Một buổi tối, sau một lần lang thang nhiều ngày, Zenon trở về nhà trong bộ dạng hốc hác gầy rộc, từ xa anh thấy ngôi nhà sáng rực đến mức tưởng là lại có đám cháy nữa. Trên lối vào nhà, đoàn xe ngựa cồng kềnh đứng chiếm hết đường đi. Đến lúc đó anh mới nhớ ra rằng Henri-Juste đã ước vọng và thương lượng từ nhiều tuần nay để được đón tiếp hoàng gia.

Hiệp định hoà bình Cambrai vừa được ký kết. Người ta gọi đó là Hiệp định Hòa bình của các Bà, vì nhiệm vụ khó khăn ấy được hai Hoàng hậu[1] gánh vác, khép lại những vết thương của thế kỷ. Linh mục phụ tá Bartholommé Campanus đã ví họ trong những bài diễn thuyết của mình như những nữ thánh. Hoàng Thái hậu nước Pháp, lúc đầu vẫn lo lắng vì các vì sao còn ở vị trí bất lợi, sau cùng cũng đã rời khỏi Cambrai trở về Louvre. Còn Hoàng hậu nhiếp chính xứ Hà Lan đang trên đường về Malines, đêm nay dừng lại nhà nghỉ của Ông Chủ kho bạc lớn của Flandre, và Henri-Juste đã lo mời những người có danh vọng trong vùng, lùng mua khắp nơi nào sáp nào đồ ăn hiếm, mời dàn nhạc công của Giám mục Tournai, và chuẩn bị một trò giải trí theo kiểu cổ đại trong đó những vị thần đồng nội mặc gấm vóc và những nữ thần sông núi trong áo xoa xanh dâng lên Lệnh Bà Marguerite một bữa ăn nhẹ, bánh, kem hạnh và mứt quả.

Zénon lưỡng lự không muốn bước vào phòng, sợ rằng bộ quần áo đã cũ, lấm bụi đường và mùi mồ hôi trên cơ thể chưa tắm rửa sẽ không cho anh cơ may được những người quyền thế nhất thế giới này để mắt tới; lần đầu tiên trong đời với anh những lời nịnh hót và những mánh khoé là một nghệ thuật giúp con người ta thăng tiến, và trở thành thư ký riêng hay gia sư của hoàng tử vẫn hơn là làm một thông thái rởm ở trường hay thợ cạo ở làng. Rồi thói kiêu hãnh tuổi hai mươi đã chiến thắng, vả lại anh vẫn tin rằng sự may mắn của mỗi người phụ thuộc vào bản thân anh ta và vào sự may rủi mà các vì sao trao tặng. Anh bước vào ngồi trên lò sưởi trang trí bằng những chùm lá kết, và nhìn quanh ngắm nghía chư thần Olympe trần gian.

Đàn nữ thần sông núi và thần đồng nội trong trang phục kiểu cổ là con cháu mấy chủ trại giàu có và quý tộc thôn quê, Ông chủ lớn để mặc cho họ tự tiện trong nhà mình. Dưới tóc giả và lớp phấn, Zénon nhận ra những sợi tóc vàng cứng đanh với những đôi mắt xanh, và dưới tà váy xẻ hoặc vén lên là những đôi chân hơi nặng nề của những cô gái quê, một vài người trong số họ đã có lần âu yếm khêu gợi anh trong bóng tối một đụn rơm. Henri-Juste, còn màu mè và sung huyết hơn cả ngày thường, mời khách thưởng thức sự xa xỉ của nhà lái buôn. Hoàng hậu nhiếp chính vận đồ đen, nhỏ thó và tròn trịa, mang vẻ mặt xanh xao buồn bã kiểu góa phụ, với đôi môi mím chặt của một bà quản gia tốt không chỉ quản lý chăn giường bát đĩa mà cả một Nhà nước. Những kẻ tán dương thi nhau tâng bốc lòng thương người và trí tuệ của Lệnh Bà, tâng bốc cái phẩm hạnh làm Lệnh Bà thích những buồn phiền khắc khổ của đời goá phụ hơn là cưới chồng lần nữa; những kẻ gièm pha có thì thầm với nhau là Lệnh Bà yêu phụ nữ, song cũng đều đồng tình rằng sở thích này sẽ không gây tai tiếng như sở thích tương tự đàn ông, vì họ tuyên bố nếu một phụ nữ có sống như nam giới thì cũng đẹp hơn là một người đàn ông bắt chước đàn bà. Hoàng hậu nhiếp chính mặc bộ quần áo sang trọng lộng lẫy nhưng khắc khổ, như thể nó phục vụ cho một nữ hoàng buộc phải có những dấu hiệu bề ngoài cho người ta thấy địa vị đế vương, nhưng bản thân lại ít để ý đến việc quyến rũ hoặc làm người khác ngưỡng mộ. Vừa nhấm nháp kẹo bánh, Lệnh Bà vừa lịch sự để tai nghe Henri-Juste chêm những câu nói đùa vui vẻ vào lời chúc tụng kiểu cung đình, trong bộ điệu một phụ nữ sùng đạo, không hề đoan trang nhưng rất biết cách nghe không phản đối những lời nói vô tội vạ của đàn ông.

