mang trong mình mạch nguồn của sự dịu dàng con người qua những khát vọng, được tâm trạng đầy hy vọng hơn của ông cất lên một cách nhẹ nhàng. Tuy nhiên, khi vừa dứt câu thơ đầu tiên, ông hoàn toàn ý thức được rằng mình đang bị bám theo bởi chính âm thanh gảy đàn ấy từ đêm hôm trước, thứ mà dẫu tai nghe chưa qua đào tạo cũng nhận ra đó là một nỗ lực để đệm đàn cho ông. Nhưng trước khi ông kịp hát xong câu thơ thứ hai, người nghệ sĩ vô danh nọ, sau một màn thử nghiệm đầy khéo léo nhưng vô hiệu nhằm bắt lấy đúng hợp âm, đã từ bỏ nó trong một vẻ bực bội, gần như cáu kỉnh với một tiếng đập lớn vang lên trên thùng cộng hưởng của nhạc cụ giấu mặt. Masterton đành hát nốt phần còn lại một mình.

Tuy nhiên, với sự tò mò bị kích thích, ông cố tìm kiếm vị trí của người nghệ sĩ ẩn mình. Âm thanh rõ ràng phát ra từ khu vườn Mission; nhưng do sự dốt nát về ngôn ngữ, ông thậm chí không thể tra khảo người đàn bà giúp việc người da đỏ của mình. Thế nhưng, sang đêm thứ ba, bài thánh ca của ông lại không hề bị gián đoạn bởi bất kỳ âm thanh nào từ nhạc sĩ trước đó. Một cảm giác hụt hẫng, chẳng rõ vì sao, lại ập đến với ông. Lời chào mời đầy thiện cảm của tay đàn vô danh hóa ra lại là sự an ủi cho nỗi cô đơn của ông. Thế mà, khi ông vừa cất xong bài thánh ca, âm thanh quen thuộc ấy lại một lần nữa đập vào tai ông. Nhưng lần này, người nghệ sĩ chơi đàn một cách bạo dạn, tự tin và với một kỹ năng kỳ lạ trên nhạc cụ.

Khúc dạo đầu rực rỡ vừa dứt, khiến ông hoàn toàn bất ngờ và bối rối, một giọng nữ cao, trong trẻo, mang âm hưởng trẻ con nhưng vô cùng kỳ lạ và mê hoặc, đã nghịch ngợm cất lên. Nhưng hỡi ôi! dẫu đối với đôi tai dốt nát về ngôn ngữ của ông, đó rõ ràng vẫn là một khúc ca của sự phù phiếm và buồng thả, của tự do và phóng túng, của sự lẳng lơ và khiêu khích! Thế nhưng, sức hút của nó lớn đến mức ông tưởng như nó đã được gột rửa bởi biểu cảm ngây thơ, đáng yêu tựa trẻ nhỏ của người ca sĩ.

Chỉ cần bấy nhiêu đó là đủ để người đàn ông cao kều, vai rộng này đứng bật dậy và, bị chi phối bởi một sự tò mò cũng ngây thơ không kém, lẻn vào khu vườn rồi lướt đi với bước chân mềm mại tựa người da đỏ hướng về phía phát ra giọng hát. Ánh trăng chiếu rọi rực rỡ lên bức tường Mission hoang phế được viền quanh bởi những cụm tán lá tối sẫm. Nửa ẩn nửa hiện giữa một trong số đó — một khối mờ ảo gồm những lớp vải bồng bềnh sáng màu trông giống như một cái tổ chim kỳ dị — chính là tay chơi nhạc vô danh. Người biểu diễn quá chăm chú đến mức Masterton thực sự đã đặt chân đến chân bức tường ngay bên dưới bóng hình ấy mà không hề thu hút sự chú ý. Nhưng bàn chân ông lại trượt trên đống gạch vụn mục nát với tiếng cành khô gãy rắc. Một tiếng kêu nhỏ thảng thốt vang lên từ phía trên. Ông vừa kịp lấy lại thăng bằng thì nữ ca sĩ, do nương người quá đà qua lan can, đã mất thăng bằng và ngã nhào ra ngoài. Nhưng Masterton vốn cao lớn, lanh lẹ và điềm tĩnh, đã vung đôi cánh tay dài ra. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, vòng tay ông ngập tràn những lớp ren mềm mại, một thân hình đang giãy giụa áp sát vào ngực ông, và đôi bàn tay nhỏ bé đầy hoảng sợ của một người phụ nữ ôm chặt lấy cổ ông. Nhưng ông đã đỡ được cú ngã của cô, và gần như ngay lập tức, với sự dịu dàng vô hạn, ông thả cô ra trong trạng thái vô sự, với những lớp ren nhún hầu như chẳng hề nhàu nát, ở tư thế đứng thẳng áp lưng vào bức tường. Thậm chí chiếc đàn ghi-ta của cô, vẫn còn đeo lủng lẳng trên vai bằng một dải r băng màu vàng, đã đập nảy đàn hồi và vang dội vào tường, nhưng vẫn nằm nguyên vẹn dưới đôi giày búp bê bằng sa tanh của cô. Cô chộp lấy nó với một tiếng kêu nhỏ ngạc nhiên khác, nhưng lần này mang vẻ hỗn xược nhiều hơn sợ hãi, và kéo lướt bàn tay nhỏ bé qua các dây đàn, mang theo một vẻ thách thức nửa vời.

“Tôi hy vọng cô không bị thương chứ?” vị mục sư lưu động hỏi với giọng nghiêm nghị.

