1969: Mọi thứ bắt đầu từ nơi đây

1、Thục Quân gửi Diệp Tân

Thừa Hi Thừa Hi: Diệp Tân tên khai sinh là —— Diệp Thừa Hi. : Chào bạn!

Nhận được thư bạn, mình vô cùng vui mừng, cuối cùng bạn cũng đến Thượng Hải rồi! Qua thư của bạn cùng tờ giấy nhắn nhờ Tiểu Thạch và Phùng Bách Lệnh mang tới, mình biết được trên đường đi bạn không phải hoàn toàn thuận buồm xuôi gió mà đã vấp phải một vài trắc trở nhỏ. Nhưng điều đó chẳng đáng gì cả, với những người trẻ tuổi chúng ta, đó chỉ là một lần trải qua gió mưa thôi, bạn nói có phải không? Thừa Hi, từ lúc bạn đi, lòng mình lúc nào cũng thấp hòm không yên. Lần này đáng lẽ mình nên tiễn bạn đến Quý Dương, ngặt nỗi sự việc lại không trùng hợp, đội lại đang có chuyện lục đục, sợ bọn họ bàn tán ra vào, cho nên không thể tiễn bạn được, mong bạn lượng thứ!

Từ lúc bạn đi, Lưu Tiểu Viêm ngày nào cũng sang bầu bạn với em gái. Do hôm trước, các bạn nam trong đội của các bạn đều đi sạch, Sơ Đinh Cầm cũng sang đội hai ở, thế nên ngày hôm qua em gái đã dọn sang đội chúng ta rồi. Chúng ta nhất định sẽ nghe lời bạn, hòa thuận chung sống, giúp đỡ lẫn nhau. Em gái của bạn, cũng chính là em gái ruột của mình, bạn nói có phải không? Mong bạn và bác gái hãy yên tâm! Về món đồ bạn muốn gửi cho em gái, tự bạn mang đến nhà mình đi. Mình đã viết thư về nhà rồi, có lẽ dạo gần đây chị mình sẽ về Quý Dương một chuyến, bạn có thể bảo chị ấy tiện đường mang theo. Về cái bình đó, mình cũng đã nói với người nhà rồi, bố mình sẽ đưa cho bạn. Thừa Hi, qua thư của bạn, thấy tâm trạng bạn không được tốt cho lắm, mình khuyên bạn đừng như vậy. Tạm thời mà nói, bạn nên cảm thấy hạnh phúc mới phải, bạn phải trân trọng khoảng thời gian hạnh phúc ngắn ngủi này, vứt bỏ mọi đau khổ, ở Thượng Hải chơi đùa thật thoải mái vào, bạn nói có phải không? Hiện tại, công xã chúng ta đã đi rất nhiều người rồi, đội một Dương Liễu và đội các bạn hầu như đã đi sạch, giờ chỉ còn lại hai tòa nhà trống. Các đội khác cũng đi không ít. Vốn dĩ, mình cũng muốn về, thái độ hiện tại của công xã là không ủng hộ cũng không cản trở gay gắt, nhưng cân nhắc vì đủ mọi nguyên nhân, từ phía gia đình, từ phía kinh tế, hơn nữa em gái cũng không muốn về, chị mình lại sắp về nữa, thế nên mình quyết định không về nhà nữa.

Chúng ta mọi thứ đều rất tốt, xin hãy yên tâm! Cuối cùng, chúc bạn vui vẻ!

Lưu Tiểu Viêm và Vương Bội Quần gửi lời thăm bạn!

Mong thư bạn!