Quan khách đã thưởng thức hết rượu vang vùng sông Ranh đến vang Hung ga ri rồi Pháp; Jacqueline mở móc cài nịt ngực bằng dạ bạc, và gọi người mang cậu út đến, đứa bé chưa cai sữa lúc này cũng đang khát. Henri-Juste và vợ muốn khoe cậu ấm mới toanh, nhân vật làm họ trẻ hẳn ra này.

Bầu vú lấp ló trong vải áo nón nà quyến rũ quan khách.

- Ta sẽ không quên, Hoàng hậu nhiếp chính nói, rằng anh chàng này đã được bú dòng sữa của một bà mẹ tốt.

Bà hỏi đứa trẻ được đặt tên là gì.

- Nó mới chỉ được rửa tội tạm[2] thôi ạ. - Người phụ nữ xứ Flamand trả lời.

- Vậy thì - Hoàng hậu Marguerite nói - hãy đặt tên cho nó là Philibert như phu quân đã đến bên Chúa của ta.

Henri-Maximilien, đã quá chén, đang ba hoa với đám thị nữ về những chiến tích mà cậu sẽ thực hiện khi đến tuổi.

- Trong thế kỷ đau thương này cậu ta sẽ không thiếu cơ hội chiến đấu đâu, Hoàng hậu Marguerite nói.

Bà tự hỏi không biết Ông Lắm tiền này có đồng ý cho Hoàng đế vay với lãi suất mười hai mà nhà Fugger đã từ chối không, và ai sẽ chi phí cho chiến dịch cuối cùng, hoặc cho cuộc chiến sắp tới, biết đâu đấy, vì người ta thừa hiểu thế nào là một hiệp định hoà bình. Chỉ cần phần nhỏ trong số nhiều triệu ê quy là đủ để hoàn tất nhà thờ của Bà tại Brou, ở Bresse, nơi ngày nào đó Bà sẽ đến ngủ bên cạnh lang quân cho đến ngày tận thế. Trong khi đưa chiếc thìa bạc nạm vàng lên môi, Bà lại thấy trong đầu người đàn ông trẻ trung ở trần, tóc bết mồ hôi cho sốt, ngực phồng lên vì tràn dịch màng phổi, nhưng vẫn đẹp như thần Apollon([3]), Bà đã tiễn đưa hai mươi năm trước đây. Không gì có thể an ủi Bà, kể cả con vẹt Ấn Độ Người tình Xanh, sách vở, khuôn mặt dịu dàng của Bà Laodamie thân thiết, kể cả những công to việc lớn, cả Chúa trời, người dìu dắt và người tâm tình của các ông hoàng. Hình ảnh cái chết trở về kho cất giữ những hồi ức; mứt trong thìa loang ra lưỡi, truyền vào đó vị của món kem tráng miệng ướp lạnh; Bà trở lại chỗ ngồi bên bàn ăn mà bà chưa hề rời chân đi, trở lại với đôi tay ửng đỏ của Henri-Juste trên chiếc khăn rải đỏ sẫm, với đồ trang sức rực rỡ trên người bà thị nữ d’Hallouin được sủng ái, trở lại với đứa trẻ đang thiếp ngủ trên bộ ngực bà vợ ông lái buôn, và ở góc kia, trên lò sưởi, một thanh niên có bộ mặt điển trai kiêu ngạo đang ăn không để ý gì tới các quan khách.

