[Phụ bút]

Đây là hai bức thư tôi viết trong thời gian rời khỏi công trường đường sắt, sau khi trải qua hơn năm trăm dặm đường bộ hành, trở về và đặt chân đến thôn bản nơi tôi thanh niên trí thức về nông thôn. Toàn bộ tâm trạng đều được ghi lại một cách chân thực. Nỗi nhớ người yêu chi phối cảm xúc của tôi, trong đó xen lẫn sự u uất khi thoát khỏi đời sống tập thể, sự cô đơn lẻ loi một mình, và tình đời nóng lạnh. Những người như Tiểu Tần, Tiểu Giả, Tiểu Đinh được nhắc đến trong thư đều là thanh niên trí thức Thượng Hải. Tên của những người khác tôi cũng đã xử lý thỏa đáng. Dù không có ý khen chê, nhưng rốt cuộc đã nhiều năm không liên lạc, xử lý lại bằng câu chữ vẫn thỏa đáng hơn. Điểm này ắt hẳn độc giả sẽ tự hiểu.

Hai bức thư này được đựng chung trong một phong bì và gửi đi. Địa chỉ trên phong bì là: Quý Châu Hoàng Bình Cốc Lũng Tương Kiềm đường sắt hội chiến Tu Văn huyện dân binh đoàn tứ liên. Thư cô ấy viết cho tôi, chính là được gửi đi từ địa chỉ này.

Mao Đầu: Chào em!

Hôm nay là ngày 4 tháng 3. Sáng thức dậy, tôi chính thức chuyển vào căn nhà trước đây Tiểu Muội và những người khác ở. Sắp xếp lại đồ đạc, ăn sáng ở nhà người quen xong, tôi liền đi Bạch Mã Động. Bởi vì hôm qua đến công xã chẳng thu được gì, chỉ gửi thư cho các em, đến bóng đèn cũng không có, hôm nay muốn đến Bạch Mã Động vận may xem sao. Dọc đường, cảnh xuân tươi đẹp, núi xanh nước biếc, tôi tuy bước đi vội vã nhưng ngắm nhìn phong cảnh dọc đường, cảnh tượng cùng em đi Bạch Mã Động trước đây lại hiện ra trước mắt. Không hiểu sao, cứ nghĩ đến em là tôi lại muốn khóc. Đến Tân Trại, tôi mua một chiếc bình giữ nhiệt vỏ tre, giá 1,91 tệ. Mỡ lợn, chảo xào rau và nước tương đều không có. Lại đến Bạch Mã Động, thật tình cờ, lại gặp cô nhân viên họ Trần đó, cô ấy bán cho tôi hai, ba lạng mỡ lợn chín, giải quyết được khó khăn lớn nhất cho tôi. Tôi còn mua một gói bột ngọt, ăn một bát mì thịt băm, rồi sau đó quay về.

Đường xa chân mỏi, nghỉ ngơi hai lần mới về đến nhà. Thu dọn bông gối xong xuôi liền trải giường. Trời gần tối, Tiểu Triệu gọi tôi đi ăn cơm, tình cờ gặp một người đồng hương, anh ấy đưa thư của em cho tôi. Tôi quên cả ăn cơm, đọc xong thư của em trong chạng vạng tối. Tôi không dám chớp mắt, cứ chớp mắt là lại muốn khóc. Đọc thư xong, tôi ngẩn ngơ nhìn những dãy núi chập chùng. Một cơn gió thổi qua, tôi chợt nhớ đến một câu thơ: Nhìn ngọn núi cao, chẳng thấy bóng dáng Mao Đầu.

Mao Đầu, người yêu dấu của anh! Thiên thần trong lòng anh, tại sao em lại nói với anh những lời đó? Anh quyết không bao giờ quên mối tình đầu quý giá nhất trong đời mình, cũng quyết không quên tình nghĩa của em dành cho anh. Anh từng viết rất nhiều lời thề, ngặt nỗi anh không biết làm thơ. Em cho rằng những lời đó của anh cũng là thơ ư? Không, không có tình cảm chân thật thì anh không thể viết ra những câu đó được. Đừng nói đến Tiểu Tần, cho dù là một cô gái xinh đẹp hơn cô ấy mấy chục lần đi nữa, cũng không thể sánh bằng đôi mắt to trầm tĩnh xinh đẹp của em. Đôi mắt ấy không mọc trên khuôn mặt em, mà mọc trong trái tim anh đấy!

