“Ừ, người nào trả báo cho ngươi đúng như ngươi đã đối xử với chúng ta, người ấy thật có phước thay.”

Mười sáu tiếng đồng hồ đã trôi qua. Knight đang bước vào phòng khách của phu nhân tại The Crags, khi anh vừa từ cuộc điều tra cái chết của bà Jethway trở về. Elfride không có trong phòng.

Bà Swancourt hỏi dăm ba câu về kết quả phán quyết và các tình tiết liên quan. Rồi bà nói—

“Người đưa thư đến sáng nay đúng một phút sau khi con vừa rời nhà. Chỉ có đúng một thư gửi cho con thôi, mẹ đang giữ đây.”

Bà cầm một bức thư từ trên nắp hộp đựng đồ khâu và đưa cho anh. Knight thẫn thờ nhận lấy bức thư, nhưng rồi chợt khựng lại vì bề ngoài của nó, anh lẩm bẩm vài từ rồi bước ra khỏi phòng.

Bức thư được dán kín bằng một con dấu đen, và nét chữ trên phong bì đã đập vào mắt anh rõ mồn một suốt từ chiều hôm qua.

Knight vô cùng dao động, đảo mắt tìm một nơi chốn kín đáo để không bị ai quấy rầy. Đó là mùa sương nặng hạt, đọng lại trên thảm cỏ ở những góc khuất suốt cả ngày dài; dẫu vậy, anh vẫn bước vào một khoảng cỏ hoang nhỏ bị bao quanh bởi những luống cây bụi, và ở đó, anh đọc bức thư mà mình đã bóc dở trên đường đi tới.

Nét chữ, con dấu, trang giấy, những lời mở đầu, tất cả đều lập tức cho thấy bức thư này được gửi đến từ tay góa phụ Jethway, người giờ đây đã chết lạnh. Anh hiểu ngay ra rằng những dòng ghi chú dang dở đập vào mắt anh tối hôm qua không dành cho ai khác ngoài chính mình. Anh chợt nhớ đến mấy lời Elfride nói trong lúc mơ màng trên tàu thủy, rằng có ai đó không được kể cho anh nghe chuyện gì đó, nếu không đời cô sẽ tiêu tan—một tình tiết vốn dĩ lâu nay bị xem là quá đỗi vụn vặt và vô nghĩa đến mức anh suýt quên bẵng đi. Tất cả những điều ấy dội vào lòng anh một cảm xúc mãnh liệt về cường độ và đau đớn tột cùng về bản chất. Tờ giấy trong tay anh run rẩy khi anh đọc:

“THUNG LÚC ENDELSTOW.

“THƯA ÔNG,—Một người phụ nữ chẳng còn mấy thứ trên đời để mất bởi bất kỳ lời quở trách nào mà hành động này có thể giáng xuống đầu mình, muốn gửi đến ông vài gợi ý về người phụ nữ mà ông đang yêu. Nếu ông còn rủ lòng đoái hoài đến một lời cảnh báo trước khi quá muộn, xin hãy lưu ý những gì người viết thư này sắp nói.

“Ông đã bị lừa dối. Liệu một người phụ nữ thế này có đáng mặt hay không?

“Một kẻ từng khích lệ một thanh niên lương thiện yêu mình, rồi lại hắt hủi người ta đến chết.

“Một kẻ tiếp đó nhận một gã đàn ông vô gia cư vô tích sự làm người tình, kẻ bị cha cô ta cấm bén mảng tới nhà.

“Một kẻ đã lén lút rời khỏi nhà để kết hôn với gã đó, gặp gỡ và cùng gã đi đến Luân Đôn.

“Một kẻ, chẳng vì lý do gì đó, lại quay về mà vẫn chưa chồng.

“Một kẻ, trong những bức thư qua lại sau đó với gã, đã đi xa đến mức gọi gã là chồng.

“Một kẻ đã viết bức thư đính kèm để nài nỉ tôi, người tường tận câu chuyện hơn bất cứ ai, hãy giữ kín vụ bê bối này.

