Mỗi khi tòa soạn có người tăng ca, thường nghe thấy phòng bên cạnh có tiếng bước chân khẽ khàng cùng tiếng sột soạt lật giở trang sách, đến khi kiểm tra thì lại chẳng thấy bóng người. Các biên tập viên phần nhiều đều từng gặp chuyện kỳ lạ này, trong lúc trò chuyện nhắc tới, ai nấy đều cười đùa: "Chắc là người trong sách hiện về kiểm tra lại cuộc đời mình đấy thôi."

1

Vì là cuối tuần, mới bảy giờ tối mà văn phòng đã về hết chẳng còn một ai.

Tôi lục lọi túi xách hồi lâu mới phát hiện mình không mang chìa khóa, đành phải gọi điện thoại bảo A Mai mang tới. Nghe giọng điệu thì biết cô ấy đang ở một nơi vô cùng ồn ào, bối cảnh ngập tràn tiếng người và tiếng nhạc. Tôi chợt nhớ ra, trước khi tan làm mấy cô nàng có rủ nhau cùng đi hát karaoke. Than ôi, nếu không phải có một bức thư điện tử quan trọng cần nhận, tôi cũng chẳng muốn quay lại tăng ca vào giờ này.

Từ quán hát về đến nhà xuất bản mất khoảng mười lăm phút đi xe, tôi buồn chán châm một điếu thuốc rồi thong thả đợi. Cách một cánh cửa, tôi mơ hồ nghe thấy tiếng nhạc, bất giác ngân nga theo giai điệu: "Chờ anh trở về, em muốn chờ anh trở về, cớ sao anh còn chưa tới, em đang đợi anh trở về..."

Là một bài hát cũ chăng? Quên mất là đã nghe từ lúc nào rồi. Khi cất tiếng hát theo, tôi mới nhận ra giai điệu lại mềm mại, quyến rũ đến thấu xương như thế. Thứ tình cảm cố chấp, vương vấn khôn nguôi nhường này, đến thời nay cũng đã thất truyền rồi. Người hiện đại quen gọi chuyện yêu đương là "bắt cặp", chạm nhau thì hợp, gõ nhẹ thì tan, chớp mắt đã quên nhau nơi góc bể chân trời. Nào ai chịu dây dưa dùng dằng, chờ tới đợi lui như thế. Người ấy đi rồi, ắt sẽ có người tốt hơn đến, ai lại vì ai mà phí hoài thời gian đứng hứng sương gió suốt canh thâu?

Tôi cười nhạt qua cánh cửa: "Đừng đợi nữa, người ta đã đi rồi, sẽ không quay về nữa đâu."

Lời vừa thốt ra, tôi giật mình tỉnh táo lại. Sao mình lại tự lẩm bẩm một mình thế này? Văn phòng hiện giờ đang khóa trái, bên trong làm sao có người? Mà tiếng hát kia từ đâu ra?

Thế nhưng, ban nãy rõ ràng tôi nghe thấy, còn cất giọng hát phụ họa theo nữa. Chẳng lẽ là gặp ma rồi?

Cửa thang máy vang lên một tiếng "ting", A Mai bước ra, vừa móc chìa khóa vừa cằn nhằn: "Đợi nửa ngày trời mới đến bài của em, vừa hát được nửa bài đã bị chị gọi giật về..."

"Em hát bài gì thế?" Tôi ngắt lời cô ấy.

"Bài 'Chờ anh trở về' của Bạch Quang, là bài hát cũ rồi nhưng em thích." Cô ấy khẽ ngâm nga, "Chờ anh trở về, em muốn chờ anh trở về..."

Tôi gật đầu, quả nhiên là bài này. Hóa ra mọi chuyện ban nãy chỉ là dư âm tiếng hát quấy phá bên tai, là ảo thính, ảo giác mà thôi.

A Mai mở cửa, miệng vẫn không ngừng lải nhải: "Bản thảo gì mà gấp gáp thế? Tác giả là nhân vật tầm cỡ lắm sao?"

