Tháng trước Giáng Sinh luôn là thời điểm náo nức và bí ẩn nhất trong ngôi nhà của gia đình Joseph. Biết bao mưu tính và kế hoạch được vẽ ra, biết bao cái đầu tóc xoăn tít ghé sát vào nhau nơi góc nhà, biết bao lần đếm đi đếm lại từng đồng tiền tiết kiệm ít ỏi, rồi lại giấu giếm, lén lút cất những món đồ giấu khỏi tầm mắt nhau—bọn trẻ nhà Joseph đã bận rộn như thế đấy!
Số lượng lũ trẻ thì nhiều mà đồng xu thì lại quá ít, thế nên chúng mới phải tính toán và bàn bạc nhiều đến vậy. Từ Mollie mười bốn tuổi cho đến cu Lennie mới lên bốn, tổng cộng có tới tám đứa trẻ nhà Joseph cùng sống trong căn nhà gỗ nhỏ trên cánh đồng hoang. Bởi thế, khi mỗi đứa trẻ đều muốn tặng một món quà Giáng Sinh cho tất cả các anh chị em khác, lại thêm cả một phần quà cho Cha và Mẹ Joseph, chẳng có gì ngạc nhiên khi chúng phải vắt óc suy nghĩ xem làm cách nào để xoay xở.
Cha và Mẹ thì lúc nào cũng tinh tế giả vờ nhắm mắt làm ngơ và giữ im lặng suốt cả tháng Chạp. Dù lũ trẻ có làm những trò kỳ quặc đến đâu, Cha Mẹ cũng chẳng hỏi một lời. Nhiều chuyến đi lén lút tới cửa hàng tạp hóa nhỏ ở ga tàu hỏa cách đó hai dặm đều được Cha Mẹ ngó lơ, và cũng chẳng đứa trẻ nhà Joseph nào bị gặng hỏi khi lỡ mang nét mặt đầy vẻ "tội lỗi" lúc có ai đó đột ngột bước vào phòng. Bầu không khí trong nhà dường như đong đầy những điều bí mật.
Chị Mollie chính là "kho lưu trữ" vĩ đại của những bí mật ấy; tất cả lũ trẻ nhà Joseph đều tìm đến chị để xin lời khuyên và sự trợ giúp. Chính Mollie là người đã giải những bài toán chia đầy hóc húa cho các em: Làm sao để mua được món quà mười xu cho Emmy và món quà mười lăm xu cho Jimmy chỉ với vỏn vẹn mười tám xu? Hay làm thế nào để chia đều bảy que kẹo cho tám người để ai cũng có phần? Cũng chính Mollie là người cố vấn nên mua loại ruy-băng hay giấy nhún nào, và là người hoàn thiện những khâu cuối cùng cho hầu hết các món quà nhỏ. Tóm lại, suốt tháng Chạp, Mollie như gánh trên vai cả một khối trách nhiệm khổng lồ. Sự khôn khéo và tài tình của cô bé thật đáng ngợi khen, bởi cô chưa từng làm lộn xộn mọi thứ hay mắc phải sai lầm tai hại nào như để đứa trẻ này phát hiện ra món quà đứa khác định tặng mình. Giữ bí mật "tuyệt đối" chính là kim chỉ nam cho mọi kế hoạch và niềm tin.
Trong tháng Chạp năm nay, việc chuẩn bị và xoay xở còn khó khăn hơn, còn kết quả thì kém mỹ mãn hơn thường lệ. Gia đình Joseph lúc nào cũng nghèo, nhưng mùa đông này họ lại càng túng thiếu hơn bao giờ hết. Mùa hè vừa qua bị mất mùa, kéo theo việc cả gia đình phải "thắt lưng buộc bụng", như lời Jimmy mô tả. Dù vậy, họ vẫn dũng cảm vun vén từng chút tài nguyên ít ỏi của mình. Vào đêm Giáng Sinh, đứa trẻ nào nhà Joseph cũng đi ngủ với một lương tâm thanh thản, bởi lẽ trên chiếc bàn ở góc bếp đã sừng sững một ngọn núi nhỏ những món quà tí hon—có khi là cực kỳ tí hon—được dán nhãn ghi rõ tên người nhận và người tặng. Những món quà ấy quý giá như vàng mười, nếu như tình yêu thương và những lời chúc tốt đẹp được xem là thước đo giá trị.
Tuyết bắt đầu rơi khi những đứa trẻ nhỏ nhà Joseph lên giường đi ngủ, và đến khi những đứa trẻ lớn hơn leo lên tầng trên thì tuyết đã rơi dày đặc. Ông bà Joseph ngồi trước bếp lửa, lắng nghe tiếng gió rít qua căn nhà.