Cô bật cười vang lanh lảnh đến mức ông không cho là quá lời khi ví nó với những tia trăng đang nhảy múa trên người cô nay đã hóa thành âm thanh. Cô uyển chuyển nhưng đầy đặn; thắt đáy lưng ong và được siết chặt bằng hai màu đen vàng giống như một con tò ví xinh xắn. Nước da của cô dưới ánh sáng đó là một lớp màng lụa ngọc trai khiến đôi mắt cô càng đen hơn và đôi môi nhỏ nhắn càng đỏ hơn bất kỳ màu sắc nào khác. Cô rất nhỏ con, nhưng nhớ lại người vợ mười bốn tuổi của tay chủ tiệm, ông cảm thấy rằng, bất chấp giọng nói và nét mặt trẻ con ấy, cô đã là một người phụ nữ trưởng thành, và một sự rụt rè bất chợt bao trùm lấy ông.

Nhưng cô ngước nhìn thẳng vào mặt anh với vẻ trơ tráo, dựng chiếc đàn ghi-ta đứng thẳng trước mặt, vòng hai tay ra sau lưng tựa người một cách xấc láo vào bức tường rồi nhún vai.

“Đó là lỗi tại anh đấy,” cô nói bằng một thứ tiếng Anh bập bẹ vừa mang nét trẻ con vừa mang vẻ ngoại quốc. “Sao anh lại không chịu ở yên trong CASA của mình chứ? Thế là nó xảy ra. Anh cứ lủi thủi thế — trong bóng tối — rồi làm rung chuyển bức tường của tôi, thế là tôi ngã. Còn nó đây,” cô chỉ tay vào chiếc đàn ghi-ta, “gần như hỏng mất rồi! Và đổi lại cho tất cả những thứ này, tôi chỉ vừa mới tấu tặng anh một khúc serenade thôi đấy. Quân vô ơn!”

“Tôi xin lỗi,” Masterton nói nhanh, “nhưng tôi tò mò. Tôi tưởng mình có thể giúp cô, và—”

“Lại tự biến mình thành một con mèo trên tường nữa phỏng? Không; một con là đủ lắm rồi, cảm ơn anh!”

Trán Masterton tối sầm lại. “Cô không hiểu ý tôi,” anh nói thẳng thừng. “Tôi không hề biết AI đang ở đây.”

“À, BUENO! Thế thì đây là Pepita Ramirez, anh thấy đấy,” cô nói, lấy một ngón tay nhỏ xíu chạm vào vạt áo ngực của mình, “cũng thế cả thôi; cháu gái của Manuel Garcia, người trông coi khu vườn Mission và sống ở đó. Thế còn anh?”

“Tên tôi là Masterton.”

“Bao nhiêu cơ?”

“Masterton,” anh lặp lại.

Cô cố phát âm lại một hai lần một cách tuyệt vọng, rồi lắc cái đầu nhỏ dữ dội đến mức bông hồng vàng cài bên tai rơi xuống đất. Nhưng cô chẳng màng đến nó, cũng chẳng để ý đến việc Masterton đã cúi xuống nhặt nó lên.

“À, tôi chịu thôi!” cô bĩu môi nói. “Phát âm nó khó y như bắt chiếc đàn ghi-ta của tôi chơi theo khúc serenade của anh vậy.”

“Cô không thể gọi là 'Stephen Masterton' sao?” anh hỏi dịu dàng hơn, với cảm giác vị tha và tha thứ quay trở lại trước sự trẻ con của cô.

“Es-stefen? À, ESTEBAN! Vâng! Don Esteban! BUENO! Thế thì, Don Esteban, sao có đêm anh lại trầm ngâm melank-olly thế, mà có đêm lại dữ dội thế? Sự trầm ngâm melank-olly thì không đến nỗi tệ; nhưng sự dữ dội — ồ! Nó thật độc ác! Có phải người Mỹ lúc nào cũng tỏ tình như thế không hả?”

Trán Masterton lại tối sầm lại. Hóa ra bài thánh ca hân hoan của anh đã bị những con người này — bởi đứa trẻ hoang đàng này — hiểu lầm!

“Đó không phải là khúc serenade,” anh cộc lộc đáp; “đó là khúc ca ngợi Chúa!”

“Ca ngợi ai cơ?”

“Chúa tể của các Đạo binh — Đấng Tối Cao trên Thiên đàng.” Anh cung kính giơ cao đôi cánh tay dài lên trời.

“Ồ!” cô thốt lên với vẻ mặt hoảng hốt, lùi lại một chút ra xa bức tường. Ở khoảng cách an toàn, cô dừng lại. “Thế ra anh là một người lính, Don Esteban?”

“Không!”

“Thế sao anh lại hát 'Tôi là người lính của Chúa,' và anh sẽ chịu chết 'trong đạo quân của Ngài'? Ôi, phải rồi; chính anh đã nói thế mà.” Cô kẹp chặt chiếc đàn ghi-ta dưới nách, nghiêm nghị giơ ngón tay nhỏ xíu đe dọa anh và nói: “Anh đúng là một kẻ bịp bợm, Don Esteban; chúc ngủ ngon,” rồi bắt đầu lướt thướt bước đi.

“Đợi đã, cô... cô Ramirez,” Masterton gọi với theo. “Tôi... ý tôi là cô... cô đã... quên mất bông hồng kìa,” anh yếu ớt nói thêm, giơ cao bông hoa lên. Cô khựng lại.

“À, phải; nó rơi, anh nhặt nó lên, thì nó là của anh. Tôi ngã, anh đỡ TÔI lên, nhưng TÔI không phải của anh đâu nhé. Chúc ngủ ngon, COMANDANTE Don Esteban!”

