Mượn lời của Hoàng Nhan, đây không phải do tôi viết. Tôi vượt quyền viết thay hậu ký nên gọi là "thay lời".

Ngải Mễ từ rất sớm đã "đe dọa" tôi rằng: "Cư dân mạng muốn xem câu chuyện của cậu, tôi phải gõ thành văn câu chuyện của cậu ra mới được."

Nhưng tôi là một người vốn chẳng có câu chuyện gì, bởi vì từ trước đến nay tôi sống vô cùng cẩn trọng, cần mẫn "bình thường hóa" cuộc sống của chính mình. Khi tai họa còn chưa ập đến, tôi đã sớm chuẩn bị tâm lý tồi tệ nhất trong lòng, nỗi sợ hãi và đau khổ ấy đã bị phân tán vào những ngày tháng trước khi tai họa giáng xuống rồi. Đến khi tai họa thực sự xảy ra, tận sâu trong nội tâm đã không còn cảm nhận được cú sốc và chấn động ấy nữa. Tương tự, khi hạnh phúc gõ cửa, tôi luôn tự nhắc nhở bản thân: Phước họa có điềm, chớ nên vui quá hóa vui, niềm vui ắt sẽ đi kèm nỗi buồn. Thế là cảm giác hạnh phúc lại bị sự hoảng sợ dự báo trước về tai họa làm cho phai mờ.

Sống như thế này, tuy không đến nỗi bị tai họa bất ngờ đánh gục, nhưng đồng thời cũng tước đi quyền được vui mừng khôn xiết hay đau khổ tột cùng của chính mình, rốt cuộc đã biến cuộc sống thành một cốc nước ấm, cuộn mình trong mức nhiệt độ ổn định 27 độ, mơ màng buồn ngủ.

Cuối cùng, việc tôi nghĩ đến chuyện nhờ Ngải Mễ viết câu chuyện của Lão Tam ra, là bởi vì năm nay vừa tròn ba mươi năm ngày Lão Tam qua đời, tôi chuẩn bị về nước thăm Lão Tam, thế là theo đương nhiên, tôi cho rằng đem câu chuyện của anh ấy viết ra rồi đăng lên mạng cũng là một hình thức tưởng niệm. Ngải Mễ xem xong câu chuyện của Lão Tam, vui vẻ nhận lời, thế là mới có tác phẩm 47 tập.

Đầu tiên tôi phải cảm ơn ngòi bút tài hoa xuất chúng của Ngải Mễ, đó là điều mà tôi không tài nào với tới được. Những gì tôi đưa cho cô ấy, chỉ đơn thuần là vài dòng vô cùng thô mộc được viết trên một cuốn sổ vô cùng thô mộc của một cô gái 20 tuổi. Toàn bộ kiến thức văn học của tôi lúc bấy giờ đều xuất phát từ mấy cuốn sách mà tôi từng đọc. Câu chuyện diễn ra vào giai đoạn cuối thời kỳ Cách mạng Văn hóa, tôi sống trong thời đại đó, cho nên lúc viết không hề thuyết minh bối cảnh lúc bấy giờ. Tư tưởng của tôi khi ấy cũng bị bó buộc bởi rất nhiều khuôn phép, những gì viết ra không tài nào thoát khỏi phong cách "văn tám cổ của đảng" độc bá văn đàn lúc bấy giờ.

Ngải Mễ đã lấy một bản thảo ngây ngô, thô mộc và cứng nhắc như thế làm nền tảng, viết nên một câu chuyện khiến vô số cư dân mạng thi nhau rơi lệ, điều này hoàn toàn phải quy công cho bút pháp, tuệ nhãn và tâm hồn văn chương độc đáo của Ngải Mễ.

Văn phong của Ngải Mễ xuất sắc ra sao, ai nấy đều thấy rõ. Từng có người chỉ trích các tác phẩm của cô ấy, bảo rằng cô ấy "văn phong tốt nhường ấy, sao không viết chút đề tài nào có ý nghĩa". Một đề tài có ý nghĩa hay không, phải xem là đối với ai, ở đây tôi không có ý định thảo luận rốt cuộc có ý nghĩa hay không, tôi chỉ muốn dùng ví dụ này để chứng minh rằng, ngay cả những kẻ từng chỉ trích cô ấy, cũng phải dành những lời khen ngợi không ngớt cho văn phong của cô ấy.