“Tôi hy vọng chẳng mấy chốc sẽ vượt ra ngoài tầm với của cả lời chê bai lẫn tán dương. Nhưng trước khi đưa tôi đi, Chúa đã trao cho tôi sức mạnh để rửa hận cho cái chết của con trai tôi.

“GERTRUDE JETHWAY.”

Bức thư được gửi kèm chính là mẩu giấy ghi bằng bút chì mà Elfride đã viết trong ngôi nhà tranh của bà Jethway:

“KÍNH THƯA BÀ JETHWAY,—Cháu đã đến thăm bà. Cháu rất muốn gặp bà, nhưng cháu không thể chờ lâu hơn được nữa. Cháu đến để cầu xin bà đừng thực hiện những lời đe dọa mà bà từng nói với cháu. Cháu van bà, thưa bà Jethway, đừng để ai biết chuyện cháu đã bỏ nhà trốn đi! Điều đó sẽ làm cháu mất tất cả trong mắt anh ấy, và bóp nát trái tim cháu. Cháu sẽ làm mọi thứ vì bà, nếu bà đối xử tử tế với cháu. Nhân danh tình cảm đồng giới nữ của chúng ta, cháu khẩn khoản xin bà đừng làm rùm beng chuyện của cháu lên.—Trân trọng,

“E. SWANCOURT.

Knight mệt mỏi quay đầu nhìn về phía ngôi nhà. Mặt đất dốc ngược lên khi đến gần cụm bụi rậm nơi anh đang đứng, nâng nó lên gần ngang bằng với tầng một của The Crags. Phòng thay đồ của Elfride nằm ở góc lồi theo hướng này, và nó được thắp sáng bởi hai ô cửa sổ ở vị trí mà từ chỗ Knight đứng, tầm mắt anh xuyên qua cả hai khung cửa, quét trọn căn phòng. Elfride đang ở đó; cô đang dừng lại giữa hai ô cửa sổ, ngắm bóng mình trong chiếc gương dài. Cô chăm chú ngắm mình từ phía trước lâu thật lâu; quay người, ngẩng phắt đầu lên và quan sát hình phản chiếu qua bờ vai.

Chẳng ai có thể đoán trước được mục đích hay suy nghĩ của cô; có lẽ cô đã làm hành động ấy trong sự thẫn thờ của nỗi buồn sâu thẳm. Có lẽ cô đang rên rỉ từ tận đáy lòng rằng, “Sao mà mình bất hạnh thế này!” Nhưng ấn tượng đọng lại trong lòng Knight thì chẳng mấy tốt đẹp. Anh ủ rũ rũ mắt xuống. Bức thư của người phụ nữ đã chết mang một sức nặng từ sự ngẫu nhiên của thời điểm, vượt xa bất kỳ giá trị nội tại nào của nó. Hoàn cảnh đã ban cho những lời ác ý ấy thứ âm hưởng của công lý tàn nhẫn dội lên từ nấm mồ. Knight không tài nào chịu nổi việc giữ chúng lại. Anh xé nát bức thư thành từng mảnh vụn.

Anh nghe thấy tiếng sột soạt giữa những bụi cây đằng sau, và khi quay đầu lại, anh thấy Elfride đang đi theo mình. Cô thiếu nữ xinh đẹp nhìn vào mặt anh với nụ cười hy vọng đầy khắc khoải, gượng gạo đến mức không thể che lấp nổi nỗi kinh hoàng đang bám rễ sâu bên dưới. Những lời lẽ cay nghiệt của anh từ tối hôm qua vẫn còn đè nặng lấy cô.

“Em nhìn thấy anh từ cửa sổ phòng em đấy, Harry,” cô rụt rè nói.

“Sương sẽ làm ướt chân em đấy,” anh nhận xét, như thể một kẻ điếc.

“Em không bận tâm đâu.”

“Bị ướt chân rất nguy hiểm.”

“Vâng... Harry, có chuyện gì thế anh?”

“Ồ, có gì đâu. Hay là anh tiếp tục cuộc trò chuyện nghiêm túc mà anh đã nói với em tối qua nhé? Không, có lẽ thôi; có lẽ anh không nên thì hơn.”

