Thưa các bạn, kể từ cái đêm đặc biệt ấy, ngày mang màu sắc mới, những bức tường thu nhận các bài ca mới, những tảng đá giải tỏa các hồi âm cầm giữ từ lâu, những sân thượng tràn đầy làn ánh sáng rất rực rỡ và mấy nghĩa trang nín lặng. Những nghĩa trang và những người chết. Những người chết hoặc những người đọc các đoạn kinh Coran học chưa thuộc, đọc ấp úng, hoặc đọc với niềm tin của một cơ thể đang bị đói và lắc lư để làm cho tin rằng lời truyền là đúng.

Tất cả đã lắng dịu hay nói đúng hơn tất cả đã đổi thay. Tôi thấy khó phủ nhận sự trùng hợp giữa việc một ông già vừa từ giã cõi đời với làn ánh sáng gần như siêu tự nhiên kia nó tràn ngập lòng người và cảnh vật.

Làm sao lại không thể tin được rằng Đêm Định Mệnh là đêm khủng khiếp đối với người này, đêm giải thoát người kia? Những người sống và những người chết gặp nhau ở khoảng thời gian khi tiếng ồn ào do kẻ này gây ra át tiếng cầu kinh của kẻ kia. Thưa các bạn! Trong đêm đó, ai phân biệt được những bóng ma với những thiên thần, những người đến với những người ra đi, những kẻ thừa kế thời gian với những kẻ hãnh diện về đạo đức.

Các bạn hãy hình dung những xe bò chất đầy xác, có xác còn thoi thóp thở, những vẫn muốn ra đi vì muôn vàn lý do khác nhau; những chiếc xe này làm rung các bức tường khi chúng đi qua, xe do m ấy con ngựa cái lực lưỡng kéo về những chốn lạ. Người ta đồn rằng Thiên đường sẽ dành cho những ai tự nguyện tham gia cuộc hành trình, chí ít cũng cho những ai vui lòng cống hiến của cải và dăm ba ngày hoặc dăm tuần còn lại làm lễ vật cho đêm nay, khi các vì sao đều vắng mặt, khi vòm trời hé mở cửa và trái đất vấn chuyển nhanh hơn thường ngày chút ít. Những ai nằm trên xe bò, tất cả gia sản chỉ còn lại chút thời gian, khoảng một và bảy ngày. Những kẻ khác có bấu víu vào tiền bạc và ảo ảnh.

Tôi đứng bên chiếc cửa sổ nhỏ quan sát đoàn xe, phải rời khỏi thành phố trước lúc mặt trời mọc. Buổi sáng ngày hai mươi bảy trong tháng nhịn ăn cũng giống như mọi sáng khác. Không được để lộ dấu vết của cuộc dọn dẹp lúc đêm. Tôi đưa mắt nhìn bố tôi, thân xác đã nhẹ nhõm, trút bỏ được tất cả các chất, trở thành nguyên chất; tôi thầm nhủ rất có thể hồn bố có được chút may mắn nằm trong một trong những chiếc xe cuối cùng kia. Mệt mỏi nhưng lòng vơi nhẹ, tôi ngồi xuống thành giường và khóc, không phải do u buồn mà kiệt sức. Tôi đã được giải thoát và sự việc diễn ra không như tôi hy vọng.

Lại trở thành đàn bà, ít ra thì cũng được công nhận như vậy bởi người đã sinh ra tôi, tôi vẫn còn phải tiếp tục trò chơi trong thời gian giải quyết các công việc sẽ thừa kế và gia tài. Ngôi nhà đã tàn tạ. Hình như đem vừa qua tưởng đã bị nứt rạn thêm. Bỗng chốc chao ôi! Trong có vài giờ - mọi chuyện đã thay đổi. Các chị tôi sắm vai những người khóc mướn. Mẹ tôi mặc toàn đồ trắng cử tang. Các chú tôi tíu tít chuẩn bị cho tang lễ. Còn tôi, tự giam mình trong phòng, tôi chờ.