"Tôi mừng vì đêm nay mình không phải đánh xe qua cánh đồng hoang," ông Joseph nói. "Cơn bão này lớn thật đấy. Mong sao ngày mai trời sẽ tạnh ráo vì lũ trẻ. Chúng nó chắt chiu hy vọng vào chuyến đi xe trượt tuyết lắm, nếu không đi được thì tội nghiệp chúng quá, vì đó gần như là niềm vui Giáng Sinh duy nhất của chúng năm nay. Mary này, đây là kỳ Giáng Sinh đầu tiên kể từ khi chúng ta chuyển về miền Tây mà chúng ta không thể sắm sửa thêm chút quà bánh gì cho lũ trẻ, dù chỉ là một hộp hạt và kẹo."
Bà Joseph thở dài bên chiếc áo khoác cũ sờn của Jimmy mà bà đang vá dở. Rồi bà mỉm cười.
"Đừng bận lòng, anh John. Hy vọng Giáng Sinh năm sau mọi chuyện sẽ tốt đẹp hơn. Lũ trẻ sẽ không để ý đâu, thương chúng nó quá. Anh xem tất cả những đồ vật nhỏ nhắn mà chúng tự tay làm cho nhau kìa. Tuần trước khi tôi sang Taunton, cửa hàng của ông Fisher được 'trang hoàng lẫy lừng', đúng như Jim hay nói, tràn ngập quà Giáng Sinh. Tôi thực sự chỉ ước giá như mình có thể bước vào đó, thỏa sức mua tất cả những món đồ xinh đẹp mình thích dù chỉ một lần, rồi đem tặng cho lũ trẻ vào sáng mai. Chúng chưa bao giờ có được thứ gì thực sự đẹp đẽ cho ngày Giáng Sinh cả. Nhưng thôi! Chúng ta vẫn còn có nhau, có sức khỏe và tinh thần lạc quan, mà nếu thiếu những điều đó thì dù có tất cả quà cáp trên đời, Giáng Sinh cũng chẳng còn nhiều ý nghĩa."
Ông Joseph gật đầu.
"Đúng vậy. Tôi không muốn than vắn thở dài đâu; nhưng quả thực tôi rất muốn mua cho Maggie một con búp bê 'như thật', đúng như con bé vẫn gọi. Nó chưa từng có con búp bê nào khác ngoài mấy con búp bê tự khâu, và trái tim bé nhỏ của nó thì thèm khát một con búp bê thực sự. Hôm nay ở cửa hàng Fisher có một con—đẹp lắm, to đùng, có tóc thật và mắt biết nhắm mở. Anh chỉ cần tưởng tượng nét mặt của Maggie nếu sáng mai con bé nhìn thấy một món quà Giáng Sinh như thế xem."
"Đừng tưởng tượng nữa anh," bà Joseph bật cười, "chỉ thêm tủi lòng thôi. Tự nhiên nhắc đến kẹo làm tôi nhớ ra hôm nay tôi có làm một đĩa kẹo bơ lớn cho lũ trẻ. Đó là chút hương vị 'Giáng Sinh' duy nhất tôi có thể dành cho chúng. Tôi sẽ lấy ra và đặt lên bàn cùng với đống quà của tụi nhỏ. Lạ nhỉ, giờ này làm gì có ai gõ cửa đâu?"
"Có đấy em ạ," ông Joseph vừa nói vừa bước nhanh ra cửa và mở tung ra.
Hai bóng người phủ đầy tuyết đang đứng ngoài hiên. Khi họ bước vào nhà, vợ chồng Joseph nhận ra một người là ông Ralston, một thương gia giàu có ở thị trấn nhỏ cách đó mười lăm dặm.
"Muộn thế này rồi mà còn có khách ghé thăm, phiền quá nhỉ?" ông Ralston lên tiếng. "Chuyện là con ngựa của chúng tôi đã kiệt sức, mà bão tuyết lại quá dữ dội nên chúng tôi không thể đi tiếp được. Đây là vợ tôi, chúng tôi đang trên đường đến đón Giáng Sinh với gia đình anh trai tôi ở Lindsay. Ông Joseph có thể cho chúng tôi ở nhờ một đêm được không?"
"Chắc chắn rồi, rất hoan nghênh hai vị!" ông Joseph nồng nhiệt nồng nã, "nếu hai vị không chê một chỗ ngả lưng tạm bợ bên bếp lửa trong gian bếp. Chà, bà Ralston," ông vừa nói vừa cùng vợ giúp bà khách cởi bỏ áo ngoài, "hai vị bị tuyết phủ kín rồi này! Tôi sẽ đi cất ngựa cho ông, ông Ralston. Mời ông đi lối này."
