LOÀI pushmi-pullyu nay đã tuyệt chủng. Nghĩa là, chúng không còn tồn tại trên đời nữa. Nhưng từ rất lâu về trước, khi bác sĩ Dolittle còn sống, vẫn còn vài con sinh sống trong những khu rừng rậm sâu thẳm nhất của châu Phi; và ngay cả vào thời đó, chúng cũng vô cùng, vô cùng hiếm. Chúng không có đuôi, mà thay vào đó là một cái đầu ở mỗi đầu thân mình, với những chiếc sừng nhọn mọc trên mỗi chiếc đầu. Chúng rất nhút nhát và cực kỳ khó bắt. Người da đen thường bắt phần lớn các loài thú bằng cách lẻn đến từ phía sau khi chúng không để ý. Nhưng bạn không thể làm thế với con pushmi-pullyu—bởi vì dù bạn có tiến lại gần nó từ hướng nào đi chăng nữa, nó cũng luôn quay mặt về phía bạn. Hơn thế nữa, chỉ có một nửa cơ thể của nó ngủ vào một thời điểm. Cái đầu còn lại lúc nào cũng thức—và canh chừng. Đây là lý do tại sao chúng chưa từng bị bắt và chưa bao giờ xuất hiện trong các sở thú. Mặc dù nhiều thợ săn vĩ đại nhất và những người quản lý thú nuôi cởi mở, tài giỏi nhất đã dành nhiều năm trời lùng sục khắp các khu rừng rậm trong mọi điều kiện thời tiết để tìm kiếm pushmi-pullyu, nhưng chưa từng có một con nào bị bắt được. Ngay cả vào thời đó, từ nhiều năm trước, nó đã là loài động vật duy nhất trên thế giới có hai đầu.

Thế là, bầy khỉ bắt đầu tỏa đi tìm kiếm loài thú này khắp khu rừng. Và sau khi đi được một quãng đường dài kha khá, một con trong số đó đã tìm thấy những vết chân kỳ lạ gần bờ sông; và chúng biết rằng một con pushmi-pullyu chắc chắn đang ở rất gần nơi đó.

Rồi chúng đi dọc theo bờ sông một đoạn ngắn và trông thấy một khoảng cỏ cao và rậm rạp; và chúng đoán rằng nó đang trốn ở trong đó.

Thế là tất cả nắm tay nhau tạo thành một vòng tròn lớn quanh bãi cỏ cao. Con pushmi-pullyu nghe tiếng chúng tới; và nó cố hết sức để phá vỡ vòng vây của bầy khỉ. Nhưng nó không tài nào làm được. Khi thấy việc tìm cách trốn thoát là vô ích, nó bèn ngồi xuống và chờ xem chúng muốn gì.

Chúng hỏi xem nó có muốn đi cùng bác sĩ Dolittle và được đem ra trưng bày ở Xứ sở Người da trắng hay không.

Nhưng nó lắc mạnh cả hai cái đầu và đáp, “Nhất quyết là không!”

Chúng giải thích cho nó hiểu rằng nó sẽ không bị nhốt trong chuồng thú mà chỉ bị ngắm nhìn mà thôi. Chúng nói với nó rằng Bác sĩ là một người vô cùng tốt bụng nhưng lại chẳng có chút tiền tài nào; và mọi người sẽ trả tiền để được ngắm một con thú hai đầu, nhờ đó Bác sĩ sẽ trở nên giàu có và có thể trả tiền thuê chiếc thuyền mà ông đã mượn để đến châu Phi.

Nhưng nó đáp lại, “Không. Các cậu biết tôi nhút nhát thế nào rồi đấy—tôi ghét bị người ta dòm ngó.” Và nó suýt bật khóc.

Thế rồi trong suốt ba ngày trời, chúng hết lời thuyết phục nó.

Và vào cuối ngày thứ ba, nó bảo rằng nó sẽ đi cùng chúng để tận mắt xem Bác sĩ là người thế nào đã.

Thế là bầy khỉ lên đường quay về cùng con pushmi-pullyu. Và khi chúng đến ngôi nhà cỏ nhỏ của Bác sĩ, chúng liền gõ cửa.

Cô vịt, lúc bấy giờ đang bận rộn thu xếp hành lý vào rương, lên tiếng, “Vào đi!”

Và Chee-Chee đầy kiêu hãnh dẫn con vật bước vào trong rồi trình diện nó với Bác sĩ.

“Thứ quái gì thế này?” John Dolittle kinh ngạc hỏi, đăm đăm nhìn sinh vật kỳ lạ.

“Chúa tôi cứu con!” cô vịt thốt lên. “Làm sao mà nó quyết định được điều gì nhỉ?”

“Trông nó chẳng có vẻ gì là có lý trí cả,” chú chó Jip nhận xét.

“Thưa Bác sĩ,” Chee-Chee nói, “đây chính là pushmi-pullyu—loài thú hiếm nhất trong các khu rừng rậm châu Phi, con quái thú hai đầu duy nhất trên thế giới! Hãy mang nó theo bên mình và ngài sẽ phất lên thôi. Mọi người sẽ sẵn sàng trả bất kỳ số tiền nào để được ngắm nó.”

“Nhưng ta chẳng muốn tiền bạc gì cả,” Bác sĩ đáp.

“Có chứ, ngài cần chứ,” cô vịt Dab-Dab cãi. “Ngài không nhớ chúng ta đã phải tằn tiện, chắt bóp thế nào để trả tiền thịt ở Puddleby sao? Và làm thế nào ngài có thể mua cho người thủy thủ chiếc thuyền mới mà ngài đã hứa—nếu chúng ta không có tiền để mua nó?”

