Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Khi Christian tiếp tục cuộc hành trình, chàng đến một con dốc nhỏ được đắp lên cốt ý để những người hành hương có thể nhìn thấy đoạn đường phía trước. Christian bèn leo lên đó, và khi phóng tầm mắt ra xa, chàng nhìn thấy Faithful đang đi ở phía trước mình. Christian liền lớn tiếng gọi: "Này! Này anh bạn! Hãy dừng lại chờ tôi, tôi muốn làm bạn đồng hành với anh." Faithful nghe tiếng liền quay lại nhìn; Christian lại gọi lớn: "Dừng lại đi, hãy đợi tôi đuổi kịp anh." Nhưng Faithful đáp: "Không được, tôi đang chạy đua với sự sống, còn kẻ báo thù đổ máu đang bám sát sau lưng tôi rồi."

Nghe vậy, Christian không khỏi nao núng. Chàng dốc hết sức bình sinh, nhanh chóng đuổi kịp rồi vượt qua cả Faithful; thế là kẻ đi sau nay lại thành người đi trước. Christian mỉm cười đắc chí vì đã vượt mặt được người anh em của mình; nhưng vì không cẩn thận bước chân, chàng bỗng chốc vấp ngã, và chẳng thể đứng dậy nổi cho đến khi Faithful tiến đến đỡ chàng đứng dậy.

Đoạn, tôi thấy trong giấc mơ, họ cùng nhau bước tiếp đầy thân ái và trò chuyện rất tâm đắc về mọi sự đã xảy ra với mình trên chặng đường hành hương; và Christian là người bắt đầu trước:

Christian: Thưa người anh em Faithful quý mến và đáng kính của tôi, tôi rất mừng vì đã đuổi kịp anh, và vì Chúa đã gắn kết tâm hồn chúng ta để ta có thể sánh bước bên nhau trên con đường đầy thú vị này.

Faithful: Bạn hiền ơi, tôi đã nghĩ mình có thể đi cùng bạn ngay từ thị trấn của chúng ta, nhưng bạn lại khởi hành sớm hơn nên tôi đành phải đi một mình suốt quãng đường dài đến tận đây.

Christian: Anh đã ở lại Thành Phố Hủy Diệt bao lâu trước khi quyết định lên đường hành hương theo sau tôi?

Faithful: Cho đến khi tôi không thể nán lại thêm được nữa; bởi lẽ, ngay sau khi bạn rời đi, người ta đồn đại dữ dội rằng thành phố của chúng ta chẳng bao lâu nữa sẽ bị lửa từ thiên đàng thiêu rụi hoàn toàn.

Christian: Cái gì! Hàng xóm của anh cũng bàn tán như vậy sao?

Faithful: Phải, một thời gian dài ai nấy đều xôn xao bàn tán.

Christian: Sao cơ! Vậy mà chẳng có ai ngoài anh chịu rời khỏi đó để thoát khỏi hiểm nguy sao?

Faithful: Dù như tôi đã nói, thiên hạ bàn tán rất nhiều, nhưng tôi không nghĩ họ thực sự tin vào điều đó. Bởi lẽ, ngay giữa lúc sôi nổi bàn tán, tôi đã nghe vài kẻ chế nhạo bạn và cả "chuyến đi liều lĩnh" của bạn; họ gọi cuộc hành hương này của bạn như thế đấy. Nhưng tôi thì tin, và đến giờ vẫn tin, rằng ngày tàn của thành phố chúng ta sẽ là lửa và diêm sinh từ trên cao trút xuống; vì vậy tôi đã tìm đường lánh nạn.

Christian: Thế anh có nghe người hàng xóm Pliable nhắc đến không?

Faithful: Có chứ, Christian; tôi nghe nói anh ta đi theo bạn đến tận Đầm Lầy Tuyệt Vọng, rồi như người ta kể, anh ta ngã nhào xuống đó; nhưng anh ta chẳng muốn ai biết mình đã làm vậy; tuy nhiên tôi chắc chắn là anh ta đã bị thứ bùn ấy làm cho lấm lem tơi tả.

Christian: Thế bà con lối xóm nói gì về anh ta?

Faithful: Từ khi quay về, anh ta trở thành trò cười cho đủ hạng người trong thiên hạ: kẻ thì nhạo báng, người thì khinh miệt, hầu như chẳng ai chịu thuê mướn anh ta làm việc cả. Giờ đây, tình cảnh của anh ta còn tồi tệ gấp bảy lần so với lúc chưa bao giờ rời khỏi thành phố.

