Ngươi có thấy chú chó đen kia, đi qua những cành non gốc rạ?...

Với ta chứ như nhẹ nhàng cuốn tấm lưới nhiệm mầu,

Làm xiềng xích đôi Lúc bao quanh chân ta...

Vòng siết hẹp dần, và chú chó đang đến gần!

− Faust, ii, Without the City-Gate.

Những gì đã xảy ra trong khi tôi vắng mặt, đặc biệt trong những ngày ngay trước khi tôi trở về, tôi có thể suy ra từ những file của Belbo. Nhưng chỉ có một file, file cuối cùng, là rõ ràng, chứa những thông tin ngăn nắp trật tự; có lẽ anh ta viết nó trước khi lên đường đi Paris để tôi hoặc ai đó có thể đọc được. Những file kia, chỉ viết cho mình anh ta, như thường lệ, không dễ diễn giải. Nhưng đã xâm nhập vào vũ trụ riêng của những thổ lộ sâu kín anh ta dành cho Abulafia, tôi có thể rút ra vài điều.

Lúc đó là đầu tháng Sáu. Belbo đang khó chịu. Các bác sĩ cuối cùng đã chấp nhận ý tưởng rằng anh ta và Gudrun là những thân nhân duy nhất của Diotallevi và họ chịu mở miệng. Khi các thợ nhà in và nhân viên đọc morat hỏi về Diotallevi, Gudrun bây giờ trả lời với đôi môi mím lại, thốt một từ hai âm tiết theo cách khiến cho không nguyên âm nào thoát nổi ra. Cái căn bệnh cấm kỵ kia được gọi tên như vậy đó.

Gudrun tới thăm Diotallevi hằng ngày. Hẳn chị đã làm phiền anh ta với đôi mắt lấp lánh thương hại. Anh ta biết nhưng xấu hổ vì người khác cũng biết. Anh ta nói chuyện một cách khó khăn. (Belbo viết: “Mặt lộ cả xương.”) Anh ta đang rụng tóc nhưng đó là vì trị liệu. (Belbo viết: “Bàn tay chỉ còn thấy mấy ngón tay.”)

Trong một trong những cuộc trò chuyện đau đớn giữa họ, Diotallevi đã cho Belbo ám chỉ về điều mà Diotallevi sẽ nói với anh ta trong ngày cuối cùng: rằng đồng hóa bản thân với Kế hoạch là không tốt, rằng Kế hoạch có thể là quỷ dữ. Thậm chí trước việc này, có lẽ để khiến Kế hoạch trở nên khách quan và hạ cấp nó xuống chỉ còn khía cạnh thuần hư cấu, Belbo đã viết nó lại, chính xác từng từ, như thể đó là hồi ký của viên đại tá. Anh ta thuật lại nó như một người thụ giáo truyền đạt bí mật cuối cùng. Tôi tin việc này là như một phương thuốc: anh ta đang quay về với văn chương, dù chỉ hạng hai, thứ văn chương không phải đời sống.

Nhưng vào ngày mùng 10 tháng Sáu, có chuyện gì đó tồi tệ hẳn đã xảy ra. Các ghi chép hỗn độn, tất cả những gì tôi có là phỏng đoán.

Lorenza nhờ anh ta chở nàng tới Riviera để gặp một cô bạn và lấy thứ gì đó, một tài liệu, một văn bản công chứng, một thứ vớ vẩn chỉ cần gửi qua bưu điện là được. Belbo đồng ý, ngây ngất vì ý tưởng được cùng nàng hưởng ngày Chủ nhật ngoài biển.

Họ tới nơi ấy - tôi không thể dò ra chính xác nơi nào, có lẽ gần Portofino. Mô tả của Belbo toàn là cảm xúc, căng thẳng, thất vọng, tâm trạng; chẳng có nét nào về cảnh vật. Lorenza đi lo việc lặt vặt của mình trong khi Belbo đợi trong một quán cà phê. Rồi nàng nói họ có thể đi ăn cá ở một nơi nằm trên vách đá cao.

Sau đó, câu chuyện trở nên rời rạc. Có những mẩu đối thoại không dấu ngoặc kép, tựa hồ chép vội dưới nắng cháy vì e rằng chuỗi mặc khải kia sẽ mờ nhạt đi mất. Họ lái xe xa hết mức có thể rồi tiếp tục cuốc bộ, vượt qua những lối mòn Linguria khó đi dọc bờ biển, bốn bề toàn hoa, tới nhà hàng. Vừa ngồi xuống thì họ thấy ở bàn bên cạnh một tấm biển đặt chỗ trước của Conte Agliè.

