Mấy hôm sau, mụ lưng Hoa Thủy nằm trong chiếc tổ cỏ treo trên chạc cây ngoằn ngoèo hình con rắn nằm giữa chuồng sắt và đẻ hai quả trứng. Trứng chim ưng to hơn trứng ngỗng một chút, hai đầu thon tròn, bên trong có lòng trắng và lòng đỏ. Vỏ ngoài hơi ráp, lấm tấm những chấm màu nâu chè cỡ bằng hạt vừng ở khoảng cách rất đều nhau. Mụ lưng Hoa Thủy dù chẳng có lòng mến yêu, nhưng hai quả trứng ấy vẫn là kết tinh của buổi giao tình giữa cơ thể của mày với mụ. Hai quả trứng nằm song song với nhau trên đệm cỏ mềm mại, ấm áp, trông đẹp và nho nhã biết bao! Những tia nắng tinh nghịch nhảy nhót trên cái vỏ gần như trong suốt, làm khối lòng đỏ vàng au bọc bên trong lớp lòng trắng thấp thoáng ẩn hiện giống như vầng mặt trời con con đang giấu mình giữa màn sương dày đặc.
Mụ lưng Hoa Thủy chừng như không có mấy tình cảm với hai quả trứng do chính mụ đẻ ra, suốt mấy ngày liền, mụ chẳng thèm ôm ấp chúng. Thậm chí, mụ chẳng buồn nằm ổ, mụ cứ đứng trơ trơ trên cái chạc nhảy được ghép từ những thanh tre đặt ở góc phía nam chiếc chuồng sắt. Ấy là vị trí cách cái tổ cỏ xa nhất. Chị Trình lo lắng bời bời: “Ôi, nếu nó cứ nhất quyết không chịu nằm ổ thì mấy quả trứng này có tác dụng gì!”
Mày nghĩ chị Trình muộn sầu như thế là thừa. Mày không tin trên đời này lại có những con kim điêu cái ghét bỏ chính quả trứng do mình sinh ra. Ấp trứng là bản năng của mọi con chim cái, mày không tin mụ lưng Hoa Thủy có thể cưỡng lại lực hấp dẫn của bản năng người mẹ ấy. Kì thực, mày sớm để ý thấy những biểu hiện khác thường của mụ. Tuy mụ đứng cách xa cái tổ cỏ thật đấy nhưng ánh mắt mụ lúc nào cũng chăm chắm nhìn vào nó như bị lực nam châm hút mạnh, mụ say sưa ngắm hai quả trứng hồi lâu. Ngay cả lúc bay đến cái ao uống nước, cứ uống một ngụm, mụ lại ngẩng đầu lên dõi trông cái tổ cỏ. Mụ không còn dành nhiều thời gian để thưởng lãm trời xanh mây trắng và vầng dương óng ả bên ngoài cái chuồng sắt như trước nữa. Với một con kim điêu cái đang trong thời kì đẻ trứng, chỉ có quả trứng đẹp đẽ do nó sinh ra mới là vầng mặt trời rạng rỡ duy nhất trong tim nó, là nơi gửi gắm niềm hi vọng thật sự của nó. Mày không tin mụ lưng Hoa Thủy có thể thoát vượt quy luật ấy. Mụ né tránh cái tổ cỏ là để che giấu sự yếu đuối trong sâu thẳm tâm can mụ, mụ sợ mụ không cưỡng lại nổi sức hấp dẫn của nó.
Đêm hôm ấy, mụ lưng Hoa Thủy vẫn ngủ trên cái chạc nhảy như thường lệ. Mày ngủ trên đỉnh hòn non bộ. Nửa đêm, tiếng sột soạt bất thường thình lình vang lên làm mày tỉnh giấc. Mày bừng mở mắt. Dưới ánh trăng mờ ảo, một con chuột kềnh càng đang luồn người vào trong chiếc chuồng sắt qua mắt lưới. Điệu bộ đầy vẻ gian giảo, nó lấm lét mò tới chỗ cái tổ cỏ, định bụng trộm trứng.
Lũ chuột là tay cao thủ trong nghề trộm trứng. Chúng ôm trọn quả trứng bằng bốn chân rồi vồng người lên thành một quả cầu thịt, nhảy phắt từ trên cao xuống mặt đất, lăn vài vòng, lấy cái đuôi dài ngoằng cột chặt lấy quả trứng và tha về hang. Con chuột đã mò tới sát chiếc tổ cỏ, hai chân trước của nó ôm lấy một quả trứng đang định chuồn ra ngoài.