"Là hồi ký của một vị lão thành cách mạng. Trước ngày giải phóng cụ là phóng viên tòa soạn, xem như cũng là tiền bối nửa phần trong nghề." Tôi mở hòm thư trên máy tính, chuyển tiếp thư cho A Mai, "Mau in ra đi, chị phải đọc xong trước thứ Hai để còn trả lời tác giả."

"Oa, hai mươi vạn chữ cơ đấy, in ra bét nhất cũng mất nửa tiếng chứ chẳng chơi?"

"Người già ngày tháng chẳng còn nhiều, quen tranh thủ từng giây từng phút rồi, yêu cầu có khắt khe một chút cũng là lẽ thường tình."

Tôi lập tức hồi âm thư ngay, giải thích rằng bản thảo đã nhận được, sau khi đọc xong sẽ gọi điện xin thỉnh giáo các thứ. Vừa bấm nút gửi, bỗng một cơn gió thổi tới, xấp bản thảo mới in được một nửa bay tứ tán khắp nơi. Tôi và A Mai vội vàng vừa nhặt giấy vừa tranh nhau đóng cửa sổ, A Mai bỗng hét lên kinh hãi: "Cửa chính lẫn cửa sổ đều đâu có mở, gió ở đâu ra thế này?"

Tiếng thét của cô ấy khiến tôi cũng lạnh toát sống lưng, quỳ rạp dưới đất suýt nữa không đứng dậy nổi. Máy in cứ tự động "cạch cạch" nhả ra những trang giấy đã in xong, rồi từng trang giấy ấy lại tự bay lên rào rào dù không hề có gió, lượn lờ giữa không trung rồi khẽ khàng rơi xuống đất. Dáng vẻ ấy hệt như có một người đang đứng trước máy in, đọc từng trang bản thảo rồi tiện tay vứt bỏ vậy.

Nhìn sang A Mai, cô ấy tựa vào bậu cửa sổ, cả người mềm nhũn, mặt cắt không còn giọt máu, chỉ biết trừng trừng nhìn những trang giấy đang bay múa mà ngây người. Cuối cùng, một tiếng "cạch" vang lên, máy in hoàn thành nhiệm vụ, những trang bản thảo kia cũng rơi rụng xuống đất, không còn bay loạn xạ nữa. Tôi như vừa bừng tỉnh sau cơn mê, hoảng hốt gom hết tất cả giấy tờ rơi vãi nhét vào trong túi, kéo A Mai bỏ chạy.

Bước ra khỏi tòa nhà, trên đường người qua kẻ lại tấp nập, hơi nóng hầm hập phả vào mặt, tôi và A Mai mới dần hoàn hồn. Nhớ lại cảnh tượng ban nãy, cả hai đều cảm thấy không thể tin nổi.

A Mai vỗ ngực nói: "Chút nữa đi hát karaoke, kể cho mọi người nghe, chắc chắn chẳng ai tin đâu."

"Vậy thì đừng nói." Tâm trạng tôi có chút trĩu nặng, "Chị không đi nữa đâu, phải tranh thủ về nhà đọc bản thảo."

Sự việc này diễn ra quá đỗi đột ngột, khiến tôi nảy sinh lòng hiếu kỳ mãnh liệt với tập bản thảo, trực giác mách bảo nó nhất định là câu trả lời cho chuyện văn phòng bị ma ám.

2

Tôi thức trắng đêm chong đèn đọc sách.

Lời văn trong bản thảo rất mộc mạc, kể chuyện thẳng thắn rõ ràng, không mắc phải tệ nạn cố ra vẻ huyền bí, phóng đại để lấy nước mắt người đọc như những cuốn hồi ký thông thường. Những miêu tả về tình hình ngành báo chí nước ta vào những năm bốn mươi, năm mươi vô cùng tỉ mỉ, tôi tin rằng tập sách có giá trị nghiên cứu rất cao. Thế nhưng điều khiến tôi hứng thú nhất lại là một câu chuyện truyền kỳ được lồng ghép giữa các dòng chữ...