Christian: Nhưng sao họ lại ác cảm với anh ta đến thế, trong khi chính họ cũng khinh rẻ con đường mà anh ta đã từ bỏ?

Faithful: "Ôi," họ bảo, "treo cổ nó đi; nó là kẻ lật lọng! Nó chẳng trung thành với lời thề của chính mình!" Tôi nghĩ chính Chúa đã xui khiến ngay cả những kẻ thù của anh ta phải rủa xả và cười nhạo, bởi lẽ anh ta đã chối bỏ con đường mình từng chọn.

Christian: Trước khi lên đường, anh có trò chuyện gì với anh ta không?

Faithful: Tôi có gặp anh ta một lần ngoài phố, nhưng anh ta lén lút đi sang phía bên kia đường như một kẻ hổ thẹn về việc mình đã làm, nên tôi cũng chẳng buồn bắt chuyện.

Christian: Chà, lúc mới khởi hành, tôi từng đặt nhiều kỳ vọng vào người đó, nhưng giờ tôi sợ rằng anh ta sẽ chết chôn vùi trong sự sụp đổ của thành phố. Bởi vì mọi chuyện đã xảy ra đúng như câu châm ngôn xưa: "Chó nôn ra rồi lại ăn vào, lợn vừa tắm rửa sạch sẽ lại quay về vũng bùn nằm."

Faithful: Tôi cũng có cùng nỗi lo ấy về anh ta; nhưng nào ai ngăn được điều định mệnh đã an bài?

Christian: "Thôi được, người anh em Faithful ạ," Christian nói, "chúng ta hãy bỏ qua chuyện của anh ta mà bàn về những điều gần gũi hơn với bản thân mình. Giờ hãy kể cho tôi nghe trên đường đi anh đã gặp phải những gì; vì tôi biết chắc anh hẳn đã gặp phải vài điều, nếu không thì thật đáng ngạc nhiên."

Faithful: Tôi đã tránh được cái đầm lầy mà tôi biết là bạn đã sa chân vào, và lên đến được cổng mà không gặp nguy hiểm đó; chỉ có điều, tôi đã đụng phải một mụ tên là Wanton, suýt nữa thì gây ra rắc rối cho tôi.

Faithful: Bạn không thể ngờ được đâu (trừ khi bạn đã biết sơ qua về mụ) cái lưỡi của mụ ta khéo léo đến nhường nào; mụ cứ nài nỉ tôi đi theo mụ, hứa hẹn đủ thứ khoái lạc.

Christian: Chắc là mụ ta không hứa hẹn cho anh sự an lạc trong lương tâm rồi.

Faithful: Bạn biết ý tôi mà—không phải là sự an lạc cho linh hồn, mà là cho thể xác.

Christian: Tạ ơn Chúa vì anh đã thoát khỏi mụ: kẻ nào bị Chúa ghê tởm chắc chắn sẽ rơi vào hố sâu của mụ.

Faithful: Thú thật, tôi cũng không biết liệu mình có hoàn toàn thoát khỏi mụ hay không nữa.

Christian: Sao vậy, tôi cho rằng anh không hề chấp thuận những ham muốn của mụ chứ?

Faithful: Không, tôi không hề làm vấy bẩn bản thân; vì tôi nhớ tới một dòng chữ cổ mình từng đọc rằng: "Bước chân mụ dẫn thẳng vào địa ngục." Thế là tôi nhắm mắt lại, vì không muốn bị vẻ ngoài của mụ mê hoặc. Sau đó mụ ta chửi rủa tôi, còn tôi thì cứ thế mà đi.

Christian: Trên đường đi anh còn gặp phải sự tấn công nào khác không?