“Ồ, em chẳng thể hiểu nổi! Mọi chuyện sao mà khổ sở thế này! Ah, ước gì anh lại dịu dàng đáng yêu như trước, và đã hôn em lúc em bước tới! Sao anh lại không đòi em một nợ hôn chứ? Sao bây giờ anh vẫn không đòi?”

“Tác phong suồng sã quá nửa,” anh nghe tiếng nói trong lòng mình lẩm bẩm.

“Tại cuộc trò chuyện đáng ghét tối qua đấy,” cô nói tiếp. “Ồ, những lời đó! Tối hôm qua là một đêm đen tối đối với em.”

“Hôn ư! — Anh ghét cái từ đó! Xin Chúa đấy, đừng nói chuyện hôn hít gì nữa! Anh nghĩ lẽ ra em phải đủ tinh tế để kìm lại cái từ ‘hôn’ ấy chứ, xét đến những kẻ mà em từng chấp nhận.”

Cô tái mét đi, và một vẻ mặt cứng đờ, hoang vắng ngự trị trên khuôn mặt cô. Khuôn mặt ấy giờ đây trông mới mẻ và mong manh làm sao, đến mức người ta có thể tưởng tượng chỉ cần một ngón tay ấn nhẹ cũng đủ để lại vết thâm tím.

Knight bước đi, và Elfride đi theo anh, lặng thím và không một lời phản đối. Anh mở một cánh cổng, và họ bước vào lối mòn cắt ngang một cánh đồng rạ.

“Có lẽ em đang làm phiền anh à?” cô nói khi anh khép cánh cổng lại. “Em đi nhé?”

“Không. Lắng nghe anh đây, Elfride.” Giọng Knight trầm đục và ngắt quãng. “Anh đã sống chân thành với em: em có thể làm thế với anh không? Nếu có bất kỳ mối quan hệ kỳ lạ nào từng tồn tại giữa em và một kẻ tiền nhiệm của anh, hãy kể ra bây giờ đi. Thà là anh biết nó lúc này, dẫu cho sự thật ấy có chia rẽ chúng ta đi chăng nữa, còn hơn là để anh phát hiện ra nó trong tương lai. Và trong anh đã nảy sinh những ngờ vực. Anh nghĩ mình sẽ không nói rõ bằng cách nào, bởi vì anh khinh bỉ cái thủ đoạn đó. Sự vỡ lở của bất kỳ bí mật nào trong quá khứ của em cũng sẽ làm cay đắng cuộc đời chúng ta.”

Knight đứng đợi với vẻ bình thản chậm rãi. Đôi mắt anh buồn bã và đầy vẻ sai khiến. Họ đi sâu hơn dọc theo lối mòn.

“Anh sẽ tha thứ cho em nếu em kể hết mọi chuyện chứ?” cô khẩn khoản thốt lên.

“Anh không thể hứa trước; điều đó còn tùy thuộc vào những gì em sắp kể.”

Elfride không thể chịu đựng được sự im lặng nối tiếp sau đó.

“Anh không định yêu em nữa sao?” cô bật khóc. “Harry, Harry, hãy yêu em, và nói năng như mọi khi đi! Đi mà; em van anh, Harry!”

“Em có định đối xử sòng phẳng với anh không?” Knight nói, cơn giận trào dâng; “hay là không? Anh đã làm gì em mà cứ phải bị khất lần thế này? Bị tóm như một con chim mắc bẫy; mọi thứ đều nhăm nhăm giấu giếm anh! Tại sao lại thế, Elfride? Đó là điều anh đang hỏi em.”

Trong cơn kích động, họ đã rời khỏi lối mòn và đang lang thang giữa những bãi rạ ướt át, vướng víu mà không hề hay biết hay để tâm.

“Em đã làm gì cơ chứ?” cô ngập ngừng.

“Làm gì ư? Sao em có thể hỏi câu đó khi thừa biết rõ cơ chứ? Em THỪA BIẾT rằng anh đã cố tình bị giữ trong sự u mê về một điều gì đó gắn liền với em, mà giả sử nếu biết được, nó có thể đã làm thay đổi toàn bộ cách hành xử của anh; vậy mà em còn mở miệng hỏi là làm gì ư?”

