——Tất cả những gì bạn cần nói về Fontainebleau (trong trường hợp có người hỏi) là nó nằm cách Paris khoảng bốn mươi dặm (về phía nam một chút), giữa một khu rừng lớn—Rằng nơi đó có điều gì đó thật vĩ đại—Rằng nhà vua cứ hai hoặc ba năm lại đến đó một lần cùng cả triều đình để tận hưởng thú vui săn bắn—và trong suốt cái lễ hội săn bắn đó, bất kỳ quý ông Anh quốc nào có chút phong cách (đừng quên chính mình nhé) cũng có thể được cung cấp một hoặc hai con ngựa để cùng tham gia cuộc vui, chỉ cần cẩn thận đừng để phi ngựa vượt mặt nhà vua là được——
Mặc dù có hai lý do khiến bạn không nên rêu rao điều này với bất kỳ ai.
Thứ nhất, vì như vậy sẽ khiến việc kiếm mấy con ngựa kể trên trở nên khó khăn hơn; và
Thứ hai, Chẳng có lấy một chữ nào là sự thật cả.——Allons!
Còn về SENS——bạn có thể giải quyết nhanh gọn—chỉ trong một từ——“Đó là một tòa tổng giám mục.”
——Còn về JOIGNY—tôi nghĩ càng ít nhắc đến nó thì càng tốt.
Nhưng với AUXERRE—tôi có thể nói mãi không thôi: bởi trong chuyến du hành vĩ đại của tôi khắp châu Âu, chuyến đi mà rốt cuộc, cha tôi (vì không yên tâm giao tôi cho bất kỳ ai) đã đích thân đi cùng, với chú Toby của tôi, và Trim, và Obadiah, và thực ra là hầu hết cả gia đình, ngoại trừ mẹ tôi, người lúc đó đang bận rộn với dự án đan cho cha tôi một chiếc quần len lớn—(điều này hoàn toàn hợp lý)—và vì bà không muốn bị xáo trộn công việc, bà đã ở nhà, tại SHANDY HALL, để giữ cho mọi thứ ổn thỏa trong suốt cuộc viễn chinh; chuyến đi mà, tôi nói đấy, cha tôi đã bắt chúng tôi dừng chân lại Auxerre hai ngày, và vì những nghiên cứu của ông luôn mang bản chất kiểu như thế, rằng chúng có thể tìm thấy trái ngọt ngay cả ở giữa sa mạc——ông đã để lại cho tôi đủ thứ để kể về AUXERRE: tóm lại, bất cứ nơi nào cha tôi đi qua——nhưng điều này lại rõ rệt hơn cả trong chuyến đi qua Pháp và Ý này, so với bất kỳ giai đoạn nào khác trong đời ông—con đường của ông dường như lệch hẳn một bên so với con đường mà tất cả những du khách khác đã đi trước ông—ông nhìn thấy các vị vua, các triều đình và những dải lụa đủ sắc màu, dưới những ánh sáng kỳ lạ đến thế——và những nhận xét cũng như lập luận của ông về tính cách, tác phong và phong tục của những đất nước chúng tôi đi qua, lại trái ngược hoàn toàn với những người phàm trần khác, đặc biệt là với chú Toby và Trim của tôi—(chưa kể đến bản thân tôi)—và trên hết—những sự kiện và tình huống oái oăm mà chúng tôi liên tục gặp phải và vướng vào, do hệ thống lý lẽ và sự cố chấp của ông—chúng có một kết cấu kỳ lạ, hỗn tạp và bi hài đến mức—rằng khi gom tất cả lại, nó tạo ra một sắc thái và tông màu khác biệt hẳn so với bất kỳ chuyến du hành châu Âu nào từng được thực hiện—đến mức tôi dám khẳng định rằng—lỗi sẽ là của tôi và chỉ của riêng tôi thôi—nếu nó không được đọc bởi tất cả những lữ khách và độc giả yêu thích du ký, cho đến khi việc du hành không còn nữa,—hoặc điều đó cũng tương đương—cho đến khi thế giới cuối cùng cũng nảy ra ý định đứng yên tại chỗ.——
——Nhưng kiện hàng quý giá này chưa thể mở ra ngay lúc này; ngoại trừ một sợi chỉ nhỏ hay hai, chỉ để tháo gỡ bí ẩn về việc cha tôi lưu lại AUXERRE.
——Như tôi đã đề cập—nó quá nhỏ nhặt để mà treo lơ lửng; và khi nó được dệt vào, thì mọi chuyện coi như kết thúc.
"Chúng ta sẽ đi, anh Toby," cha tôi nói, trong khi bữa tối đang được đun hâm—"đến tu viện Saint Germain, dù chỉ để ngắm những cái xác đó, thứ mà ông Monsieur Sequier đã hết lời giới thiệu."——"Tôi sẽ đi xem bất cứ cái xác nào," chú Toby đáp; vì chú vốn luôn chiều theo mọi bước chân trong suốt hành trình——"Ôi chao!" cha tôi thốt lên—"chúng toàn là xác ướp cả đấy——" "Vậy thì chẳng cần phải cạo râu," chú Toby nhận xét——"Cạo râu! Không—" cha tôi kêu lên—"để râu ria như thế mới giống người nhà chứ—" Thế là chúng tôi kéo nhau ra ngoài, hạ sĩ trao tay cho chủ, và đi đoạn hậu, tiến về tu viện Saint Germain.
