“Nhưng với ta thứ đáng ân hận là thực tế rằng ta thấy những kẻ sùng bái ngẫu tượng ngốc nghếch vô tri, những kẻ không còn noi theo sự tuyệt diệu của tín ngưỡng Ai Cập, hơn là bóng tối xâm chiếm sự cao quý của cơ thể, và những kẻ tìm kiếm Cái thánh thiêng, dù bởi lý do gì đi nữa, trong cứt đái của người chết và những thứ không sự sống. Những tên ngốc này dẫu vậy cười cợt không chỉ những tín đồ thánh thiện và trí tuệ trong chúng ta mà cả những tín đồ nổi tiếng là thú vật. Và tệ hơn, với điều này chúng hân hoan mừng chiến thắng khi thấy những nghi lễ điên cuồng của chúng nổi như cồn...”

“Đừng để điều này làm ngài phiền muộn, ôi Momus,” Isis nói, “bởi vì số phận đã định ra vòng tuần hoàn của bóng tối và ánh sáng.”

“Nhưng cái xấu,” Momus đáp lời, “chính là họ chắc chắn rằng mình ở trong ánh sáng.”

− Giordano Bruno, The Expulsion of the Triumphant Beast,

Đối thoại thứ ba, Phần Hai, do Arthur D. Imerti dịch,

Rutgers University Press, 1964, tr. 236

Đáng lẽ tôi nên yên lòng. Tôi đã sáng tỏ. Chẳng phải ai đó đã nói rằng sự an lòng tới khi ánh sáng tỏ sao? Tôi đã sáng tỏ. Đáng lẽ tôi nên yên lòng. Ai đã nói rằng an lòng phát xuất từ sự trầm tưởng về trật tự, trật tự được ta giác ngộ, thưởng lãm, nhận ra không dư thừa, trong hân hoan và chiến thắng, kết thúc của nỗ lực? Tất cả đã rõ ràng, sáng sủa; con mắt ngự trên toàn thể và các bộ phận và thấy các bộ phận đã hợp lại thế nào để tạo nên cái toàn thể; nó lĩnh hội được điểm trung tâm nơi bạch huyết chảy, hơi thở, gốc rễ...

Đáng lẽ tôi nên yên lòng. Từ cửa sổ thư phòng của dượng Carlo tôi nhìn ngọn đồi, và mảnh cong cong của vầng trăng đang lên. Cái gò đất rộng của Bricco, những đường viền nhu hòa hơn của những ngọn đồi nơi hậu cảnh kể câu chuyện về những khuấy động chậm rãi và uể oải của Mẹ Trái đất, người duỗi dài và ngáp, kiến tạo và phi kiến tạo những đồng bằng xanh lam trong cái chớp lóe chết chóc của một trăm ngọn núi lửa. Mẹ Đất trở mình trong giấc ngủ và đổi một bề mặt lấy một bề mặt khác. Nơi những con cúc từng kiếm ăn, kim cương. Nơi kim cương từng mọc lên, ruộng nho. Logic của băng tích, của sụt lở đất, của tuyết lở. Trục xuất đi một hòn đá cuội, tình cờ, nó trở nên không yên, lăn xuống (à, horror vacui!), một hòn sỏi khác rơi trên đầu nó, và có chiều cao. Những bề mặt. Những bề mặt chồng lên bề mặt. Sự thông thái của Mẹ Đất. Và của Lia.

Tại sao sự thấu tỏ không đem lại cho tôi bình yên? Tại sao lại đi yêu Số phận nếu Số phận giết anh chết cứng như Thượng đế hay Âm mưu của các Archon? Có lẽ đến cuối cùng tôi vẫn chưa thấu tỏ; có lẽ tôi còn thiếu một mảnh trong trò chơi ghép hình, một ô trống.

Cái tôi đọc cuối cùng, khi cuộc sống, bề mặt gác trên bề mặt, đã bị kinh nghiệm kết thành vỏ cứng trùm kín hoàn toàn, anh biết mọi thứ, bí mật, quyền lực, và vinh quang, tại sao anh được sinh ra, tại sao anh chết đi, và tất cả chuyện ấy có gì khác? Anh thông tuệ. Nhưng sự thông tuệ vĩ đại nhất, vào thời khắc ấy, là biết rằng sự thông tuệ của anh đã quá muộn. Anh thấu tỏ mọi thứ khi không còn có gì để thấu tỏ.

Giờ tôi biết Luật của Nước trời là gì, luật của Malkhut nghèo nàn, tuyệt vọng, rách rưới, nơi Trí tuệ đã lưu vong, mò mẫm hòng khôi phục sự trong sáng trước đây của nó. Sự thật của Malkhut, sự thật duy nhất chiếu sáng trong đêm đen của Sefirot, là Trí tuệ bị bóc trần trong Malkhut, và bí ẩn của nó không nằm trong sự tồn tại mà trong sự rời bỏ tồn tại. Sau đó, những Thứ Khác lại bắt đầu.