Theo tôi thấy, văn phong của Ngải Mễ hay ở chỗ mộc mạc không phô trương, sống động tươi vui, vừa trang nghiêm vừa hài hước. Cô ấy không theo đuổi từ ngữ hoa mỹ hay cấu trúc phức tạp. Những gì cô ấy viết, từ vựng vô cùng bình dân, người từng học qua vài năm trung học là có thể nhận biết hết. Các câu văn cô ấy viết đều không dài, rất ít câu dài đến mức phải ngắt dòng. Thế nhưng những nhân vật do cô ấy khắc họa không chỉ sống động, mà còn sâu sắc, khiến người đọc nhớ mãi không quên.

Nghe Ngải Mễ kể từng có người gửi tin nhắn riêng cho cô ấy, bảo rằng những nam nhân cô ấy viết đều là một loại người, nữ nhân cũng là một loại người. Có lẽ người nói câu này có cái nhìn độc đáo của riêng họ về "một loại", nhưng chúng ta đều biết Ngải Mễ đã khắc họa rất nhiều kiểu nam nhân và nữ nhân, mỗi một nhân vật — bao gồm cả nhân vật phụ — đều vô cùng rõ nét và sống động, hầu như đều trở thành đại diện cho một loại người nào đó. Chúng ta khi bắt gặp một ai đó trong cuộc sống hoặc trong các tiểu thuyết khác, sẽ không kìm được mà nghĩ: "Người này y hệt Tiểu Côn" hoặc "Người này không bằng Hoàng Nhan" hoặc "Câu nói này sao nghe giống Đường Tiểu Lâm nói thế nhỉ?"

Điều này cho thấy các nhân vật dưới ngòi bút của Ngải Mễ đã thực sự "sống lại" rồi, không còn là "nhân vật" nữa, mà là từng con người bằng xương bằng thịt bước vào cuộc sống của chúng ta, tựa như đang ở ngay bên cạnh chúng ta vậy. Mỗi câu chuyện cô ấy viết đều có một nhóm nam nhân và nữ nhân, nhưng chúng ta tuyệt đối sẽ không nhận nhầm người này ra người khác, sẽ không đem Tiểu Bạch biến thành Hà Tái, cũng chẳng đem Châu Kiến Tân biến thành Tôn Kiến Tân.

Khi chúng ta không kìm được mà đem Lão Tam ra so sánh với Hoàng Nhan, thì điều đó đã chứng minh Ngải Mễ khắc họa nhân vật cực kỳ thành công, bởi vì Hoàng Nhan đã trở thành đại diện cho một loại nam nhân nào đó. Có xứng đáng là nhân vật vĩ đại hay không, trước tiên hãy đem ra so sánh với Hoàng Nhan, ai không đọ lại thì dẹp sang một bên cho lành. Lão Tam trong cuộc đấu tranh kiên cường bất khuất với Hoàng Nhan đã giành được một lượng fan hâm mộ, chiến thắng Hoàng Nhan bằng vẻ "sến súa" của mình, nhưng rồi lại thua trước Hoàng Nhan vì sự ra đi quá sớm.

Tôi mở đầu trò đùa không đúng lúc này ở đây, là muốn nói lên rằng ngay cả hai nhân vật rất tương đồng, qua ngòi bút của Ngải Mễ vẫn có thể khiến mọi người cảm nhận rõ ràng ai là ai. Viết hai loại người khác nhau để người xem nhận ra ai là Trương Tam ai là Lý Tứ thì quá ư đơn giản. Viết cùng một loại người mà vẫn khiến người ta cảm nhận được sự khác biệt giữa họ, mới là điều đòi hỏi chút công phu.