Vương Thục Quân

Ngày 29 tháng 11 năm 1969

"Tái bút"

Đây là bức thư đầu tiên vợ tôi viết cho tôi. Năm ấy, cô ấy 18 tuổi, tôi 20 tuổi. Đó là độ cuối thu đầu đông, sau một năm lao động, vùng quê Quý Châu bước vào thời kỳ nông nhàn. Tôi bỏ ra 30 đồng tiền, mua một chiếc vé xe, trở về Thượng Hải. Lúc viết thư cho em gái, tôi cũng viết cho cô ấy một bức thư. Bức thư này chính là thư hồi âm của cô ấy gửi cho tôi. Đáng tiếc là, những bức thư đầu tiên tôi viết cho cô ấy, cô ấy đều không giữ lại. Hồi đó, chúng ta vẫn chưa bước vào giai đoạn yêu đương, nhìn từ thư của cô ấy cũng có thể thấy, chúng ta chỉ là gần gũi hơn các bạn thanh niên trí thức nam nữ khác một chút, thế là đã rước lấy một số "lời ra tiếng vào". Đó là lý do vì sao ở cuối thư cô ấy lại viết ngay ngắn ba chữ "Vương Thục Quân". Thế nhưng, qua từng câu từng chữ trong thư, vẫn có thể thấy được sự quan tâm và dịu dàng của cô ấy dành cho tôi.

Thừa Hi: Chào bạn!

Từ Quý Dương trở về, nhận được hai lá thư của bạn, khiến mình vô cùng vui mừng. Nhưng không kịp thời hồi âm cho bạn, chắc là bạn cũng sẽ thông cảm cho mình chứ? Về đến đội là bắt đầu ra đồng, đi nhổ cỏ lúa mì. Dậy sớm về muộn, thế nên cũng chẳng có thời gian rảnh rỗi, nhưng đây chỉ là yếu tố khách quan, chủ yếu là vì dạo gần đây tâm trạng vô cùng không vui. Hiện tại, mọi thứ ở chỗ chúng ta vẫn y như cũ, về phần em gái, mình nhất định sẽ chung sống thật tốt với con bé, xin hãy yên tâm. Em gái lúc nào cũng hoạt bát, đáng yêu như thế, ở bên con bé quả thực có thể khiến mình cởi mở hơn rất nhiều, quên đi mọi nỗi buồn bực trong lòng. Chỉ có một điều, tính khí của Tiểu Lưu không tốt lắm, thường xuyên khiến mình và em gái cảm thấy không vui, đặc biệt là sau khi chung sống với Sơ Đinh Cầm, chẳng biết nghe ngóng thị phi từ đâu, thoạt đầu mình cảm thấy rất tức giận, nhưng sau đó nghĩ đến câu nói mà mỗi lần viết thư bạn đều nhắc đến "Chuyện nhỏ hãy hồ đồ một chút, có những chuyện ghi nhớ trong lòng là được", lại cảm thấy làm như vậy chẳng có ý nghĩa gì cả, chỉ cần bản thân mình hiểu rõ trong lòng là được. Nhìn người, cũng không thể chỉ nhìn thấy khuyết điểm của người khác, phải nhìn nhiều hơn vào ưu điểm của họ, cồng lóng thoáng một chút, bạn nói có phải không? Haiz! Đây chính là làm người, không còn cách nào khác, đành phải tự an ủi bản thân vậy.

