Tuyển Tập Truyện Ngắn Lucy Maud Montgomery, 1902 Đến 1903

Lượt đọc: 41 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sau Bao Năm Tháng

❊ ❊ ❊

Căn phòng khách vuông vức, trống trải của Khách sạn Ga Baxter—sở dĩ có tên như vậy là vì khắp chốn này chẳng còn ngôi nhà nào khác để tranh chấp danh hiệu ấy—chật ních những đàn ông. Có người trọ lại khách sạn trong thời gian làm việc ở tuyến đường sắt nhánh mới mở, lại có người ghé vào để trao đổi tin tức và tán gẫu trong lúc đợi chuyến tàu chở thư.

Gabe Foley, ông chủ quán, đang chơi cờ đam với một công nhân đường sắt, nhưng ông cũng chẳng quá mải mê với ván cờ đến mức bỏ sót những lời bàn tán xung quanh. Bầu không khí mờ mịt khói thuốc lá, khiến mấy chậu phong lữ đỏ thắm rực rỡ mà bà Foley đặt bên cửa sổ lồi trông lạc lõng đến lạ kỳ. Gabe nhẵn mặt tất cả những người có mặt, chỉ trừ một kẻ—người đàn ông lạ mặt vừa đặt chân xuống Ga Baxter từ chuyến tàu chở hàng hồi chiều. Khách sạn của Foley không có sổ đăng ký lưu trú sang trọng gì, và người lạ kia cũng chẳng hé răng nửa lời về tên tuổi hay công việc của mình. Gã đã dành cả buổi chiều cùng chập tối để dạo quanh làng và trò chuyện với mấy thợ đường sắt. Giờ đây gã bước vào, thu mình nơi góc khuất sau lò sưởi và giữ im lặng tuyệt đối.

Gã có gương mặt khá thô ráp và ăn vận diêm dúa. Tựu trung lại, Gabe chẳng mấy ưa vẻ ngoài của gã, nhưng chừng nào một người khách còn sòng phẳng trả tiền phòng và không gây chuyện lộn xộn, Gabe Foley sẽ chẳng hơi đâu can thiệp.

Ba bốn bác nông dân "từ mạn Greenvale sang" đang ngồi quây quần bên lò sưởi, bàn tán rôm rả về việc bán buôn của xưởng phô mai cùng dăm ba chuyện xảy ra ở Greenvale. Người lạ mặt có vẻ chăm chú lắng nghe, dù gã không hề xen vào câu chuyện của họ.

Bỗng nhiên gã hạ phịch chiếc ghế đang ngả nghiêng xuống sàn. Gabe Foley vừa dừng tay điều khiển một con cờ đam vua để cất giọng hỏi mấy người vùng Greenvale.

"Có thật là lão Strong tuần sau sẽ bị tống ra khỏi nhà không?"

"Thật mười mươi rồi," William Jeffers đáp. "Joe Moore sắp tịch thu tài sản thế chấp. Stephen Strong đã chậm tiền lãi đến ba năm nay và Moore thì hết kiên nhẫn rồi. Tội nghiệp lão già Stephen thật đấy, nhưng Moore đâu phải hạng người biết nương tay vì mấy chuyện đó. Hắn phải vơ vét cho bằng hết phần của mình mới chịu."

"Thế nhà Strong tính sao?" Gabe hỏi.

"Đó cũng là điều ai nấy ở Greenvale đang tự hỏi. Con bé Lizzie Strong xưa nay vốn ốm yếu dặt dẹo, nhưng có khi nó vẫn ráng xoay xở kiếm được miếng ăn. Tội nhất vẫn là lão già Stephen. Tôi e lão chỉ còn nước vào trại tế bần thôi."

"Sao Stephen Strong lại sa sút đến nông nỗi ấy?" Người lạ mặt đột ngột lên tiếng. "Hồi tôi còn ở vùng này nhiều năm trước, ông ấy vốn là người có của ăn của để cơ mà."

"Thì đúng là từng như thế," William Jeffers đáp lời. "Nhưng lão bắt đầu mắc nợ từ dạo vợ lão đổ bệnh. Lão tốn không biết bao nhiêu tiền của chạy chữa thuốc thang cho bà ấy. Rồi sau đó lão lại liên tiếp gặp vận rủi—mất mùa, bò chết, đủ thứ xui xẻo ập đến. Lão cứ thế tụt dốc không phanh. Đến khi vợ mất thì lão dường như cũng buông xuôi, chẳng còn thiết tha gì nữa. Giờ Moore lại sắp xiết nợ. Theo tôi nghĩ, cái thân già khốn khổ ấy mà bị đuổi ra khỏi nhà thì chắc chẳng sống thêm được bao lăm nữa đâu."