Faithful: Khi đến chân ngọn đồi gọi là Khó Khăn, tôi gặp một ông lão rất già, người đã hỏi tôi là ai và đang đi đâu. Tôi nói rằng tôi là một người hành hương, đang hướng về Thành Phố Thiên Đàng. Ông lão bèn nói: "Trông cậu cũng là người lương thiện, vậy cậu có bằng lòng ở lại với ta, nhận lấy những phần thưởng ta ban cho không?" Tôi hỏi ông tên là gì và ở đâu. Ông bảo tên ông là Adam Đệ Nhất, và ông sống tại thị trấn Dối Trá. Tôi hỏi tiếp công việc của ông là gì, và phần thưởng ông định ban cho là bao nhiêu. Ông bảo công việc của ông là tận hưởng mọi thú vui; còn phần thưởng là sau cùng, tôi sẽ trở thành người thừa kế của ông. Tôi hỏi tiếp ông sống trong căn nhà nào và còn những người đầy tớ nào khác. Ông bảo nhà ông chứa đầy mọi cao lương mỹ vị trên đời, và những người đầy tớ chính là con cái ông. Tôi hỏi ông có bao nhiêu người con. Ông đáp chỉ có ba cô con gái là: Sự Ham Muốn của Xác Thịt, Sự Ham Muốn của Đôi Mắt, và Sự Kiêu Ngạo của Cuộc Sống, và nếu muốn, tôi có thể cưới một trong số họ. Rồi tôi hỏi, ông muốn tôi sống với ông trong bao lâu? Và ông đáp: Chừng nào ông còn sống thì tôi cứ sống với ông.

Christian: Chà, vậy rốt cuộc ông lão và anh đã đi đến kết luận gì?

Faithful: Chà, thoạt đầu tôi thấy mình cũng hơi nghiêng về phía muốn đi theo ông ta, vì tôi nghĩ ông ta ăn nói rất bùi tai; nhưng khi nhìn lên trán ông ta trong lúc trò chuyện, tôi thấy dòng chữ: "Hãy từ bỏ con người cũ cùng với những việc làm của nó."

Christian: Rồi sao nữa?

Faithful: Bất chợt, một ý nghĩ nóng bỏng nảy ra trong tâm trí tôi rằng, bất kể ông ta nói gì, dù có ngon ngọt ra sao, thì khi về đến nhà, ông ta sẽ bán tôi làm nô lệ. Thế nên tôi bảo ông ta thôi đi, vì tôi không muốn lại gần cửa nhà ông ta. Ông ta liền mắng nhiếc tôi, và bảo rằng ông ta sẽ phái một kẻ bám theo tôi để làm cho con đường của tôi trở nên đắng cay cho linh hồn mình. Tôi quay lưng bỏ đi; nhưng ngay khi vừa quay người định rời đi, tôi cảm thấy ông ta túm lấy da thịt tôi, giật mạnh một cú chết chóc khiến tôi tưởng như ông ta đã lôi một phần cơ thể tôi đi theo, làm tôi phải kêu lên: "Ôi, con người khốn khổ!" Thế là tôi tiếp tục bước lên đồi. Khi đã đi được nửa đường, tôi nhìn lại phía sau và thấy một kẻ đang lao tới nhanh như gió; hắn đuổi kịp tôi ngay gần chỗ đặt cái ghế nghỉ.

Christian: "Ngay tại đó," Christian nói, "tôi đã ngồi xuống nghỉ ngơi; nhưng vì quá buồn ngủ, tôi đã đánh rơi cuộn giấy này ra khỏi lòng mình."

Faithful: Nhưng, người anh em tốt, hãy nghe tôi kể hết đã. Ngay khi gã đó đuổi kịp tôi, chẳng nói chẳng rằng, hắn vung tay đánh tôi, đấm gục tôi xuống đất và tưởng như tôi đã chết. Nhưng khi tôi dần tỉnh lại, tôi hỏi hắn sao lại đối xử với tôi như vậy. Hắn bảo, vì tôi đã thầm nghiêng về phía Adam Đệ Nhất. Và thế là, hắn giáng cho tôi một cú đấm chí mạng khác vào ngực, đánh tôi ngã ngửa ra sau; tôi nằm dưới chân hắn như đã chết một lần nữa. Khi tỉnh dậy, tôi cầu xin hắn thương xót, nhưng hắn nói: "Ta không biết thương xót là gì;" rồi hắn lại đánh gục tôi một lần nữa. Hắn chắc chắn đã kết liễu đời tôi, nếu không có Một Người đi ngang qua và bảo hắn dừng lại.

Christian: Người bảo hắn dừng lại đó là ai?

Faithful: Thoạt đầu tôi không nhận ra Ngài; nhưng khi Ngài đi ngang qua, tôi nhìn thấy những vết sẹo trên tay và cạnh sườn Ngài; lúc đó tôi hiểu ngay đó chính là Chúa của chúng ta. Thế là tôi tiếp tục bước lên đồi.