Từ thư của bạn, được biết cuộc sống hiện tại của bạn rất vui vẻ, khiến mình thấy được an ủi phần nào, làm người mà, vốn dĩ là chuyện như thế đấy, tuổi thanh xuân tươi đẹp, tại sao cứ phải ủ rủ cúi đầu lãng phí một cách uổng công chứ? Người trẻ tuổi là phải xốc lại tinh thần, nhìn thấy ánh sáng, nhìn thấy tương lai tốt đẹp, sống một cách tràn đầy sức sống. Thừa Hi, bạn nói suy nghĩ của mình có đúng không? Nếu cho là đúng, mong bạn cũng có thể làm như vậy. Tuy nhiên, mình cũng không phải là một kẻ hồ đồ, tất cả những gì đã qua, đều đã để lại trong tâm hồn mình những vết sẹo không thể phai mờ. Ngay từ khi mình vừa biết thế nào là cuộc sống, sự gian khó của cuộc sống đã trần trụi bày trước mắt mình, điểm này không phải là mình không hiểu. Mình cũng từng vì cuộc sống mà sầu muộn, nhưng lại phát hiện ra làm thế chẳng có ý nghĩa gì, nên học theo những kẻ "hôm nay có rượu hôm nay say", đằng nào thì "nước đến chân cũng tự khắc nhảy", thế nên mong bạn từ nay về sau đừng nói thế nữa, tình bạn chân chính không được xây dựng trên nền tảng tiền bạc, nếu như vậy, mình cảm thấy loại người này thực sự quá đỗi ti tiện, nhưng chúng ta cũng nên nhìn nhận thực tế. Cho dù thế nào, mình vẫn luôn cảm thấy, nên cố gắng tìm lấy niềm vui trong gian khổ. Hiện tại, quan trọng nhất là giữ cho cơ thể khỏe mạnh, cứ buồn rầu Đông sầu Tây thế này sẽ hủy hoại cơ thể mất, như vậy cũng chính là hủy hoại tất cả mọi thứ của bản thân, bạn nói suy nghĩ của mình có đúng không? Về chuyện đoàn thăm hỏi thành phố Thượng Hải, em gái chắc cũng đã nói chuyện với bạn rồi chứ? Cho nên, bạn có thể hoàn toàn yên tâm ở lại Thượng Hải chơi thêm một thời gian.

Hôm nay, Sơ Đinh Cầm trở về Thượng Hải, em gái và Lưu Tiểu Viêm đều đi tiễn cậu ấy, chỉ có một mình mình ở lại nhà. Thế nên mới viết bức thư này cho bạn. Viết không tốt lắm, cũng không viết về những chuyện mà bạn yêu cầu, nhưng hôm nay mình thật sự không muốn viết nữa, để sau này từ từ kể cho bạn nghe nhé. Mong bạn lượng thứ, không nói nhiều nữa.

Chúc mạnh khỏe, vui vẻ!

Thục Quân

Ngày 20 tháng 12 năm 1969

1970: Quý giá nhất trong những ngày tháng cay đắng

2、Thục Quân gửi Diệp Tân

Thừa Hi: Chào bạn!

Bức thư lần trước gửi cho bạn, chắc bạn nhận được rồi chứ? Không biết dạo này cuộc sống của bạn có vui vẻ không? Sức khỏe thế nào? Rất nhớ bạn đấy! Hiện tại, thời tiết ở đây đã vô cùng lạnh giá, nhiệt độ không khí đều dưới 0 độ, ngày hôm qua đã âm 9 độ rồi, nhưng theo lời mấy bác nông dân nói, thế này hãy còn chưa ăn thua, thời tiết lạnh hơn vẫn còn ở phía sau kìa! Phóng mắt nhìn ra xa, đã là một khung cảnh đậm chất non sông xứ Bắc rồi. Vì thời tiết lạnh, chẳng làm được việc gì cả, thấy chán ngắt thực sự. Cho nên, phải trải qua toàn bộ mùa đông ở đây, đối với chúng ta mà nói, quả thực là một thử nghiệm khắc nghiệt.

Hiện tại, mọi thứ ở chỗ chúng ta đều rất tốt, xin hãy yên tâm.

Từ lá thư bạn gửi cho em gái, được biết bạn đạt được thành công rất lớn trong lĩnh vực nghiên cứu văn học, khiến mình rất vui mừng, ở đây, xin gửi tới bạn lời chúc mừng nồng nhiệt nhất! Mong bạn hãy thừa thắng xông lên, vươn lên tầm cao mới. Chỉ tiếc là, mình lại chưa từng được xem tác phẩm nào của bạn, sau này có cơ hội, có thể cho mình xem vài bài được không?

Thừa Hi, chẳng vì nguyên nhân gì, dạo này cứ hễ rảnh rỗi, trong lòng lại càng cảm thấy bất an, chẳng lẽ chúng ta cứ sống một cách uổng phí vô tích sự trong cái khe núi này suốt quãng thanh xuân tươi đẹp, thậm chí là cả cuộc đời này sao? Hai chữ "tương lai", trong lòng mình mãi mãi là một dấu chấm hỏi! Không viết nữa đây, tay cóng cứng cả lại rồi.