Với một tiếng cười khúc khích lanh lảnh, cô chạy dọc theo bức tường một đoạn ngắn, bất ngờ chồm lên rồi biến mất vào một trong những khe hở lớn nhất của cấu trúc hoang phế và vô vọng ấy. Stephen Masterton thẫn thờ nhìn theo, tay vẫn cầm chặt bông hồng. Rồi anh vứt nó đi và bước trở lại ngôi nhà của mình.

Thắp nến lên, anh cởi quần áo, cầu nguyện một cách thành kính — thành kính đến mức mọi ký ức về sự cố ngớ ngẩn, vô bổ kia bị xóa sạch khỏi tâm trí, rồi lên giường đi ngủ. Anh có một giấc ngủ ngon lành và không mộng mị. Sáng hôm sau, khi suy nghĩ quay trở lại sự việc đêm qua, điều này dường như là một minh chứng cho thấy anh chưa hề chệch hướng khỏi sự liêm khiết tâm linh của mình; anh không hề nhận ra rằng chính suy nghĩ ấy lại là một sự nghi ngờ ngầm ẩn.

Thế là bước chân anh lại dễ dàng tìm đường ra khu vườn vào một buổi sáng ngập tràn nắng ấm, thậm chí đến tận bức tường nơi cô từng đứng. Nhưng anh đã không tính đến sự tươi mới đầy sức sống của buổi sáng, lời hứa hẹn hồi sinh của sự sống trong bầu không khí dạt dào mạch đập và ánh nắng mạnh mẽ, và khi đứng đó, anh dường như lại nhìn thấy bóng dáng thiếu nữ một lần nữa tựa người vào bức tường trong tất cả nét quyến rũ của tuổi trẻ hồn nhiên, bất kham. Hơn thế nữa, anh thấy toàn bộ khung cảnh đang tái hiện lại trước mắt mình; bóng dáng mờ ảo nửa ẩn khuất trong tán lá, tiếng kêu và cú ngã, khoảnh khắc tiếp xúc mềm mại thoáng qua giữa thân hình cô thiếu nữ với chính anh, đôi vòng tay ôm chặt lấy cổ anh, cú chạm và hương thơm từ những lớp váy bồng bềnh của cô — tất cả những điều ấy ùa về với một sức mạnh mà anh ĐÃ KHÔNG CẢM NHẬN ĐƯỢC khi nó thực sự diễn ra.

Anh vội vã quay đi thì bắt gặp bông hồng vàng vẫn còn nằm vương vãi trên đống đổ nát nơi anh đã vứt nó — nhưng vẫn tinh khôi, tươi tắn và không hề héo úa. Anh nhặt nó lên một lần nữa, với một ảo tưởng kỳ lạ rằng đó chính là hiện thân của cô gái, và mang nó vào nhà.

Khi anh ngượng ngùng đặt nó vào một chiếc ly trên bàn, một ý nghĩ tuyệt vời lóe lên trong đầu anh. Phải chăng biến cố đêm qua chính là một sự sắp đặt kỳ diệu của ơn trên? Phải chăng cô thiếu nữ trẻ tuổi, bướng bỉnh và trẻ con ấy, chỉ là một tân tòng trong tôn giáo thờ thần tượng của sự u tối và lười biếng, được đưa đến trước mặt anh như một thương củi được vớt ra từ đống lửa? Phải chăng đây chính là cơ hội cải đạo mà anh hằng khao khát — đây chính là dịp để anh phát huy những ân tứ hùng biện mà anh từng giấu nhẹm trong chiếc khăn bọc của sự cô độc và tĩnh lặng? Hơn thế nữa, chẳng phải tất cả những điều này ĐÃ ĐƯỢC ĐỊNH SẴN hay sao? Bệnh tật của anh, việc anh bị đày ải đến vùng đất của những vị thần dối trá này — sự gần gũi với Mission này — chẳng phải tất cả đều là một phần trong kế hoạch được sắp đặt tối cao nhằm cứu rỗi cô gái hay sao — và chẳng phải CHÍNH ANH đã được lựa chọn và sắc phong cho sứ mệnh đó sao? Thậm chí hơn thế, chẳng phải bản thân cô gái cũng chỉ là một công cụ vô thức trong tay thế lực cao cả hơn hay sao; chẳng phải nỗ lực tự nguyện muốn đệm đàn cho các bài tập sùng tín của anh chính là một sự khơi gợi mơ hồ về nguồn sức mạnh được định sẵn ấy bên trong cô hay sao? Chẳng phải ngay cả sự hoang đàng và phù phiếm đối lập với nét trẻ con của cô — điều mà thoạt đầu anh đã hiểu lầm — chính là sự trỗi dậy của xác thịt và tâm linh, và lẽ nào anh lại bỏ rơi cô trong cuộc chiến giữa thiện và ác ấy hay sao?

Anh ngẩng đầu lên, trán vừa nãy còn tì trên cánh tay trước bông hoa nhỏ trên bàn — tựa như trước một đền thờ — với một tia sáng quyết định lóe lên trong đôi mắt xanh biếc. Bà Concepcion già nua khi đến làm nhiệm vụ buổi sáng hầu như chẳng thể nhận ra người chủ vốn cau có, thẫn thờ nay lại hóa thành một con người hoàn toàn biến đổi. Trông anh trẻ ra đến mười tuổi.

