Hắn tên là Fagg—David Fagg. Hắn cùng chúng tôi tới California vào năm 52 trên con tàu SKYSCRAPER. Tôi không nghĩ hắn đi vì lòng phiêu lưu. Chắc hẳn hắn chẳng còn nơi nào khác để đi. Khi nhóm thanh niên chúng tôi tụm lại khoe khoang về những cơ hội tuyệt vời mà mình đã từ bỏ để ra đi, về việc bạn bè lưu luyến thế nào khi tiễn chúng tôi, rồi trưng ra những tấm ảnh daguerreotype, những lọn tóc thề, và nhắc đến Mary với Susan, thì cái kẻ chẳng ra tích sự gì ấy thường ngồi bên lắng nghe với vẻ mặt mộc mạc lộ rõ nỗi đau đớn, hổ thẹn, và chẳng nói năng gì. Tôi nghĩ hắn chẳng có gì để nói. Hắn chẳng có bạn bè trừ những lúc chúng tôi ban ơn bố thí; và thực ra mà nói, hắn là một trò tiêu khiển khá thú vị cho chúng tôi. Hắn luôn bị say sóng mỗi khi trời nổi chút gió heo may. Hắn cũng chẳng tài nào quen được với sóng nước. Và tôi sẽ không bao giờ quên được trận cười thả cửa của tất cả chúng tôi khi Rattler mang cho hắn một miếng thịt heo buộc dây, rồi—Nhưng chắc anh cũng biết trò đùa kinh điển đó rồi đấy. Rồi chúng tôi lại có một màn quậy phá cực kỳ vui nhộn với hắn. Cô Fanny Twinkler không thể nào chịu nổi khi nhìn thấy mặt hắn, thế là chúng tôi bèn bịp Fagg rằng cô ấy đã để ý đến hắn, rồi sai người mang những món quà vặt cùng sách từ khoang hành khách đến cho hắn. Anh phải tận mắt chứng kiến cái cảnh tượng vô cùng buồn cười lúc hắn bước lên, lắp bắp và mặt cắt không còn giọt máu, để đến cảm ơn cô ấy! Cô ấy chẳng phải đã nổi giận một cách kiêu kỳ, đẹp đẽ và đầy khinh miệt đó sao? Hệt như nàng “Medora”, Rattler nói thế—Rattler thuộc lòng thơ Byron—và lão Fagg tội nghiệp đã chẳng bị một vố đau điếng hay sao? Nhưng rồi hắn cũng qua khỏi, và khi Rattlerổ bệnh ở Valparaiso, chính lão Fagg lại là kẻ chăm sóc cho hắn. Anh thấy đấy, hắn là một kẻ tốt tính, nhưng lại thiếu đi khí phách và sự nam tính.
Hắn hoàn toàn mù tịt về thơ ca. Tôi từng chứng kiến hắn ngồi thừ người ra vá chiếc áo cũ rích, mặc cho Rattler ngâm nga khúc ca đầy nhiệt huyết của Byron gửi đại dương. Hắn từng hỏi Rattler một cách hết sức nghiêm túc rằng liệu Byron có bao giờ bị say sóng hay không. Tôi không nhớ Rattler đã đáp lại thế nào, nhưng tôi biết tất cả chúng tôi đã cười ngất, và chắc chắn đó phải là một câu trả lời rất hay vì Rattler vốn là một kẻ sắc sảo.