- Thế anh chàng ru rú ở góc lò sưởi kia là ai? - Bà cất tiếng hỏi.

- Đây là các con trai hạ thần, Henri-Juste vẻ bất bình nói, vừa chỉ Henri-Maximilien và đứa trẻ sơ sinh bọc trong chiếc khăn thêu.

Bartholommé Campanus nhỏ giọng kể cho Hoàng hậu nhiếp chính nghe câu chuyện của Hilzonde, vừa kể vừa than thay cho mẹ của Zénon sao lại lạc lối vào con đường tà đạo. Thế là Bà Marguerite quay sang ông linh mục tranh luận về đức tin và các tác phẩm được tất cả những ai sùng đạo và có học vấn ở thời đại này đọc đi đọc lại mỗi ngày, Bà vẫn hay tranh luận về chủ đề này dù rằng những câu chuyện phù phiếm ấy chẳng nhằm giải quyết vấn đề hay chẳng làm bà thấy tính hão huyền của nó. Đúng lúc đó có tiếng gõ cửa; tiếng động rụt rè nhưng cửa bị đẩy ra, đám đông tràn vào.

Đó là những thợ dệt len người ta đã bố trí cho đến Dranoutre để tặng Hoàng hậu nhiếp chính một món quà đắt giá, cho ngày hội thêm vui vẻ. Nhưng hai ngày trước đó có ẩu đả xảy ra tại một xưởng, toán thợ biến thành một đám như đám loạn. Toàn bộ những người sống trong nhà tạm với Colas Gheel đang đứng đó để đòi ân xá cho Thomas de Dixmude, anh này bị kết án treo cổ vì đã dùng búa đập phá máy dệt vừa được dựng lên và mới vận hành. Đám người hùng hổ đó, lẫn cả người chuyên chầu chực kiếm việc ở các phiên chợ đang bị thải hồi, và những kẻ tình cờ lang thang trên đường, đã mất tới hai ngày mới đi hết vài dặm đường từ xưởng tới nơi đang hội hè ở Dranoutre. Collas Gheel bàn tay bị thương vì che chở cho máy song lại đứng hàng đầu trong đám người khiếu nại. Zénon cố lắm mới nhận ra người bạn mạnh mẽ hồi anh mười sáu tuổi trong bộ mặt đang lẩm bẩm nói kia. Chàng tu sĩ kéo tay áo tên thị đồng đã cho anh kẹo, và biết rằng Henri-Juste không muốn nghe lời ca thán của bọn bất bình, nhưng người ta cũng đã đồng ý để họ ngủ ở bãi cỏ, ăn thức ăn thừa của nhà bếp. Cả đêm trước đám người hầu đã phải canh chừng chạn bếp, bát đĩa bạc, hầm rượu và kho pho mát. Tuy vậy những con người bất hạnh này có vẻ nhu mì như đàn cừu được dẫn đến chỗ cắt lông, họ bỏ mũ và những người khúm núm nhất còn quỳ cả xuống.

- Xin hãy ân xá cho Thomas, bạn tôi. Xin hãy ân xá cho Thomas, máy móc của tôi đã làm anh ấy lú lẫn - Colas Gheel ê a nói - Anh ấy quá trẻ để chết dưới giá treo cổ.

- Gì cơ? - Zénon nói, anh bảo vệ cái thằng ăn mày đã vứt công trình của chúng ta đi ư? Anh bạn Thomas đẹp trai thích nhảy đấy: cầu cho anh ta sẽ được nhảy múa giữa trời.