Bà đáp lại lời chào của anh, cùng với vài câu hỏi trực tiếp mà quyết định mới giúp anh có thể cất lời một cách tự do hơn, bằng một vài thông tin — thứ mà cuộc trò chuyện sau đó với chủ tiệm, người vốn sở hữu vốn từ vựng tiếng Anh phong phú hơn, đã xác nhận chi tiết.

“VÂNG! Quả thực đây là cháu gái của người làm vườn Mission, sống cùng chú mình trong cánh nhà hoang của pháo đài. Nó đã chịu lễ rước lễ đầu tiên bốn năm trước. À vâng, nó là một nhạc công cừ khôi, có thể chơi đàn phong cầm. Còn đàn ghi-ta thì vâng — chắc chắn rồi. Nó vốn ham vui, hay tán tỉnh các chàng trai trẻ lẫn già, nhưng chẳng màng đến ai bao giờ.”

Bất kỳ sự thỏa mãn nào mà tuyên bố sau cùng này mang lại cho Masterton, anh tin rằng đó là vì việc không vướng bận bất kỳ tình cảm trần tục nào sẽ khiến cô dễ dàng trở thành một tín đồ hơn.

Nhưng làm sao để tiếp tục mối quen biết tình cờ này và thực hiện việc cải đạo cho cô? Lần đầu tiên Masterton nhận ra giá trị của sự khôn ngoan thực tế; trong khi toàn bộ bản năng thôi thúc anh tìm kiếm sự hiện diện của cô một cách cởi mở, công khai và trực tiếp khuyên nhủ cô, anh biết rằng điều đó là bất khả thi; hơn thế nữa, anh nhớ lại sự hoảng sợ rõ mồn một của cô trước lần bày tỏ đức tin đầu tiên của anh; anh phải “khôn ngoan như con rắn và hiền lành như con bồ câu.” Anh phải tác động vào tâm hồn cô một cách riêng tư và kín đáo. Bản thân anh, người vốn sẽ né tránh bất kỳ mối liên hệ lén lút nào với một cô gái vì tình cảm con người thuần túy, nay lại chẳng thấy có gì sai trái trong một sự thân mật ngầm nhằm mục đích cứu rỗi tôn giáo. Vốn dốt nát về thói đời và thiếu kinh nghiệm trong các lề thói xã hội, anh bắt đầu vạch ra các phương pháp để gặp gỡ cô một cách bí mật với tất cả mưu mẹo của một kẻ si tình. Sự nhạy bén cũng như trực giác của một người tình đích thực đã đổ xuống đời anh trong nỗ lực chinh phục thuần túy mang tính tâm linh này.

Trang bị những thông tin có được cùng vài từ tiếng Tây Ban Nha, anh kéo bà Concepcion vàng úa sang một bên và nghiêm nghị mua chuộc bà mang một lá thư được trao tận tay cô Ramirez một cách kín đáo. Đến sự nhẹ nhõm và ngạc nhiên lớn của anh, người đàn bà già nết nẻ toe toét cười đầy hiểu biết, và bàn tay khô héo của bà khép lại với một sự thành thạo quen thuộc quanh bức thư và khoản tiền thù lao đi kèm. Đối với một người tỉnh táo và không bị ám ảnh bởi một ý tưởng duy nhất ngây ngô, điều đó có lẽ đã dấy lên chút nghi ngờ; nhưng đối với niềm hy vọng đầy hứa hẹn của Masterton, nó chỉ gợi lên ý nghĩ rằng bản thân Concepcion cũng có thể là một mảnh đất màu mỡ cho việc cải đạo, và rằng khi đến thời điểm thích hợp, anh cũng sẽ mưu tính sự cứu rỗi CHO CHÍNH BÀ. Nhưng việc đó sẽ để sau. Vì Concepcion lúc nào cũng ở bên anh và dễ bề tiếp cận; còn cô gái thì không.

Bức thư, thứ tiêu tốn của anh không ít công sức soạn thảo dù kết quả mang lại vô cùng giản dị và giống như một văn bản công việc, có nội dung như sau:

“Tôi muốn gặp cô về một vấn đề có tầm quan trọng lớn đối với chính cô. Liệu cô có thể làm ơn đến gặp tôi tại bức tường của Mission vào lúc chập tối hôm nay không? Sẽ tránh được sự nghi kỵ của thiên hạ nếu cô mang theo cả đàn ghi-ta của mình.”

Buổi chiều trôi qua thật chậm chạp; Concepcion trở về; bà đã vô cùng khó khăn mới gặp được tiểu thư, nhưng không gặp riêng được; dẫu vậy, bà đã nhét được bức thư vào tay cô, không dám chờ đợi câu trả lời.

Trong niềm hy vọng ban đầu, Masterton không mảy may nghi ngờ câu trả lời sẽ ra sao, nhưng khi màn đêm buông xuống, anh bắt đầu lo lắng về cơ hội đến gặp của cô, và hối hận vì đã không cho cô một lựa chọn về thời gian.

Trước khi bữa tối kết thúc, anh bắt đầu lo sợ về sự sẵn lòng của cô, và nghi ngờ sức mạnh từ bức thư của mình. Anh vốn quen với việc thuyết giảng TRỰC TIẾP — có lẽ đáng lẽ anh phải chờ đợi cơ hội ĐƯỢC NÓI TRỰC TIẾP với cô thay vì viết thư.