Ông lão họ Trương, thời trẻ từng dùng hóa danh Trương Vũ, viết rất nhiều bài văn tiến bộ tuyên truyền cách mạng. Trong xưởng in nơi ông làm báo có một mật thất. Xưởng in loại báo lưu hành thông thường, còn mật thất thì in các ấn phẩm tiến bộ và truyền đơn cách mạng, mà một lối ra khác của mật thất lại nằm ngay trong khuê phòng của con gái một yếu viên Quốc dân đảng. Không ai biết mật thất này ban đầu do ai xây dựng, lối ra kia cũng bị niêm phong nhiều năm, không một ai hay biết. Mãi cho đến năm nọ, chuyện ở xưởng in bị bại lộ, mấy thanh niên cách mạng không kịp tẩu thoát đành phải trốn vào mật thất, rồi tình cờ đụng độ thế nào lại tìm ra lối thoát bí mật đó, xông thẳng vào khuê phòng của tiểu thư.

Về chi tiết mối quan hệ giữa Trương Vũ và vị tiểu thư kia, trong bài viết không nói tỉ mỉ, chỉ hời hợt nhắc qua một câu "Nguyễn tiểu thư cũng là người đồng tình với cách mạng", coi như là một lời bình phẩm cho đoạn tình cảm này, cũng là ghi nhận một công lao cho nàng. Nói cho cùng, rốt cuộc vẫn là lối mòn "anh hùng gặp nạn, giai nhân tương cứu" trong các vở hý kịch xưa.

Thế nhưng đoạn sau thì sao?

Tác giả không xem đoạn dĩ vãng này là trọng tâm để miêu tả cặn kẽ, nhưng chính vì thế, mối tình thoắt ẩn thoắt hiện như dấu vết giấu kín kia lại có sức cám dỗ khiến tôi muốn ngừng mà không ngừng được. Tôi vội vã lật bản thảo đến tận trang cuối cùng, tuyệt nhiên không thấy nhắc lại một chữ nào về Nguyễn tiểu thư nữa. Điều tai hại nhất là, tôi phát hiện mấy chục trang ở giữa bản thảo đều bị lỗi mã ký tự. Sao lại như thế được? Lẽ nào đáp án lại nằm trúng mấy chục trang bị mất kia?

Tôi khép tập bản thảo lại, lòng vẫn chưa thỏa mãn, tựa như có một bàn tay vô hình không ngừng vẫy gọi tôi đến nhìn thấu hạt nhân bí mật ấy.

Nhìn ra ngoài cửa sổ, trời đã sáng rõ. Thôi được rồi, quay lại văn phòng in lại tài liệu một lần nữa vậy.

3

Khi gọi điện cho A Mai, giọng tôi có chút run rẩy.

"Hôm qua em có đụng vào máy tính của chị không?"

"Đương nhiên là không rồi." A Mai rất đỗi kinh ngạc, "Em chỉ lo in thôi mà, là chị gửi file cho em đấy chứ."

"Bản thảo biến mất rồi."

"Chị kiểm tra hòm thư chưa?" A Mai nhắc nhở, "Hôm qua chị đâu có xóa thư chứ? Cả chiếc máy tính kết nối với máy in kia chắc cũng có lưu bản sao mà."

"Chị kiểm tra hết rồi. Không có. Mọi dữ liệu liên quan đều bị xóa sạch sành sanh."

Khi nói câu này, tôi không biết mình muốn hét lên hay muốn khóc hơn. Cái lỗi làm mất tài liệu, tôi chỉ phạm phải đúng một lần hồi còn làm biên tập viên thực tập, từ đó về sau tôi luôn ghi nhớ kỹ trong lòng là mọi bản thảo đều phải sao lưu ít nhất ba bản. Một lỗi sơ đẳng như làm mất bản thảo quan trọng, mà lại do một biên tập viên cao cấp gây ra, truyền ra ngoài chắc chắn sẽ biến thành trò cười cho thiên hạ.