Khi hai người đàn ông dậm chân bước lại vào nhà, bà Ralston và bà Joseph đang ngồi bên bếp lửa, trên tay bà Ralston là một tách trà bốc khói nghi ngút. Ông Ralston đặt chiếc giỏ lớn đang xách xuống chiếc ghế dài ở góc phòng.
"Tôi nghĩ tốt nhất nên mang đống quà Giáng Sinh của chúng tôi vào nhà," ông nói. "Bà Joseph biết đấy, anh trai tôi đông con lắm, nên chúng tôi mang theo cả đống đồ của Ông già Noel cho tụi nhỏ. Nhà tôi đã sửa soạn chiếc giỏ này, và Trời mới biết bà ấy đã nhét những gì vào đó, nhưng bà ấy đã dọn sạch gần nửa cửa hàng của tôi rồi. Mấy đứa nhỏ nhà Lindsay ngày mai chắc sẽ sáng rỡ cả mắt lên cho mà xem—đó là nếu chúng tôi đến được đó."
Bà Joseph vô thức khẽ thở dài, ánh mắt băn khoăn nhìn về phía đống quà trên chiếc bàn ở góc phòng. Chúng thật đỗi đạm bạc và nhỏ bé biết bao khi đặt bên cạnh chiếc giỏ phồng rợp với tấm bạt đậy được buộc chặt đầy bí ẩn kia.
Bà Ralston cũng nhìn theo hướng đó.
"Hình như Ông già Noel đã ghé thăm gia đình mình rồi thì phải," bà mỉm cười nói.
Vợ chồng Joseph cùng bật cười.
"Ông già Noel của nhà chúng tôi năm nay hơi cháy túi ông bà ạ," ông Joseph thành thật nói. "Đó là mấy thứ đồ nho nhỏ lũ trẻ ở đây tự tay làm tặng nhau đấy. Chúng đã loay hoay cả tháng trời rồi, và tôi lúc nào cũng thấy nhẹ cả người khi Giáng Sinh qua đi để không còn những trò lén lút bí mật nữa. Nhà cửa chật chội thế này, bước một bước là đụng phải bí mật của ai đó ngay."
Một chỗ ngủ tạm được trải ra trong bếp dành cho những người khách bất ngờ, và chẳng mấy chốc vợ chồng Ralston đã ở lại một mình. Bà Ralston bước đến bên chiếc bàn Giáng Sinh, nhìn những món quà nhỏ nhắn với ánh mắt vừa trìu mến vừa thương cảm.
"Chúng chẳng giống những thứ trong giỏ của mình chút nào, anh nhỉ?" bà nói, tay chạm vào tờ lịch mà Jimmie đã làm tặng Mollie từ bìa cứng, lá thu và cỏ khô.
"Anh cũng đang nghĩ đúng như vậy," người chồng đáp, "và anh còn đang nghĩ đến một chuyện khác nữa. Anh có ý này: anh muốn thấy một vài món đồ trong giỏ của chúng ta nằm ngay trên chiếc bàn này."
"Em muốn thấy tất cả chúng ở đây cơ," bà Ralston đáp ngay lập tức. "Mình cứ để lại hết ở đây đi, Edward. Tụi trẻ nhà anh Roger sẽ có thừa quà mà không cần đống này đâu, với lại khi về nhà mình gửi quà khác cho chúng sau cũng được."
"Tùy em quyết định," ông Ralston đồng ý. "Anh thích ý tưởng mang đến cho lũ trẻ nhà này một kỳ Giáng Sinh thật tưng bừng rực rỡ một lần. Chúng nghèo thật, và anh đoán năm nay chúng phải thắt lưng buộc bụng nhiều lắm, giống như hầu hết nông dân quanh đây sau vụ mùa thất thu."
Bà Ralston cởi dây buộc nắp chiếc giỏ lớn. Rồi cả hai người, nhẹ nhàng rón rén như thể đang đi trộm, chuyển toàn bộ đồ bên trong sang chiếc bàn. Ông Ralston lấy ra một cây viết chì nhỏ cùng cuốn sổ tay, rồi nhờ so sánh tên ghi trên các món quà có sẵn trên bàn, họ đã chia đều được đống quà của mình cho lũ trẻ nhà Joseph.
Khi mọi việc đã hoàn tất, bà Ralston nói: "Giờ em sẽ phủ chiếc khăn bàn này lên che lại một cách tự nhiên. Chúng ta có thể sẽ đi trước khi trời sáng, và trong lúc vội vã lên đường, em hy vọng ông bà Joseph sẽ không nhận ra sự khác biệt cho đến khi chúng ta đi khỏi."