Khi trăng mọc, anh đã có mặt ở khu vườn. Thoạt đầu nấp trong bóng râm của một gốc ô liu, anh đợi cho đến khi ánh trăng rọi lên bức tường và những cụm tán lá phía trên. Nhưng chẳng có gì động đậy giữa những nét vẽ mun đen ấy; tai anh căng ra để tìm kiếm tiếng gảy ghi-ta quen thuộc — mọi thứ vẫn chìm trong tĩnh lặng. Khi trăng lên cao hơn, cuối cùng anh bạo dạn bước ra bức tường, lắng nghe bất kỳ động tĩnh nào ở phía bên kia. Nhưng chẳng có gì cựa quậy. Rõ ràng là cô không đến — bức thư của anh đã thất bại.

Anh buồn bã quay bước đi, nhưng khi vừa quay mặt về phía ngôi nhà, anh nghe thấy một tiếng cười khúc khích vang lên bên cạnh mình. Anh khựng lại. Một bóng đen bước ra từ dưới gốc cây hạnh nhân của chính anh. Anh giật mình khi với một cử chỉ có vẻ quen thuộc, phần trên của chiếc bóng rũ xuống để lộ chiếc khăn choàng mantilla dài màu đen cùng khuôn mặt của cô thiếu nữ.

Giờ đây anh có thể nhìn thấy cô mặc chiếc áo ren đen từ đầu đến chân. Trông cô cao hơn, trưởng thành hơn và anh thậm chí còn tưởng tượng ra là xinh đẹp hơn trước. Một nỗi hoài nghi bất chợt về khả năng gây ấn tượng của mình, một nhận thức chớp nhoáng về mọi khó khăn của nỗ lực này, và có lẽ lần đầu tiên, một cảm nhận mơ hồ về sự kệch cỡm của hoàn cảnh ập đến với anh.

“Tôi vẫn đang tìm cô trên bức tường đấy chứ bộ,” anh lắp bắp.

“MADRE DE DIOS!” cô đáp lại bằng một tiếng cười cùng sự táo tợn quen thuộc, “anh muốn tôi LUÔN LUÔN treo mình ở đó, rồi rơi xuống người anh như một quả lê lúc anh rung cây chắc? Không đời nào!”

“Cô không mang theo đàn ghi-ta sao,” anh tiếp tục, càng thêm phần lúng túng khi nhận ra cô chỉ cầm trên tay một chiếc quạt đen dài.

“Để làm gì cơ? Anh muốn tôi CHƠI nó, rồi khi chú tôi nói 'Pepita đâu rồi? Nó biến đi đâu mất,' sẽ có ai đó bảo 'À! Tôi nghe thấy tiếng tứng tứng tưng của nó ở khu vườn của gã người Mỹ sống cô độc kia.' Và thế là — hết phim!”

Masterton bắt đầu cảm thấy vô cùng bất an. Có điều gì đó trong hoàn cảnh này nằm ngoài sức tưởng tượng của anh. Nhưng với sự dai dẳng của một kẻ vụng về, anh vẫn tiếp tục.

“Nhưng tối nọ cô đã chơi đàn trên tường, và còn cố đệm theo tôi cơ mà.”

“Nhưng đó là tối qua và trên bức tường. Tôi chưa nói chuyện với anh, anh cũng chưa nói chuyện với tôi. Anh chưa hề gửi cho tôi chiếc thư nhỏ qua tay người hầu của anh.” Cô dừng lại, đột nhiên xòe chiếc quạt che trước mặt sao cho chỉ để lộ đôi mắt tinh nghịch, rồi nói thêm: “Lúc đó anh chưa hề rủ tôi đến để nghe anh tán tỉnh tôi đâu, Don Esteban ạ. Đó là sự khác biệt đấy.”

Vị mục sư lưu động cảm thấy máu dồn lên mặt. Giận dữ, hổ thẹn, bẽ bàng, hối hận và sợ hãi thay phiên nhau dằn vặt ông, nhưng trên hết và xuyên suốt tất cả, ông ý thức được một niềm khoái cảm nhói buốt, tuyệt diệu — thứ khiến ông càng hoảng sợ hơn. Dẫu vậy, ông vẫn cố gắng thốt lên:

“Không! Không! Cô không thể nghĩ tôi là kẻ đê tiện dùng thủ đoạn hèn hạ đó chứ?”

Cô gái giật mình, phần vì sự chân thành không thể chối cãi trong lời nói của anh hơn là vì ý nghĩa đầy đủ của chúng mà có lẽ cô chỉ mới nắm bắt được một phần không trọn vẹn.

“Một thủ đoạn? Thủ đoạn á?” cô chậm rãi và ngạc nhiên lặp lại. Rồi đột nhiên, như thể đã hiểu ra anh, cô quay trừng đôi mắt đen láy nhìn thẳng vào anh và buông chiếc quạt xuống khỏi khuôn mặt.

“Thế thì ANH MỜI TÔI đến đây để LÀM GÌ nào?”

“Tôi muốn nói chuyện với cô,” anh bắt đầu, “về những vấn đề nghiêm túc hơn rất nhiều. Tôi muốn...” nhưng anh khựng lại. Anh không thể dùng những lời lẽ đong đếm hay bộc trực mà anh từng dùng để khuyên răn một người trưởng thành, có trách nhiệm để nói chuyện với cái sinh thể nửa trẻ con nửa phụ nữ đang trừng mắt nhìn anh bằng vẻ kinh ngạc ngây thơ này. Anh bước một bước về phía cô; cô lùi lại, dùng quạt đánh vào bàn tay đang chìa ra của anh nửa thiếu kiên nhẫn, nửa nghịch ngợm.

Mặt anh đỏ bừng — rồi bật thốt lên một cách thẳng thừng: “Tôi muốn nói chuyện với cô về linh hồn cô.”

“Về cái gì cơ?”

“Về linh hồn bất tử của cô, hỡi cô gái bất hạnh.”