Khi con tàu SKYSCRAPER cập cảng San Francisco, chúng tôi đã tổ chức một bữa “tiệc” linh đình. Chúng tôi hẹn nhau cứ mỗi năm sẽ tụ họp một lần để kỷ niệm ngày ấy. Tất nhiên là chúng tôi không mời Fagg. Fagg chỉ là một hành khách ở khoang dưới, và anh biết đấy, giờ đã đặt chân lên bờ, chúng ta cần phải giữ chút ý tứ. Nhưng lão Fagg, theo cách chúng tôi gọi hắn—dù nhân tiện lúc đó hắn mới chỉ khoảng hai mươi lăm tuổi—lại là nguồn cười vui bất tận cho chúng tôi trong ngày hôm đó. Hóa ra hắn đã ôm mộng có thể đi bộ đến Sacramento, và thực sự đã cất bước lên đường. Chúng tôi đã có những giờ phút vui vẻ, bắt tay chào tạm biệt nhau rồi mỗi người một ngả. Than ôi! Mới chỉ có tám năm trôi qua, thế mà một vài bàn tay từng siết chặt lấy nhau trong tình hữu ái ngày ấy nay lại chực nắm đấm vào mặt nhau, hoặc len lén thọc vào túi nhau. Tôi biết rằng năm sau chúng tôi đã chẳng thể ngồi ăn chung với nhau, bởi vì cậu thanh niên Barker thề rằng sẽ không bao giờ ngồi chung mâm với một kẻ đểu cáng đáng khinh như cái lão Mixer ấy; và Nibbles—kẻ từng mượn tiền ở Valparaiso của cậu thanh niên Stubbs lúc bấy giờ đang làm bồi bàn trong một nhà hàng—thì chẳng buồn gặp lại những hạng người như thế.
Khi tôi mua một số cổ phần của mỏ Coyote Tunnel ở Mugginsville vào năm '54, tôi nghĩ mình nên ghé lên đó một chuyến để tận mắt mục sở thị. Tôi dừng chân tại khách sạn Empire, và sau bữa trưa, tôi thuê một con ngựa cưỡi quanh thị trấn rồi đi ra khu mỏ. Một trong số những kẻ mà các phóng viên báo chí gọi là “người cung cấp tin tức hiểu biết”, kẻ mà ở mọi cộng đồng nhỏ đều mặc nhiên được nhường quyền trả lời các câu hỏi, đã được lặng lẽ chỉ cho tôi biết. Thói quen đã nhuyễn giúp hắn vừa có thể làm việc vừa nói chuyện cùng lúc, và hắn chẳng bao giờ ngưng trệ việc nào. Hắn kể cho tôi nghe lịch sử của mỏ khai ngầm, rồi bồi thêm rằng: “Anh thấy đấy, người anh em ạ,” (hắn hướng về phía bức tường đất trước mặt) “vàng thế nào cũngòi ra từ cái mỏ này thôi,” (hắn bồi thêm một dấu phẩy bằng nhát cuốc) “chỉ có điều là lão chủ cũ” (hắn vừa nhả từng chữ vừa bồi thêm một nhát cuốc) “chẳng ra cái tích sự gì cả” (một đường cuốc dài thay cho dấu chấm). “Lão ta khờ khạo, để cho đám trai tráng ở đây nhảy vào cướp mất mỏ”—và phần còn lại của câu nói được hắn thì thầm vào chiếc mũ mà hắn vừa vứt ra để lau trán bằng chiếc khăn bandana đỏ rực.
Tôi hỏi hắn chủ nhân ban đầu của khu mỏ là ai.
“Tên lão là Fagg.”
Tôi đã đến tìm hắn. Hắn trông già dặn hơn một chút và có phần xơ xác hơn. Hắn bảo mình đã làm việc cật lực, và cuộc sống cũng đang “tạm ổn”. Tôi đâm ra quý mến hắn và cũng tỏ ra bề trên bảo ban hắn ít nhiều. Việc tôi làm thế có phải vì tôi bắt đầu mất lòng tin vào những kẻ như Rattler và Mixer hay không thì tôi không cần phải bày tỏ ở đây.