Anh không phải là kẻ đứng núi này trông núi nọ, anh hiểu thế nào là tình yêu chân chính. Anh từng nói với Quê Sơ và rất nhiều người rằng: Dù em đối xử với anh thế nào đi nữa, anh vẫn sẽ đối xử tốt với em, tốt suốt đời! Anh vẫn luôn nghĩ như vậy, làm như vậy, ngay cả lúc nổi nóng cũng nghĩ như vậy.

Anh phải có lỗi với em, có lỗi với lương tâm của chính mình, nếu anh còn đi nghĩ đến một cô gái nào khác, anh sẽ bị lương tâm cắn rứt.

Không nói chuyện này nữa, em hãy tin anh nhé!

Hôm qua ở công xã, tình cờ gặp Bí thư Vương của đại đội các em, anh ấy chào tôi xong liền hỏi: "Vợ cậu không về à?" Tôi kinh ngạc. Anh ấy dường như nhìn ra sự kinh ngạc của tôi, lại hỏi: "Em gái Diệp Văn của cậu không về à?"

Tôi gật đầu. Ở đội của chúng tôi, cũng có rất nhiều người bao gồm cả chủ nhiệm đại đội đều hỏi tôi như vậy. Có thể thấy rõ, họ có ý tốt. Tôi đã 24 tuổi, trong mắt họ, đây là chuyện vô cùng bình thường. Ngược lại, nếu ở độ tuổi này mà vẫn chưa có bạn gái, họ lại thấy lạ. Họ cũng hiểu cho chúng tôi: Người thành phố yêu đương khác với nông thôn, nếu không được phân công công việc thì họ sẽ không kết hôn. Tóm lại, tất cả những điều này đều cho thấy những lo lắng trước đây của chúng tôi là dư thừa.

Kể cho em nghe vài chuyện nhỏ: Lương của Tiểu Phùng và Tiểu Thiều đều là 18 tệ, sau khi mãn sư là 30 tệ mấy hào, Tiểu Trương là 23 tệ rưỡi, một năm sau là 26 tệ rưỡi (sau khi mãn sư và lên bậc sẽ không tăng nữa. Đây là do bọn họ tự nói). Cái gọi là phân công công việc chẳng qua cũng chỉ vì coi trọng chút tiền lương ấy mà thôi. Còn tôi từ trước đến nay vẫn là người coi thường tiền bạc nhất. Từng tận mắt chứng kiến một gia đình mỗi tháng có thu nhập mấy trăm tệ bỗng chốc trở thành phải chi li tính toán. Mà sự thay đổi trong cuộc đời một con người là rất lớn, hà cớ gì chúng ta phải vì chút chuyện nhỏ nhặt này mà cản trở những điều tốt đẹp thực sự chứ? Không nói nữa, hễ nhắc đến là trong lòng lại khó chịu, muốn khóc!

Đêm đã khuya, tôi đang viết thư ở nhà chủ nhiệm La, phải tính chuyện về đi ngủ thôi. Bởi vì căn phòng đó không có đèn, tối đen như mực. Tạm thời không muốn đến Quý Quy Dương, ở chỗ chị và anh trai nhỏ tôi cảm thấy rất gò bó. Tôi thường nghĩ, hãy để tôi sống một mình ở nông thôn những ngày tháng cô độc đi, như thế có lợi cho cuộc đời tôi. Nhưng đôi khi khó khăn vô cùng, thật muốn đến Quý Dương. Nhưng hễ nghĩ đến việc phải học cách tự lực cánh sinh, tôi lại nghiến răng không đi nữa.