Ngải Mễ có thể thổi hồn vào nhân vật sống động như thật như thế, là bởi cô ấy sở hữu một đôi tuệ nhãn vô cùng tinh tế. Lỗ Tấn từng nói, để phác họa một con người một cách kiệm lời nhất, tốt nhất là phác họa đôi mắt của người đó. Ngải Mễ bất kể viết về loại người nào, cũng đều có thể trực tiếp và tóm tắt nhất phác họa cặp "mắt" ấy. Một số nhân vật phụ trong đó, như "em dâu", Trương Nhất, "Bà Đồng" đại loại thế, tôi từng tốn rất nhiều bút mực để viết trong cuốn hồi ký của mình, thêm thắt vô số lời bình luận để phân biệt những con người này, thế nhưng Ngải Mễ chỉ nắm bắt vài nét phác thảo, dăm ba câu ngắn ngủi, là đã đem những nhân vật này sống sờ sờ bày ra trước mắt chúng ta.

Rất nhiều lần, cùng một nhân vật, cùng một sự kiện, tất cả chúng ta đều nhìn thấy, nghe thấy, thậm chí trải qua, nhưng nếu mỗi người chúng ta đều viết ra, mức độ làm lay động lòng người lại hoàn toàn khác nhau. Giống như người em trai "ngốc nghếch" nổi tiếng của chúng ta, tôi nhìn nó lớn lên, biết bao nhiêu chuyện thú vị thời thơ ấu của nó, nhưng tôi không tài nào dùng một độ dài cực ngắn để viết ra một người em trai khiến vô số cư dân mạng mê mẩn. Chính nhờ sự chấm phá qua ngòi bút tài tình của Ngải Mễ, mới giúp tôi phát hiện ra sự đáng yêu của em trai nằm ở chính sự ngốc nghếch của nó.

Chúng ta sống trong cùng một thế giới, nhưng những gì mỗi người nhìn thấy lại vô cùng khác biệt. Thế giới khách quan chỉ có một, nhưng thế giới chủ quan trong tâm trí mỗi người, hay nói cách khác là hình ảnh phản chiếu của thế giới khách quan trong tâm trí mỗi người lại vô cùng khác nhau, câu nói "người nhìn thấy nhân, kẻ nhìn thấy trí" cũng có thể áp dụng vào đây.

Có người nói: "Thế giới này không hề thiếu cái đẹp, cái thiếu là đôi mắt phát hiện ra cái đẹp." Tôi vô cùng đồng tình với câu nói này. Cho nên mà nói, không phải Ngải Mễ may mắn được sống cùng ngần ấy con người đáng yêu, mà là những con người này vô cùng may mắn khi được Ngải Mễ phát hiện ra điểm đáng yêu của họ, và thông qua ngòi bút của cô ấy, đưa những con người này bước lên mạng xã hội, được nhiều người hơn nữa biết đến, công nhận. Lão Tam bị chôn vùi trong cuốn sổ của tôi gần ba mươi năm, cũng từng cho người xem, cũng từng kể cho người nghe, nhưng mức độ xúc động của họ chẳng thể nào sánh kịp với các fan của tiểu thuyết Cây Sơn Trà. Lão Tam là nhờ vào ngòi bút của Ngải Mễ bước lên mạng internet, mới trở thành một nhân vật làm mưa làm gió ở Ngải Viên cho đến tận các diễn đàn sáng tác.

Tuệ nhãn tinh tế của Ngải Mễ xuất phát từ một tâm hồn văn chương trong sáng tinh khôi. Cô ấy là một người yêu cái đẹp, giỏi phát hiện cái đẹp, khai thác cái đẹp, thể hiện cái đẹp và làm sâu sắc thêm cái đẹp. Ngải Mễ luôn có thể nhìn thấy điểm đáng yêu nhất ở bất kỳ nhân vật nào, thế nên cô ấy mới có thể dùng ngòi bút của mình viết nên những nhân vật đáng yêu đến thế.