Mày đứng dậy, muốn lao tới tóm cổ con chuột đáng chết ấy thì màn đêm yên tĩnh bỗng bị xé toang bởi một tiếng điêu kêu nhức óc. Từ trên chạc nhảy, mụ lưng Hoa Thủy bay vù xuống như một cơn gió vồ trúng người con chuột ngay khi nó định lôi quả trứng ra khỏi cái tổ cỏ. Nguy hiểm quá mức! Quả trứng nằm ngay trên mép cái tổ cỏ, lắc lư một hồi rồi lăn trở lại chính giữa cái tổ. Mụ lưng Hoa Thủy bấm một cái thật mạnh, con chuột kêu chít chít dưới móng vuốt mụ, tiếng kêu thảm thiết và yếu ớt. Mụ lưng Hoa Thủy điên tiết bằm vụn xương thịt nó, tình cảnh đáng thương thay! Nhưng hình như cơn giận vẫn chưa nguôi, mụ lồng lộn bổ nhào vào con chuột đã ngừng hơi thở mà mổ mà xé cho tới khi nó biến thành một đống bầy nhầy.
Rồi mụ nhảy vào trong cái tổ cỏ, cẩn thận từng li từng tí, mụ khe khẽ nâng hai quả trứng lên, cổ họng mụ vang vang tiếng kêu cục cục. Từng tràng, từng tràng âm thanh êm nhẹ cất lên từ tiếng lòng yêu thương, ấy là khúc hát ru bên nôi mà kim điêu mẹ ngân nga để an ủi, vỗ về đứa con bé bỏng vừa qua cơn sợ hãi.
Kể từ hôm ấy, mụ lưng Hoa Thủy bắt đầu ấp trứng.
Nếu không có con chuột ấy thì trước sau gì mụ cũng nằm ổ, mày nghĩ. Con chuột tình cờ mò đến trộm trứng chỉ đẩy nhanh thêm tốc độ diễn tiến của sự việc mà thôi.
Khi kim điêu mẹ đã ấp trứng thì không một thứ sức mạnh nào trên đời có thể chia lìa nó với những bảo bối đang ủ mình trong lòng nó, chỉ trừ cái chết. Mụ lưng Hoa Thủy cũng giống như mọi con kim điêu mẹ khác. Ngày ngày, mụ khóa mình trong cái tổ cỏ, không rời một bước, ngoài hai lần ăn và uống nước. Mụ dịu dàng ve vuốt hai quả trứng bằng lồng ngực và khoang bụng để trần, ấm áp của mình, để nguồn năng lượng và tình mẫu tử mênh mông vô bờ của mụ thấm sâu vào bên trong hai quả trứng. Khuôn mặt mụ ửng đỏ vì niềm sung sướng khôn tả và mụ lúc nào cũng đề cao cảnh giác. Chỉ một cơn gió thoảng, một cọng cỏ khẽ khàng lay động cũng khiến mụ vội vã nhìn dáo dác khắp nơi và kêu lên the thé đầy đe dọa.
Mụ thôi không làm ra những hành động muốn trốn thoát khỏi cái chuồng sắt một cách xuẩn ngốc nữa. Bản tính hoang dã của mụ bị hai quả trứng vùi lấp hoàn toàn. Có vẻ như mụ đã gạt bỏ hẳn mộng tưởng hão huyền và ý nghĩ điên rồ tìm đến cái chết, trở thành một thần dân ngoan ngoãn biết an phận thủ thường của trang trại nuôi điêu. Thế là mày đã thắng rồi đấy, mày đã nhào nặn lại linh hồn mụ. Mày thấy hoan hỉ trong lòng. Chị Trình vui mừng hớn hở, nức nở khen mày là một con điêu giống tài năng hiếm có. Mà chị không chỉ khen mày một lần, chị khen nhiều, nhiều lắm.
Mày có nằm mơ cũng không thể ngờ sự việc lại quay ngoắt 180° vào buổi sớm ngày thứ ba mươi mốt như thế.
Sáng hôm ấy, mày thức dậy khá muộn. Ánh sáng chảy tràn khắp nơi khi đôi mắt mày bừng mở. Mày nghe thấy tiếng vỗ cánh rất mạnh bên ngoài chiếc chuồng sắt. Mày ngẩng đầu quan sát, ồ, thì ra là một đôi kim điêu hoang đang quắp theo hai đứa con choai choai. Vợ chồng đôi kim điêu này chọn cái gò nhỏ bên ngoài chiếc chuồng sắt dạy hai đứa trẻ tập bay. Đôi cánh của kim điêu con chưa đủ độ dài và cứng làm dáng bay của chúng bồng bềnh nghiêng ngả, kim điêu mẹ mắng yêu chúng, dịu dàng và thân thiết. Cả nhà tập bay một lúc. Lát sau, chim bố và chim mẹ ôm con trong móng vuốt, tung cánh bay về phía mặt trời, để lại sau lưng những thanh âm của niềm tự do và khoan khoái.