Tôi cũng nhớ Thượng Hải, La Nhân Phú ở công xã khuyên tôi về một chuyến. Tôi không thể về, tôi phải học cách nhẫn nại, học cách sống tự lực cánh sinh một mình. Đây là bài học mà cuộc sống đã dạy tôi. Hồi nhỏ, tôi từng xem một bộ phim (), bây giờ tôi đã hiểu tại sao người phụ nữ đó lại đau khổ và khó chịu đến vậy. Người khác sẽ không thể hiểu được trái tim tôi... Hãy để dấu ba chấm thay cho những lời nói tiếp theo của tôi nhé. Người ngồi bên cạnh đã bắt đầu nói: "Lạ nhỉ, Diệp Thừa Hi cứ viết thư là lại khóc."

Thư buộc phải kết thúc rồi, tôi còn phải đi tìm nước rửa mặt, rửa chân.

Qua ngày Chủ nhật, cuộc sống của tôi sẽ trở lại bình thường. Tôi phải đi làm, phải sửa lại , đọc một số sách, học tập thật nghiêm túc.

Mao Đầu, anh không trách em, anh cũng hận vận mệnh của chúng ta và sự bất tài vô dụng của mình. Hãy để anh dịu dàng hôn em, trái tim của anh! Anh chưa từng nói với em, trên người em có một thứ hương thơm đặc biệt, thứ hương thơm này thường được cảm nhận trong khứu giác của anh. Điều này có lẽ là duy tâm, nhưng trong cảm giác của anh thì đó là sự thật trăm phần trăm.

Mao Đầu, tình yêu của anh! Hãy để anh ôm lấy em! Mang theo trái tim dịu dàng để hôn em. Anh nói lại lần nữa: Anh tin em, bởi vì anh yêu em! Trở về đi! Thật sự trở về đi! Anh không dám tưởng tượng, đây e rằng là cuộc chia ly lâu dài của chúng ta đấy! Chỉ viết đến đây thôi.

Chúc em mọi điều tốt đẹp!

Người ngọt ngào của em

Đêm 4 tháng 3 năm 1972

5? Thục Quân gửi Diệp Tân

Thừa Hi yêu dấu:

Bức thư gửi ngày 29, anh chắc đã nhận được rồi chứ? Mấy ngày nay, ngày nào cũng ngóng trông thư của anh, nhưng lúc nào cũng khiến em thất vọng, trong lòng thấp tha thấp thỏm, chẳng lẽ anh quên em rồi sao?

Hôm nay là thứ bảy, lúc này đang là buổi chiều tà, vạn vật xung quanh đều được bao phủ trong lớp màn lụa màu bạc. Ký túc xá rất yên tĩnh, chỉ có ba bốn người, hầu hết mọi người đều đi tắm rồi, Tiểu Muội cũng đi rồi. Trên sân viện ngoài cửa, trận đấu bóng rổ đang diễn ra, Liêu Tông Lễ, Cát Tài Quý bọn họ đều tham gia. Thế nhưng, lại chẳng thấy bóng dáng anh đâu, nỗi buồn ly biệt lại một lần nữa ùa về trong lòng em. Anh yêu, bây giờ anh đang làm gì thế? Có lẽ, anh cũng đang thầm lặng nhìn những dãy núi đằng xa, nghĩ về em—Mao Đầu của anh? Có lẽ, em đang thầm mắng chửi anh trong lòng?

Có lẽ, anh đang trò chuyện với người khác trong một ngôi nhà tranh nào đó chăng? Dù sao đi nữa, bất kể anh đang làm gì, ở trong hoàn cảnh nào, khi anh buồn bã, khi trong lòng cảm thấy cô đơn, hoặc là khi lao động nặng nhọc khiến anh thở không ra hơi, chỉ mong anh nghĩ rằng: Mao Đầu vẫn luôn yêu anh! Thừa Hi, mặc cho sông núi cách trở, nhưng trái tim chúng ta vẫn hướng về nhau. Xin anh hãy nhớ rằng, ở cách xa sáu trăm dặm, vẫn luôn có một cô gái đang ngóng nhìn anh, anh nhất định phải sống thật tốt, vì em, cũng vì chúng ta!