Cô suy sụp thấy rõ và không đáp lại câu nào.

“Không phải là anh tin vào những kẻ viết thư ác ý hay mấy kẻ chuyên rum beng thì thầm; không đời nào. Anh chẳng biết mình có tin hay không nữa: thề có Chúa, anh chịu chết không biết được. Anh chỉ biết điều này: một thứ tôn giáo đang được xây dựng về em trong trái tim anh. Anh nhìn vào mắt em, và tưởng rằng mình đã thấy ở đó sự chân thật và ngây thơ tinh khôi, hoàn hảo nhất mà Chúa từng thổi vào hình hài một người phụ nữ. Sự hoàn hảo tuyệt đối thì quá nhiều để mà trông đợi, nhưng sự chân thật thông thường thì ANH BẮT BUỘC PHẢI CÓ, bằng không thì chẳng có gì sất. Vậy thì hãy nói đi; chuyện mà em đang giấu giếm có tầm quan trọng lớn lao, hay không?”

“Em không hiểu hết ý anh. Nếu em che giấu điều gì với anh, thì đó chỉ vì em quá yêu anh, và em sợ — sợ — phải mất anh.”

“Vì em vốn không quen thổ lộ, anh muốn hỏi em vài câu hỏi thẳng thắn. Anh được phép chứ?”

“Vâng,” cô đáp, và một vẻ buông xuôi mệt mỏi trùm lên khuôn mặt cô. “Anh cứ thốt ra những lời cay độc nhất đi; em sẽ chịu đựng hết!”

“Có một vụ bê bối đang lan truyền về em, Elfride ạ; và anh thậm chí còn chẳng thể đối phó với nó nếu không biết rõ đích xác nó là gì. Có lẽ nó không nhắm hoàn toàn vào em, hoặc thậm chí chẳng dính dáng gì đến em cả.” Knight đùa cợt trong chính sự cay đắng của cảm xúc. “Vào thời kỳ Cách mạng Pháp, Pariseau, một huấn luyện viên múa ba lê, đã bị kết tội chém đầu nhầm cho Parisot, một đại úy cận vệ Nhà vua. Anh ước gì có một ‘E. Swancourt’ khác ở vùng này. Nhìn cái này xem.”

Anh đưa cho cô bức thư mà cô đã viết và để lại trên bàn ở nhà bà Jethway. Cô thẫn thờ nhìn lướt qua nó.

“Sự việc không trầm trọng như vẻ bề ngoài đâu anh!” cô biện bạch. “Bây giờ nhìn vào thì thấy có vẻ lừa dối độc ác thật, nhưng căn nguyên của nó tự nhiên hơn anh tưởng nhiều. Nguyện vọng duy nhất của anh chỉ là không muốn làm nguy hại đến tình yêu của chúng ta. Ồ Harry! Ý nghĩ của em chỉ có thế thôi. Nó chẳng phải tội lỗi gì to tát đâu.”

“Ừ, phải; nhưng ngoài những lời lẽ của sinh vật khốn khổ tội nghiệp kia ra, nó dường như ngụ ý — điều gì đó sai quấy.”

“Lời lẽ nào cơ ạ?”

“Những gì bà ta viết cho anh — giờ đã xé vụn rồi. Elfride, CÓ PHẢI em đã bỏ trốn cùng một gã đàn ông mà em yêu không? — đó là lời buộc tội chết tiệt ấy. Cáo buộc ấy có thật không — thực sự có thật không, Elfride?”

“Vâng,” cô thì thầm.

Nét mặt Knight chùng xuống. “Để cưới hắn ta ư?” thốt ra từ đôi môi khô khốc của anh.

“Vâng. Ôi, xin anh tha thứ cho em! Lúc đó em đã gặp anh đâu, Harry.”

“Đến Luân Đôn ư?”

“Vâng; nhưng em——”

“Trả lời câu hỏi của anh; đừng nói gì khác nữa, Elfride. Có bao giờ em chủ tâm tìm cách kết hôn bí mật với hắn không?”