Đấy là một ngày xuân tràn đầy áng nắng. Ở nước tôi, mùa xuân là vô tư lự. Nó xáo lộn những cây hoa giấy, tô đâm màu sắc các cánh đồng, vẩy thêm chút màu xanh trên nền trời, phủ đầy các cây và xoay lưng lại với những người đàn bà buồn bã. Nhưng năm ấy tôi quyết định xua ra khỏi tâm trí hết tất cả mọi chuyện đã giày vò và làm cho suy nghĩ của tôi u uất. Tôi ít khi cười và chẳng bao giờ là một người hài hước. Do đó tôi muốn kết họ với mùa xuân.

Thưa các bạn! Hôm nay tôi có thể thú nhận là như vậy rất khó khăn! Trở nên vui vẻ có nghĩa là đã thay đổi bộ mặt, thay đổi cơ thể, rèn luyện để có được những động tác mới và đi đứng một cách uyển chuyển. Cái nóng bất bình thường của ngày hôm ấy đã củng cố niềm tin của tôi: mùa xuân không vào được trong nhà, nó quẩn quanh ở bên ngoài. Hương thơm từ các ngôi nhà và các khu vườn hàng xóm tỏa đến bên tôi. Ở chỗ chúng tôi, đâu buồng có mùi hắc và ngột ngạt. Hương các chú tôi thắp là loại hương tồi. Gỗ ở thiên đường thực ra chỉ là loại gỗ thường pha trộn mùi thơm báo điềm gở. Như thường thấy, mấy người tắm rửa cho người chết vội vã làm tắc trách, sau đó đôi co với chú tôi khi ấy cò kè mặc cả mấy đồng tiền công thảm hại. Thật xấu hổ và đồng thời thật kỳ cục đến buồn cười khi nghe những lời mặc cả giữa ba người này và chú tôi át cả tiếng tụng kinh Coran. Tôi cười vì thấy chuyện đó đã trở thành trào lộng:

- Các anh tắm rửa cho người chết và dọn luôn túi tiền của ta.

- Chúng ta nói cho lão biết lão có lăn đùng ngã ngửa ra đây cũng không một ai trong bọn ta thèm đến tắm rửa cho lão, lão sẽ ra đi cùng với tất cả những dơ dáy của lão, dù cho lão có được bước chân vào Thiên Đường thì sẽ bị tống cổ ra vì lão bốc những mùi thối tha! Đấy là hình phạt đối với bọn bẩn… Mới lại Thượng đế cũng không khoan dung đối với bọn người như lão đâu.

Chú tôi tái mặt, ấp úng đọc một bài kinh rồi trả công cho ba người theo họ yêu cầu. Tôi đứng bên cửa sổ quan sát ông và thấy thích thú. Một bàn tay kéo chỗ tôi vào một góc, đấy là bàn tay khô đét của thím tôi một bậc thầy về hà tiện, hận thù và thủ đoạn. Thím là một người đàn bà đáng sợ. Tôi sẽ nói về bà vào một ngày khác, vì bà cũng đứng để người ta phán định về số phận của bà. Thím tôi cự chồng đã nhượng bộ mấy người rửa xác.

Tôi còn phải sắm vai người con trai vô hình trong một hoặc hai ngày nữa. Tôi mặc đồ trắng rồi xuống chủ trì tang lễ. Tôi đeo kính đen, đầu chùm kín dưới chiếc mũ chụp của áo choàng. Tôi không hề nói câu nào. Mọi người nghiêng mình chà tôi và tỏ lời chia buồn. Họ đến hôn vai tôi. Tôi làm mọi người e dè và điều đó hợp với ý tôi. Lúc ở đền lớn, tất nhiên tôi được chỉ định điều hành buổi đọc kinh cầu nguyện cho người chết. Tôi tiến hành công việc của mình, với một niềm vui bên trong và một thích thú gần như chẳng cần che giấu. Một người đàn bà đã từng bước trả thù một xã hội đàn ông không lấy làm gì vững chắc lắm, chí ít đấy cũng là sự thật đối với bộ phận đàn ông trong gia đình tôi. Khi nằm phủ phục lạy, tôi không thể không nghĩ tới lòng ham muốn súc vật do cơ thể tôi - chủ yếu khi ở trong tư thế này - sẽ khêu gợi những con người kia nếu họ biết rằng họ đang cầu nguyện đằng sau một người đàn bà… Mong các bạn bỏ quá cho nhận xét này, nó hỡi ơi! Lại phù hợp với thực tế…