Mày lơ đễnh mở tròn đôi mắt, lơ đễnh dõi theo bóng gia đình kim điêu dần xa khuất chân trời. Rồi mày bỗng nghe văng vẳng bên tai tiếng kêu buồn thương, nặng nề vọng ra từ bên trong cái tổ cỏ. Mày quay đầu lại nhìn, thì ra mụ lưng Hoa Thủy đang hướng ánh mắt đăm đắm về phía đàn kim điêu. Trong lòng mày vang lên tiếng cộp cộp và trào dâng một cảm giác hốt hoảng kì lạ.
Thình lình, mụ lưng Hoa Thủy vỗ cánh bay vút khỏi tổ cỏ tới sát bên tấm lưới, lượn đi lượn lại mấy vòng. Với một con kim điêu mẹ đang ủ ấp đàn con như mụ, đây quả là một hành động vô cùng khác thường! Mày bồn chồn nhìn mụ, không biết phải làm sao.
Khi sự việc qua đi, mày tự ngẫm trong đầu, nếu buổi mai hôm ấy, bên ngoài chiếc chuồng sắt kia không xuất hiện gia đình kim điêu đó thì có lẽ mụ lưng Hoa Thủy đã ấp nở đôi trứng trong yên bình, êm ả; nếu buổi mai hôm ấy không gian không chan hòa ánh nắng mà mịt mờ âm u thì có lẽ cái cá tính phản nghịch bị bản năng làm mẹ khuất lấp của mụ sẽ không trỗi dậy mạnh mẽ như thế. Thế nhưng khí trời lại trong xanh quá, cảnh mặt trời mọc lại hùng vĩ quá và gia đình kim điêu đó lại quây quần bên nhau phía ngoài trang trại nuôi điêu. Đây có lẽ là số mệnh chăng?
Cũng không khó để hình dung ra diễn biến tâm lý của mụ lưng Hoa Thủy lúc ấy. Khi thấy cả gia đình kim điêu gần gũi yêu thương sát cánh bên nhau bay bên ngoài chiếc chuồng sắt, mụ như người chợt tỉnh giấc mộng, mụ chợt nhớ ra thân phận bị tù đày trong chiếc chuồng sắt của mụ. Ba mươi ngày qua, hai quả trứng xinh xắn kia đã ru ngủ tâm hồn mụ khiến mụ gần như quên đi tình cảnh của mình. Nhất là một vài ngày trở lại đây, hai chú chim non bên trong quả trứng đã thành hình hài, biết phát ra những tiếng kêu chi chi yếu ớt. Tiếng kêu non nớt của đứa con yêu giữa đêm khuya thanh vắng gọi dậy tình mẫu tử trong mụ, mở ra trước mắt mụ cả một thế giới huy hoàng. Mụ cảm nhận được cả những vận động cơ thể liên tục của con yêu bên trong thành vỏ trứng. Những bảo bối của mụ chừng như không thể chờ đợi thêm được nữa, chúng muốn chui ra ngoài vỏ, muốn rúc vào đôi cánh mẹ để tận hưởng những ve vuốt dịu dàng. Tâm hồn mụ say sưa trong niềm hưng phấn tột độ và niềm vui sướng lớn lao vì sắp được làm mẹ. Cơn say khiến mụ quên đi sự tồn tại của chiếc chuồng sắt.
Thế mà mụ bỗng bất ngờ trông thấy cảnh một gia đình kim điêu hoang dã tự do bay lượn bên ngoài chiếc chuồng sắt, phút chốc linh hồn mụ từ cõi mộng lung linh vụt trở về với hiện thực phũ phàng. Mụ hồi tưởng lại khi xưa mụ cũng từng là một con kim điêu an nhiên tự tại, không bị trói buộc, nhưng rồi mụ bị người ta bắt và tống vào cái chuồng sắt chết tiệt này. Chẳng bao lâu nữa, những đứa con non nớt của mụ sẽ mổ vỏ chào đời, nhưng ngay khi vừa sinh ra chúng đã mang thân phận chim trong lồng, là những khâm phạm nhỏ bé. Cuộc đời chúng khi trưởng thành tránh sao được cái cảnh hoặc trở thành món hàng trao đổi nơi phố chợ, hoặc trở thành thứ đồ chơi bắt mắt cho con người sau mỗi lần cơm no rượu say! Mụ ngẫm rằng, cuộc sống như thế còn đau khổ hơn chết bội phần. Cũng bởi nỗi giằng xé giữa yêu và hận diễn ra trong lòng mụ mãnh liệt quá, ghê gớm quá, mụ đã làm cái việc khiến Basacha mày phải đứng trơ mắt ngây người thảng thốt nhìn mụ và suốt đời không thể nào quên.