Ngải Mễ bảo rằng lúc cô ấy viết, hoàn toàn không rơi một giọt nước mắt nào, điều này tôi hoàn toàn tin tưởng, bởi vì khoảng thời gian hồi ức ấy đối với cô ấy là khối tài sản quý giá. Bất luận Hoàng Nhan có ở bên cạnh cô ấy hay không, cô ấy đối với con người Hoàng Nhan trước sau vẫn luôn khẳng định, những phẩm chất ấy của anh ta trước sau cô ấy vẫn luôn trân trọng, cô ấy sẽ không vì bản thân không thể có được mà phủ nhận giá trị của anh ta. Thế nhưng Ngải Mễ lúc viết Cây Sơn Trà lại rơi nước mắt nhiều lần, đau lòng đến mức khiến Hoàng Nhan kinh hồn bạt vía, buộc phải phá vỡ lời hứa của chính mình, tự mình ra tay viết lách. Trái tim cô ấy rung động vì câu chuyện của người khác, giọt nước mắt của cô ấy rơi vì câu chuyện của người khác, bất giác khiến tôi nhớ đến lời của Lão Tam:

"Đàn ông không được phép vì mình mà rơi lệ, đàn ông cũng chẳng được phép vì người khác mà rơi lệ sao?"

Hỏi hay lắm, hỏi một cách đầy khí phách đường hoàng. Tiếc là chẳng ai ngạc nhiên trước giọt nước mắt của phụ nữ, bằng không Ngải Mễ cũng có thể đường hoàng thốt lên câu nói này.

Mấy bộ truyện dài kỳ do Ngải Mễ viết đều giống như quả cầu tuyết lăn đi, lăn từ đầu đến cuối, thu hút ngày càng nhiều độc giả, đến mấy ngày cuối cùng thực sự là tiếng người náo nhiệt, không sao dứt ra nổi, rất nhiều độc giả lặn ngầm nhiều năm cũng ngoi lên mặt nước để thổ lộ cảm nhận của bản thân. Viết truyện đến mức khiến người ta mê mẩn, khiến người ta nghiện ngập, không thể không gọi là một sự thành công.

Những miêu tả về văn phong, tuệ nhãn và tâm hồn văn chương của Ngải Mễ, hoàn toàn áp dụng được cho cả Hoàng Nhan, chỉ có điều Hoàng Nhan vướng phải chiếc mũ lớn "đại trượng phu" đè nặng, nên có phần ngại ngùng trong việc bộc lộ mặt dịu dàng ấm áp của bản thân. Thế nhưng Hoàng Nhan không những bao toàn bộ việc nhà, mỗi ngày đưa đón Ngải Mễ, cần mẫn quản lý Ngải Viên, mà còn chấp bút viết ra rất nhiều chương. Nghe Ngải Mễ kể lại, có không ít chương có khả năng khiến cô ấy rơi lệ đầm đìa đã được Hoàng Nhan viết sẵn bản thảo trước để tránh việc cô ấy quá đau lòng ảnh hưởng đến sức khỏe, cô ấy chỉ cần xem qua một lượt, thêm thắt văn phong của Ngải Mễ là có thể đăng lên được rồi.

Tại đây xin gửi lời cảm ơn đồng thời đến hai người Ngải - Hoàng.

Khoảng thời gian này, ngày nào tôi cũng theo dõi từng chương, nhưng thứ tôi đọc nhiều hơn chính là phần bình luận của mọi người. Câu chuyện này đối với tôi không hề xa lạ gì, nhưng phần bình luận của mọi người lại hoàn toàn mới mẻ. Đọc câu chuyện này và nhìn ngắm những gợn sóng mà câu chuyện ấy khuấy động trong lòng người khác là hai trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Tôi vô cùng kinh ngạc trước số lượng bình luận lớn đến vậy mỗi ngày, lời lẽ chân thành biết bao, nội dung cảm động nhường nào. Mọi người đã giúp tôi cảm nhận sâu sắc rất nhiều điều mà chính bản thân tôi chưa từng cảm nhận, không dám cảm nhận, cho phép tôi đứng ở một tầm cao hoàn toàn mới để nhận thức lại nét quyến rũ lay động lòng người của Lão Tam.