Chúng tôi vẫn lao động trong phòng cốt thép, ngày nào cũng khiêng cốt thép, rất mệt, chẳng có mấy ý nghĩa. Nghe nói, ngay mai sẽ rút 18 người từ toàn trung đội để cùng các trung đội khác tham gia đổ bê tông. Cuộc sống mỗi ngày đều vô cùng căng thẳng, 6 giờ sáng thức dậy, bắt đầu tập thể dục, 8 giờ vào làm, buổi trưa chỉ có hai tiếng nghỉ ngơi, 7 giờ tối lại bắt đầu học tập đến 9 giờ rưỡi. Đại hội phê phán vẫn sẽ kéo dài nửa tháng nữa.

Mấy ngày nay, em được nghỉ, những vụn vặt lặt vặt đã chiếm mất không ít thời gian. Mấy ngày nay thời tiết vô cùng quang đãng, khiến em thường nhớ lại những ngày tháng tốt đẹp mà chúng ta đã trải qua trước kia. Lật giở cuốn , nhìn bài thơ dài của anh, em thường nghĩ, tình đầu mới trân trọng làm sao! Em không biết vận mệnh sẽ còn đày ải chúng ta thế nào nữa. Em biết anh oán trách em, hận em, phải không?

Thừa Hi, từ khi anh rời đi, em càng trở nên u uất, cô đơn hơn, không có ai an ủi em, cũng chẳng biết thổ lộ cùng ai. Em đã cố gắng hết sức để bản thân bình tĩnh lại, học hỏi thêm nhiều chút, làm thơ. Nhưng không được, hoàn toàn không được. Em đã trở nên chậm chạp, trở nên ngu ngốc rồi.

Sao anh không viết thư cho em? Giận rồi à? Hay là có nguyên nhân gì khác? Mau viết thư đi! Kẻo em lại lo lắng không yên. Bởi vì tối thứ bảy không phải học tập, nên mới có thời gian để viết những lời này. Ngày mai có lẽ không được nghỉ, nhưng em vẫn cứ nghỉ. Ngày mai, em nhất định sẽ ép bản thân viết một bài thơ. Đừng quên viết thư cho em nhé! Trái tim của em!

Tiền của Tạ Quê Sơ đã gửi đến rồi, 65 tệ.

Mao Đầu của anh

Tối ngày 4 tháng 3 năm 1972

Thừa Hi yêu dấu:

Mỗi ngày đều ngóng trông thư của anh, hôm qua lại viết một bức nữa, định hôm nay sẽ gửi đi. Thế nhưng, sáng sớm vừa thức dậy, mí mắt đã giật, ôm lấy tâm lý may rủi, muốn đợi thêm một ngày. Quả nhiên, chập tối liền nhận được thư của anh. Đọc thư của anh, trong lòng thật sự rất khó tả, vừa khó chịu vừa hối hận. Để anh phải sống cô đơn một mình, để anh chịu đựng khổ sở khắp nơi, tất cả đều là tại em. Từ khoảnh khắc chia ly, em đã nhận thức được mình sai rồi, sai hoàn toàn rồi. Trong bức thư trước, em cũng đã đề cập đến điểm này, nói lại lần nữa, từ nay về sau dù là chuyện lớn hay chuyện nhỏ gì đi nữa, em nhất định sẽ nghe lời anh.

Thực tế khiến em thực sự tin rằng, anh là một người tốt, một người chân thành, đối với anh, em sẽ không bao giờ có bất kỳ phỏng đoán và hoài nghi nào nữa. Thật ra, lẽ ra em không nên có suy nghĩ này từ lâu rồi, chỉ là vô số hiện tượng xấu xa trong xã hội khiến em không thể không nghĩ như vậy. Em vẫn luôn cho rằng con người chỉ có thể dựa vào chính mình, không thể dựa vào người khác. Bây giờ, em nhận ra rằng, bản thân tuy đã ở bên anh 3 năm rồi, nhưng lại hiểu quá ít về anh. Đưa anh vào cái vòng luẩn quẩn này, quả thực là sai lầm.