Mụ lượn mấy chục vòng sát cạnh tấm lưới sắt rồi mụ bay trở lại cái chạc cây, đứng bên chiếc tổ cỏ, nhìn trừng trừng vào hai quả trứng hồi lâu. Tim mụ đang rỉ máu, tâm hồn mụ bị xé tan thành trăm ngàn mảnh. Ở vào giây cuối cùng, mụ vẫn còn do dự, nhưng sau rốt, gương mặt mụ trở nên tàn lạnh, khắc nghiệt như lớp tuyết quanh năm đóng băng trên đỉnh ngọn núi tuyết Streca. Mụ hướng về phía hai quả trứng kêu lên một tràng dài “khục… khặc… kẹt”, “khục… khặc… kẹt”, tiếng kêu của mụ trong trẻo và trầm lắng, uyển chuyển và mềm mại, nửa như hối hận, nửa như van nài, nửa như tiễn biệt, rồi mụ ngóc mỏ, nhào về phía hai quả trứng, mổ dữ dội.
Mày muốn bay tới ngăn mụ, nhưng đâu còn kịp!
Bụp… bụp, vỏ quả trứng vỡ vụn. Mày tận mắt thấy hai con chim ưng non chưa đủ hình hài lăn lông lốc khỏi đám vỏ bê bết. Thân thể chúng hãy còn dính lớp nhầy như mủ vàng, giãy đành đạch trong cái tổ cỏ, lấm lem mạt cỏ. Đôi mắt chúng vẫn chưa phát triển hết độ, trong cái hốc mắt màu trắng xám chỉ có một khối thịt hình tròn be bé màu vàng nhạt đang mờ mờ thành hình; làn da chúng trong suốt như một tờ giấy nilông, trong tới mức thấy cả tim gan đang phập phồng. Chúng huơ huơ đôi chân tí xíu tội nghiệp rồi chúng vĩnh viễn chẳng bao giờ còn động đậy được nữa.
Mụ là một con điên, ma quỷ đầu thai vào mụ, mày ngẫm thế.
Mụ lưng Hoa Thủy nhìn trân trân vào hai con điêu non không còn sự sống. Lúc sau, mụ chui trở vào trong cái tổ cỏ, nhẹ nhàng dang đôi cánh, ấp mình lên đám vỏ trứng vỡ vụn và hai thi thể bé con lạnh ngắt. Mụ vẫn muốn tiếp tục nằm ổ!
Đúng lúc ấy, chị Trình mang bữa sáng đến. Chị lấy cái thìa gỗ gạt nửa âu cá nhỏ vào máng thức ăn, cười hi hí, chị bảo: “Basacha à, chỉ còn hai ngày nữa là chim ưng non mổ vỏ chào đời rồi. Mày phải chăm sóc nàng lưng Hoa Thủy cẩn thận đấy nhé, đừng hung hãn với nó biết chưa!”
Không hiểu sao mày không muốn để chị Trình biết tin hai chú chim non chết thảm vào giờ khắc này. Trái tim mày rung lên dữ dội, mày cảm thấy tấn bi kịch vẫn chưa kết thúc, cao trào của nó hãy còn ở phía sau.
Thật thế, kể từ lúc tự mình mổ vỡ tan tành hai vỏ trứng, mụ lưng Hoa Thủy tuyệt thực hoàn toàn, không uống một giọt nước, không ăn một miếng thức ăn. Mụ cứ nằm phủ phục trong cái tổ cỏ, chẳng hề nhúc nhích, ánh mắt mụ đờ đẫn, mụ giống như một con kim điêu bằng gỗ. Sang ngày thứ ba, mụ yếu tới mức không đứng được nữa. Mày ngậm cá mang đến kề tận miệng mụ, mụ không đoái hoài; mày mớm nước vào mỏ mụ, mụ không há mỏ. Sự sống trong đôi mắt màu nâu nhạt của mụ dần tan biến. Mày thật sự không sao hiểu nổi, lẽ nào niềm khát khao thoát vượt khỏi chiếc lồng sắt, được tự do tung cánh bay về phía mặt trời lớn lao đến mức đáng để hi sinh mạng sống của hai thế hệ kim điêu ư? Mày luôn nghĩ một điều, nếu như sự sống không còn thì tất cả chẳng phải cũng chấm hết hay sao, cả tự do, cả vầng dương rực lửa, cả ánh hào quang lấp lánh.