“Việc đó dính líu gì đến anh? Anh là ác quỷ chắc?” Đôi mắt cô tròn xoe, dù cô vẫn dũng cảm đối diện với anh.

“Tôi là một Mục sư của Phúc Âm,” anh nói trong tiếng nài nỉ vội vã. “Cô phải nghe tôi nói trong giây lát. Tôi muốn cứu rỗi linh hồn cô.”

“Linh hồn bất tử của tôi ở cùng Đức Cha trong nhà thờ Mission — anh PHẢI TÌM NÓ ở đó! Còn THỂ XÁC phàm trần của tôi,” cô nói thêm với một nụ cười tinh nghịch, “xin chào tạm biệt, Don Esteban.” Cô nhún chân cúi chào anh một cái rồi... chạy biến đi.

“Đợi một lát, cô Ramirez,” Masterton tha thiết gọi; nhưng cô đã nhanh chóng lướt đi tầm với của anh. Anh nhìn thấy bóng đen nhỏ bé của cô lướt vội dọc theo bức tường ngập ánh trăng, rồi thấy nó đột ngột trượt vào một khe hở tối tăm và biến mất.

Trong nỗi hụt hẫng trống vắng, anh không tài nào chịu bước trở lại ngôi nhà mà anh vừa rời đi đầy hy vọng cách đó vài phút, mà thẫn thờ đi dạo trong khu vườn. Cảm giác bẽ bàng càng trọn vẹn hơn khi anh cảm thấy thất bại của mình xuất phát từ một sai lầm trong phương pháp, chứ không phải do bản tính không thể cải tạo của đối tượng.

Phải chăng đó là một sự yếu đuối tâm linh trong anh khi đã phản ứng quá gay gắt trước lời suy đoán của cô rằng anh muốn tán tỉnh cô? Đáng lẽ anh phải chịu đựng nó hệt như những tín đồ Cơ đốc từ trước đến nay từng chịu điều tiếng và lời khai gian vì đức tin của họ! Thậm chí anh có thể ĐÃ CHẤP NHẬN nó, và để cho chiến thắng của việc cải đạo cô vào cuối cùng chứng minh sự vô tội của mình. Hay mục đích của anh không tương thích với thứ tình cảm chị em mà anh từng thường xuyên rao giảng cho những người phụ nữ trong bầy chiên của mình? Anh đáng lẽ đã có thể nắm lấy tay cô, và gọi cô là “Sơ Pepita,” y như cách anh từng gọi Deborah là “Sơ.” Anh sực nhớ lại khoảnh khắc mình từng ôm trọn cô đang giãy giụa trong vòng tay: anh nhớ lại cảm giác râm ran mà ký ức ấy mang lại, và bằng cách nào đó giờ đây nó gửi một ngọn lửa đỏ bừng khắp khuôn mặt anh. Anh vội vã chạy ngược vào nhà.

Ngày hôm sau, hàng ngàn ý tưởng điên rồ thay thế cho quyết định vững chắc trước đó của anh. Anh sẽ tìm gặp Đức Cha, người bảo hộ linh hồn của cô thiếu nữ ấy; anh sẽ thuyết phục ÔNG về sai lầm của mình, hoặc nài xin ông trao cho anh quyền tiếp cận bình đẳng với tinh thần cô! Anh sẽ tìm gặp người chú của cô gái, và tác động vào tình cảm của ông ta.

Rồi trong ba bốn ngày, anh quyết định gạt cô thiếu nữ ấy ra khỏi tâm trí, phó mặc theo lối nghĩ quen thuộc của giáo điều bản thân để chờ đợi một mặc khải đặc biệt từ nguồn cội tối cao như một chỉ dấu cho hành vi của mình. Mặc khải ấy chẳng mấy chốc đã xuất hiện, hệt như cách nó thường đến mỗi khi người ta mong đợi.

Một buổi tối, tim anh chùng xuống trước âm thanh quen thuộc của cây đàn ghi-ta từ Pepita vẳng lại từ đằng xa. Dù ý định cuối cùng của anh lúc này là gì, anh vẫn hối hả chạy ra vườn. Âm thanh phát ra từ hướng quen thuộc, nhưng khi anh không một chút do dự tiến về phía bức tường Mission, anh nhận ra cô không có ở trên đó, và khi những nốt đàn ghi-ta lại được gảy lên, anh biết chúng phát ra từ phía bên kia. Nhưng các hợp âm ấy lại là khúc dạo đầu cho một trong những bài thánh ca của chính anh, và anh đứng ngây người chết lặng khi giọng hát trong trẻo, trẻ con của cô vang lên đúng những ca từ mà anh từng hát. Những lỗi nhỏ phát âm là hệ quả của việc mô phỏng hoàn toàn bằng tai nghe, các điểm nhấn, thậm chí cả sự luyến láy nhẹ nhàng của âm “s,” đều mang đậm dấu ấn của riêng Pepita:

Hỡi những đứa trẻ của Vua Thiên đàng,

Trên bước đường hành trình hãy ngọt ngào ca hát;

Hãy ca ngợi lời tán dương Đấng Cứu Chuộc vĩ đại,

Đấng vinh quang trong công trình và đường lối của Ngài.