Và, với những thứ khác, các Quỷ giả, kiếm tìm những vực thẳm nơi bí mật sự điên rồ của họ đang ẩn mình.

Dọc theo những dốc núi Bricco là hàng hàng nho. Tôi biết chúng, tôi đã nhìn thấy những hàng lớp tương tự trong thời mình. Không học thuyết về con số nào có thể nói xem liệu chúng theo trật tự từ dưới lên hay từ trên xuống. Ở giữa những hàng nho - nhưng anh phải đi chân trần, với đôi gót chân chai cứng, từ thời niên thiếu - có những cây đào. Những cây đào vàng chỉ sinh trưởng giữa những rặng nho. Anh chỉ cần ấn ngón cái là có thể tách một trái đào; hạt đào gần như lộ ra hoàn toàn, sạch sẽ như thể nó đã được xử lý hóa chất, trừ một chút thịt cùi thi thoảng dính lại, trắng nõn, nhỏ xíu, bám lấy như một con sâu. Khi anh cắn trái đào, lớp vỏ đỏ tươi tạo nên những cơn rung động chạy thẳng từ lưỡi tới bộ vị anh. Những con khủng long từng đi lại nơi này. Rồi một bề mặt khác phủ lên bề mặt của chúng. Thế nhưng, như Belbo khi anh ta chơi cây kèn trômpet, khi tôi cắn trái đào tôi thấu tỏ Nước trời và hợp với nó làm một. Phần còn lại chỉ là sự lanh lợi. Sáng tác, sáng tác ra Kế hoạch, Casaubon. Đó là điều mọi người đều đã làm, để giải thích những con khủng long và những trái đào.

Tôi đã thấu tỏ. Và sự đoan chắc rằng chẳng còn gì để thấu tỏ nữa có thể là sự an ổn của tôi, khúc khải hoàn của tôi. Nhưng tôi ở đây, và Họ đang tìm tôi, nghĩ rằng tôi sở hữu mặc khải mà Họ tham lam khao khát. Chỉ thấu tỏ chưa đủ, nếu những kẻ khác từ chối và tiếp tục chất vấn. Họ đang lùng kiếm tôi. Họ hẳn phải lần được dấu vết của tôi ở Paris, Họ biết tôi đang ở đây, Họ vẫn muốn Tấm Bản Đồ. Và khi tôi bảo Họ rằng không có Bản đồ nào cả, Họ sẽ càng muốn nó. Belbo nói đúng. Quỷ bắt mi, thằng ngu! Mi muốn giết ta sao? Vậy thì giết ta đi, nhưng ta sẽ không nói cho mi là không có Bản Đồ nào. Nếu mi không thể tự mình đoán ra, mi tận số.

Tôi thấy đau lòng khi nghĩ mình sẽ không được gặp lại Lia, và bé con, Thứ ấy, Giulio, viên đá triết gia của tôi. Nhưng những hòn đá tự chúng sinh tồn. Có lẽ ngay cả bây giờ nó cũng đang nếm trải Cơ hội của mình. Nó đã tìm thấy một quả bóng, một con kiến, một lá cỏ, và trong thứ ấy nó thấy thiên đường và địa ngục. Nó rồi cũng sẽ biết rằng đã quá muộn. Nó sẽ ổn thôi, không cần lo, hãy để nó trải qua ngày của nó như thế, một mình.

Mẹ kiếp. Cách nào cũng đau lòng như thế. Bình tĩnh. Khi tôi chết, sẽ không đau nữa.

Đã rất muộn rồi. Tôi rời Paris sáng nay, tôi để lại quá nhiều dấu vết. Họ đã có thời gian để đoán xem tôi ở đâu. Chốc lát nữa thôi, Họ sẽ tới đây. Tôi muốn viết lại tất cả những điều mình đã nghĩ ngày hôm nay. Nhưng nếu Họ đọc nó, Họ chỉ rút ra được một lý thuyết đen tối khác và dùng một thiên thu khác để cố giải mã thông điệp bí mật ẩn giấu sau những lời của tôi. Điều đó là không thể, Họ sẽ nói; anh ta không thể nào chỉ giỡn với chúng ta. Không. Có lẽ, dù anh ta không nhận ra, Thực Thể Ấy đang gửi tới chúng ta một thông điệp thông qua việc nó bị lãng quên.

Tôi có viết ra hay không cũng chẳng khác gì nhau. Họ sẽ tìm kiếm những ý nghĩa khác, kể cả trong im lặng của tôi. Họ là như thế. Mắt mù trước mặc khải. Malkhut là Malkhut, và thế là thế.

Nhưng cứ thử nói cho Họ đi. Những kẻ ít lòng tin ấy.

Vậy nên tôi cứ ở lại đây thôi, chờ đợi, và nhìn ngọn đồi.

Nó thật đẹp.