“Không; không phải chủ tâm ạ.”

“Nhưng em đã làm thế phải không?”

Một vành đỏ nhợt nhạt thoáng qua mặt cô.

“Vâng,” cô đáp.

“Và sau đó — em có — viết thư gọi hắn là chồng, và hắn có gọi em là vợ không?”

“Lắng nghe em, lắng nghe em đã! Chuyện là thế này——”

“Trả lời anh đi; chỉ trả lời anh thôi!”

“Thế thì, vâng, chúng em đã làm thế.” Môi cô run rẩy; nhưng với chút ít lòng tự trọng, cô tiếp tục: “Em rất sẵn lòng kể cho anh nghe; vì em thừa biết và vẫn biết là mình đã làm sai. Nhưng em không dám; em yêu anh quá đà. Ồ, yêu nhiều lắm! Anh là tất cả mọi thứ trên đời đối với em — và bây giờ vẫn thế. Anh sẽ không tha thứ cho em sao?”

Thật là một suy nghĩ u sầu, rằng những người đàn ông ban đầu không đời nào cho phép phán quyết về sự hoàn hảo mà họ dành cho người yêu hay người vợ của mình bị lay chuyển bởi chính chứng cứ của Chúa, thì một khi đã nghi ngờ sự trong trắng của họ, lại sẵn sàng treo cổ họ về mặt đạo đức dựa trên những bằng chứng mà chính họ cũng phải xấu hổ nếu dùng để phán xét một con chó.

Sự miễn cưỡng không muốn kể, vốn xuất phát từ sự khờ khạo của Elfride khi cô nghĩ mình tội lỗi hơn thực tế rất nhiều, đã và đang gây ra những hậu quả tai hại trong tâm trí Knight. Con người vốn nhiều suy nghĩ ấy, giờ đây khi giấc mơ đầu đời về những điều không tưởng đã chấm dứt, lại dao động thái quá sang hướng ngược lại; và từng cử động trên nét mặt cô — từng cái run rẩy — từng lời nói bối rối — đều bị coi là bằng chứng cho thấy sự đồi bại của cô.

“Elfride, chúng ta phải dẹp bỏ khách sáo thôi,” Knight nói: “bây giờ thì chẳng cần đến lịch sự nữa đâu. Nhìn thẳng vào mặt anh đây, và dẫu em có tin vào vị Chúa trên cao, hãy nói thật với anh thêm một điều nữa. Em đã ở cùng hắn ta một mình có phải không?”

“Vâng.”

“Em có về nhà ngay trong ngày hôm đó không?”

“Không.”

Từ đó giáng xuống như một cú sét đánh, và ngay cả đất trời dường như cũng oằn mình gánh chịu. Knight quay mặt đi. Trong khi ấy, nét mặt Elfride lộ rõ vẻ tuyệt vọng cùng cực vì không tài nào giải thích nổi sự tình để người ta thấy chúng chẳng quá mức so với thực tế — một nỗi tuyệt vọng không chỉ từ bỏ hy vọng được giải thích trực trọn, mà còn mệt mỏi buông xuôi mọi cơ hội biện hộ xung quanh.

Cảnh tượng ấy đã khắc sâu suốt nhiều năm trên võng mạc của Knight: bãi rạ khô cằn màu nâu sẫm, những đám cỏ dại lẩn khuất trong đó, vành đai cây dẻ gai ở đằng xa che khuất tầm nhìn hướng về ngôi nhà, với những chiếc lá giờ đây đã đỏ quạch và héo úa đến chết.

“Em phải quên anh đi,” anh nói. “Chúng ta sẽ không kết hôn đâu, Elfride.”

Biết bao nhiêu đau đớn đã thấm sâu vào tâm hồn cô trước những lời nói ấy từ anh, được phơi bày qua vẻ mặt đau khổ tột cùng mà cô đang mang.

“Ý anh là sao chứ, Harry? Anh chỉ nói đùa thế thôi, phải không?”

Cô ngước nhìn anh đầy vẻ hoài nghi, và cố cười, như thể sự phi lý trong lời nói của anh là điều không phải bàn cãi.