"Các bác có biết món nợ thế chấp lên tới bao nhiêu không?"

"Tính cả tiền lãi quá hạn thì ngót nghét ba nghìn đô."

"Nghĩ mà thương lão già Stephen thật," Gabe nói rồi quay lại ván cờ. "Nếu có ai xứng đáng được hưởng tuổi già an nhàn thì chính là lão. Lão đã giúp đỡ nhiều người không đếm xuể, lại là người mộ đạo nhân từ nhất cái đất Greenvale này, hay bất cứ nơi nào khác cũng vậy."

"Lão tốt bụng quá hóa dại," một người đàn ông Greenvale càu nhàu chen vào. "Cả đời lão cứ để thiên hạ lợi dụng. Hàng tá người nợ tiền lão mà lão có bao giờ mở miệng đòi một xu đâu. Lại thêm cái tật lúc nào cũng chứa chấp mấy đứa ăn không ngồi rồi lảng vảng quanh nhà để đục khoét của cải."

"Các bác có còn nhớ thằng Ben Butler ở Greenvale hai mươi năm trước không?" Một người thứ ba lên tiếng hỏi. "Nếu trên đời có đứa nào là mầm mống của quỷ sa tăng thì đích thị là nó—con trai lão già Ezra Butler ở dưới thung lũng ấy. Lão già Stephen đã cưu mang nó ba bốn năm trời, đối đãi tử tế chẳng khác nào con ruột."

"Dân mạn chúng tôi hầu như ai mà chẳng nhớ thằng Ben Butler," William Jeffers lạnh lùng tiếp lời, "dẫu hai mươi năm nay bặt vô âm tín về nó. Cái ngữ ấy thì ai mà quên cho nổi. Nó dạt đi đâu rồi nhỉ? Lên mạn Kootenay phải không?"

"Đâu đó mạn ấy. Đúng là một thằng ranh lưu manh hết phần thiên hạ—chẳng trò nghịch ngợm phá phách nào nó chừa ra. Có dạo lão già Stephen bắt quả tang nó đang xúc trộm yến mạch, thay vì tống nó vào tù cho nếm mùi đòn roi như đáng phải làm, lão lại đem thẳng nó về nhà nuôi nấng suốt ba năm. Hồi ấy tôi đã bảo lão rồi sẽ có ngày hối hận, nhưng lão cứ khăng khăng rằng bản chất thằng Ben không xấu, rồi sẽ có ngày nó nên người. Bất kể thằng ranh quỷ tha ma bắt ấy gây ra chuyện gì, lão già Stephen cũng tìm cớ bênh vực—nào là 'mẹ nó mất sớm,' nào là 'nó không có ai dạy dỗ.' Tôi mừng rơn khi cuối cùng nó cũng biến mất tăm mà chưa kịp vướng vào vòng lao lý."

"Phải chi lão già Stephen tội nghiệp không quá rộng lượng với bất cứ kẻ khốn cùng nào lão gặp," Gabe thở dài, "thì ngày nay lão đâu đến nỗi trắng tay."

Tiếng còi tàu chở thư rúc lên xé toang cuộc bàn tán về hoàn cảnh của Stephen Strong. Chỉ trong chớp mắt, căn phòng đã vắng tanh, chỉ còn lại người lạ mặt. Khi còn lại một mình, gã cũng đứng dậy bước ra ngoài. Quay lưng về phía nhà ga, gã rảo bước thoăn thoắt tiến vào con đường dẫn tới Greenvale.

Cách nhà ga chừng ba dặm, gã dừng chân trước một ngôi nhà nằm sát bên đường. Căn nhà mang nét cổ kính nhưng trông rộng rãi và ấm cúng, phía sau có những dãy chuồng trại thênh thang và một vườn cây ăn trái thoai thoải bên sườn đồi bên trái. Bản thân ngôi nhà chìm trong bóng râm của rặng linh sam, nhưng khoảng sân trước lại ngập tràn ánh trăng, và người khách lạ dường như chẳng muốn băng qua chỗ sáng. Thay vào đó, gã rẽ sang nấp vào bóng cây quanh vườn rồi tựa lưng vào hàng rào gỗ cũ kỹ, trầm ngâm suy nghĩ điều gì đó.