Mày căm ghét bản tính cố chấp song lại ít nhiều khâm phục ý chí kiên cường của mụ. Đứng ở vị trí của một con điêu giống, mày thấy mụ là một kẻ lập dị tội nghiệt; ở vị trí của một con chim ưng hoang dã, mày thấy ở mụ bừng sáng phẩm chất cao thượng của người anh hùng. Hai luồng tư tưởng đối chọi nhau lướt qua lướt lại trong tâm trí mày, giày vò gan ruột mày khiến mày như muốn phát điên.
Khi bóng tà dương của ngày thứ tư đổ xuống, mụ chỉ còn thoi thóp thở. Mày ngồi xổm trên cái chạc cây hình con rắn, lặng lẽ túc trực bên mụ suốt canh thâu. Trước buổi bình minh, màn đêm đen kịt, đất trời như đằm trong ang mực. Ở vào giờ phút ấy, chiếc cổ duỗi thẳng của mụ cuối cùng cũng không trụ nổi nữa, nó từ từ rũ xuống; đôi mắt đờ đẫn nhìn sâu thẳm vào màn đêm của mịt mùng của mụ từ từ khép lại. Và mụ đổ gục xuống, bên trong chiếc tổ cỏ, bất động hoàn toàn. Mày cứ ngỡ mụ ra ma thật rồi, ra ma đúng vào lúc đen tối nhất trước khi mặt trời ló rạng.
Lúc sau, lũ gà trống trong các bản lân cận thi nhau gáy vang rền. Đột nhiên, tấm màn tăm tối của bóng đêm như bị một nhát rìu phạt ngang, rạch một đường tơ màu trắng ở phía chân trời xa xa bên mạn Đông của thảo nguyên Ga Marr, giữa đường tơ lơ lửng một quầng sáng màu vàng cam, đổ màu xám như chì lên tầng mây đen thẫm. Mặt đất đặc quánh sương đêm chừng như cũng bị quầng sáng tươi vui ấy gọi dậy, cựa mình thức giấc. Lúc trước, trời đất như hòa lẫn vào nhau, nhưng giờ đây khối thống nhất ấy đang bị quầng sáng biến ảo khôn lường ấy chia cắt, tách thành vòm trời mạnh mẽ và mặt đất dịu dàng. Quầng sáng ấy dài rộng dần thành một dải ánh sáng dài và hẹp, lướt từ màu đỏ lợt sang sắc hồng đào, rồi màu đỏ ửng, đỏ sậm như đang nhảy vũ điệu của những sắc màu tươi tắn. Chân trời phía Đông rộn ràng như một sân khấu mà khán giả là cả bầu trời và mặt đất phía Tây, phía Bắc, phía Nam. Ấy là những khán giả lặng lẽ và thành kính của diễn viên thời gian và không gian. Đỉnh núi, thảo nguyên và rừng già, từ từ ẩn hiện mờ mờ dưới tầng mây đang rọi sáng. Vạn vật trên thế giới này đều chờ đợi phút giây nghiêm trang và hùng vĩ ấy.
Thoáng sau, chân trời phía Đông vụt chói lòa ngọn đuốc rực hồng và trong sáng, bừng bừng cháy như ngọn lửa sinh mệnh. Ngọn đuốc khoác tấm áo vàng óng ả lên tầng mây xám như chì. Quả cầu lửa to lớn vô ngần, thuần khiết một màu không pha tạp bật nhảy khỏi đường chân trời trong một tư thế duyên dáng và nho nhã khác thường. Mặt trời đã mọc! Vầng dương ngạo nghễ nhô lên giữa vòm trời như cười giễu đêm đen, như thông cảm và xót thương vạn vật trên thế gian, mang theo hơi ấm của sức sống tưng bừng. Mặt trời mãi mãi là diễn viên chính trên sân khấu thời gian. Mặt trời xõa tung những đốm sáng rực rỡ, nuốt chửng những vệt âm u còn rơi rớt lại của bóng đêm. Núi tuyết trắng xóa, sắc mây huy hoàng, thảo nguyên biếc xanh, rừng cây náo nức sức sống.