Anh còn nhớ đường hầm Coyote Tunnel ngày trước đã sập tiệm thế nào và đám cổ đông chúng ta đã bị lừa đau đớn ra sao chứ? Chà, tin tức tiếp theo tôi nhận được là Rattler—một trong những cổ đông lớn nhất—đang ở Mugginsville làm nghề pha chế cho ông chủ khách sạn Mugginsville, còn lão Fagg thì đã phất to nhờ trúng vận đỏ và chẳng biết phải tiêu số tiền đó vào đâu. Tất cả chuyện này do Mixer kể lại cho tôi khi hắn đến đó để giải quyết xong xuôi mọi việc, đồng thời hắn cũng cho biết thêm rằng Fagg đang say mê như điếu đổ cô con gái của tay chủ khách sạn kể trên. Và thế là qua những lời đồn đại cùng thư từ, cuối cùng tôi cũng nắm bắt được chuyện lão Robins, gã chủ khách sạn, đang cố gắng mai mối giữa Nellie Robins và Fagg. Nellie là một cô nàng xinh xắn, đầy đặn nhưng hơi ngốc nghếch, và con bé sẽ răm rắp nghe theo lời bố. Tôi nghĩ nếu Fagg cưới vợ và ổn định cuộc sống thì đó là một điều tốt; rằng khi đã là một người có gia đình, biết đâu hắn sẽ làm nên trò trống gì. Thế là hôm nọ tôi liền phóng ngay lên Mugginsville để ngó nghiêng sự tình.
Việc bắt Rattler phải đứng pha đồ uống cho tôi mang lại cho tôi một cảm giác sảng khoái vô bờ bở—Rattler đấy nhé! Cái gã Rattler hào hoa, rực rỡ và kiêu ngạo từng tìm cách coi thường tôi cách đây hai năm. Tôi khơi chuyện với hắn về lão Fagg và con bé Nellie, nhất là khi tôi đoán chủ đề này chẳng mấy dễ chịu gì với hắn. Hắn vốn chẳng ưa gì Fagg, và hắn quả quyết rằng Nellie cũng vậy. Thế Nellie có thích ai khác không? Hắn quay phắt lại tấm gương treo sau quầy bar để vuốt lại mái tóc! Tôi thừa hiểu cái gã kiệu ngạo khốn kiếp ấy. Tôinghĩ mình nên đánh động cho Fagg cảnh giác và giục hắn nhanh chóng đẩy nhanh tiến độ. Tôi đã có một buổi trò chuyện dài với hắn. Nhìn cách tên tội nghiệp ấy hành động, ai cũng thấy rõ hắn đã lún sâu vào lưới tình đến mức nào. Hắn thở dài, hứa hẹn sẽ gom góp can đảm để đưa mọi chuyện đến hồi kết. Nellie là một cô gái tốt, và tôi nghĩ con bé có một sự tôn trọng ngầm nào đó dành cho tính khiêm nhường không kèn không trống của lão Fagg. Nhưng trái tim cô nàng đã sớm bị chinh phục bởi những phẩm chất bề ngoài vừa nổi bật vừa dễ chịu của Rattler. Tôi không nghĩ Nellie tệ hơn anh hay tôi. Chúng ta thường có xu hướng đánh giá những người quen qua giá trị biểu hiện bên ngoài hơn là giá trị thực chất bên trong của họ. Điều đó đỡ rắc rối hơn, và ngoại trừ những lúc cần phải đặt trọn niềm tin vào họ, thì cách đó cũng tiện lợi chẳng kém. Khắc tinh của phụ nữ là ở chỗ tình cảm của họ dễ bị lay động hơn chúng ta, và khi ấy thì anh biết đấy, mọi lý lẽ đều trở nên vô nghĩa. Đó là điều mà lão Fagg lẽ ra phải thấu hiểu nếu như hắn thực sự là một kẻ có tài cán gì. Nhưng ngặt một nỗi hắn chẳng ra gì cả. Quả là tồi tệ cho hắn.
Vài tháng sau, khi tôi đang ngồi trong văn phòng thì lão Fagg bước vào. Tôi ngạc nhiên khi thấy hắn quay trở lại đây, nhưng rồi chúng tôi vẫn trò chuyện về những thời sự quanh ta theo cái cung cách máy móc của những kẻ vốn biết mình còn điều muốn nói nhưng lại buộc phải mở lời bằng một vẻ hình thức khách sáo. Sau một hồi ngập ngừng, Fagg cất giọng với vẻ tự nhiên vốn có:
“Tôi sắp về quê rồi!”
