Mỗi một tác phẩm nghệ thuật của tiền triều đều có linh khí.

Chu Giang Vũ

Nơi tôi làm việc là bộ phận phục chế của bảo tàng. Thành tựu lớn nhất trong công việc chính là được nhìn những món cổ vật vốn lấm lem, khiếm khuyết sau khi khai quật dần trở nên rõ nét và sống động trong tay mình. Mỗi khi một món cổ vật trải qua vô vàn bàn tay, lưu lạc khắp nơi rồi đến tay tôi, nhìn vẻ ngoài tàn tạ của chúng, lòng tôi luôn cảm thấy xót xa. Năm xưa, khi cùng chủ nhân của mình chôn vùi dưới lòng đất, chắc chúng cũng không thể lường trước được số phận của mình sẽ ra sao. Những món may mắn thì được các nhà khảo cổ trân trọng đào lên rồi bảo quản cẩn thận, những món kém may mắn thì bị bọn trộm mộ đào bới tùy tiện rồi đem bán buôn, có món may mắn được thu hồi, còn có những món lại hoàn toàn lưu lạc đến nơi không ai hay biết. Chẳng phải cũng giống như số phận người phụ nữ đó sao? Gặp được người thương thì cả đời sóng sánh êm đềm, gặp phải người không ra gì thì lao đao đến mức không thể cứu vãn.

Hôm nay bận rộn cả ngày, tôi dành thời gian phục chế một chiếc bình mai bằng sứ thời Tống. Chiếc bình này được nung từ lò Diệu Châu, thân bình màu đen với đường nét uyển chuyển, trên thân bình là hoa văn nổi nhẹ hình các thiếu nữ đang chơi đánh cầu. Nhìn những người phụ nữ đầy đặn, hạnh phúc với thần thái hoạt bát đang vui vẻ một cách không chút kiêng dè kia, tôi lại mơ những giấc mộng phù hoa hiếm khi mơ thấy. Nếu như kiếp này có một người vợ, tôi hy vọng cô ấy sẽ luôn vui vẻ, lại mong cô ấy có thể vô tư ăn những bát mì tôi nấu, béo một chút cũng chẳng sao. Trời biết tôi thích câu thơ "ôn hương nhuyễn ngọc bão mãn hoài" (hương thơm ấm áp, ngọc ngà mềm mại ôm đầy lòng) đến nhường nào.

Đi dạo một chút, tôi ngồi xuống bậc thềm bảo tàng nghỉ ngơi. Buổi chiều tháng Tư, gió xuân say đắm, ánh hoàng hôn chiếu nghiêng xuống, hít hà mùi hương dịu dàng của hoa mộc lan, thật khiến người ta nghi ngờ vẻ đẹp này chẳng giống ở nhân gian. "Tiên sinh, phiền anh chụp giúp tôi một tấm ảnh được không ạ?" Có người đi đến trước mặt tôi. Tôi ngẩng đầu lên, thấy là một người phụ nữ dáng người thướt tha trong bộ y phục đen, cô ấy mỉm cười điềm tĩnh với tôi, nhưng thần thái lại mang vẻ không thể khước từ. Bình thường tôi chỉ mặc quần jean và áo khoác đen, một phần vì thói quen, một phần vì thoải mái, nhưng hôm nay, tôi cảm thấy mình thật quá đỗi xuề xòa.

Cô ấy đứng bên cạnh một gốc cây mộc lan để tôi chụp ảnh, ánh mặt trời chiếu lên người cô ấy khiến mắt tôi hơi đau. Tôi nhìn rõ rồi, trên bộ y phục đen của cô ấy hoàn toàn không phải là loại ren thường thấy trên quần áo của phụ nữ trong thành phố, mà là những đường chỉ vàng thêu nổi. Tôi không nhìn rõ hoa văn là phượng hoàng dẫn tường vân, uyên ương giao cổ hay hỉ thước mười tám cuộn. Da cô ấy trắng như tuyết, dưới nền y phục đen lại càng phản chiếu độ bóng bẩy như đồ sứ. Những người phụ nữ như vậy thường xuất hiện nhiều trong các căn biệt thự do người Đài Loan xây dựng ở vùng ngoại ô phía Nam, cơ hội để tôi gặp gỡ họ thật sự rất ít. Có lẽ duyên phận cũng chỉ là cái duyên chụp chung một tấm ảnh mà thôi. Tôi hiểu rất rõ người phụ nữ xứng với mình, chẳng qua cũng chỉ là những cô gái trong thành phố, những người chỉ cần mua được một món đồ Jessica giảm giá là đã cười rạng rỡ. Những người phụ nữ quá xinh đẹp, dù họ có để mắt đến tôi, tôi cũng sợ mình bị giảm thọ.

Một tấm, lại thêm một tấm nữa, tôi phát hiện ra vấn đề rồi. Người phụ nữ với làn da trắng như tuyết trong mắt tôi lúc nãy, sao sắc mặt lại dần tàn tạ, giống như tờ giấy lâu năm mất hết độ ẩm, khô, giòn, ngả vàng rồi xuất hiện những vết nứt từng đường một. Đầu tiên là khuôn mặt, tiếp đến là cổ, cánh tay, bàn tay, rồi sau đó bộ y phục đen như gặp phải bão cát mà phủ một lớp bụi, những đường chỉ vàng thêu trên áo cũng phai màu, tựa như cái gì nhỉ? Tôi hiểu ra rồi, tựa như những món cổ vật khai quật cần tôi phục chế, những món đầu tiên mà tôi cầm trên tay với vẻ thê lương không màu sắc.