Tình cờ làm sao, Belbo ắt đã nói vậy. Một sự tình cờ ghê tởm, Lorenza đáp; nàng không muốn Agliè biết nàng ở đó, mà lại với Belbo. Tại sao không, có gì không tốt sao? Agliè có quyền gì mà ghen tuông? Đúng không? Không, đây là chuyện phong vị, Agliè đã mời nàng đi chơi hôm nay và nàng nói nàng bận. Belbo không muốn nàng giống một kẻ nói dối, phải vậy không? Nàng sẽ không giống một kẻ nói dối; trên thực tế nàng bận thật, nàng hẹn hò với Belbo. Như vậy thì có gì đáng xấu hổ chứ? Không có gì đáng xấu hổ, nhưng nàng có những nguyên tắc tế nhị riêng của nàng, nếu Belbo không phiền.

Họ rời nhà hàng, quay trở lại con đường kia, nhưng Lorenza đột nhiên dừng lại; nàng thấy có người đang đi tới. Belbo không biết họ. Những người bạn của Agliè, nàng nói, và nàng không muốn họ thấy nàng. Một tình huống khó xử: nàng dựa vào thành một cây cầu nhỏ bắc qua một hẻm núi đầy cây ô liu, một tờ báo mở rộng trước mặt cứ như nàng đột nhiên trở nên chú ý đến tin thời sự. Belbo đứng cách đó mười bước tựa hồ vô tình ngang qua.

Một người bạn của Agliè đi qua. Lorenza nói rằng nếu họ tiếp tục đi con đường này thì chắc chắn sẽ gặp chính Agliè. Quỷ tha ma bắt, Belbo nói. Vậy thì có sao? Lorenza nói anh ta không nhạy cảm gì cả. Giải pháp: Tới chỗ ô tô mà không đi theo con đường này, đi tắt qua các dốc núi. Một cuộc trốn chạy hụt hơi qua một loạt những thềm đá nắng cháy, và Belbo rơi mất một gót giày. Lorenza bảo, Anh thấy đi đường này đẹp hơn bao nhiêu không? Tất nhiên là anh hụt hơi rồi, đáng lẽ anh không nên hút thuốc nhiều quá.

Họ tới chỗ ô tô và Belbo nói có lẽ họ nên quay về Milan. Không, Lorenza bảo, có thể Agliè sẽ đến muộn, chúng ta sẽ gặp ông ấy trên đường cao tốc, và ông ấy biết xe của anh. Hôm nay đẹp trời thế này, chúng ta đi xuyên vùng nội địa đi. Sẽ rất hấp dẫn cho xem, và chúng ta sẽ tới Autostrada del Sole rồi ăn tối đâu đó dọc sông Po, gần Pavia.

Vì sao lại ở đó, và em nói xuyên vùng nội địa nghĩa là sao? Chỉ có một cách: nhìn bản đồ đi. Chúng ta phải trèo lên ngọn núi sau Uscio, băng qua dãy Apennine, dừng ở Bobbio, và từ đó tiếp tục tới Piacenza. Em điên rồi! Còn điên hơn Hannibal và đàn voi. Anh chẳng có máu thám hiểm gì cả, nàng nói, nhưng dù sao đi nữa, hãy nghĩ về những nhà hàng nhỏ quyến rũ mà chúng ta sẽ tìm thấy trên những ngọn đồi đó. Trước Uscio có Manuelina, chỗ ấy được cho ít nhất mười hai sao trong cẩm nang Michelin và có tất cả cá mú trên đời.

Manuelina kín bàn, kèm thêm một dãy dài khách dán mắt vào các bàn đã ăn xong và đang uống cà phê. Không sao, Lorenza nói, vài cây số trên kia, chúng ta sẽ tìm thấy cả trăm chỗ tốt hơn chỗ này. Lúc hai rưỡi họ tìm thấy một nhà hàng, trong một ngôi làng xơ xác mà theo Belbo thì ngay cả các bản đồ quân sự cũng xấu hổ không muốn điểm ra, và họ ăn món mì Ý nấu chín nhừ với thứ nước xốt làm từ thịt hộp. Belbo hỏi Lorenza đằng sau tất cả những chuyện này là gì, bởi vì chẳng phải tình cờ nàng kéo anh ta tới chính nơi mà Agliè sẽ tới: nàng muốn khiêu khích ai đó, hoặc Agliè hoặc anh ta, nhưng anh ta không luận ra được là ai. Nàng hỏi anh ta có hoang tưởng không.