Trong gian bếp có ánh đèn hắt ra. Tấm rèm cửa sổ không buông xuống nên gã có thể nhìn khá rõ khung cảnh bên trong. Người duy nhất ở đó là một ông lão tóc bạc phơ đang ngồi bên bàn, chăm chú đọc một cuốn sách lớn mở rộng trước mặt. Người lạ mặt khẽ huýt sáo một tiếng.

"Đúng là lão già Stephen rồi—trời đất ơi, vẫn ngồi đọc Kinh Thánh y như ngày xưa! Lão chẳng thay đổi mấy, trừ mái đầu đã bạc trắng như cước. Chắc lão cũng ngót nghét bảy mươi rồi. Thật nhẫn tâm khi tống một ông lão như thế ra khỏi mái ấm của mình. Nhưng thằng Joe Moore thì xưa nay vốn là quân vắt cổ chày ra nước."

Gã khẽ đu mình lên ngồi vắt vẻo trên bờ rào. Gã thấy lão già Stephen gấp cuốn sách lại, đặt cặp kính lên trên rồi quỳ xuống bên chiếc ghế của mình. Ông lão quỳ cầu nguyện hồi lâu, đoạn cầm cây nến bước ra khỏi bếp. Gã đàn ông trên hàng rào vẫn ngồi yên đó. Thực lòng mà nói, gã đang cười thầm trong bụng khi nhớ lại tất cả những trò nghịch ngợm mình từng bày ra thuở trước—những trò đùa tai quái, những ngón bịp bợm và những phi vụ quậy phá tưng bừng mà gã từng trải qua.

Đồng thời, gã cũng không thể nào quên được lão già Stephen Strong đã từng kiên nhẫn với mình đến nhường nào. Gã nhớ lại cái lần bị bắt quả tang đang ăn trộm yến mạch. Khi ấy gã vừa sợ hãi vừa lầm lì biết bao! Thế mà ông lão đã ân cần khuyên nhủ, chỉ cho gã thấy tội lỗi mà gã đã phạm phải dịu dàng đến mức nào!

Từ dạo ấy gã không bao giờ trộm cắp nữa, nhưng ở những mặt khác thì gã cũng chẳng sửa đổi được là bao. Sau lưng lão già Stephen, gã vẫn cười nhạo lão và những bài "thuyết giáo" của lão. Thế nhưng Stephen Strong chưa từng mất niềm tin nơi gã. Ông luôn ôn tồn khẳng định rằng "rồi thằng Ben sẽ nên người thôi." Ben Butler nhớ lại tất cả những điều ấy khi ngồi trên bờ rào.

Gã tự nhủ lòng rằng mình "luôn quý mến lão già Stephen." Gã thấy chạnh lòng khi hay tin lão rơi vào cảnh ngặt nghèo dường này.

"Thuyết giáo với cầu nguyện rốt cuộc cũng chẳng giúp lão thoát khỏi cảnh khốn cùng," gã vừa nói vừa cười khẩy, nhưng nụ cười vụt tắt rất nhanh. Chẳng hiểu sao, ngay cả trong những tháng ngày sa đọa nhất, Ben Butler chưa bao giờ cảm thấy thanh thản mỗi khi chế giễu lão già Stephen. "Ba nghìn đô la! Mình có thể giúp đấy, nhưng làm thế thì đúng là đồ ngu không ngửi nổi. Mình sẽ không đời nào làm vậy đâu. Ba nghìn đô đâu phải ngày nào cũng nhặt được ngoài đường, kể cả ở tận Kootenay—nhất là với cái ngữ như mình."

Gã vỗ nhẹ vào túi áo đầy ngụ ý. Mười lăm năm trước, gã dạt lên vùng Kootenay với giấc mộng đổi đời làm giàu, nhưng thực tế phũ phàng đã nhanh chóng dập tắt ảo tưởng đó. Kiếm được đồng lương nào gã liền tiêu tán sạch đồng ấy, mãi đến những năm gần đây gã mới "biết kìm cương một chút," như cách gã tự nhận, và ky cóp được ba nghìn đô la.

Gã mang số tiền ấy về quê nhà với ý định mơ hồ là sẽ mua một trang trại rồi "yên bề gia thất cho ra dáng người đàng hoàng." Nhưng giờ gã đã từ bỏ ý định đó. Vùng quê này buồn tẻ quá mức chịu đựng của gã. Gã sẽ quay trở lại Kootenay, và gã đã biết mình sẽ dùng số tiền ấy vào việc gì. Jake Perkins và Wade Brown, hai "chiến hữu" của gã, đang mở một tiệm tạp hóa kiêm quán rượu làm ăn rất phát đạt. Bọn họ chắc chắn sẽ mừng rỡ đón nhận thêm một người chung vốn có sẵn tiền mặt. Việc đó thì quá hợp ý gã rồi còn gì.