Christian: Kẻ đuổi kịp anh chính là Moses. Ông ấy không tha cho bất kỳ ai, cũng chẳng biết thế nào là thương xót những kẻ bất tuân luật pháp của ông.

Faithful: Tôi biết rõ điều đó; đây đâu phải lần đầu ông ấy gặp tôi. Chính ông ấy là người đã tìm đến tôi khi tôi còn đang sống an nhàn ở nhà, và bảo rằng ông ấy sẽ thiêu trụi căn nhà trên đầu tôi nếu tôi cứ tiếp tục ở lại đó.

Faithful: Đúng vậy, và tôi còn thấy cả những con sư tử nữa, trước khi đến được đó. Nhưng về mấy con sư tử, tôi nghĩ chúng đang ngủ, vì lúc đó khoảng giữa trưa; và vì tôi còn quá nhiều thời gian trong ngày, tôi đã bỏ qua Người Gác Cổng và đi xuống đồi.

Christian: Ông ấy quả thực có kể với tôi là đã thấy anh đi ngang qua; nhưng tôi ước anh đã ghé vào ngôi nhà đó, vì họ sẽ cho anh thấy biết bao điều hiếm lạ mà có lẽ anh sẽ chẳng bao giờ quên cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay. Nhưng xin anh kể cho tôi nghe, liệu anh có gặp ai trong Thung Lũng Khiêm Nhường không?

Faithful: Có, tôi gặp một kẻ tên là Bất Mãn, kẻ cố sức thuyết phục tôi quay đầu trở lại cùng hắn: lý do hắn đưa ra là thung lũng này hoàn toàn chẳng có vinh quang gì cả. Hơn nữa, hắn bảo rằng nếu cứ đi vào đây thì sẽ làm mất lòng tất cả bạn bè của tôi, như Kiêu Ngạo, Ngạo Mạn, Tự Mãn, Danh Vọng Thế Gian và nhiều kẻ khác, những kẻ mà hắn biết chắc, theo lời hắn, sẽ rất phật ý nếu tôi tự biến mình thành kẻ ngốc bằng cách lội qua thung lũng này.

Christian: Chà, anh đã đáp lại hắn thế nào?

Faithful: Tôi bảo hắn rằng, dù những kẻ hắn nêu tên có thể nhận là họ hàng với tôi, và đúng là như vậy thật (vì quả thực, xét theo xác thịt, chúng là người thân của tôi), nhưng từ khi tôi trở thành người hành hương, chúng đã từ bỏ tôi, cũng như tôi đã ruồng bỏ chúng; và vì vậy, giờ đây chúng chẳng còn là gì đối với tôi cả, như thể chúng chưa bao giờ cùng dòng dõi với tôi vậy. Hơn nữa, tôi bảo hắn rằng về cái thung lũng này, hắn đã hoàn toàn hiểu sai bản chất; bởi lẽ trước vinh quang là sự khiêm nhường, còn trước sự sụp đổ là một tâm hồn kiêu ngạo. "Vì thế," tôi nói, "tôi thà đi qua thung lũng này để đến với vinh quang được các bậc hiền triết công nhận, còn hơn là chọn cái mà hắn cho là đáng để chúng ta yêu mến nhất."

Faithful: Đúng vậy, tôi gặp Xấu Hổ; nhưng trong tất cả những kẻ tôi từng gặp trên hành trình, tôi nghĩ hắn là kẻ mang cái tên sai nhất. Những kẻ khác ít ra còn chịu nghe từ "Không" như một câu trả lời, ít nhất là sau vài lời khước từ; nhưng gã Xấu Hổ trơ trẽn này thì chẳng bao giờ chịu buông tha.

Christian: Sao cơ, hắn đã nói gì với anh?