Có phải do tôi quá lâu ngày làm việc với những cổ vật khiếm khuyết nên đã mất đi khả năng cảm nhận vẻ đẹp rồi không? Tôi tự hỏi lòng mình, tay lại không dám dừng, vẫn nhấn nút chụp. Đưa máy ảnh vào tay người phụ nữ, tôi nhìn cô ấy kỹ lưỡng, thậm chí còn nhân lúc cô ấy nói cảm ơn mà nắm tay cô ấy một cái. Sự mềm mại ấm áp chân thật đã xua tan đi nghi ngờ trong lòng tôi. Tôi nghĩ sau này mình phải chú ý kết hợp làm việc và nghỉ ngơi, nếu không, mọi thứ tốt đẹp trong mắt tôi đều sẽ biến thành cổ vật khai quật mất.

Trở về văn phòng, suốt dọc đường tôi cẩn thận nâng niu chiếc bình mai mà mình vừa phục chế xong. Rất kỳ lạ là nó không có cảm giác lạnh lẽo của đồ sứ, mà mịn màng như lụa, ẩm ướt như thể có nước mắt, đến nỗi khi giao chiếc bình mai cho bộ phận triển lãm, tôi vô cùng luyến tiếc.

Mùa xuân thật là mùa dễ khiến người ta nảy sinh phản ứng hóa học. Ban đêm thế mà lại có mộng.

Hai người phụ nữ mặc y phục đen giống hệt nhau, một người chính là cô gái tôi gặp vào buổi chiều, một người tôi không quen biết, ngoại hình của họ gần như không có gì khác biệt, điểm khác biệt duy nhất là hoa văn trên bộ y phục đen. Họ đi đến trước mặt tôi, người chị lớn tuổi hơn nói: "Cảm ơn công tử đã ban cho thiếp ân đức trả lại toàn thân. Thiếp còn một người em gái, năm xưa chúng thiếp cùng sinh ra, cùng hầu hạ tiểu thư chôn vùi dưới lòng đất. Hiện nay nơi an nghỉ của tiểu thư đã bị bọn trộm mộ phá hủy hoàn toàn, thiếp nhờ công tử mà được vẹn toàn, nhưng em gái vẫn còn lưu lạc trong đám cỏ dại ven sông Khúc Giang. Thiếp biết công tử vốn có lòng hiếu sinh, mong công tử sớm ngày tìm lại em gái giúp thiếp, trả cho nó một thân thể vẹn toàn." Cô em gái sau lưng người chị bước tới: "Công tử chiều nay đã gặp thiếp rồi, giờ thiếp thật sự không dám xuất hiện trước mặt công tử bằng chân diện mục nữa. Như lời chị gái nói, thiếp hiện tại thân thủ chia lìa, nương náu trong đám cỏ dại ven sông Khúc Giang, chị em ly tán..." Nói rồi, cô em gái nước mắt tuôn rơi như hạt ngọc, hai người cuối cùng cùng bái lạy trước giường tôi: "Ân đức của công tử, chị em tiểu nữ nhất định sẽ báo đáp." Nói xong, cả hai phất phơ rời đi.

Tôi bừng tỉnh, nhìn quanh bốn phía không khỏi ngơ ngác, toàn thân đẫm mồ hôi. Tôi tin rằng mỗi một tác phẩm nghệ thuật của tiền triều đều có linh khí, vì chúng đều là tâm huyết của người thợ thủ công chứ không phải sản xuất theo dây chuyền công nghiệp hiện đại. Vì vậy, ngay sáng sớm, tôi xin nghỉ phép đi tới ven sông Khúc Giang.

Quả nhiên trong đám cỏ dại ven sông Khúc Giang, tôi tìm thấy một chiếc bình mai thân thủ chia lìa. Thân bình màu đen hệt như chiếc tôi vừa phục chế, còn hoa văn trên thân bình, tôi đã nhận ra rồi, là phượng hoàng dẫn tường vân, chính là hoa văn trên y phục của người phụ nữ tôi gặp chiều hôm qua.

Tôi không nói nên lời, những kẻ trộm mộ đó, tôi chưa bao giờ coi chúng là một phần của nhân loại, bởi vì, nếu con người không biết yêu thương, thì chỉ có thể gọi là cầm thú.

Cẩn thận, tỉ mỉ, làm việc ngoài giờ suốt ba ngày, tôi mới phục chế xong chiếc bình mai đó, một người phụ nữ tuyệt sắc nữa lại ra đời trong tay tôi. Tôi biết. Tôi rất muốn giữ cô em gái này lại làm của riêng, thế nhưng, sau khi nhẹ nhàng hôn cô ấy một cái, tôi vẫn giao cô ấy cho bộ phận sưu tầm của bảo tàng.

Lúc tan làm, một người bạn thân chí cốt thời đại học gọi điện thoại đến muốn giới thiệu bạn gái cho tôi. Tôi nghĩ, ở tuổi 30, cũng đã đến lúc mình nên có một mái ấm rồi.

Ngày hôm sau, tại một quán cà phê trong thành phố, tôi gặp cô gái mà bạn thân giới thiệu. Khi cô ấy mở lời nói với tôi cô tên là Mai Bình, tôi biết là ai đã sắp đặt tất cả.

Mai Bình là kiểu con gái mũm mĩm, cô ấy thích ăn mì tôi nấu. Khi cô ấy chớp chớp đôi mắt với hàng mi dài nhìn tôi, tôi cảm thấy hạnh phúc đến mức muốn rơi nước mắt.