Chúc mừng năm mới!

Thục Quân

Đêm ngày 7 tháng 1 năm 1970

Thừa Hi: Chào bạn!

Bức thư bạn gửi đi vào ngày 3 tháng này, mãi đến ngày 13 chúng mình mới nhận được, đang định viết thư hồi âm cho bạn, thì ngẫu nhiên lại nhận được bức thư bạn gửi ngày 11, thế nên, rất nhiều chuyện ở đây, để mình gộp lại nói chung một thể nhé!

Từ thư của bạn, biết được bạn rất không yên tâm vì chuyện em gái và Tiểu Lưu xảy ra bất hòa. Nhưng xin bạn hãy tin tưởng, sự phát triển của sự việc không giống như những gì bạn tưởng tượng đâu, bầu không khí ở đây bây giờ đã dịu đi khá nhiều rồi. Mặc dù trong lòng không hẳn là vậy, nhưng chúng ta cũng đừng bận tâm đến những chuyện này nữa, đằng nào thì đây cũng gọi là "con người", tất cả những thứ này, chính là mối quan hệ giữa người với người. Kiểu chuyện thế này trong xã hội nhiều vô kể, không có một ai là không bị người khác bàn tán cả. Nhưng mình không tin bộ dạng này, chỉ cần bản thân đứng ngay thẳng, ngồi cho vững, thì chẳng sợ gió thổi mưa lay, bạn nói có phải không? Bạn bảo mình kể cho bạn nghe một số lời ong tiếng ve nghe được, mình nghĩ viết trong thư cũng không tiện lắm, để sau này từ từ kể cho bạn nghe nhé, đằng nào thì cũng toàn là những chuyện vô trung sinh hữu mà thôi.

Sự việc là thế này, mình và em gái vì tiễn Vương Bội Quần về Thượng Hải nên đã ở lại Quý Dương mấy ngày, sau khi về thì thái độ của cô ấy đối với chúng mình đã khác hẳn, đặc biệt là đối với em gái, những điều này trước đây mình đã từng kể cho bạn rồi. Nhưng chúng ta luôn ôm lấy thái độ đoàn kết —— phê bình —— đoàn kết để đối xử với cô ấy, từng xin ý kiến của cô ấy, nhưng lúc đó cô ấy lại chẳng nói được gì. Chỉ có điều qua một số lời nói việc làm ngày thường của cô ấy, mình đoán chủ yếu là do cô ấy nghe ngóng một số lời ra tiếng vào cộng với bản thân tâm địa hẹp hòi mà ra. Mặc dù cô ấy đối với mình vẫn như xưa, nhưng thế giới nội địa của cô ấy qua chuyện này đã hoàn toàn phơi bày rồi. Thông qua chuyện này, càng khiến mình nhận thức sâu sắc hơn về cái xã hội này, nhận thức được mối quan hệ chân chính giữa người với người, đây coi như cũng là một thu hoạch không nhỏ đấy chứ!

Mấy lá thư liền của bạn, đều bảo mình kể về quá khứ của bản thân, mình cũng thật sự chẳng tài nào kể ra được, chủ yếu là do trình độ có hạn. Hôm nay, ở đây mình sẽ nói sơ lược với bạn một chút, sau này gặp mặt chúng ta sẽ nói chi tiết sau.

Tuổi thơ của tôi, có thể nói là trải qua trong một bầu không khí vui vẻ mà lại bình yên. Hồi đó, bố tôi không có nhà, mẹ ngày nào cũng phải đi làm, mặc dù anh chị đều vô cùng yêu thương tôi, nhưng họ chưa bao giờ cho tôi ra ngõ chơi cả. Quãng thời gian sau khi tan học của họ, chính là lúc tôi vui vẻ nhất, cũng vì thế, từ nhỏ tôi đã hình thành một thói quen thích yên tĩnh.