A Mai hiểu rất rõ sự nghiêm trọng trong đó, lập tức thề thốt: "Chị yên tâm, em tuyệt đối không nói chuyện này ra ngoài đâu. Hay là chị mau gọi điện thoại cho tác giả, nhờ ông ấy gửi lại một bản đi."

Biện pháp này đương nhiên tôi cũng đã nghĩ tới, thế nhưng, bảo tôi phải mở lời với ông thế nào đây?

"Chào Trương lão sư." Tôi đứng trước bức tường tập dượt, cố gắng hạ giọng thật nhẹ nhàng và bình thản, "Tác phẩm của bác cháu đã đọc qua rồi, rất tuyệt vời, nhưng về chuyện của Nguyễn tiểu thư bác có thể viết chi tiết hơn được không? Hoặc là bác có thể bổ sung thêm một hai vạn chữ nữa, sau đó gửi lại cho cháu được không ạ?"

Làm như vậy, liệu có thể nhận lại được file mà không khiến ông ấy nghi ngờ chăng?

Hạ quyết tâm, tôi bấm số gọi đi, vừa mới tự giới thiệu tên họ, còn chưa kịp nói ra bài thoại đã chuẩn bị sẵn thì đối phương đã nhanh miệng chặn trước: "Là cô biên tập viên đó phải không? Tốt quá rồi, tôi đang định tìm cô đây. Chuyện là thế này, máy tính của tôi bị nhiễm virus, tất cả tài liệu đều mất sạch cả rồi. May mà trước đó đã kịp gửi bản thảo cho cô. Cô có thể gửi ngược lại cho tôi một bản được không?"

4

Tôi ngã ngồi xuống ghế, hai tay ôm đầu, trong óc chỉ còn hai chữ: Xong rồi!

Ông lão đã gần tám mươi tuổi, phải mất gần mười năm công phu mới viết ra cuốn hồi ký này, giờ bản thảo lại mất trong tay tôi, cho dù ông có gắng gượng viết lại, chẳng biết những năm tháng còn lại của đời người có kịp hoàn thành hay không. Nếu như sách chưa viết xong mà người đã khuất, ông lão ắt sẽ chết không nhắm mắt, đến lúc đó, chỉ sợ làm ma ông cũng chẳng tha cho tôi.

Ma ư? Biết đâu chừng thực sự có ma. Tôi nhìn trừng trừng vào màn hình máy tính mà ngẩn ngơ: "Là mày xóa email của tao sao? Trả lại cho tao. Mày có điều kiện gì?" Nói xong tôi tự bật cười khan, giọng điệu này sao mà giống ông trùm xã hội đen trong phim đang đàm phán thế không biết? Đúng là nhiễm phim Hồng Kông quá nặng rồi!

Đúng lúc này, loa máy tính bỗng nhiên tự ý phát ra tiếng nhạc: "Chờ anh trở về, em muốn chờ anh trở về, cớ sao anh còn chưa tới, em đang đợi anh trở về..."

Tôi kinh hãi tột độ, không thể kìm nén được nữa, ôm đầu hét lên từng hồi, từng tiếng từng tiếng một cho đến khi kiệt sức ngã gục mới thôi. Trời đất ơi! Văn phòng thực sự có ma! Con ma đó đang chờ một người nào đó, một chuyện nào đó, một câu trả lời nào đó, nó đã quấn chặt lấy tôi, muốn trốn cũng không trốn nổi. Mà chuyện đó, lại có liên quan đến bản thảo.

Tôi cố gắng trấn tĩnh bản thân, ngẫm nghĩ lại, câu chuyện giữa Trương Vũ và Nguyễn tiểu thư trong bản thảo được miêu tả quá đỗi hời hợt, đầu voi đuôi chuột, rõ ràng là cố ý lảng tránh một số sự thật. Còn việc mấy chục trang bản thảo ở giữa bị lỗi mã ký tự, nhất định là có một ai đó, hay nói đúng hơn là một linh hồn nào đó bất mãn với đoạn tường thuật ấy, thế nên mới phá hủy tài liệu, không muốn để một đoạn lịch sử bị bóp méo xuất hiện công khai trên cõi đời nhằm che mắt thiên hạ. Vậy thì, nếu muốn tìm lại bản thảo, biện pháp duy nhất chính là trả lại bộ mặt vốn có của sự thật, làm cho chân tướng phơi bày ra ánh sáng, để linh hồn được an ủi.