Faithful: Cái gì ư? Chà, hắn phản đối chính tôn giáo. Hắn bảo việc một người quan tâm đến tôn giáo là hành động thảm hại, thấp kém và hèn hạ. Hắn nói rằng một lương tâm nhạy cảm là thứ yếu đuối; và rằng việc một người phải tự giữ gìn lời ăn tiếng nói, cách hành xử của mình, để rồi tự trói buộc bản thân khỏi sự tự do mà những tâm hồn dũng cảm thời nay vốn quen hưởng thụ, sẽ khiến kẻ đó trở thành trò cười cho cả thiên hạ. Hắn còn phản đối rằng, trong những người có cùng quan điểm với tôi, chẳng có mấy ai quyền thế, giàu sang hay khôn ngoan cả; cũng chẳng có ai trong số họ tin vào điều đó trước khi bị thuyết phục trở thành những kẻ ngốc, dám liều lĩnh đánh đổi tất cả cho một thứ mà chẳng ai biết là gì. Hơn nữa, hắn còn chê bai thân phận thấp hèn của những người hành hương trong thời đại họ sống; rồi cả sự ngu dốt, thiếu hiểu biết về tri thức thế gian của họ nữa. Thậm chí, hắn còn ép tôi theo những lý lẽ đó, về rất nhiều thứ khác nữa mà tôi không tiện kể hết ở đây; ví dụ như, thật xấu hổ khi cứ ngồi khóc lóc, than vãn trong buổi thuyết giảng, xấu hổ khi trở về nhà với những tiếng thở dài than van; rằng thật xấu hổ khi phải cầu xin hàng xóm tha thứ vì những lỗi lầm nhỏ nhặt, hay hoàn trả những gì mình đã lấy của ai đó. Hắn còn nói rằng tôn giáo khiến con người trở nên xa lạ với giới thượng lưu vì một vài thói xấu (mà hắn gọi bằng những cái tên mỹ miều hơn), và vì tôn giáo khiến họ phải nhận và tôn trọng những kẻ hèn mọn trong cùng một cộng đoàn tôn giáo; "vậy chẳng phải là xấu hổ sao?" hắn hỏi.

Christian: Thế anh đã trả lời hắn như thế nào?

Faithful: Trả lời ư? Thoạt đầu tôi không biết phải nói gì. Thật đấy, hắn dồn tôi đến mức máu dồn lên mặt; chính gã Xấu Hổ này đã khiến tôi đỏ mặt, và suýt nữa thì đánh bại tôi hoàn toàn. Nhưng cuối cùng, tôi bắt đầu suy nghĩ rằng điều gì được người đời tôn sùng cao quý thì lại là điều đáng ghê tởm trước mắt Chúa. Và tôi lại nghĩ, gã Xấu Hổ này chỉ cho tôi biết người đời nghĩ gì, chứ chẳng cho tôi biết Chúa hay Lời Chúa là gì cả. Hơn nữa, tôi nghĩ rằng vào ngày phán xét, chúng ta sẽ không bị định đoạt sự sống hay cái chết dựa theo tư tưởng thế gian, mà dựa theo sự khôn ngoan và luật pháp của Đấng Tối Cao. Do đó, tôi nghĩ, điều Chúa phán là tốt nhất—thì chính là tốt nhất, dẫu cho cả thế giới có chống lại nó. Vậy nên, xét thấy Chúa ưu ái tôn giáo của Ngài; xét thấy Chúa ưa thích một lương tâm nhạy cảm; xét thấy những ai tự biến mình thành kẻ khờ khạo vì vương quốc thiên đàng mới là những người khôn ngoan nhất, và rằng người nghèo khổ yêu mến Chúa Kitô còn giàu có hơn kẻ vĩ đại nhất thế gian mà lại ghét Ngài; Xấu Hổ, hãy biến đi! Ngươi là kẻ thù đối với sự cứu rỗi của ta. Chẳng lẽ ta lại nghe theo ngươi mà chống lại Chúa tể của mình sao? Nếu vậy, làm sao ta có thể nhìn mặt Ngài khi Ngài đến? Chẳng lẽ giờ đây ta lại cảm thấy xấu hổ vì con đường và những tôi tớ của Ngài, rồi làm sao ta có thể mong đợi nhận được phước lành? Thế nhưng, thực sự thì gã Xấu Hổ này là một tên gian ác trơ trẽn: tôi hầu như chẳng thể rũ bỏ hắn khỏi sự đồng hành của mình; ừ, hắn cứ bám riết lấy tôi, liên tục thì thầm vào tai tôi về một vài trong số những điều yếu đuối gắn liền với tôn giáo. Nhưng cuối cùng tôi đã bảo hắn rằng cố gắng thêm nữa cũng vô ích; bởi lẽ những thứ hắn khinh miệt, chính trong đó tôi lại nhìn thấy vinh quang lớn lao nhất; và thế là cuối cùng, tôi đã vượt qua được kẻ dai dẳng này. Và khi đã rũ bỏ được hắn, tôi bắt đầu hát:

"Những thử thách mà người ta phải đối mặt,

Khi vâng theo tiếng gọi từ thiên đàng,

Là vô vàn, thử thách lòng xác thịt,

Cứ đến, cứ đến, dồn dập chẳng dừng yên;

Để giờ đây, hoặc lúc nào đó khác,

Chúng ta có thể bị cuốn đi, gục ngã và bỏ rơi.