Buổi tang lễ đã được tiến hành ổn thỏa. Mọi việc đều êm thấm. Hình ảnh đẹp nhất của ngày hôm đó còn lưu lại trong tôi là lúc đám tang đến nghĩa trang. Mặt trời rực rỡ đã đưa đến một mùa xuân vĩnh hằng tại chốn này, nơi các ngôi mộ phủ đầy cỏ dại một mầu xanh tươi rói, phủ đầy hoa mào gà hớn hở tươi trong nắng và phủ đầy hoan mỏ hạc do một bàn tay vô danh rắc khắp nơi. Đấy là một khu vườn có vài cây ô liu cổ thụ canh giữ cho các linh hồn yên nghỉ. Một người đọc kinh Coran thiu thiu ngủ bên một ngôi mộ. Trẻ con nô đùa trên cành cây. Một đôi tình nhân ngồi khuất sau một bia mộ khá cao để có thể ôm hôn nhau mà không ai nhìn thấy. Một anh sinh viên trẻ đọc Hăm-lét và vừa đi vừa khoa tay múa chân. Một người đàn bà mặc áo cưới từ trên lưng con ngựa trắng bước xuống. Một kỵ sĩ khoác áo choàng đgienlabax xanh kiểu miền Nam cưỡi con ngựa cái băng qua nghĩa trang như đang tìm một ai.

Đến đây, đám tang tản ra. Một số người dùng tay che mắt vì không chịu được ánh sáng chói chang. Người ta đã quên mất người chết. Phu đào huyệt tìm huyệt họ đã chuẩn bị. Lũ trẻ hàng phố đã di theo đám tang liền nhảy múa, sau đó, như trong một điệu vu ba lê, chúng tiến đến nhấc xác chết lên, vừa xoay mình vừa ngâm nga một bài hát châu Phi, rồi bằng những cử chỉ và động tác chậm chạp chúng đặt xác xuống một huyệt đào lúc sáng. Hốt hoảng, những người đào huyệt vội chạy lại, dùng xẻng và cuốc chim dọa đuổi chúng đi. Cô dâu tiến đến bên tôi và vắt lên vai tôi tấm áo choàng tuyệt đẹp thêu chỉ vàng của nàng. Nàng khẽ thì thầm vào tai tôi: “chàng ngồi đợi trên con ngựa cái tráng chấm xám… Đến gặp chàng đi đừng căn vặn nữa, đi và cầu mong nàng được hạnh phúc… “Sau đó cô dâu biến mất hút. Nàng là một sự hiện hình, một ảo ảnh, một đoạn trong giấc mơ, một giây phút thoáng qua trong đêm hai mươi bảy, một giọng nói? Tôi còn đang choáng váng thì một cánh tay rắn chác ôm ngang lưng tôi và nhấc bổng tôi lên: chàng kỹ sĩ đẹp trai đã bế tôi đặt lên mình con ngựa cái và không ai nói gì. Tôi bị bắt cóc như trong một câu chuyện thần thoại cổ. Chàng phi ngựa băng qua nghĩa trang. Tôi còn kịp nhìn thấy mấy người đào huyệt nhấc xác bố tôi ra để chôn cất theo nghi thức của đạo Hồi. Tôi cảm thấy các chú tôi hốt hoảng đi giật lùi bỏ ra khỏi nghĩa trang.

Đấy là một ngày đẹp trời, rất đẹp trời.