Cuộc đối đáp bằng tiếng Flamand làm các cô thị nữ cười rộ lên. Chưng hửng, Colas Gheel đảo ngược đôi tròng mắt xanh xao, lấy tay làm dấu thánh giá khi nhận ra bên lò sưởi cậu tu sĩ ngày xưa từng là bạn nối khố.

- Chúa thử lòng tôi - người đàn ông có cánh tay bị băng bật khóc - tôi đã thích thú với đống ròng rọc và tay quay như trẻ con thích đồ chơi. Một con quỷ đã chỉ cho tôi các con số và các tỉ lệ, và tôi đã nhắm mắt dựng lên một cái giá treo cổ có dây thòng lọng.

Và anh ta lùi lại một bước, dựa vào vai cậu bé học nghề gầy yếu Perrotin.

Một người đàn ông nhỏ thó nhưng nhanh nhẹn như thuỷ ngân, Zénon nhận ra đó là Thierry Loon, chạy đến tận trước mặt Hoàng hậu để chìa ra trước mặt Ngài lá đơn, bà trao lại đơn cho một quý ông tuỳ tùng với vẻ thờ ơ bên ngoài. Ông chủ nhà băng khúm núm ép Lệnh Bà sang phòng lớn bên cạnh, nơi nhạc công đang chuẩn bị chơi nhạc và hát cho các quý bà nghe.

- Những kẻ phản bội Nhà thờ trước sau gì rồi cũng phản bội Đức vua của họ thôi, Hoàng hậu Marguerite kết luận và đứng lên, kết thúc cuộc tranh luận chăm chú với linh mục phụ tá bằng những lời lẽ kết tội phái Cải cách. Henri-Juste nhìn đám thợ dệt thúc giục, thấy thế họ tiến đến trang trọng trao tặng bà góa uy nghi chiếc nơ gắn ngọc trai thêu. Bà dịu dàng nhận món quà bằng đầu những ngón tay đeo đầy nhẫn.

- Thưa Lệnh Bà, ông lái buôn nói nửa đùa nửa thật, Lệnh Bà thấy người ta nhận được những gì khi vẫn mở xưởng để mà lỗ chỉ vì tử tế rồi đấy. Những tên nông dân này cãi cọ làm phiền tai Lệnh Bà, nếu ở đây có quan tòa làng thì ông ta chỉ cần nói một từ thôi là chấm dứt hết. Hạ thần mà không có trái tim mềm mại như nhung và vải cải hoa của hạ thần thì…

Hoàng hậu nhiếp chính nhún vai, như Ngài vẫn thường thế khi thấy áp lực xã hội, Ngài bắt đầu nhấn mạnh phải cầm cương cho vững trước sự bất phục tùng của nhân dân, thế giới này vốn đã bị các ông hoàng tranh chấp nhau, bọn Thổ tiến quân, những tà thuyết phá hoại Nhà thờ làm rối loạn. Zénon không nghe thấy tiếng linh mục phụ tá thì thầm bảo cậu đến gần Đức bà. Tiếng ghế xô rền hoà vào tiếng đám thợ dệt than vãn.

- Không, ông lái buôn vừa đóng cánh cửa sang phòng lớn vừa lên giọng kiên quyết, và đối mặt với đám người như con chó đôgơ trước đàn cừu. Không có thương xót gì cái thằng Thomas hết, nó sẽ bị gãy cổ như nó đã phá gãy đống máy móc của ta. Liệu các anh có hài lòng cho kẻ khác đến nhà phá chiếc giường gỗ của các anh không?

Colas Gheel rống lên như một con bò bị cắt tiết.

- Im đi, anh bạn - ông lái buôn nói giọng khinh bỉ. Anh hát như vậy sẽ làm hỏng cả nhạc người ta đang chơi cho các quý bà đấy.

