Khi ra khỏi nhà tù - tôi được giảm án - tôi đã khổ cực. Tôi sung sướng vì mắt tôi đẫm lệ. Từ rất lâu nay chuyện này không bao giờ thấy ở tôi. Đấy là những hàng nước mắt sung sướng vì nó thoát ra khỏi một thân xác mới được tái sinh, một thân xác lại có khả năng có được một tình cảm, một cảm xúc. Tôi khóc vì tôi rời bỏ một thế giới nơi tôi đã tìm được một chỗ đứng. Tôi khóc vì chẳng ai đón đợi tôi. Tôi đã được tự do. Tôi có một thân một mình. Tôi nghĩ tới chàng Côngxuyn, nhưng tôi biết rằng chàng đã rời khỏi thành phố, chàng đã bỏ đi xa, đến một nơi, có lẽ để tự giải thoát khỏi câu chuyện của chúng tôi.

Tôi hết sức khao khát muốn được thấy biển, được ngửi thấy hương vị, được nhìn thấy màu sắc, được thấy có cảm giác đụng vào lớp sóng biển. Tôi đi xe ca xuống phía Nam. Xe chạy suốt đêm, hành khách hút thuốc lá và uống nước limônát. Họ không quấy rầy tôi. Tôi ngồi mở mắt ngóng biển. Sáng sớm, tôi thoạt đầu nhìn thấy một lớp sương mù nhẹ từ dưới đất bốc lên. Nom cứ như một tấm khan trải giường hoặc một cánh đồng phủ tuyết. Tôi nhận rõ những con thuyền và những cánh thuyền buồm. Chúng gần như bị treo lơ lửng, dẫu sao chúng cũng vẫn vươn khỏi làn sương mù. Nền trời trắng và êm dịu. Cảnh vật khoác một dáng vẻ trắng trong thần diệu làm cho nó trở nên gần gũi và vô hại. Mọi vật trông mờ ảo, nhìn không rõ. Có lẽ tôi chưa quên mắt. Giấc mơ hẳn đã xây dựng được những hình bóng của mình rút tỉa từ lớp băng trăng trắng có những tia màu xanh nước biển rọi qua này.

Đang là mùa thu. Tôi giặc áo đgienlabax đàn ông. Lớp len của áo dày và không mịn. Tóc tôi bỏ trong chiếc khăn đẹp tươi màu. Tôi đánh môi son và đánh mắt. Tôi ngắm nhìn trong chiếc gương nhỏ. Khuôn mặt tôi đã từ từ lấy lại sức sống. Nó rạng rỡ. Tôi sung sướng và thấy nhẹ nhõm. Mặc chiếc áo đgienlabax của người lái xe tải, nên trông kỳ cục và khôi hài. Những hành khách ngái ngủ đưa mắt nhìn ngắm và do xét, nhưng bao giờ cũng chỉ dám liếc mắt.