“Anh không nói thật đâu, em biết đấy — em hy vọng là anh không thật lòng? Chẳng phải em thuộc về anh sao, và anh sẽ giữ em làm của riêng anh chứ?”

“Elfride, anh vừa nói với em quá thô lỗ; anh đã thốt ra những điều lẽ ra chỉ nên giữ trong đầu. Anh quý em; và để anh tặng em một lời khuyên nhé. Hãy cưới cái gã của em càng sớm càng tốt. Dù hai người có cảm thấy chán ngấy nhau đến đâu đi nữa, thì các người vẫn thuộc về nhau, và anh không đời nào thò chân vào giữa hai người đâu. Em tưởng anh sẽ làm thế ư — em tưởng anh có thể làm thế dẫu chỉ trong khoảnh khắc sao? Nếu bây giờ em không thể cưới hắn, và kẻ khác rước em về làm vợ, đừng bao giờ hé lộ bí mật này cho hắn sau khi kết hôn, nếu như trước đó em chưa nói. Sự trung thực lúc ấy sẽ là sự đày đọa đấy.”

Bấn loạn trước những lời lẽ của anh, cô kêu lên—

“Không, không; em sẽ chẳng làm vợ ai trừ phi em là của anh; và em buộc phải là của anh!”

“Giá như chúng ta cưới nhau——”

“Nhưng ý anh KHÔNG PHẢI là — là — anh sẽ bỏ đi và để mặc em, không còn là gì của nhau nữa — ồ, anh không định thế đâu!”

Những tiếng nấc nghẹn ngào cướp đi mọi sức lực trong giọng nói của cô. Cô kìm chúng lại, và tiếp tục nhìn vào mặt anh để tìm kiếm tia hy vọng vốn chẳng thể tìm thấy ở nơi đó.

“Anh đang vào nhà đây,” Knight nói. “Em sẽ không đi theo anh chứ, Elfride; anh không muốn thế đâu.”

“Ồ không; quả thực, em sẽ không theo đâu.”

“Và rồi anh sẽ đi Castle Boterel. Chào em.”

Anh thốt ra lời từ biệt cứ như thể đó chỉ là chuyến đi trong ngày — hời hợt, y như cách anh từng thốt ra những lời từ biệt tạm thời ấy biết bao lần trước kia — và cô dường như cũng hiểu nó theo nghĩa đó. Knight không đủ sức để nói thẳng với cô rằng anh đi là vĩnh viễn; chính anh cũng chẳng dám chắc chắn liệu mình có thế không: rằng liệu anh có lao thọc trở lại theo dòng cuốn của cảm xúc không thể cưỡng lại, hay liệu anh có đủ sức chiến thắng chính mình, và chiến thắng cả cô trong lòng mình, để biến cuộc chia tay ấy thành một lời từ biệt tối thượng, và xuất hiện trở lại trước thế giới với tư cách là kẻ chẳng thuộc về người đàn bà nào.

Mười phút sau, anh đã rời khỏi nhà, để lại lời dặn rằng nếu tối nay anh không về thì hành lý cứ gửi đến phòng làm việc của anh ở Luân Đôn, từ nơi đó anh dự định sẽ viết thư cho ông Swancourt để giải thích lý do vì sao mình đột ngột ra đi. Anh bước xuống thung lũng, và không sao kìm được việc quay đầu lại. Anh nhìn thấy cánh đồng rạ, và một bóng thiếu nữ nhỏ nhắn giữa cánh đồng ấy — nổi bật lên nền trời. Elfride, vẫn vâng lời như mọi khi, hầu như chẳng dịch chuyển lấy một bước, bởi vì anh đã dặn: Hãy đứng nguyên đấy. Anh nhìn và lại thấy cô — anh nhìn thấy cô suốt hàng tuần hàng tháng trời. Anh dời mắt khỏi khung cảnh ấy, đưa tay quẹt ngang qua mắt, như thể để phủi sạch hình ảnh đó đi, bật lên một tiếng rên rỉ trầm đục, rồi bước tiếp.