Chao ôi, cảnh mặt trời mọc thật tuyệt diệu biết bao! Mày thấy mụ lưng Hoa Thủy chết không đúng lúc chút nào, lẽ ra mụ nên cố sống thêm một tiếng đồng hồ nữa mới phải, để thu vào tầm mắt cảnh mặt trời mọc hùng vĩ và tráng lệ cuối cùng trong đời mụ. Tiếc thay, đôi mắt mụ đã khép lại mãi mãi. Mày liếc nhìn cái xác mụ nằm cứng đờ trong chiếc tổ cỏ mà lòng thương xót. Nhưng mụ lưng Hoa Thủy tưởng như đã về chầu tổ tiên kia bỗng dưng động đậy! Mày kinh ngạc hết sức. Vào khoảnh khắc mặt trời tung mình khỏi nền mây đỏ thẫm và những ráng màu lung linh để xuất hiện rạng ngời trong sự chờ đợi tha thiết của mặt đất, mụ đột ngột ngẩng cao đầu, đứng bật dậy, ngước mặt về phía vầng dương vừa mọc. Đôi mắt mụ bừng sáng như thể vừa được quét một lớp men màu tươi mới cho cuộc sống. Đám lông trơ trụi trên đỉnh đầu mụ đỏ thẫm dưới ánh sáng, cả cơ thể mụ dâng tràn sức sống đang sục sôi trong máu huyết, không còn bất cứ dấu hiệu nào của cái chết hay sức lực kiệt cùng. Mụ hướng về phía mặt trời, cất vang lời ca thánh thót, thể hiện những xúc cảm mãnh liệt và dạt dào nơi trái tim mụ. Mụ như muốn kể lể tâm tình, kể lể biết bao suy tư và khao khát ấp ủ từ lâu trong mụ. Mụ dịu dàng ngoạm hai cái xác chim ưng non chưa kịp thành hình, nát vụn và bốc mùi, bước ra khỏi cái tổ cỏ, trèo lên chiếc chạc cây hình con rắn. Mụ vỗ cánh thật mạnh, cuốn theo cả luồng gió ào ạt bên dưới.
Mày đoán chắc hẳn mụ lại muốn vỗ cánh bay đi, hướng về vầng mặt trời chói lọi bên ngoài chiếc chuồng sắt. Mày chờ đợi khoảnh khắc mụ đâm đầu vào tấm lưới sắt lạnh lùng và vô tình để đến nỗi toạc đầu tướt máu bằng niềm vui sướng khi thấy kẻ khác gặp nạn, cũng có thể bằng tâm trạng lo lắng sẽ xảy ra sự việc ngoài ý muốn, nhưng mày không thể nói rõ là mày đón đợi giây phút ấy bằng tâm trạng nào.
Mày cứ lặng lẽ chờ đợi và thời gian cứ trôi. Được một lúc rồi đấy, sao chẳng có động tĩnh nào thế nhỉ? Mày ngó lại mụ bằng cái nhìn kì lạ, mụ vẫn đang trong tư thế muốn dang rộng cánh bay, đôi mắt vẫn mở tròn, đầu vẫn ngẩng cao, lồng ngực vẫn ưỡn lên, tuy nhiên… mụ không còn có thể vỗ cánh chao liệng nữa. Mụ chết hẳn rồi.
Ánh nến leo lét của cuộc đời mụ thực ra đã tắt từ lâu, nhưng niềm ngưỡng vọng thiêng liêng đối với mặt trời đã khiến mụ làm nên kì tích kéo dài sự sống thêm ít lâu, để mụ có thể vượt qua quãng đen tối cuối cùng trước bình minh, đón đợi thời khắc mặt trời mới mọc.
Mày đã tận mắt chứng kiến tư thế đoạn tuyệt với sinh mệnh của biết bao loài động vật trong thế giới tự nhiên trên thảo nguyên Ga Marr và núi tuyết Streca. Dê rừng khi chết thường nằm ngửa, bắt chân chữ bát, bốn vó rung giật liên hồi; cầy hương trước lúc lâm chung thường rúc đầu vào bụi cỏ hoặc vũng bùn, có lẽ nó cho rằng như thế sẽ tránh được sự truy đuổi của thần chết chăng; loài thỏ thường chỉ muốn qua đời trong cái hang nó tự đào; báo tuyết luôn tìm cho mình một chốn núi băng đồng tuyết lạnh lẽo cô quạnh, nằm nghiêng mình trút hơi thở cuối cùng; voi khi dự cảm thấy những giây phút cuối đã cận kề thường không quản ngại đường sá xa xôi tìm tới mồ̀ chôn đời đời kiếp kiếp của nó mà không một tay thợ săn nào, dù thông minh nhất có thể tìm ra, nơi ấy chính là mộ voi, nó ngồi xuống và chờ đợi bước chân thần chết. Nhưng trong tất cả các loài động vật, tư thế qua đời của hổ vẫn được loài người ngợi ca. Người ta ngợi ca tư thế chết lẫm liệt của hổ qua câu tục ngữ “hổ kia dẫu chết uy còn trơ trơ”.