Ở thành phố này, bến xe đường dài trong ra biển. Chỉ chần trèo qua một bức tường thấp là đã ở trên bãi cát. Tôi chậm rãi bước dọc bãi biển vắng không có một ai. Tôi đi dấn vào lớp sương mù. Tôi không thể nhìn xa quá vài mét. Ngoảnh lại phía sau, tôi có cảm giác như bị bao vậy trong vành đai sương mù, bị cuốn trong bức màn trắng ngăn cách tôi với những người khác. Tôi có mỗi một mình, bị giam giữa cảnh hiu quạnh sung sướng này ngay trước lúc xảy ra một sự kiện lớn. Tôi cởi bỏ giày buburơ[1] ra. Cát ẩm ướt. Một làn gió nhẹ từ phía xa thổi tới và đẩy tôi đi. Tôi như chiếc lá nhẹ bay theo gió. Đột nhiên, một làn ánh sáng gắt, gần như làm lóa mắt, từ trên trời trào xuống. Nó đột ngột và mạnh đến nỗi tôi như trông thấy một quả bóng treo lơ lửng đã phát nguồn sáng này. Nó xua tan lớp sương mù. Tôi như bị lột bỏ cái áo xuống. Chẳng còn gì bao bọc và che chở cho tôi. Ngay trước mặt tôi, một ngôi nhà trắng tinh nằm trên đường chân trời, lúc này rất gần. Ngôi nhà xây trên một mỏm đá. Tôi trèo lên các tảng đá và leo tới đỉnh. Trước mặt tôi là biển cả. Phía sau là bãi cát. Ngôi nhà để ngỏ cửa. Cửa không còn cánh. Có một căn phòng rất rộng. Không bày tí đồ đạc nào. Sàn nhà được trải mấy chiếc chiếu đã sờn. Những chiếc đèn dầu treo lơ lửng tỏa ra một làn ánh sáng yếu ớt. Trong một góc tôi thấy có mấy người đàn ông. Người đang ngủ, người đan lặng lẽ cầu nguyện. Tôi tiến lại gần và nhìn kỹ bà ta. Bà lão không trông thấy tôi. Bà đang mải cầu nguyện. Tôi ngồi xuống bên cạnh bà. Tôi làm ra vẻ cầu nguyện. Động tác của tôi cứ nhầm lẫn. Do đấy đã thu hút sự chú ý của bà. Bà lão rất giống mũ Atxidơ. Tuy không vạm vỡ bằng, nhưng cử chỉ của bà lão hoàn toàn là những cử chỉ của mụ Atxidơ, dáng ngồi cũng vậy. Tôi không cầu nguyện nữa mà mắt nhìn bà lão, vẻ lo ngại. Các ngón tay bà đang lần tràng hạt; môi khẽ mấp máy. Cặp mắt chúng tôi giao nhau, rồi, sau một lát im lặng bà cúi nghiêng người về phía tôi và vừa nói tay vẫn vừa lần tràng hạt:

- Thế là nàng đã đến rồi!

Đúng là mụ! Mụ Atxidơ! Giọng mụ không thay đổi. Khuôn mặt mụ đã xuất hiện vài nếp nhăn, nhưng nom thanh thản, nhân hậu hơn.

Tôi im lặng một lát, rồi không cần suy nghĩ đã nói:

- Đúng, tôi đã đến!

Tôi thấy mình đang ở cõi thần diệu. Tôi định nói dăm ba lời thì mụ nắm tay tôi và bảo:

- Nói khẽ thôi, kẻo vị Thánh tỉnh dậy.

Mọi việc trở nên rõ ràng ở trong đầu tôi. Tôi cho rằng giữa cái sống và cái chết chỉ có một lớp sương mù hoặc lớp màu tối rất mỏng manh mà sự dối trá đã chăng sợi của mình giữa thực tế và vẻ bề ngoài, thời gian chỉ là một ảo ảnh của những nỗi kinh hoàng của chúng ta.

Vị thánh ngủ dậy sau tất cả mọi người. Người bước ra từ một cửa nằm ở cuối phòng. Người mặc toàn đồ trắng, mặt che mạng và đeo kính đen. Đàn ông và đàn bà liền vội vã đến kính cẩn hôn tay Người: chắc ông ta khẽ thì thầm bộc lộ một điều bí mật với Người. Vị Thánh lắc đầu, rồi ông ta làm yên lòng tựa hồ như Người đã ban phúc lành cho anh ta.

Đến lượt tôi, tôi nhỏm dậy và đứng vào dãy của phụ nữ. Nhưng sau đó tôi nảy ra ý muốn liều thử xem sao, tôi đến đứng bên dãy đàn ông. Khi đến trước mặt vị Thánh, tôi quỳ xuống, đón bàn tay Người chìa ra, đáng lẽ hôn tay, tôi mút từng ngón tay Người. Vị Thánh định rụt tay lại, nhưng tôi giữ tay Người trong hai tay tôi. Người bối rối. Tôi đứng dậy và khẽ nói vào tai Người:

- Đã từ rất lâu nay chưa một người đàn ông nào ve vuốt mặt em… Chàng ơi, chàng hãy dùng các ngón tay, dùng lòng bàn tay chàng nhẹ nhàng nhìn em đi.

Chàng cúi xuống và nói với tôi:

- Thế là nàng đã đến!

HẾT

❀ ❀ ❀

[1] Giày hạ, giày đàn ông chỉ có da bọc ở phía mũi. Để hở mu và gót bàn chân.