Anh kinh ngạc khôn cùng. Trí nhớ của cô về giai điệu và ca từ thật kỳ diệu khôn tả, vì anh sực nhớ ra rằng mình chỉ mới hát bài thánh ca đặc biệt ấy đúng một lần. Nhưng đến sự vui mừng và ngạc nhiên lớn hơn nữa của anh, giọng hát cô lại cất lên ở khổ thơ thứ hai, mang theo một chút u buồn khiến cổ họng anh nghẹn ngào:

Chúng ta đang trên đường du hành về quê hương Chúa,

Theo con đường mà các bậc cha ông chúng ta từng bước qua,

Giờ đây họ đang hạnh phúc, và chẳng bao lâu nữa

Chúng ta sẽ được chứng kiến niềm hạnh phúc ấy.

Những từ ngữ giản dị, gần như trẻ con — trẻ con đến mức chúng có thể là sản phẩm hoàn hảo được sinh ra từ chính đôi môi thơ ngây của cô — ở đây lịm dần đi trong một tiếng lướt và vang rền của toàn bộ dây đàn. Khoảng lặng nghẹt thở bao trùm, nơi Stephen Masterton có thể cảm nhận rõ nhịp đập của chính trái tim mình.

“Cô Ramirez,” anh gọi, bằng một giọng nghe chẳng giống giọng mình chút nào. Không có hồi âm. “Pepita!” anh lặp lại; nó kỳ lạ thay lại mang âm sắc của một kẻ si tình, nhưng anh chẳng còn bận tâm nữa. Giọng nữ ca sĩ vẫn chìm trong im lặng.

Rồi anh vội vã chạy dọc theo bức tường, hệt như cách anh từng thấy cô chạy, cho đến khi đến được khe hở. Nó bị bao phủ bởi dây leo và bụi gai rậm rạp gần như không thể xuyên thủng giống như một hàng rào chắn quân sự, nhưng nếu cô đã luồn lách qua nó trong chiếc áo ren mỏng manh của mình, thì anh cũng làm được! Anh thô bạo rẽ lối bước qua, rồi thấy mình lọt vào một lối đi mờ ảo giữa những hàng cây lê ngay sát bức trắng của nhà thờ Mission.

Trong khoảnh khắc giữa những nét đan xen phức tạp mang màu sắc ngà đen do vầng trăng mới mọc tạo nên, anh bị lóa mắt, nhưng rõ ràng màn đột nhập của anh vào vườn cây ăn quả không hề uyển chuyển và lặng lẽ như của cô, bởi một bóng người mặc chiếc váy nhiều màu đột nhiên vùng dậy, chạy vút khỏi bức tường và bắt đầu luồn lách qua các tán cây cho đến khi dường như hòa làm một với mạng lưới chằng chịt ấy. Dù vậy, không chút nao núng, Stephen Masterton vẫn đuổi theo, tốc độ của anh tăng lên khi anh nhận ra những lớp váy bồng bềnh của bộ váy kẻ sọc từ Pepita, nhưng cô thiếu nữ lại có lợi thế am hiểu địa hình và có thể đánh lừa kẻ bám đuổi qua những khúc ngoặt và đường vòng bất ngờ.

Trong vài khoảnh khắc, cuộc rượt đuổi nên thơ trong chốn điền viên ấy tiếp diễn trong sự im lặng tuyệt đối; nó trông giống như một nữ thần rừng đang bị bỏ lại sau lưng bởi một tên mục đồng lang thang. Masterton chẳng mấy chốc nhận ra cô đang hướng về phía một mái ngói mà giờ đây có thể nhìn thấy đang nhô lên qua bức tường pháo đài, rõ ràng là chốn dung thân đích thực của cô. Anh tăng tốc độ; với sự táo bạo khéo léo cùng sức mạnh tuyệt đối từ đôi vai rộng, anh phá vỡ một bụi gai ceanothus rậm rạp mà Pepita đang sượt qua với tốc độ chóng mặt, rồi bất ngờ xuất hiện chặn giữa cô và ngôi nhà của cô.

Ngay sau tiếng thét đầu tiên, cô thiếu nữ quay phắt lại và cố lao mình vào bụi cây; nhưng chỉ trong một bước sải chân nữa, vị mục sư lưu động đã đến bên cạnh, tóm lấy thân hình đang thở hổn hển của cô vào vòng tay mình.

Trong lúc đang chạy, anh đã vội vã phác thảo trong đầu những việc mình sẽ làm và những lời sẽ nói với cô. Bên cạnh lời thỉnh cầu giản dị về sự đồng hành và một đôi tai rộng mở lắng nghe từ cô, anh sẽ bồi đắp thêm sự dịu dàng mang tình anh em, thứ sẽ khơi gợi lòng tin cậy của cô nơi anh; anh sẽ thú nhận lỗi lầm của mình và cầu xin sự tha thứ cho những lời gặng hỏi đột ngột vừa qua; anh sẽ đề nghị dạy cô thêm nhiều bài thánh ca, họ sẽ cùng nhau thực hành hát thánh vịnh; ngay cả vị linh mục kia, kẻ bảo hộ linh hồn cô, cũng không thể phản đối điều đó; nhưng quan trọng nhất, anh sẽ bày tỏ lòng biết ơn: anh sẽ nói cho cô nghe việc cô đã làm anh say đắm ra sao, và điều đó sẽ dẫn đến những cuộc trò chuyện nghiêm túc, sâu sắc hơn. Tất cả những điều đó hiện diện trong tâm trí anh khi anh chạy, vương vấn trên môi khi anh ôm chầm lấy cô và trong khoảnh khắc cô ngả người, kiệt sức trong vòng tay anh. Nhưng hỡi ôi! Ngay cả trong khoảnh khắc ấy, anh đột nhiên kéo cô sát vào người mình, và trao cho cô một nụ hôn nồng cháy theo đúng nghĩa của một kẻ si tình!