Ôi, hỡi những người hành hương, hãy tỉnh thức,

Hãy cảnh giác và hành động như bậc trượng phu!"

Christian: Tôi rất mừng, người anh em của tôi, vì anh đã chống lại tên gian ác này một cách dũng cảm như vậy: bởi lẽ trong tất cả, như anh nói, tôi nghĩ hắn là kẻ mang cái tên sai nhất; vì hắn trơ trẽn đến mức bám theo chúng ta trên đường phố, và cố gắng làm chúng ta xấu hổ trước mặt mọi người; đó là khiến chúng ta cảm thấy xấu hổ vì những điều tốt đẹp. Nhưng nếu bản thân không trơ trẽn, thì hắn đã chẳng bao giờ làm như vậy. Nhưng hãy cứ tiếp tục chống lại hắn; bởi vì, bất chấp mọi lời lẽ trơ trẽn của hắn, hắn chỉ thúc đẩy kẻ ngu ngốc, chứ chẳng ai khác. "Người khôn ngoan sẽ thừa hưởng vinh quang," Solomon nói; "nhưng sự xấu hổ sẽ là phần thưởng cho những kẻ ngu ngốc."

Faithful: Tôi nghĩ chúng ta phải cầu xin Ngài giúp đỡ chống lại Xấu Hổ, Đấng muốn chúng ta phải dũng cảm vì lẽ thật trên trái đất này.

Faithful: Không, tôi không gặp ai cả; vì tôi được nắng ấm soi rọi suốt phần còn lại của con đường xuyên qua đó, và cả qua Thung Lũng Bóng Tối của Sự Chết nữa.

Christian: Anh thật may mắn! Tôi chắc rằng mình đã gặp phải cảnh ngộ hoàn toàn khác biệt. Trong một thời gian dài, ngay khi vừa bước vào thung lũng đó, tôi đã có một trận chiến khủng khiếp với tên quỷ dữ Apollyon; ừ, tôi thật sự tưởng rằng nó sẽ giết chết tôi, nhất là khi nó đè tôi xuống, nghiền nát dưới thân mình như thể muốn xé xác tôi ra từng mảnh. Vì khi nó quật ngã tôi, thanh gươm đã văng khỏi tay tôi; chưa hết, nó còn bảo rằng nó chắc chắn sẽ kết liễu được tôi; nhưng tôi đã kêu cầu Chúa, và Ngài đã nghe tôi, giải thoát tôi khỏi mọi khốn cùng. Sau đó tôi bước vào Thung Lũng Bóng Tối của Sự Chết, và không có lấy một tia sáng suốt gần nửa chặng đường. Tôi cứ ngỡ mình sẽ chết ở đó hết lần này đến lần khác: nhưng cuối cùng ngày cũng rạng, mặt trời ló dạng, và tôi đã đi qua chặng đường còn lại một cách dễ dàng và bình yên hơn nhiều.

Hơn nữa, tôi thấy trong giấc mơ rằng, khi họ đi tiếp, Faithful tình cờ nhìn sang một bên và thấy một người đàn ông tên là Talkative đang đi bộ ở phía xa bên cạnh họ; vì ở nơi này đủ chỗ cho tất cả họ cùng đi. Hắn là một người cao lớn, và nhìn từ xa thì có vẻ bảnh bao hơn là khi lại gần. Với người này, Faithful đã tự mình bắt chuyện:

Faithful: Bạn ơi, đi đâu đấy? Bạn có đang đến đất nước thiên đàng không?

Talkative: Tôi đang đến cùng một nơi đó.

Faithful: Tốt quá; vậy tôi hy vọng chúng ta có thể được bạn đồng hành.

Talkative: Rất sẵn lòng, tôi sẽ là người bạn đồng hành của các anh.

Faithful: Vậy thì đi thôi, chúng ta hãy cùng đi, và dành thời gian để bàn về những điều hữu ích.