Sau Uscio, họ thử đi một con đèo xuyên núi và, trong khi họ đi qua một ngôi làng trông giống như buổi chiều Chủ nhật ở Sicily dưới thời Bourbon, một con chó đen to khựng lại giữa đường như thể nó chưa từng thấy ô tô bao giờ. Belbo đâm vào con chó. Va chạm không lớn lắm nhưng vừa ra khỏi xe họ liền thấy bụng con vật đỏ lòm máu và có những thứ hồng hồng kỳ dị (ruột?) đang thời ra, và con chó rên rỉ, rỏ dãi. Một vài tá điền xúm lại, và chẳng mấy chốc trông cứ như đại hội làng. Belbo hỏi ai là chủ con chó, anh ta sẽ bồi thường. Con chó không có chủ. Con chó đại diện cho có lẽ mười phần trăm dân số của cái nơi bị Chúa bỏ quên đó nhưng họ chỉ quen thấy nó thôi chứ không biết nó của ai. Một số người nói họ sẽ đi gọi tay cảnh sát địa phương đến để anh ta bắn một phát là xong.

Trong khi mấy người kia đi tìm cảnh sát, một phụ nữ tới, tuyên bố mình là người yêu loài vật. Tôi có sáu con mèo, bà ta nói. Đây là một con chó, không phải mèo, Belbo nói, và nó đang hấp hối, còn tôi thì đang vội. Chó hay mèo thì anh cũng nên có trái tim, người phụ nữ bảo. Không cảnh sát. Phải đón ai đó từ Hội bảo vệ động vật hoặc từ bệnh viện ở thị trấn bên. May ra họ cứu được con này.

Anh mặt trời đổ xuống Belbo, xuống Lorenza, xuống chiếc xe, xuống con chó, xuống những người đứng xem; dường như không hề có ý định lặn. Belbo cảm thấy như mình đang mặc áo ngủ nhưng không sao tỉnh dậy nổi; người phụ nữ kia không chuyển ý, viên trung sĩ không tìm đâu ra, con chó tiếp tục đổ máu, thở hổn hển và rên lên yếu ớt. Nó đang rên rỉ, Belbo nói, và rồi, với sự thờ ơ như Eliot: Nó đang giã từ cuộc sống với một tiếng rên. Tất nhiên là nó đang rên rỉ, người phụ nữ bảo; nó đang phải chịu đau đón, cục cưng đáng thương, sao anh đi mà không biết nhìn đường vậy hả?

Ngôi làng trải qua một cuộc bùng nổ nhân khẩu; Belbo, Lorenza và chú chó trở thành trò tiêu khiển trong ngày Chủ nhật u ám đó. Một cô bé cầm cây kem bước tới hỏi họ có phải những người trên ti vi đang tổ chức cuộc thi hoa hậu Ligurian Apennine không. Belbo bảo con bé xéo ngay, nếu không anh ta sẽ làm với nó như làm với con chó. Cô bé khóc òa lên. Tay bác sĩ địa phương tới, nói cô bé là con gái ông ta, và Belbo không nhận ra mình đang nói chuyện với ai. Sau một cuộc trao đổi nhanh chóng những lời xin lỗi và giới thiệu, anh mới vỡ lẽ rằng tay bác sĩ đã xuất bản một cuốn Nhật ký của bác sĩ làng với nhà xuất bản danh tiếng Manutius ở Milan. Belbo bất cẩn nói rằng anh ta là magna pars* của nhà xuất bản đó. Tay bác sĩ khăng khăng mời anh ta và Lorenza ở lại dùng bữa tối. Lorenza nổi dóa, thúc Belbo: Giờ chúng ta sẽ lên báo, cặp tình nhân quỷ quyệt. Anh không thể im miệng được sao?

Tiếng Latin: một thành viên quan trọng.

Mặt trời vẫn chói chang khi chuông nhà thờ ngân vang báo giờ lễ cuối ngày. Chúng ta đang ở Ultima Thule, Belbo lẩm bẩm, răng nghiến chặt: mỗi năm mặt trời sáu tháng liền không lặn, từ nửa đêm tới nửa đêm, mà mình thì hết thuốc lá. Con chó tiếp tục chịu đau đớn, và không ai để ý tới nó nữa. Lorenza nói nàng đang lên cơn hen. Belbo giờ đã chắc chắn rằng vũ trụ là trò đùa của một Demiurge. Cuối cùng thì anh ta cũng nghĩ ra rằng họ có thể lên xe và tới thị trấn gần nhất để nhờ giúp. Nguôi phụ nữ yêu động vật đồng ý: họ nên đi, họ nên đi nhanh đi, bà tin cậy một ông làm việc tại một nhà xuất bản in ra thơ ca, bản thân bà là nguôi rất hâm mộ Khalil Gibran.