Cỏ dại trên những cánh đồng Tasajara đã ngả màu vàng úa với sự tàn rụi đầy bụi bặm của mùa hè khô hạn kéo dài khi bác sĩ Duchesne quay trở lại Tasajara. Ông đến để khám cho vợ của Chấp sự Sanderson, người vì lần sinh nở thứ mười hai làm gia tăng dân số cho khu định cư, nên “hồi phục không được suôn sẻ” như mọi người — ngoại trừ, có lẽ, bác sĩ Duchesne — đã kỳ vọng. Sau khi ông đã giúp người phụ nữ có đôi mắt trũng sâu, gánh nặng trĩu vai và thiếu dinh dưỡng này cảm thấy thoải mái nhất có thể trong khung cảnh thô sơ, nghèo nàn xung quanh, để phá vỡ bầu không khí ảm đạm của những đau khổ, ông quay sang người chồng và hỏi: “Và chuyện gì đã xảy ra với ông Masterton, người từng sinh hoạt trong... hội đoàn của các anh vậy?”

Một tiếng thở dài thườn thượt phát ra từ người chấp sự.

“Ôi! Tôi hy vọng anh ta không bị tái phát bệnh cũ,” vị bác sĩ lo lắng nói. “Tôi cứ nghĩ mình đã tống khứ hết mấy thứ nhảm nhí đó ra khỏi đầu anh ta rồi chứ — xin lỗi anh nhé — ý tôi là,” ông vội vã nói thêm, “anh ấy chỉ mới viết thư cho tôi vài tuần trước nói rằng sức khỏe đang hồi phục tốt và mọi chuyện đều ổn thỏa!”

“Trong phần xác thịt yếu đuối, phàm tục và tội lỗi đó — vâng, không nghi ngờ gì nữa,” vị Chấp sự đáp lại với giọng khinh bỉ, “và, có lẽ, thậm chí theo nghĩa thế tục, đối với những kẻ coi trọng sự phù phiếm của cuộc đời; nhưng anh ta đã mất đi đối với chúng ta, vĩnh viễn mất đi, và mất đi sự sống đời đời mãi mãi. Không phải,” ông tiếp tục với giọng điệu hả hê đầy tính đạo đức giả, “rằng tôi chưa từng có những nghi ngờ về sự kiên định của Anh em Masterton. Anh ấy quá ham mê hình ảnh và ca hát.”

“Nhưng anh ấy đã làm gì cơ chứ?” bác sĩ Duchesne gặng hỏi.

“Làm gì á! Anh ta đã ôm ấp Kẻ Đàn Bà Tội Lỗi!”

“Trời ạ!” vị bác sĩ thốt lên, “nhanh thế cơ à? Có phải người nào ở đây các anh quen biết không — không phải vợ của ai chứ? Hửm?”

“Anh ấy đã gia nhập Giáo hội La Mã,” vị Chấp sự phẫn nộ nói, “anh ta đã chối bỏ Thiên Chúa của cha ông mình để chạy theo những chiếc lều của kẻ thờ thần tượng; anh ta là kẻ tòng phạm của những kẻ theo giáo hoàng và là nô lệ của Giáo hoàng!”

“Nhưng anh có CHẮC CHẮN không?” bác sĩ Duchesne nói, có lẽ với sự quan tâm ít hơn trước.

“Chắc chứ,” vị Chấp sự tức giận đáp lời, “chẳng phải Anh em Bulkley, do những báo cáo cảnh báo từ một người đánh xe ngựa kính sợ Chúa và khao khát tìm kiếm linh hồn, đã thực hiện một cuộc hành hương đặc biệt đến vùng đất Sodom này để thăm dò và soi mói sự tội lỗi của nó hay sao? Chẳng phải anh ấy đã tìm thấy Stephen Masterton ngập chìm trong tội ác biểu diễn đàn phong cầm — một kẻ từng khinh bỉ cả đàn vi-ô-lông hay đàn harmonium trong những chiếc lều của Chúa — tại một nhà nguyện thờ thần tượng, với một ả đàn bà giáo hoàng ngoại quốc làm thầy giáo đó sao? Chẳng phải anh ấy đã tìm thấy anh ta làm khách trong bữa tiệc của một linh mục dòng Tên, đi thăm các trường học của Mission nơi ả Jezebel trẻ tuổi làm ca sĩ đang dạy bọn trẻ hát bằng những thứ ngôn ngữ xa lạ đó sao? Chẳng phải anh ấy đã tìm thấy anh ta sống chung với một mụ mụ da đỏ nhăn nheo gọi anh ta là 'Padrone' — và nói thứ ngôn ngữ bập bẹ của mụ đó sao? Chẳng phải anh ấy đã tìm thấy một kẻ từng rời khỏi nơi này với phần xác thịt và tâm linh tàn tạ, xanh xao vì chiến đấu với tội nhân, nay lại trở nên béo tốt, hồng hào nhờ rượu bản địa và những món ngon vật lạ, thậm chí còn phù phiếm và sặc sỡ trong những bộ trang phục màu mè đó sao? Và cuối cùng, chẳng phải Anh em Bulkley đã nghe được tin đồn lan truyền khắp nơi rằng kẻ phản bội khốn kiếp này chuẩn bị rước về một người vợ — từ một trong những ả đàn bà kỳ lạ ấy — chính là ả Jezebel đã quyến rũ anh ta đó sao? Anh gọi đó là gì hả?”

“Nghe có vẻ đậm chất bản tính con người đấy chứ,” vị bác sĩ trầm ngâm nói, “nhưng tôi gọi đó là một ca chữa trị dứt điểm!”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Bret Harte

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.