Mày có may mắn được chiêm ngưỡng cái dáng về nơi tiên tổ hiếm có của loài hổ. Ấy là cái chết của một con hổ Hoa Nam đực già lụ khụ. Tuổi già làm hàm răng nó xỉn vàng, đôi mắt nó nhoèn dử và thân xác nó tiều tụy tới mức chỉ còn chút da bọc ngoài xương. Thời gian như lưỡi hái vô tình làm cạn sạch sức vóc dời non lấp biển của nó ngày nào, giờ đây nó bước đi xiêu vẹo, không đủ sức đuổi bắt con mồi, dẫu con mồi ấy chỉ là một con thỏ nhỏ bé. Nó đâu còn cái dáng vẻ oai phong khi thực hiện ba tuyệt chiêu của loài hổ là nhảy, tung người và kẹp chặt những con mồi to lớn như bò rừng, linh dương vằn… nữa. Luôn nửa tháng ròng, nó chật vật duy trì sự sống bằng nước suối và chút thịt xương thừa do những loài vật ăn thịt khác bỏ rớt lại.
Cuối cùng, vào một buổi sớm mai, cơ thể nó yếu mòn tới mức không đứng nổi nữa. Nó khuỵu gối, nhọc nhằn bò lê tới một cái gò cao chừng hơn ba mươi phân nhô hẳn lên trên mặt đất. Chừng như nó ý thức được mình sắp sửa bị thế giới tự nhiên nghiệt ngã đào thải nên thần thái nó vô cùng bi thảm. Nó lặng lẽ nhìn chăm chăm vào mặt đất rậm rì cây cỏ như muốn hồi tưởng lại một đời huy hoàng xưng bá chốn sơn lâm. Mày không hiểu là nó không muốn những loài động vật nhỏ nhoi ẩn nấp xung quanh chứng kiến nỗi đau khổ trong giờ phút lâm chung của nó hay trong thâm tâm nó muốn tìm lại chút tư thế dũng mãnh và khí phách oai hùng năm xưa mà nó rống lên một tiếng dậy ran trời đất.
Đúng như người ta vẫn gọi tiếng hổ gầm. Hổ gầm, rồng thét, voi hí, hươu kêu, bò rống, dê họ, rắn rít, chim hót, gà gáy, chuột chít chít… trong số tấ́t cả những loài vật biết phát ra âm thanh ấy, tiếng hổ gầm vẫn hiên ngang chiếm vị trí đầu bảng. Loài hổ quả nhiên có sức mạnh ghê gớm, khí thế mạnh bạo căng tràn và tiếng hổ gầm vang vọng làm đám lá rừng bốn bề giật mình lả tả lìa cành; những loài động vật thân hình nhỏ bé như sóc, chim cút, cóc nhái, thằn lằn… chạy tán loạn vì kinh hãi. Một con hươu mải miết uống nước bên cái ao nước mặn nhảy cẫng lên bởi khiếp đảm. Trong cơn thảng thốt, nó không còn đủ minh mẫn để chọn đường thoát thân, hoảng hốt trốn chạy, đầu nó đâm sầm vào một tảng đá nằm khuất trong bụi cỏ, nói lời tạ từ với sinh mệnh. Con hươu tội nghiệp trở thành vật tuẫn táng của con hổ già.
Tiếng hổ gầm đằng đằng sát khí, mạnh như chẻ tre, tuyệt nhiên không có chút biểu hiện của sự yếu đuối và run rẩy khi cái chết đang từ từ gõ cửa. Sau tiếng gầm oai hùng ấy, con hổ Hoa Nam không động đậy nữa. Đôi mắt trân trân nhìn về phía trước, nó lẫm liệt đứng trên cái gò, ngẩng cao cái đầu có những vằn đen xếp lại thành hình chữ Vương. Nó đứng đó, dáng vẻ kiêu ngạo và ngang tàng mà không một loài vật nào có được.