Sau khi đi học, nhờ thành tích xuất sắc, giáo viên chủ nhiệm vô cùng yêu quý tôi, đảm nhận chức chủ tịch chi đội, trong số các bạn học, cũng có chút uy tín kha khá. Thế nên, thời tiểu học, có thể nói là được trải qua trong những lời khen ngợi. Trong một môi trường ưu việt như thế, tôi không tránh khỏi sinh ra tâm lý kiêu ngạo, không nghe lọt tai dù chỉ là nửa lời phê bình, vì chuyện này, bố mẹ và anh chị đã phê bình tôi không ít, nhưng những lời phê bình ấy, lại chưa từng thật sự chạm đến linh hồn tôi.

Bước vào trung học, vì giáo viên chủ nhiệm của chúng tôi vô cùng coi trọng tuyến giai cấp, cô ấy coi thường những người có xuất thân không tốt, cú đả kích này quá đỗi nặng nề đối với tôi, tôi dần dần trở nên lầm lì, cũng bắt đầu nhận thức được lịch sử gia đình. Từ đó về sau, tôi mặc kệ hết mọi chuyện, lên lớp đến trường, tan học rời trường, vì thế mà còn bị thầy cô "tuyên dương" nữa cơ! Tiếng sấm mùa xuân của Đại Cách mạng Văn hóa Vô sản đã chính thức vén màn tấm đại họa của xã hội, nó khiến tôi trở nên khôn ngoan hơn, nhưng đối với tất cả những điều này, tôi đều ôm thái độ của một kẻ đứng ngoài cuộc. Trong khoảng thời gian này, tôi là một kẻ tiêu dao phái chính hiệu, ngoài việc nhà ra, thì cùng anh trai học chụp ảnh (anh trai là một người mê nhiếp ảnh), đọc sách, đồng thời, vấn đề gia đình lại càng được đặt ra một cách triệt để trước mặt tôi. Tôi bắt đầu nếm trải sự gian khó của cuộc sống, và cùng bố mẹ gánh vác tất cả những điều đó. Phân phối tốt nghiệp bắt đầu, tôi không hề nỗ lực chút nào, thuận theo dòng chảy của thời đại, bị cuốn vào cao trào "lên núi xuống làng", cứ như vậy, mà đến với vùng núi Quý Châu. Đó chính là cuộc sống trước đây của tôi. Cuộc sống đã ban cho tôi những gì nhỉ? Ngoài chút ít niềm vui nếm trải được thời thơ bé, những gì nó ban cho tôi chỉ là sự sầu muộn và đau khổ. Tôi cảm thấy, sống như chúng ta thế này, thực sự là vô nghĩa hoàn toàn. Tôi rất muốn khiến cuộc đời mình trôi qua có ý nghĩa hơn một chút, nhưng tất cả những điều này đều do hoàn cảnh xô đẩy, do xã hội ép buộc, chúng ta cũng đành lực bất tòng tâm. Do đó, hiện tại tôi đang ôm tư tưởng làm hòa thượng ngày nào hay ngày đó, tất cả mọi chuyện trong xã hội đã khiến tôi đầu óc quay cuồng, bản thân tôi tự nhận thấy mình vô cùng non nớt, trên con đường dài đằng đẵng mang tên cuộc sống này, mới chỉ vừa bước ra bước đầu tiên, hành trình cuộc sống gian nan hơn vẫn còn ở phía sau đấy!

Từ thư của bạn và thư ở nhà gửi lên, biết được công tác sơ tán ở Thượng Hải hiện tại đang diễn ra rất căng thẳng. Nhà tôi cũng nằm trong diện phải sơ tán, bố mẹ sau này còn chẳng biết đi đâu nữa. Nghĩ đến gia đình mình, trong lòng tôi lại cảm thấy vô cùng tiêu điều hiu hắt.

Cũng chẳng có chuyện gì khác, hiện tại mọi thứ ở đây vẫn y như cũ, chỉ là thời tiết quá lạnh, tay chân thường xuyên bị cóng, ngày nào cũng chẳng ra đồng, ở lì trong nhà cảm thấy vô cùng chán ngắt.

Chúc vui vẻ!

Thục Quân

Đêm ngày 17 tháng 1 năm 1970