“Về quê á?”
“Vâng—đúng thế, tôi nghĩ mình sẽ làm một chuyến du ngoạn ra các bang miền Đông. Tôi đến gặp anh, vì như anh biết đấy, tôi cũng có chút ít tài sản, và tôi đã lập giấy ủy quyền để anh quản lý giúp công việc của tôi. Tôi có vài giấy tờ muốn gửi gắm lại cho anh. Anh chịu khó trông nom giúp nhé?”
“Được chứ,” tôi đáp. “Thế còn Nellie thì sao?”
Khuôn mặt hắn chùng xuống. Hắn cố nặn ra một nụ cười, và sự kết hợp ấy tạo ra một biểu cảm kỳ dị và đáng sợ nhất mà tôi từng chứng kiến trong đời. Cuối cùng hắn cất lời:
“Tôi sẽ không cưới Nellie—ý tôi là—” hắn dường như đang tự bào chữa trong thâm tâm cho cách diễn đạt quả quyết vừa rồi—“tôi nghĩ tốt hơn là không nên.”
“David Fagg,” tôi nghiêm giọng nói vồ vập, “anh đúng là chẳng ra tích sự gì thật đấy!”
Trái với dự đoán của tôi, mặt hắn bừng sáng lên. “Vâng,” hắn đáp, “đúng thế đấy!—Tôi chẳng ra tích sự gì thật! Nhưng từ trước đến nay tôi vẫn luôn biết điều đó mà. Anh thấy đấy, tôi cứ nghĩ Rattler yêu cô bé ấy nhiều như tôi, và tôi biết cô ấy thích hắn ta hơn tôi, và tôi dám cá cô ấy sẽ hạnh phúc hơn khi ở bên hắn. Nhưng rồi tôi biết lão Robins sẽ ưu tiên chọn tôi hơn hắn vì tôi khá giả hơn—và con bé thì sẽ răm rắp nghe theo lời bố—và, anh thấy đấy, tôi nghĩ mình cứ như kẻ ngáng đường—thế nên tôi đành rút lui. Nhưng,” hắn tiếp lời khi thấy tôi chực ngắt lời hắn, “để đề phòng lão già cấm cản Rattler, tôi đã cho hắn mượn đủ số vốn để tự lập nghiệp ở Dogtown rồi. Một gã trai xông xáo, năng nổ và tài hoa như Rattler thế nào cũng sẽ xoay sở được thôi, và chẳng mấy chốc hắn sẽ lại lấy lại được phong độ như xưa—và anh cũng đừng quá cay nghiệt với hắn nhé, nhỡ đâu có lúc hắn không được như ý. Chào anh nhé.”
Tôi cảm thấy quá ngán ngẩm trước cách xử sự của hắn dành cho cái gã Rattler kia nên chẳng còn chút nhã nhặn nào nữa, nhưng vì công việc làm ăn của hắn mang lại lợi nhuận, tôi vẫn nhận lời giúp đỡ, rồi hắn ra về. Vài tuần trôi qua. Con tàu hơi nước quay trở lại, và một tai nạn khủng khiếp đã chiếm sóng các mặt báo suốt nhiều ngày liền. Người dân ở mọi miền bang chăm chú ngấu nghiến từng chi tiết về một vụ đắm tàu kinh hoàng, và những ai có người thân trên tàu đều lặng lẽ bước sang một góc, nín thở rà đọc từng dòng danh sách dài dằng dặc những kẻ vắn số. Tôi đọc được tin về những con người tài hoa, dũng cảm, cao thượng và đáng yêu đã thiệt mạng, và trong số đó, có lẽ tôi là kẻ đầu tiên phát hiện ra cái tên David Fagg. Bởi vì cái kẻ “chẳng ra tích sự gì ấy” cuối cùng cũng đã “được về nhà!”