Suốt hơn một tháng, không một con vật nào dám mon men tới gần con mãnh hổ đã lìa đời, chỉ có đám ruồi nhặng dám vo ve xung quanh đôi mắt long lanh như pha lê của nó. Một bầy kền kền chừng hơn trăm con bị khứu giác tinh nhạy kích thích, kéo đàn kéo lũ bay đến lượn vòng ở khoảng không phía trên cái gò nhỏ. Bóng của chúng làm thành một chiếc ô khổng lồ, đen kịt che kín bầu trời, nhưng mấy hôm liền, chúng không dám sỗ sàng bay đến. Mãi cho đến một ngày kia, khi đám kiến đỏ có sức hủy hoại ghê gớm của thảo nguyên Ga Marr đục ruỗng khung xương con hổ, cái thân hình cứng lạnh của nó đổ ập xuống như một tảng đá lăn khỏi cái gò, lũ kền kền mới dám dũng cảm nhào tới xâu xé cái xác đồ sộ của nó như những kẻ ăn trộm xác chết.
Dáng vẻ oai phong của con hổ khi giã từ sự sống làm trái tim mày rung lên xúc động. Mày thấy loài hổ quả xứng danh là chúa muôn loài, ngay đến cả cái chết của chúng cũng là cái chết lẫm liệt nhất trên thế giới. Không ai có thể tước đoạt sự oai hùng và tôn nghiêm của chúng, cho dẫu người đó là thần chết – vua của bóng đêm đi nữa. Cái chết của loài hổ quả là cái chết tuyệt mĩ, cái chết vĩ đại, cái chết tráng lệ, chết như đang còn sống.
Nhưng giây phút này đây, khi cái chết trong tư thế muốn tung cánh bay của mụ lưng Hoa Thủy hiển hiện trước ánh mắt mày, mày đột nhiên cảm thấy cái chết của con hổ đực Hoa Nam già ấy rất đỗi tầm thường, cái chết ấy chẳng đáng để người ta phải đặc biệt tán dương hay ca ngợi. “Hổ kia dẫu chết uy còn trơ trơ”, câu nói ấy có lẽ chỉ để dọa đám động vật ăn cỏ hiền lành và lũ kền kền thích ăn xác thối. Bởi lẽ cái uy của hổ khởi nguồn từ bộ da đốm vằn và tiếng tăm hiển hách của nó lúc sinh thời, khởi nguồn từ nỗi sợ hãi muôn đời của những loài động vật với nó và có lẽ cả cái mùi tanh nồng nặc bốc lên từ cơ thể nó nữa. Nói ngắn gọn thì sự uy dũng trong cái chết của hổ là nhờ ưu thế tự nhiên về thân xác của chúng. Tinh thần của nó đã tàn lụi cùng cái chết về thể xác, bởi thế trước lúc lâm chung, nó mới có cái dáng vẻ thê lương như thế chứ!
Mụ lưng Hoa Thủy không có cái uy dũng và tiếng tăm của hổ, càng không có bộ da đốm vằn tượng trưng cho sự chinh phục như con hổ đực Hoa Nam già đó, thế nhưng, mụ chỉ chết về thể xác thôi, còn tinh thần mụ sống mãi. Đứng trước cái chết, mụ không hề run sợ. Ở vào những giây cuối cùng của cuộc đời, mụ vẫn ngang tàng thể hiện niềm khát khao đối với cuộc sống tự do tự tại bên ngoài chiếc chuồng sắt của một con kim điêu hoang dã, mụ vẫn dũng cảm đuổi theo vầng mặt trời hồng rực. Cái tư thế như muốn chắp cánh bay của mụ sau phút lìa đời thể hiện một cách thần kì thế giới tinh thần phong phú có yêu, có hận và bản lĩnh kiên cường không chịu khuất phục. Thế giới tinh thần ấy vĩnh viễn ngưng đọng trong đôi mắt mụ. Thần chết có thể tàn nhẫn cướp đi sinh mệnh của mụ nhưng không thể nào tước bỏ niềm mơ ước cháy bỏng trong linh hồn mụ; số mệnh có thể làm thế giới vật chất mà mụ dựa vào đó để sinh tồn vụn vỡ nhưng không thể nào diệt được thế giới tinh thần độc lập tự cường của mụ.
Mày nhìn không chớp mắt vào mụ lưng Hoa Thủy đã ngừng hơi thở hồi lâu. Mụ giống như một bức tượng kim điêu tràn đầy sức sống của nghệ thuật vĩnh hằng.