Belbo lái đi, và khi họ tới thị trấn gần nhất, anh ta lái xe một cách nhạo báng thẳng qua nó, trong khi Lorenza nguyền rủa tất cả các giống vật mà Chúa dùng làm nhơ bẩn thế gian này từ ngày đầu tiên cho tới ngày thứ năm. Belbo đồng ý, còn đi xa tới mức nguyền rủa luôn ngày thứ sáu, và có lẽ luôn cả ngày thứ Bảy, bởi vì đây là ngày Chủ nhật đen đủi nhất mà anh ta từng trải qua.

Họ bắt đầu đi qua dãy Apennine. Nhìn trên bản đồ thì có vẻ dễ, nhưng họ mất hàng tiếng đồng hồ. Họ không dừng chân ở Bobbio, đến tối thì tới Piacenza. Belbo đã mệt, nhưng ít nhất anh ta có thể ăn tối với Lorenza. Anh ta đặt một phòng đôi ở khách sạn duy nhất còn phòng, gần ga. Khi họ lên tầng, Lorenza nói nàng sẽ không ngủ ở một nơi như thế này. Belbo nói họ sẽ tìm chỗ nào khác nếu nàng cho anh ta thời gian xuống quầy bar uống một ly martini. Anh ta không tìm thấy gì ngoài cognac, hàng nội địa. Khi anh ta lên lại phòng, Lorenza không còn ở đó. Tại quầy lễ tân anh ta thấy một lời nhắn: “Anh yêu, em vừa phát hiện ra một chuyến tàu rất tuyệt về Milan. Em đi đây. Hẹn gặp anh tuần sau.”

Belbo lao ra ga: đường ray vắng tanh. Như một ga miền Viễn Tây.

Anh ta phải qua cả đêm ở Piacenza. Anh ta tìm mua một cuốn truyện kinh dị nhưng sạp báo của ga đã đóng cửa. Trong khách sạn anh ta tìm thấy được mỗi tờ tạp chí của Câu lạc bộ Du lịch.

Tạp chí có một bài về những con đèo xuyên Apennine giống như nơi anh ta vừa đi qua. Trong ký ức của anh ta - mờ nhạt, cơ hồ những sự kiện ngày hôm đó đã diễn ra lâu rồi - chúng khô cằn, cháy nắng, bụi bặm, vương vãi những khoáng vật vứt đi. Nhưng trên những trang bóng loáng của tạp chí thì chúng là miền quê trong mơ, là điểm về dù có phải đi bộ, đáng cho ta hân thưởng trên từng bước đi. Quần đảo Samoa của Jim Bốn Bể.

Làm sao một người có thể lao tới sự hủy diệt bản thân chỉ bởi vì anh ta cán phải một con chó? Nhưng chính là vậy đó. Đêm ấy ở Piacenza, Belbo quyết định một lần nữa rút vào Kế hoạch, nơi mà anh ta sẽ không phải chịu đựng thêm thất bại, bởi vì ở đó anh ta là người quyết định ai, như thế nào và khi nào.

Đó hẳn cũng phải là đêm mà anh ta quyết định trả thù Agliè, ngay cả khi không có một nguyên nhân rõ ràng. Anh ta sẽ đưa ông ta vào kế hoạch mà Agliè không hay biết. Đây đúng là cách rất Belbo: khao khát trả thù, sự trả thù mà chỉ mình anh ta chứng kiến. Không phải vì tính khiêm nhường, mà vì anh ta không tin người khác biết trân trọng chúng. Trượt vào Kế hoạch, Agliè sẽ bị triệt tiêu, sẽ tan thành mây khói giống như tim nến. Không có thực như những hiệp sĩ dòng Đền Provins, như Hội Thập tự Hoa hồng: cũng không có thực như bản thân Belbo.

Điều này không khó, Belbo nói. Chúng ta đã ném cả Bacon lẫn Napoléon về vị trí của mình: sao Agliè lại không được? Chúng ta sẽ cử luôn ông ta đi tìm bản đồ. Ta đã tự giải phóng mình khỏi Ardenti và ký ức về hắn bằng cách đưa hắn vào một câu chuyện hư cấu tốt hơn câu chuyện của hắn. Điều tương tự cũng sẽ xảy ra với Agliè.

Tôi tin anh ta thực sự tin chuyện này; sức mạnh của khát khao tuyệt vọng vốn như vậy. File đó kết thúc - nó không thể nào khác được - bằng lời trích dẫn dành cho tất cả những ai mà cuộc đời từng đánh bại: Bin ich ein Gott*?

Tiếng Đức: Ta có phải Chúa trời không? Trích từ Faust của Goethe.