- Cậu là người hiểu biết, Zénon, tiếng La tinh và tiếng Pháp của cậu nghe hay hơn tiếng Flamand của chúng tớ, Thierry Loon nói, anh ta dẫn dắt đám người bất bình còn lại như người hát lễ tận tụy đang dẫn dắt dàn đồng ca nhà thờ. Hãy giải thích cho họ là người ta chất thêm việc lên đầu chúng tớ và giảm lương chúng tớ, và bụi từ đám máy móc ấy sẽ làm chúng tớ bị ho ra máu.

- Nếu đám máy móc ấy mà được nhân ra ở toàn xứ thì chúng ta sẽ bị om xương, một thợ dệt nói. Chúng ta không phải sinh ra để tự nghiền thân mình giữa hai bánh xe như con sóc trong lồng đâu.

- Các anh tin rằng tôi sẽ tôn sùng đống máy móc mới này như người Pháp ư? - Ông chủ nhà băng nói, giọng hiền lành pha nghiêm khắc như đường trộn nước nho xanh. Mấy cái bánh xe với nắp van ấy không đáng sánh với đôi cánh tay những con người trung thực. Tôi có phải là con quỷ ăn thịt người đâu? Sẽ không có ai bị doạ nạt nữa, không ai còn phải than vãn vì bị phạt do dệt thiếu hay chỉ bị đứt nữa; sẽ không có những đề nghị tăng lương ngu xuẩn cứ như tiền là vỏ hến, đống khung gỗ kia để cho nhện nó chăng! Các anh sẽ được gia hạn hợp đồng sang năm sau, lương như năm ngoái!

- Lương như năm ngoái, một giọng nói kêu lên bất bình, song đã yếu hơn trước. Lương như năm ngoái, trong khi quả trứng bây giờ còn đắt hơn con gà vào lễ Thánh Martin trước. Thà cầm gậy đi lang thang còn hơn.

- Thomas cứ việc toi mạng đi, miễn là tôi được đi làm trở lại, một ông già lang thang từ phiên chợ này sang phiên chợ khác hét lên bằng tiếng Pháp giọng lạc đi, khuôn mặt ông còn hoang dại hơn thế. Các ông chủ trang trại xua chó đuổi tôi, còn những ngài tư sản thành phố thì ném đá đuổi tôi. Tôi thích nằm đệm rơm ở nhà tạm còn hơn nằm đáy hố.

- Những máy dệt mà mọi người làm hỏng lẽ ra đã biến bác tôi đây thành vua và mọi người thành những ông hoàng, tu sĩ nói vẻ tức giận. Nhưng tôi chỉ thấy ở đây một ông giàu có tàn ác và những người nghèo ngu ngốc.

Tiếng gầm gừ dậy lên từ dưới sân nơi đám người đứng phía sau chỉ nhìn thấy đèn đuốc tưng bừng của đám hội và phần trên những đồ vật trang trí. Một hòn đá làm vỡ tấm cửa kính được vẽ huy hiệu; ông lái buôn nhanh nhẹn tránh cơn mưa đá.

- Hãy dành ném đá vào anh chàng hão huyền này. Anh ta ngây thơ muốn các anh tin rằng các anh có thể chây lười bên cạnh những ống sợi mà tự mình nó có thể làm việc nhanh bằng tám bàn tay, ông chủ lớn nhà Ligre nói vẻ nhạo báng, vừa nói vừa chỉ vào thằng cháu đang co ro bên lò sưởi. Tôi mất tiền còn Thomas bị treo cổ. Ôi đúng là một dự án của một thằng đần chỉ biết đến sách vở.

Người bạn ngồi bên lửa chỉ nhổ toẹt không đáp lại.