“‘Chúa tôi cứu con!’ cô vịt thốt lên. ‘Làm sao mà nó quyết định được điều gì nhỉ?’”

“Ta định tự làm cho anh ta một chiếc,” Bác sĩ nói.

“Ồ, xin ngài hãy thực tế lại đi!” Dab-Dab kêu lên. “Ngài sẽ kiếm đâu ra từng ấy gỗ và đinh để đóng thuyền chứ?—Và vả lại, chúng ta sẽ sống bằng gì đây? Lúc quay về chúng ta sẽ còn nghèo túng hơn trước bội phần. Chee-Chee nói hoàn toàn đúng đấy: hãy mang theo sinh vật kỳ cục này đi, xin ngài đấy!”

“Ừm, có lẽ những điều cô nói cũng có lý,” Bác sĩ lẩm bẩm. “Nó đúng là sẽ trở thành một thứ thú cưng mới lạ và thú vị đấy. Nhưng mà—ừ thì, cái-con-mà-cô-gọi-tên có thực sự muốn đi ra nước ngoài không?”

“Vâng, tôi sẽ đi,” con pushmi-pullyu lên tiếng, bởi nó nhận ra ngay qua nét mặt của Bác sĩ rằng ông là một người đáng tin cậy. “Ngài đã đối xử rất tốt với các loài động vật ở đây—và bầy khỉ nói với tôi rằng tôi là sự lựa chọn duy nhất phù hợp. Nhưng ngài phải hứa với tôi rằng nếu tôi không thích Xứ sở Người da trắng, ngài phải đưa tôi trở về.”

“À, dĩ nhiên rồi—tất nhiên, tất nhiên chứ,” Bác sĩ nói. “Xin lỗi, có phải anh có họ hàng với loài Hươu Nai phải không?”

“Vâng,” con pushmi-pullyu đáp,—“với loài Linh dương Abyssinia và Sơn dương Chamois châu Á—tính đằng họ ngoại. Cụ cố nội bên nội của tôi chính là con Kỳ lân cuối cùng sót lại trên đời.”

“Thật vô cùng thú vị!” Bác sĩ lẩm bẩm; rồi ông rút một cuốn sách từ trong chiếc rương mà Dab-Dab đang đóng gói và bắt đầu lật giở từng trang. “Để xem Buffon có nói gì không—”

“Tôi để ý thấy,” cô vịt lên tiếng, “anh chỉ nói chuyện bằng một cái miệng thôi. Cái đầu kia không biết nói chuyện hay sao?”

“Ồ, có chứ,” con pushmi-pullyu trả lời. “Nhưng tôi để dành cái miệng kia để ăn—là chính. Bằng cách đó tôi có thể vừa nói chuyện trong lúc ăn mà vẫn không bị coi là bất lịch sự. Dòng họ chúng tôi xưa nay vẫn luôn vô cùng thanh lịch.”

Khi việc thu xếp hành lý đã hoàn tất và mọi thứ sẵn sàng lên đường, bầy khỉ bèn tổ chức một buổi tiệc lớn thết đãi Bác sĩ, và toàn bộ muôn thú trong rừng đều tề tựu đông đủ. Chúng có dứa, xoài, mật ong cùng đủ thứ món ăn thức uống ngon lành khác.

Sau khi mọi người đã ăn uống xong xuôi, Bác sĩ đứng dậy và phát biểu:

“Các bạn thân mến: Ta không giỏi ăn nói những lời dài dòng sau bữa ăn như một số người; và ta vừa thưởng thức rất nhiều trái cây cùng mật ong. Nhưng ta muốn nói với các bạn rằng ta vô cùng buồn lòng khi phải rời xa đất nước tươi đẹp của các bạn. Vì ta có những việc phải làm ở Xứ sở Người da trắng, nên ta buộc phải đi. Sau khi ta đi rồi, hãy ghi nhớ không bao giờ để ruồi đậu lên thức ăn trước khi ăn; và đừng ngủ trên mặt đất khi mùa mưa tới. Ta—ừm—ừm—ta hy vọng tất cả các bạn sẽ mãi mãi sống hạnh phúc.”

Khi Bác sĩ ngừng lời và ngồi xuống, tất cả bầy khỉ liền vỗ tay vang dội hồi lâu và bảo nhau rằng, “Hãy mãi ghi khắc trong tâm trí giống loài ta rằng ngài đã ngồi và ăn uống cùng chúng ta, ngay tại đây, dưới tán cây này. Bởi ngài chắc chắn là Vị Khách vĩ đại nhất trong các vị vĩ nhân!”

Và Chúa sơn lâm - Đại Khỉ đột, với sức mạnh của bảy con ngựa ở hai cánh tay đầy lông lá, đã lăn một tảng đá lớn đến đặt ngay đầu bàn tiệc và tuyên bố:

“Tảng đá này sẽ đời đời đánh dấu nơi chốn này.”

Và cho đến tận ngày nay, giữa chốn thâm sơn cùng cốc, tảng đá ấy vẫn còn nằm đó. Và những bà mẹ khỉ, khi dẫn gia đình đi qua khu rừng, vẫn cúi chỉ xuống tảng đá từ trên cành cây và thì thầm với lũ con thơ, “Suỵt! Kìa con—nhìn kìa—nơi Người Đàn Ông Trắng Tốt Bụng đã ngồi ăn uống cùng chúng ta vào Năm Bệnh Dịch Lớn đấy!”

Rồi, khi bữa tiệc tàn, Bác sĩ cùng bầy thú cưng bắt đầu lên đường quay trở lại bờ biển. Và tất cả bầy khỉ đều đi theo tiễn chân ông ra tận rìa biên giới vùng đất của chúng, mang vác giúp rương hòm và hành lý của ông.