Mọi chuyện diễn ra đúng như dự tính của bà Ralston. Bình minh bình yên và trong trẻo hửng sáng trên một thế giới tuyết trắng bao la. Vợ chồng Joseph thức dậy từ sớm; bữa sáng dành cho những vị khách kẹt trong bão tuyết được nấu và ăn dưới ánh đèn dầu; sau đó xe trượt và ngựa được dắt ra trước cửa, và ông Ralston xách chiếc giỏ rỗng ra ngoài.
"Tôi e là đường đi sẽ rất nặng tuyết," ông nói, "nhưng tôi đoán chúng tôi vẫn sẽ đến Lindsay kịp giờ ăn trưa. Rất cảm ơn lòng tốt của ông, ông Joseph. Khi nào ông bà lên thị trấn, chúng tôi hy vọng sẽ có dịp đáp lễ. Tạm biệt và chúc gia đình một kỳ Giáng Sinh an lành."
Khi bà Joseph quay trở vào gian bếp, mắt bà va phải chiếc bàn chất đầy đồ đạc ở góc phòng.
"Ơ kìa...!" bà thốt lên và giật tung chiếc khăn che ra.
Bà chỉ nhìn một cái, rồi người mẹ nhỏ nhắn ngộ nghĩnh ấy bắt đầu bật khóc; nhưng đó là những giọt nước mắt hạnh phúc. Ông Joseph cũng bước lại gần, nhìn vào bàn rồi cất tiếng huýt sáo kinh ngạc.
Trên chiếc bàn ấy thực sự dường như có tất cả những gì mà ước mơ của một đứa trẻ có thể khao khát—ba đôi giày trượt băng, một chiếc mũ và khăn quàng bằng lông thú, một chiếc giỏ may vá khéo léo, nửa tá sách mới tinh tươm, một chiếc bàn viết, một cuộn vải trông như xấp vải may đầm mới, một đôi găng tay da viền lông vừa vặn đúng cỡ của Mollie, và một bộ tách chén bằng sứ. Tất cả những thứ đó đập vào mắt ngay từ cái nhìn đầu tiên; và ở một góc bàn là một chiếc hộp lớn chất đầy kẹo, hạt và nho khô, còn góc kia là một con búp bê với mái tóc vàng xoăn tít cùng đôi mắt màu nâu, mặc quần áo "thật" và có hẳn một chiếc rương đựng toàn bộ trang phục bên cạnh. Ghim trên áo con búp bê là một tờ giấy xé ra từ cuốn sổ tay của ông Ralston, có ghi tên của Maggie.
"Chà, đúng là một kỳ Giáng Sinh đại thành công ngoài mong đợi," ông Joseph nói.
"Lũ trẻ sẽ sướng phát điên lên mất," người vợ hạnh phúc lên tiếng.
Và quả thực lũ trẻ gần như đã phát điên vì sung sướng khi chúng cuống quít lao xuống cầu thang ít phút sau đó. Chưa từng có một kỳ Giáng Sinh nào như thế trong căn nhà của gia đình Joseph trước đây. Maggie ôm chặt con búp bê với đôi mắt sáng ngời, Mollie ngắm nhìn chiếc giỏ may vá mà trái tim khéo nữ công gia chánh của cô bé vẫn luôn ao ước, cu Jimmy mê đọc sách thì rạng rỡ bên những cuốn sách mới, còn Ted và Hal thì reo hò ầm ĩ trước những đôi giày trượt băng. Còn về hộp quà to đùng chứa toàn đồ ăn ngon thì, ôi chao, ai ai cũng thích mê. Kỳ Giáng Sinh đó đã trở thành một cột mốc đáng nhớ mãi về sau của gia đình họ.
Tôi cũng rất vui khi có thể kể thêm rằng, ngay cả trong lúc hân hoan và ngạc nhiên đỉnh điểm trước những món quà tuyệt vời ấy, lũ trẻ nhà Joseph vẫn không quên trân trọng những món quà mà chúng đã tự tay chuẩn bị cho nhau. Mollie thấy tấm lịch của mình đẹp không chê vào đâu được, còn Jimmy thì chắc chắn rằng đôi găng tay len màu đỏ mới mà Maggie tự tay đan cho cậu bằng những ngón tay nhỏ nhắn múp rúp chính là đôi găng tay đẹp nhất, sặc sỡ nhất mà một đứa con trai từng được đeo.
Đĩa kẹo bơ của bà Joseph cũng được đánh chén sạch bách. Không còn thừa lại dù chỉ một mảnh vụn. Đúng như lời Ted trung thành nhận xét: "Kẹo này ngon chẳng kém gì kẹo trong hộp, mà lại còn dai và 'đã miệng' hơn nhiều!"