"Cô muốn tôi đòi lại công bằng cho cô, có phải không?" Tôi khẽ hỏi chiếc máy tính.

Tiếng hát đột ngột dừng bặt, tựa như một tiếng thở dài tan biến vào không khí. Bốn phía tủ sách sừng sững, tĩnh lặng không một tiếng động. Trong số đó, ai biết được còn bao nhiêu nỗi oan khuất ngút ngàn đáy biển đang chờ được giải tỏa? Than ôi, nếu linh hồn nào nửa đêm cũng hiện về quấy rầy biên tập viên thế này, bọn tôi có mười cái mạng cũng chẳng đền nổi.

Tôi định thần lại, cầm ống nghe bấm nút gọi lại, dò hỏi: "Trương lão sư, trước khi gửi lại bản thảo cháu có một câu hỏi... Trong hồi ký của bác, mọi chi tiết đều là thật chứ ạ?"

"Sao cô lại hỏi vậy?" Giọng nói già nua kia bỗng nhiên run rẩy, tôi nghe ra được đó không phải là tức giận, mà là thảng thốt lo sợ.

Chiêu ném đá dò đường này càng khiến tôi củng cố phán đoán của mình, tôi thở dài một tiếng, hỏi tiếp: "Về đoạn thời trẻ bác trốn vào mật đạo tao ngộ Nguyễn tiểu thư, lời lẽ mập mờ không rõ ràng, đoạn trước đoạn sau có rất nhiều chi tiết mâu thuẫn. Cháu muốn xin bác bổ sung những nội dung còn thiếu sót, sau đó cháu sẽ gửi lại toàn bộ file cho bác, được không ạ?"

"Sao không trả bản thảo lại cho tôi, để tôi tự sửa chữa cho thỏa đáng?" Ông lão hết sức giảo hoạt, chẳng uổng công làm đảng viên ngầm ngần ấy năm trời.

Thế nhưng điều này càng làm tôi khẳng định trong lòng ông có ma, càng thêm kiên quyết: "Chính vì trong bản thảo có rất nhiều sai sót, nếu cháu gửi lại cho bác thì vẫn sẽ làm sai lệch ký ức của bác thôi. Chi bằng nhân lúc bác làm mất bản gốc, hãy nhớ lại từ đầu rồi viết ra lần nữa, có khi lại chân thực hơn, mà cũng không bị bản gốc trói buộc."

Bản thân tôi cũng biết những lời này có phần mang tính uy hiếp... Nếu ông không bổ sung những phần cố tình làm sai lệch hoặc bỏ sót trong hồi ký, tôi sẽ không trả lại bản gốc cho ông. Hai mươi vạn chữ là tâm huyết nửa đời người của ông, sợ gì ông không chịu khuất phục?

5

Sáng thứ Hai đi làm, A Mai lén hỏi tôi: "Chuyện bản thảo thế nào rồi? Tác giả gửi lại file cho chị chưa?"

"Chưa. Nhưng mà bác ấy nhất định sẽ gửi." Tôi trả lời đầy vẻ nắm chắc phần thắng, đồng thời mở hòm thư kiểm tra thư mới.

Ủa, có một bức thư gửi từ cụ Trương Vũ, ông ấy đã tìm lại được ký ức đã đánh mất rồi, nhanh thế ư?

Tôi lập tức mở file ra, trước tiên sao lưu thành bảy tám bản, chẳng kịp đợi in ấn mà háo hức đọc trực tiếp trên màn hình...