- Khi Thomas thấy chiếc máy dệt làm việc ngày đêm bằng bốn người, anh ta chẳng nói gì đâu, Colas Gheel nhắc lại, nhưng anh ấy run rẩy rồi đổ mồ hôi như thể anh ta sợ vậy. Rồi người ta đã sa thải anh ấy trong số những người đầu tiên bị sa thải khi người ta giảm bớt số thợ học việc của tôi. Rồi thì cối xay gió vẫn kẽo kẹt, mấy cây sào sắt vẫn tiếp tục dệt vải chẳng cần tới ai. Rồi Thomas ngồi lại cuối nhà với vợ mới cưới hồi mùa xuân, tôi nghe họ run lập cập chắc rét lắm. Và tôi hiểu là máy móc của tôi là tai hoạ, như chiến tranh, như thực phẩm đắt đỏ, như len dạ ngoại… Rồi tay tôi bị thương thế này là đáng lắm. Và bây giờ tôi bảo rằng con người vẫn phải thực sự làm việc, như ông cha ta trước cũng thế, và bằng lòng với hai cánh tay với mười ngón tay.

- Thế còn anh, anh là gì vậy - Zénon tức giận kêu lên - nếu không phải là một cái máy người ta không tra dầu mỡ mà vẫn dùng, người ta dùng anh đến lúc cũ nát, ném anh vào xó xỉnh nào đó và bất hạnh thay anh lại sinh ra những kẻ khác cũng như thế? Tôi đã tin rằng anh là một con người, Colas ạ, và tôi chỉ thấy một con chuột chũi mù quáng. Các anh là lũ thú vật không lửa, không nến, không thìa nếu người ta không nghĩ đến điều đó cho các anh, các anh sẽ phát hoảng lên khi nhìn thấy cái máy cọc sợi lần đầu tiên. Hãy quay về cái nhà tạm ấy đi để thối tha dưới cái chăn đáng giá năm sáu xu, và hãy vắt kiệt sức mình vì những dải lụa trang sức và nhung len như cha ông anh đã làm.

Cậu bé học nghề Perrotin vớ lấy cái cốc để trên bàn và xông vào Zénon. Thierry Loon nắm lấy cổ tay cản cậu ta lại; cậu ta kêu gầm gừ liến thoắng một tràng đe doạ bằng thổ ngữ vùng Picardie, vừa nói vừa vặn người như con rắn. Bỗng giọng như sấm rền của Henri-Juste thông báo sẽ khui vài thùng rượu uống mừng Hoà bình, ông ta vừa giục một đầu bếp ở dưới chuẩn bị. Đoàn người xô Colas Gheel, đang hoa chân múa tay với đôi tay quấn băng; Perrotin chuồn đi, giật mạnh tay ra khỏi nắm đấm của Thierry Loon. Chỉ còn vài cái đầu tỉnh táo ở lại, hòng mong đòi thêm được vài xu cỏn con thêm vào lương cho hợp đồng tới. Thomas và vụ việc của anh ta bị quên bẵng. Người ta cũng không nghĩ tới việc khẩn nài lần nữa Hoàng hậu nhiếp chính đang thoải mái ngự tại phòng bên. Ông thương gia là thế lực duy nhất mà những kẻ lao động biết đến và sợ; họ chỉ nhìn Hoàng hậu Marguerite từ xa, như họ chỉ nhìn thấy một cách lẫn lộn và trên tổng thể bát đĩa bạc Ngài dùng, đồ trang sức của Ngài, và trên những bức tường hay trên cơ thể những quan khách có mặt là vải vóc và những dải băng do chính tay họ dệt.

Henri-Juste mỉm cười về chiến thắng nhờ bài diễn văn và sự hào phóng của ông. Sự ồn ĩ ấy, nói chung, chỉ kéo dài chưa đầy thời gian chơi một khúc motet. Những cái máy mà ông ta từng cho là không mấy quan trọng vừa mới chứng tỏ là chỗ dựa cho một cuộc mặc cả mà không tốn nhiều tiền. Có lẽ sau này sẽ dùng chúng trở lại, nhưng chỉ khi, vì rủi ro nào đấy, nhân công bỗng đắt đỏ khủng khiếp, hay thiếu nhân công mà thôi. Zénon, ông ta vẫn lo lắng về sự có mặt của cậu ở Dranoutre, như tàn lửa trong kho thóc, sẽ mang những ảo tưởng của hắn và đôi mắt rực lửa làm chết giúi chết giụi đám con gái đi lang thang chỗ khác; và Henri-Juste tí nữa sẽ có thể tự vênh vang ở chỗ cao sang rằng mình biết cách cai quản đám tiện dân trong lúc nước sôi lửa bỏng, và có vẻ như nhường nhịn chúng một bước nhưng không bao giờ nhường bước.

