Bách Gia Chư Tử

Lượt đọc: 226 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
6. CÁC PHO SÁCH CỦA NHO GIA ĐÃ BỊ THẤT LẠC

❊ ❊ ❊

Sách Hán Chí trích lục các sách của Nho gia được 53 nhà, nhưng cho đến ngày nay đã bị mất đến 42 nhà, như thế số bị mất mát kể ra cũng quá nhiều. Sau đây xin kể những loại sách đã bị mất:

 Tất Điêu Tử

12 thiên, sách Hán Chí chú: đây là hậu duệ của Tất Điêu Khải đệ tử của Khổng Tử.

Sách Hàn Phi, thiên Hiển học có viết: "Phái của Tất Điêu Khải, trong số đệ tử của Khổng Tử, đã lập riêng một phái cho mình".

 Mật Tử

16 thiên, sách Hán Chí chú: tên Bất Tề, tự Tử Tiện đệ tử Khổng Tử. Trong Chiến Quốc sách ghi là Phục Tử.

 Cảnh Tử

3 thiên, theo thuyết của Mật Tử, dường như là đệ tử của ông nầy.

 Thế Tử

21 thiên, sách Hán Chí chú: tên Thạc, người nước Trần, đệ tử của 70 tử [đệ tử lớp sau của Khổng Tử] nhưng không biết là đệ tử của ai.

Sách Luân Hoành, thiên Bổn tánh có viết: "Người nhà Châu, Thế Thạc cho rằng, nhơn tánh có thiện, có ác, nên cái tánh thiện của người mà được nuôi dưỡng thì thiện nhiều, khuyến khích tánh ác và nuôi dưỡng thêm thì ác nhiều. Như thế thì tánh có tốt xấu, thiện ác, chỉ tại cách nuôi dưỡng mà thôi, vì thế Thế Tử viết Dưỡng thơ 1 thiên. Dưỡng thơ tức là 1 thiên trong sách Thế Tử.

 Ngụy Văn Hầu

6 thiên, Sử ký chép Ngụy Văn Hầu thọ nghiệp với Tử Hạ, như thế là đệ tử lớp hai của Khổng Tử.

 Lý Khắc

7 thiên, sách Hán Chí có lời chú: Làm tướng cho Ngụy Văn Hầu, đệ tử của Tử Hạ. Nhưng "Kinh điển thích văn tự lục" lại viết: Tử Hạ truyền kinh Thi cho Tăng Thân, Tăng Thân lại truyền cho Lý Khắc, người nước Ngụy. Như thế thì Lý Khắc là đệ tử lớp 3 của Khổng Tử.

 Công Tôn Ni Tử

28 thiên, Hán Chí chú: Đệ tử của Thất thập Tử, tức là đệ tử lớp thứ hai của Khổng Tử.

 Vu Tử

18 thiên, sách Hán Chí chú: Tên Anh, người nước Tề, hậu học của Thất thập Tử.

— Nội Nghiệp

15 thiên, sách Hán Chí chú: Không biết ai đã viết quyển sách ấy. Vương Ứng Lân nói: Quản Tử có thiên Nội nghiệp có lẽ quyển sách nầy cũng đồng loại... Sách Quản Tử do người đời sau gom góp chép ra. Có lẽ thiên Nội nghiệp ở quyển nầy.

 Châu Sử, Lục Thao

6 thiên, Hán Chí chú: Giữa thời Tương Vương, Huệ Vương, hay cũng có thể vào thời Hiển Vương... dường như Khổng Tử có đến gặp.

Lời chú của họ Nhan: Tức là quyển Lục Thao, bàn về việc chinh phục thiên hạ và việc quân sự.

Trang Tử, trong thiên Tắc dương có viết: "Trọng Ni đến gặp Thái sử Lục Thao". Lục Thao tức là người viết quyển sách nầy.

 Châu Chánh

6 thiên, chép pháp đệ và chánh giáo dưới thời nhà Châu.

 Châu Pháp

9 thiên, noi theo phép tắc của trời mà lập chức quan.

Hai quyển sách trên, dường như nội dung ghi chép chánh pháp và quan chế dưới thời nhà Châu.

 Hà Gian Châu Chế

18 thiên, dường như của Hà Gian Hiến Vương chép.

 Lan Ngôn

11 thiên, Hán Chí chú: Không biết do ai viết, trình bày pháp độ của nhơn quân.

 Công Nghi

4 thiên, không biết do ai viết, luận về việc công đức.

 Ninh Việt

1 thiên, người đất Trung Mâu, làm thầy Châu Uy Vương.

 Vương Tôn Tử

1 thiên, cũng gọi là Xảo Tâm. Vương Tôn là họ, không biết tên gì. Xảo Tâm là tên quyển sách.

 Công Tôn Cố

1 thiên, gồm 18 chương, Tề Mẫn Vương mất nước, hỏi ông, ông liền thuật những chuyện cổ kim thành bại. Có thuyết cho ông là nhóm của Hàn Phi.

 Lý Thị Xuân Thu

2 thiên, đồng loại với Lã Thị Xuân Thu. Có lẽ là người thời Chiến Quốc, cuối thời Chiến Quốc, Chư Tử viết sách thường đặt tên Xuân Thu.