Thì ra, Trương Vũ và Nguyễn tiểu thư vừa gặp đã trúng tiếng sét ái tình, hơn nữa còn trao nhau lời thề hẹn trăm năm. Về sau Trương Vũ ra tiền tuyến chiến đấu, trước lúc lên đường thề non hẹn biển, dặn dò đối phương nhất định phải đợi mình trở về để cùng kết tóc se duyên. Không lâu sau, quân Quốc dân đảng rút sang Đài Loan, Trương Vũ ngỡ rằng Nguyễn tiểu thư cũng nhất định đã theo cha rời đi rồi, bèn nghe theo sự sắp đặt của tổ chức mà cưới một nữ chiến sĩ văn công làm vợ, lập nên một gia đình cách mạng.

Thế nhưng sau ngày giải phóng mới biết, vị Nguyễn tiểu thư kia lại vô cùng si tình, nàng không theo cha sang Đài Loan mà nửa đường trốn ra ngoài một mình, thay tên đổi họ, một mực khổ sở chờ đợi Trương Vũ quay về.

Đến khi Trương Vũ biết được tất cả những điều này thì đã là thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", địa điểm trùng phùng lại là tại buổi đấu tố Nguyễn tiểu thư. Lúc này Trương Vũ thân mình còn lo chưa xong, sợ bị liên lụy nên chỉ biết cúi gằm mặt giữa đám đông, buổi đấu tố còn chưa kết thúc đã viện cớ bỏ đi, chẳng bao lâu sau thì tự xin chuyển công tác đi thật xa. Đến khi "Cách mạng Văn hóa" kết thúc, ông quay về tìm nàng thì hương tàn ngọc nát, nàng đã qua đời trong cô độc quạnh quẽ.

Trong bài viết, Trương Vũ giãi bày: "Tôi từ nhỏ đã đi theo cách mạng, một đời này chưa từng làm điều gì có lỗi với ai, điều duy nhất hổ thẹn và cắn rứt, chỉ có chuyện này, và con người này..."

Nước mắt tôi lăn dài, không biết nên thương cảm cho Trương Vũ hơn, hay là cho vị Nguyễn tiểu thư kia hơn.

Nguyễn tiểu thư một mảnh tình si, nửa đời phiêu bạt, sau khi chết vẫn không thay đổi sơ tâm thuở nào, khổ sở đòi hỏi Trương Vũ một câu trả lời, một lời thổ lộ. Tiết hạnh sắt son đã thất truyền ở cõi đời này khiến tôi không khỏi nghiêm mình kính phục. Thế nhưng Trương Vũ, ông là người chính trực, tấm lòng quang minh lỗi lạc, cả đời chỉ làm sai duy nhất chuyện này, nhưng cả đời lại bị nỗi day dứt và ân hận bủa vây. Ông khao khát viết một cuốn hồi ký để kỷ niệm cuộc đời mình, nhưng lại ngập ngừng ấp úng, không nỡ phơi bày nỗi khổ tâm sâu kín nhất trong lòng vào lời tự bạch. Trong thâm tâm ông đã chôn giấu biết bao mâu thuẫn cùng gánh nặng, cả một đời ông, nào đã từng có được nửa ngày thanh thản, vui tươi?

Nàng không đợi được ngày ông trở về. Ông cũng không đợi được ngày nàng tha thứ. Giữa hai người họ, rốt cuộc ai mới là người bất hạnh hơn?

Tôi lau khô nước mắt, kết nối máy in, đang định nhập dữ liệu vào thì bỗng nhiên phát hiện tập tài liệu vốn đã bị mất trong cơ sở dữ liệu thế mà lại tự động phục hồi. Phải rồi, cuối cùng tôi đã trả lại cho nàng một sự công bằng, và nàng cũng chịu trả lại tài liệu cho tôi.

Tôi thở phào một hơi dài nhẹ nhõm, nhấc điện thoại lên định báo cho Trương tiên sinh rằng tôi sẽ gửi trả tài liệu ngay, bảo ông nhận thư.

Thế nhưng ngay lúc này, tôi chợt nghe thấy A Mai ở bên cạnh thét lên thất thanh: "Trời ơi, bản thảo này của em hôm qua vẫn còn bình thường mà, sao tự dưng lại biến thành lỗi mã ký tự thế này?"