Từ khuôn cửa sổ, Zénon nhìn xuống dưới nơi những bóng đen lẫn với bọn hầu và lính của Hoàng hậu nhiếp chính. Những ngọn đuốc treo trên tường chiếu sáng cho cuộc vui. Chàng tu sĩ nhận ra trong đám đông Colas Gheel với mái tóc đỏ và quần áo trắng. Cũng xanh xao như khối băng quấn trên tay anh ta, dật dờ như cái thùng rỗng, anh ta uống thun thút thứ chất đựng trong một vại lớn.

- Anh ta nốc bia trong khi ông bạn Thomas đang toát mồ hôi vì sợ trong tù, Zénon khinh bỉ nói. Và tôi đã từng yêu quí anh ta. Dòng dõi của Simon - Pierre.

- Yên nào, Thierry Loon vẫn đang đứng bên cạnh nói. Cậu vẫn còn chưa biết thế nào là nỗi sợ và cái đói đâu.

Và, thúc vào khuỷu tay vào Zénon:

- Thôi để Colas và Thomas đó, và từ giờ hãy nghĩ tới chúng ta. Người của tớ theo dõi cậu như chỉ đi theo con thoi ấy, anh ta thì thầm. Họ nghèo khổ, ngu dốt, đần độn, nhưng lại đông, lúc nhúc như sâu, thèm thuồng như lũ chuột ngửi thấy mùi pho mát. Đống máy móc của cậu sẽ làm họ hài lòng nếu chúng chỉ riêng thuộc về họ. Họ sẽ bắt đầu bằng việc đốt một ngôi nhà vui chơi, rồi kết thúc bằng việc chiếm cả thành phố.

- Vào mà uống với những người khác đi, ông say ạ - Zénon nói.

Và, rời căn phòng, cậu đi xuống cầu thang. Trên bậc cầu thang, trong bóng tối cậu vấp phải Jacqueline đang đi lên, hổn hển, tay cầm chùm chìa khoá.

- Tôi cài then hầm rượu rồi - bà ta thì thầm - Biết đâu được với chúng nó?

Và, bám lấy tay Zénon chỉ cho anh ta thấy tim bà đập thình thịch:

- Ở lại đây, Zénon! Tôi sợ lắm.

- Bà hãy đến chỗ mấy người lính ngự lâm, họ sẽ trấn an Bà, chàng tu sĩ trẻ nói khô khan.

Hôm sau, linh mục phụ tá tìm học trò để báo rằng Bà Marguerite, trước khi lên xe, đã được biết đến tài học tiếng Hy lạp và tiếng Do thái cổ của cậu, đã tỏ ý muốn nhận cậu vào đám người hầu trong đoàn tuỳ tùng của Bà. Nhưng phòng của Zénon không có ai. Theo lời những người hầu, cậu đã ra đi từ sáng sớm. Mưa không ngừng rơi từ mấy tiếng đồng hồ có làm chậm lại đôi chút giờ lên đường của Bà Nhiếp chính. Đám thợ dệt đã trở về Oudenove, không bất bình lắm vì cuối cùng cũng được Ông Chủ lớn tăng lương nửa xu cho mỗi livre. Colas Gheel đang đắp khăn trải giường ngủ cho giã cơn say. Còn Perrotin, anh ta đã biến mất từ sớm. Sau này người ta biết đêm đó anh ta đe dọa Zénon không ngớt lời. Anh ta cũng khoe chơi dao rất tài.

❀ ❀ ❀

[1] Hoàng thái hậu Pháp và Hoàng hậu Nhiếp chính Hà Lan.

[2] Rửa tội tạm: lễ rửa tội trong trường hợp khẩn cấp, chỉ gồm rảy nước thánh và ban phước

[3] Thần sắc đẹp trong thần thoại Hy lạp.