Thừa Hi, em đã làm tổn thương trái tim anh, anh có thể tha thứ cho em không? Từ hôm nay trở đi, em muốn thực sự coi anh là người thân yêu nhất, trái tim chúng ta được kết nối chặt chẽ với nhau. Sao em có thể quên đi lời thề non hẹn biển của chúng ta chứ? Xin anh hãy tin em, em tuyệt đối không phải là một người lẳng lơ, chẳng phải chúng ta đã nói từ lâu rồi sao? Chỉ cần tình cảm tốt đẹp, cuộc sống có khổ đến đâu cũng là ngọt ngào.

Thừa Hi, em nói thế, anh có giận không?

Cũng chỉ với anh, người thân yêu nhất của em, em mới cởi mở thế này. Tuy nhiên, em phải nói rõ, đây chỉ là suy nghĩ trước đây, từ hôm nay trở đi, chúng chắc chắn sẽ không còn lưu lại dù chỉ một chút bóng hình nào trong tâm trí em nữa. Em biết, anh giận rồi, em rất day dứt. Thừa Hi, kiếp này em có thể bù đắp lại được không?

Hôm nay là Chủ nhật, đáng lẽ là đại lễ bái, nhưng không được nghỉ. Diệp Văn đi làm, em ở nhà, viết một bài thơ, gửi kèm theo đây. Còn có một bức thư của Tạ Quê Sơ.

Gần đây, lao động của chúng em vẫn luôn rất mệt, may mà mấy ngày nay em không phải đi làm. Có một hôm, Tiểu Muội mệt đến mức khóc oà lên. Cốt thép nặng trịch, khiêng vác không ngừng nghỉ, tay đau chân mỏi. Nhưng mà biết làm sao được? Chuyển chiến tuyến chẳng có chút tin tức gì, bản thân em cũng vô cùng muốn trở về. Hôm nay nhận được thư của anh trai nhỏ, anh ấy cũng hy vọng em trở về. Thế nên, anh có thể bàn bạc với anh trai nhỏ, nghĩ cách xem sao. Ở đây, em cũng có thể trực tiếp đề nghị chuyển chiến tuyến với liên trưởng hoặc tham mưu Trương, một mặt nhấn mạnh sức khỏe không tốt, mặt khác chính là vì lý do của anh trai nhỏ. Hy vọng các anh mau chóng làm thủ tục đi.

Hôm nay là Chủ nhật, buổi tối không phải học tập, mọi người đều đến liên đội mười một xem biểu diễn rồi. Ban đầu em cũng đi, nhưng không có tâm trạng xem, lại quay về. Nghĩ đến cảnh anh sống cô đơn một mình ở vùng nông thôn, em quyết định viết thư cho anh. Thừa Hi, mới xa nhau có mấy ngày, nhưng nỗi nhớ nhung thì không thể diễn tả bằng lời. Mỗi tối, em đều phải áp cuốn vào tim, thì mới có thể dần chìm vào giấc ngủ, mọi người đều nói em gầy đi rồi. Chia ly là đau khổ, nó sẽ hành hạ em đến chết mất. Không, em phải nhanh chóng trở về bên anh. Cùng với Tiểu Muội, chúng ta nhất định sẽ chung sống hòa thuận. Cô ấy rất quan tâm đến em, bây giờ cũng chỉ có cô ấy có thể an ủi em thôi.

Cuối cùng, hy vọng anh sống thật tốt! Vận mệnh của chúng ta đều rất bất hạnh, chúng ta không nên tự hành hạ bản thân mình nữa. Hãy để em trao nụ hôn thật sâu từ nơi xa xôi đến anh, người ngọt ngào của em!

Chúc mọi điều tốt đẹp!

Mao Đầu của anh

Ngày 5 tháng 3 năm 1972

Ngoài ra, gửi kèm một bài thơ viết ngày hôm qua.