 Dương Tử

4 thiên, 100 chương, một Bác sĩ cũ của nhà Tần.

 Đổng Tử

1 thiên, tên Vô Tâm có lần vấn nạn Mặc Tử, có thuyết cho rằng là người thời Lục Quốc. Sách Tùy Chí có chép: Đổng Vô Tâm người phái Nho gia, gặp Truyền Tử người phái Mặc gia. Như thế là Đổng Tử vấn nạn Truyền Tử chớ không phải Mặc Tử.

 Hầu Tử

1 thiên, có thuyết nói là "Người hiền thời Lục Quốc".

 Từ Tử

42 thiên, người nước Tống, đất Ngoại Hoàng. Sử ký Ngụy Thế gia có chép: Huệ Vương sai thái tử Thân với Bàng Quyên kéo quân đi, đến Ngoại Hoàng.

Từ Tử ở Ngoại Hoàng nói:

 - Thần có thuật "bách chiến, bách thắng" v.v...

 Lỗ Trọng Liên Tử

14 thiên Chiến Quốc sách, Xuân Thu chánh nghĩa, Sử ký chánh nghĩa v.v... đều có dẫn lời trong sách nầy.

 Bình Nguyên Quân

7 thiên, tên là Châu Kiến.

 Ngu Thị Xuân Thu

15 thiên, tên Ngu Khanh

 Cao Tổ Truyện

13 thiên, Cao Tổ và đại thần thuật lại những lời xưa và chép lại những tờ chiếu, sách. Sách Tùy Chí chép: có quyển Hán Cao Tổ thủ chiếu...

 Lưu Kỉnh

3 thiên, Lưu Kỉnh họ Lục nhưng được tứ tánh Lưu [họ vua ban]. Sách Bổn truyện chép: Lưu Kỉnh thuyết với Cao Đế 3 việc: 1 đóng đô ở Quan Trung, 2 hòa thân với Hung Nô, 3 dời dân vào Quan Trung. Có lẽ đây là 3 điểm trong 3 thiên sách ấy chăng?

 Hiếu Văn Truyện

11 thiên, chuyện của Văn Đế và các chiếu, sắc.

 Giả Sơn

8 thiên.

 Thái Thường, Liêu Hầu Khổng Tàng

10 thiên, Khổng Tàng từ chức Ngự sử đại phu, xin làm Thái thường, được Võ Đế dùng. Liêu Hầu là được noi theo chức tước của cha.

 Hà Gian Hiến Vương, đối thượng hạ tam cung

Tam cung là minh đường, tị cung, linh đài [tức 3 loại trường thời xưa]

 Đổng Trọng Thư

123 thiên.

Sách Tùy Chí và Đường Chí có ghi sách Xuân thu phồn lộ của Đổng Trọng Thư 17 quyển, nhưng không phải là trọn quyển sách kể trên, vì Bổn truyện có viết: "Đổng Trọng Thư trước tác loại làm sáng tỏ ý kinh, thuật, và những bài sớ, những điều dạy v.v..."

 Nghê Khoan

9 thiên, chuyên về lịch, ngày tháng.

 Công Tôn Hoằng

10 thiên, trong sách Bổn truyện chép thiên Đối sách và bức thơ dâng lên Võ Đế, sách Nghệ văn loại tự dẫn bài: "Đáp Đông phương Sóc thơ", sách Ngự Lãm cũng thường dẫn lại lời của ông. Tất cả đều thuộc trong 10 thiên sách của ông.

 Chung Quân

8 thiên, sách Bổn truyện và sách của Nghiêm Khả Quân có dẫn trong mấy thiên sách nầy.

 Ngô Khâu Thọ Vương

6 thiên, sách Bổn truyện và Nghệ văn loại tự có dẫn trong mấy thiên nầy.

 Ngu Khâu Thuyết

1 thiên, sách Hán Chí chú: "Vấn nạn Tuân Khanh". Chữ "Ngu "đồng với chữ "Ngộ". Đây là quyển Tạp thuyết của Thọ Vương.

 Trang Trợ

4 thiên, cũng gọi là Nghiêm Trợ.

 Thần Chương

4 thiên.

 Câu Thuẩn

8 thiên, Câu Thuẩn là chức quan dưới thời nhà Hán. Viết về việc làm và lời nói dưới thời Tuyên Đế.

 Nho Gia Ngôn

18 thiên. Không biết tác giả là ai. Nghi là sách góp lượm lặt các thiên tản mác của Nho gia.

*

Trở lên là 42 quyển sách, mà Hán Chí có ghi là của phái Nho gia đã bị mất, còn lại 9 Môn phái khác, ở phần sau, thì số sách bị mất lại càng nhiều hơn, số còn lại chẳng có bao nhiêu.

Dưới thời Tây Hán, sách của Nho gia được viết ra thành từng tập 1 thiên, như các sách của Khổng Tàng, Ngô Khâu, Thọ Vương ... đó là triệu chứng suy vi của Chư Tử dưới thời Tây Hán.

Sưu tầm: Huy Tran
Nguồn: Việt Nam Thư Quan
Được bạn: Ct.Ly đưa lên
vào ngày: 12 tháng 8 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.