"Mai mình sẽ chuồn khỏi đây," gã thầm nghĩ trên đường quay về. "Chừng nào còn nán lại chốn này thì hình bóng lão già Stephen còn ám ảnh mình, chắc như đinh đóng cột vậy. Không biết đêm nay lão cầu nguyện điều gì nhỉ? Lão vẫn hay bảo Chúa sẽ chu cấp mọi bề, nhưng xem ra Chúa có thèm ngó ngàng tới đâu. Thôi thì, mình cũng chẳng phải chân sai vặt của Ngài."

Chiều hôm sau, Ben Butler đi bộ sang Greenvale và ghé vào nhà Stephen Strong. Gã thấy chỉ có một mình ông lão ở nhà. Lúc đầu lão già Stephen không nhận ra gã, nhưng khi đã nhận ra thì ông đón tiếp gã hết sức nồng hậu.

"Ben, thật không thể tin nổi! Ben Butler! Cháu khỏe không? Khỏe không cháu? Ngồi xuống đi Ben—nào, ngồi chiếc ghế này này. Trời đất ơi, cháu từ đâu tới thế này?"

"Cháu vừa từ Baxter sang—còn nói rộng ra thì là từ Kootenay về ạ," Ben đáp. "Cháu nghĩ bụng ghé qua thăm bác một lát. Cháu cũng chẳng dám chắc là bác còn nhớ mặt cháu nữa cơ."

"Nhớ chứ sao không! Kìa, dĩ nhiên là bác nhớ. Bác chưa bao giờ quên cháu đâu, Ben à. Đã bao lần bác tự hỏi không biết cháu đang ở đâu và sống thế nào. Cháu bảo cháu ở Kootenay về đấy ư? Chà chà, cháu đã đi đây đi đó nhiều hơn bác cả đời này rồi đấy. Cháu thay đổi nhiều quá, Ben ạ. Không còn là một cậu nhóc nữa rồi. Cháu có còn nhớ mấy trò nghịch ngợm hồi xưa cháu hay bày ra không?"

Ben gãi đầu cười bẽn lẽn.

"Dạ cháu nhớ chứ ạ. Nhưng hôm nay cháu tới đây không phải để nói về mình—mà chuyện của cháu thì cũng chẳng có gì đáng kể. Đời cháu cứ ba chìm bảy nổi thế thôi. Còn bác dạo này thế nào ạ? Người ta ở bên Baxter có kể với cháu là bác đang gặp chuyện khó khăn."

Gương mặt ông lão bỗng chùng xuống; mọi nét rạng rỡ tan biến khỏi đôi mắt xanh hiền từ.

"Phải rồi Ben, phải rồi cháu," ông nói với một tiếng thở dài trĩu nặng. "Bác sa sút nhiều rồi, sự thật là vậy đấy. Trang trại cũ này sắp phải sang tên đổi chủ rồi Ben à—bác đau lòng lắm—bác những mong được nhắm mắt xuôi tay ở chốn này, nhưng ý trời đã không thuận. Bác chẳng dám oán thán nửa lời. Chúa luôn an bài mọi sự tốt lành. Bác tin chắc tất cả đều nằm trong sự quan phòng đầy khôn ngoan của Ngài—bác không hề nghi ngờ, Ben ạ, dẫu cho lúc này thật khó lòng thấu suốt."

Ben xưa nay vốn rất ngán mấy lời "đạo đức thiêng liêng." Gã liền khéo léo lái câu chuyện sang hướng khác.

"Cháu chẳng rõ Chúa có dính dáng gì đến chuyện này không, thưa bác. Nhưng theo cháu thấy thì dường như là do quỷ dữ nhúng tay vào, mà Joe Moore chính là tên tay sai đắc lực. Điều cốt yếu bây giờ, theo mắt cháu nhìn, là phải bẻ gãy móng vuốt của hắn. Món nợ thế chấp ấy rốt cuộc là bao nhiêu hả bác?"

"Độ chừng ba nghìn đô la, tính cả vốn lẫn lời."

Giọng lão già Stephen run run. Tương lai phía trước đối với tuổi già của ông sao mà tăm tối mịt mù.

Ben thọc tay vào vế áo trong rồi rút ra một chiếc ví da mới toanh, dày cộm. Gã mở ví, đặt lên đầu gối rồi đếm ra một xấp tiền giấy mới coong.