Người có thể rung động vì câu chuyện của người khác, trái tim vẫn mãi trẻ trung. Đọc sách rơi nước mắt, lo lắng vẩn vơ cho người xưa, đây là điều mà rất nhiều người — bao gồm cả bản thân tôi — từng vô cùng coi rẻ, luôn cảm thấy câu chuyện chỉ là câu chuyện, hoặc do tác giả bịa ra, hoặc đã là chuyện quá khứ, việc thốt lên những lời thăng trầm thở dài cho số phận nhân vật trong truyện là một hành động vô cùng ngây ngô. Nhưng trải nghiệm đọc phần bình luận đã khiến tôi hoàn toàn thay đổi cách nhìn nhận ấy, một con người, chỉ khi nào anh ta hoặc cô ta vẫn còn có thể rung động, lo lắng, bất an vì những con người hoặc sự việc không có lợi ích trực tiếp với bản thân, thì trái tim của anh ta hay cô ta mới thực sự sống, thực sự trẻ trung.

Thế giới vì sự quan tâm theo kiểu "lo bò trắng răng" này mà kết nối thành một thể thống nhất, cá nhân vì sự đồng điệu thoạt nhìn có vẻ ngây ngô này mà không còn cô độc. Tất cả những gì chúng ta cho là chân thiện mỹ đều đáng để chúng ta vì thế mà xúc động, bất luận chân thiện mỹ ấy có ảnh hưởng đến bữa tối tiếp theo của chúng ta hay không, và bất luận chân thiện mỹ ấy trong mắt kẻ khác là thứ hèn mọn đến nhường nào.

Nếu chúng ta chỉ quan tâm đến hỉ nộ ái ố ngay chóp mũi của chính mình, cuộc sống của chúng ta sẽ là một mặt phẳng, thế giới của chúng ta sẽ vô cùng chật hẹp, linh hồn của chúng ta sẽ vô cùng cô độc.

Nếu chúng ta chỉ vì sự bất hạnh của người khác mà hả hê vui sướng, tinh thần của chúng ta sẽ tái mét nhợt nhạt, hình ảnh của chúng ta sẽ thật nhỏ bé, hạnh phúc của chúng ta sẽ vô cùng ích kỷ.

Nếu chúng ta vì hỉ nộ ái ố của người khác mà phẫn uất, mà chế nhạo, mà châm chọc, thì tấm lòng của chúng ta đã bị bóp méo, linh hồn của chúng ta vô cùng xấu xa tồi tệ, chúng ta không những đang hạ thấp phong vị cuộc sống của chính mình, mà còn đang nhúng tay vào lối sống của người khác.

Trong mấy chục ngày này, ngày nào cũng có hàng ngàn người tụ hội dưới tán cây sơn trà, đọc bài, bình luận, thảo luận, đưa ra gợi ý. Đến mấy ngày cuối cùng, đã đạt đến con số hàng vạn lượt người mỗi ngày. Tôi nghĩ, Lão Tam nếu linh nghiệm ở trên trời, nhất định sẽ cảm thấy được an ủi, bởi vì lối sống và cách yêu của anh ấy đã nhận được sự công nhận của chừng ấy con người, cổ vũ biết bao người biết trân trọng người bên cạnh, trân trọng cuộc sống bình dị.

Rất nhiều người đã đưa ra những ý kiến vô cùng tuyệt vời, rất nhiều người để lại những lời gan ruột, rất nhiều người đã rơi những giọt nước mắt đồng cảm, tất cả những điều đó khiến tôi cảm động đến mức nước mắt đầm đìa khắp mặt. Tôi sẽ mang những lời hỏi thăm, dặn dò, kỳ vọng và ngưỡng mộ của mọi người đến bên cạnh Lão Tam, nói với anh ấy rằng: Ba mươi năm sau, vẫn có ngần ấy con người vì anh mà xúc động, vì anh mà rơi một giọt nước mắt nóng bỏng, anh vẫn đang sống trong trái tim của rất nhiều người. Đời người có được một tri kỷ đã là mãn nguyện lắm rồi, đời người có được vô số tri kỷ nhường này thì dưới suối vàng ắt hẳn sẽ chẳng còn vương vấn tiếc nuối gì nữa.

Một lần nữa xin gửi lời cảm ơn đến hai vị Ngải - Hoàng và tất cả các cư dân mạng đã theo dõi từ đầu đến cuối.