"Mọi thứ đều rất tuyệt, rất giàu có, rất huy hoàng, và rất tráng lệ," cha tôi nói, hướng về phía người trông coi nhà thờ, một tu sĩ trẻ thuộc dòng Benedictine—"nhưng sự tò mò đã dẫn lối chúng tôi đến đây để ngắm những cái xác, thứ mà Monsieur Sequier đã mô tả rất chính xác cho cả thế giới." Người trông coi nhà thờ cúi chào, và thắp một ngọn đuốc, thứ mà ông luôn để sẵn trong phòng áo lễ cho mục đích này; rồi ông dẫn chúng tôi vào lăng mộ của Thánh Heribald——"Đây," người trông coi nhà thờ nói, đặt tay lên ngôi mộ, "là một vị hoàng tử lừng danh của dòng tộc Bavaria, người dưới những triều đại nối tiếp nhau của Charlemagne, Louis le Debonnair, và Charles the Bald, đã nắm giữ quyền lực lớn trong chính quyền, và có vai trò chủ chốt trong việc đưa mọi thứ vào trật tự và kỷ cương——"
"Vậy thì ông ấy cũng vĩ đại trên chiến trường như trong nội các rồi," chú tôi nói——"Tôi dám chắc ông ấy là một người lính hào hiệp——" "Ông ấy là một tu sĩ," người trông coi nhà thờ nói.
Chú Toby và Trim tìm kiếm sự an ủi trên gương mặt của nhau—nhưng chẳng thấy đâu: cha tôi chắp cả hai tay lên phía trước quần, một thói quen của ông mỗi khi có điều gì đó làm ông khoái chí tột độ: vì mặc dù ông căm ghét tu sĩ và thậm chí ghét cả cái mùi của tu sĩ hơn tất cả lũ quỷ dưới địa ngục——nhưng vì cú bắn đó nhắm trúng chú Toby và Trim đau hơn cả ông, nên đó là một thắng lợi tương đối; và nó khiến ông rơi vào tâm trạng hân hoan nhất trên đời.
——"Và xin hỏi ông gọi vị quý ông này là gì?" cha tôi hỏi, giọng hơi cợt nhả: "Ngôi mộ này," vị tu sĩ dòng Benedictine trẻ tuổi đáp, mắt nhìn xuống dưới, "chứa hài cốt của Thánh MAXIMA, người đã từ Ravenna đến đây chỉ để chạm vào thi thể——"
——"Của Thánh MAXIMUS," cha tôi nói, chen ngang cùng với vị thánh của ông—"họ là hai trong số những vị thánh vĩ đại nhất trong toàn bộ sách tử đạo," cha tôi nói thêm——"Xin lỗi ông," vị tu sĩ nói——"đó là để chạm vào hài cốt của Thánh Germain, người xây dựng tu viện này——" "Và bà ấy nhận được gì từ việc đó?" chú Toby hỏi——"Phụ nữ thì nhận được gì từ việc đó chứ?" cha tôi nói——"SỰ TỬ ĐẠO," vị tu sĩ trẻ đáp, cúi chào sát đất, và thốt ra từ đó với một nhịp điệu vừa khiêm nhường nhưng lại vừa dứt khoát, nó đã làm cha tôi chùn bước trong giây lát. "Người ta cho rằng," vị tu sĩ tiếp lời, "Thánh Maxima đã nằm trong ngôi mộ này bốn trăm năm, và hai trăm năm trước khi được phong thánh——" "Thăng tiến chậm thật đấy, anh Toby à," cha tôi nhận xét, "trong chính đội quân tử đạo này."——"Chậm một cách tuyệt vọng ạ, thưa ngài," Trim nói, "trừ khi người ta có thể mua..." "Tôi thà bán quách đi cho rồi," chú Toby nói——"Tôi khá đồng ý với anh đấy, anh Toby," cha tôi nói.
——"Tội nghiệp Thánh Maxima!" chú Toby khẽ nói với chính mình, khi chúng tôi quay lưng khỏi ngôi mộ của bà: "Bà là một trong những quý bà xinh đẹp và diễm lệ nhất của cả Ý lẫn Pháp," người trông coi nhà thờ tiếp lời——"Nhưng quái quỷ nào lại nằm dưới đây cạnh bà ấy vậy?" cha tôi hỏi, dùng cây gậy chỉ vào một ngôi mộ lớn khi chúng tôi bước tiếp——"Đó là Thánh Optat, thưa ông," người trông coi nhà thờ trả lời——"Và Thánh Optat được đặt ở đó thật hợp tình hợp cảnh!" cha tôi nói: "Và câu chuyện của Thánh Optat là gì?" ông hỏi tiếp. "Thánh Optat," người trông coi nhà thờ đáp, "là một giám mục——"
——"Tôi biết ngay mà, lạy chúa!" cha tôi kêu lên, ngắt lời ông ta—"Thánh Optat!——làm sao Thánh Optat có thể sai được chứ?" thế là ông rút cuốn sổ tay ra, và vị tu sĩ trẻ cầm ngọn đuốc cho ông khi ông viết, ông ghi nó lại như một điểm tựa mới cho hệ thống tên thánh của mình, và tôi dám nói rằng, vì ông vốn rất vô tư trong việc tìm kiếm sự thật, nên nếu ông có tìm thấy kho báu trong ngôi mộ của Thánh Optat, thì nó cũng chẳng làm ông giàu có hơn được một nửa so với điều này: Đó là một chuyến thăm ngắn ngủi thành công nhất từng được thực hiện tới thế giới của người chết; và tâm trí ông hài lòng đến mức với tất cả những gì đã diễn ra ở đó,—đến nỗi ông quyết định ngay lập tức là sẽ ở lại Auxerre thêm một ngày nữa.
—"Ngày mai tôi sẽ đi gặp nốt những vị quý tộc tốt bụng này," cha tôi nói, khi chúng tôi băng qua quảng trường—"Và trong khi anh đi thăm viếng, anh Shandy," chú Toby nói—"hạ sĩ và tôi sẽ leo lên thành lũy."