"Đây, thưa bác," gã vừa nói vừa đẩy xấp tiền qua mặt bàn. "Cháu cuộc là chừng này đủ để kéo bác ra khỏi nanh vuốt của Joe Moore đấy. Đúng ba nghìn đô tất cả, nếu cháu đếm không nhầm. Chừng này là thanh toán sạch nợ nần rồi chứ ạ?"

"Ben!" Giọng lão già Stephen run lên vì sửng sốt tột độ. "Ben, bác không thể nhận số tiền này được. Thế là không công bằng—cũng chẳng đúng đạo lý. Bác làm sao mà trả nổi cho cháu."

Ben thản nhiên lồng sợi dây thun buộc quanh chiếc ví rồi nhét lại vào túi.

"Cháu đâu có cần bác trả lại, thưa bác. Coi như đây là món quà mọn, để bác biết rằng cháu không phải là kẻ vong ân bội nghĩa trước những gì bác đã làm cho cháu năm xưa. Nếu không có bác, khéo giờ này cháu đã rục xương trong tù rồi cũng nên. Còn về số tiền này, với bác thì nó có vẻ to tát, chứ ở Kootenay người ta coi một đôi nghìn đô cũng chẳng khác gì dân Greenvale các bác nhìn tờ năm đô đâu—không hơn một tí nào đâu ạ. Ở ngoài ấy chúng cháu làm ăn lớn lắm."

"Nhưng Ben ơi, cháu có chắc là cháu lo liệu được không—rằng cháu sẽ không bị thiếu hụt chứ?"

"Chắc như đinh đóng cột ạ. Bác đừng lo, cháu ổn cả mà."

"Chúa phù hộ cho cháu—Chúa ban phước cho cháu!" Nước mắt giàn giụa trên gương mặt lão già Stephen khi đôi bàn tay run rẩy gom lấy xấp tiền. "Bác luôn biết cháu sẽ nên người mà, Ben—lúc nào bác cũng nói thế. Bác biết cháu có một tấm lòng lương thiện. Bác vẫn chưa dám tin vào chuyện này nữa—nó tốt đẹp đến mức ngỡ như một giấc mơ. Mái nhà xưa được cứu rồi—bác có thể nhắm mắt xuôi tay trong thanh thản. Dĩ nhiên là nếu Chúa còn cho bác sống thêm ít lâu, bác nhất định sẽ trả lại cho cháu một phần nào đó. Xin Chúa ban phước cho cháu, Ben."

Sau đó Ben không nán lại lâu. Gã cáo từ với lý do phải kịp chuyến tàu lúc bốn giờ ba mươi phút. Gã thở phào nhẹ nhõm khi thoát khỏi những lời cảm ơn và những câu gặng hỏi của ông lão. Có những câu hỏi mà Ben cảm thấy thật chẳng dễ dàng gì để trả lời. Khi đã đi khuất tầm mắt ngôi nhà, gã ngồi lên một bờ rào và đếm lại số tiền còn sót lại trong túi.

"Vừa vặn đủ tiền vé tàu quay lại Kootenay—rồi coi như bắt đầu lại từ hai bàn tay trắng. Nhưng thấy được vẻ mặt của ông lão thì có tốn ngần ấy tiền cũng đáng. Lão bảo lão sẽ tạ ơn Chúa và cảm ơn mình. Giá mà Jake với Wade nghe thấy hai cái tên ấy đứng chung một chỗ, chắc tụi nó cười vỡ bụng mất! Nhưng từ giờ mình cũng phải biết kìm cương tu chí một chút, cứ đợi xem, cốt để không phụ niềm tin của ông lão đặt vào mình. Lão đã tin tưởng suốt ngần ấy năm trời rằng mình rồi sẽ nên người, nếu làm lão thất vọng thì tệ bạc quá."

Khi đoàn tàu bốn giờ ba mươi chuyển bánh, Ben Butler đứng ở bậc thềm toa cuối. Gabe Foley lơ đãng dõi mắt nhìn theo bóng gã xa dần.

"Chết tiệt thật, tôi chịu chẳng biết cái gã đó là ai," ông nhận xét với một người bạn chí cốt. "Hắn chẳng thèm xưng tên xưng tuổi, nhưng trông mặt mũi dường như tôi đã gặp ở đâu rồi thì phải. Mặt mày trông cứ lấm la lấm lét kiểu gì ấy. Nhưng mà hắn đã thanh toán tiền nong sòng phẳng, nên đấy cũng chẳng phải việc của tôi."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.