Talkative: Bàn về những điều tốt đẹp, đối với tôi thì rất đáng hoan nghênh, dù là với anh hay bất kỳ ai khác; và tôi rất mừng vì đã gặp được những người có khuynh hướng làm việc tốt như vậy; bởi lẽ, nói thật lòng, chẳng có mấy người chịu dành thời gian như thế này trong chuyến đi của họ, mà thay vào đó lại chọn bàn về những chuyện vô bổ; điều này vốn luôn là nỗi băn khoăn của tôi.

Faithful: Đó quả thực là điều đáng tiếc; vì còn có điều gì xứng đáng để con người trên trái đất dùng miệng lưỡi bàn luận hơn là những điều thuộc về Chúa trên thiên đàng?

Talkative: Tôi quý mến anh vô cùng, vì lời anh nói hoàn toàn là sự thật; và tôi xin bổ sung rằng, còn điều gì thú vị và bổ ích hơn việc bàn về những điều thuộc về Chúa? Điều gì thú vị bằng? Nghĩa là, nếu một người có chút niềm vui trong những điều kỳ diệu. Ví dụ như, nếu một người thích bàn về lịch sử hay sự huyền bí của vạn vật, hoặc nếu một người thích bàn về phép lạ, những điều kỳ diệu, hay các dấu chỉ, thì nơi nào họ có thể tìm thấy những điều được viết ra thú vị hay được chép lại một cách ngọt ngào như trong Kinh Thánh?

Faithful: Đúng vậy; nhưng mục tiêu của chúng ta khi trò chuyện phải là để gặt hái được lợi ích từ những điều đó.

Talkative: Đó chính là điều tôi vừa nói; vì bàn về những điều đó là bổ ích nhất; bởi lẽ, khi làm như vậy, con người có thể hiểu biết được nhiều thứ; như sự ngu xuẩn của những điều trần thế, và lợi ích của những điều trên cao. Hơn nữa, nhờ đó con người có thể học được thế nào là quay đầu khỏi tội lỗi, tin tưởng, cầu nguyện, chịu đựng, hay những điều tương tự; nhờ đó, con người cũng có thể học được những lời hứa và sự an ủi vĩ đại của Phúc Âm, để chính mình được tận hưởng. Hơn nữa, nhờ đó con người có thể học cách đáp trả những quan điểm sai trái, minh chứng cho sự thật, và cũng để dạy dỗ những kẻ thiếu hiểu biết.

Faithful: Tất cả điều đó đều đúng; và tôi rất mừng khi nghe những điều này từ bạn.

Talkative: Than ôi! Sự thiếu hụt điều này là nguyên nhân khiến quá ít người hiểu được nhu cầu về đức tin, và sự cần thiết của một công việc ân điển trong linh hồn họ, để tiến tới sự sống đời đời.

Faithful: Nhưng, xin phép bạn, sự hiểu biết thuộc linh về những điều này là món quà từ Chúa; không ai có thể đạt được chúng chỉ bằng nỗ lực của con người, hay chỉ bằng cách bàn luận về chúng.

Talkative: Tất cả những điều đó tôi biết rất rõ, vì con người chẳng thể nhận được gì trừ khi nó được ban cho từ thiên đàng; tôi có thể đưa ra cho anh hàng trăm đoạn kinh thánh để xác nhận điều này.

Faithful: "Chà, vậy thì," Faithful nói, "đâu là chủ đề duy nhất mà chúng ta sẽ dùng làm nền tảng cho cuộc trò chuyện lần này?"

Talkative: Anh muốn thế nào cũng được. Tôi có thể bàn về những điều thuộc về thiên đàng hay trần thế; những điều trong cuộc sống hay trong Phúc Âm; những điều thiêng liêng hay trần tục; những chuyện quá khứ hay tương lai; những điều xa lạ hay chuyện nhà; những điều cần thiết hay tình cờ, miễn là tất cả đều mang lại lợi ích cho chúng ta.

Faithful: Lúc này Faithful bắt đầu cảm thấy kinh ngạc; và tiến lại gần Christian (vì suốt lúc này chàng vẫn đi một mình), anh nói khẽ với chàng: "Chúng ta có một người bạn đồng hành cừ khôi làm sao! Chắc chắn người này sẽ trở thành một người hành hương xuất sắc."

Christian: Nghe vậy, Christian mỉm cười đầy ý nhị và nói: "Người mà anh đang hết lòng tán dương này sẽ dùng cái lưỡi đó để lừa dối cả hai mươi người không biết rõ về hắn đấy."

Faithful: Thế anh biết hắn sao?

Christian: Biết hắn ư? Có chứ, còn rõ hơn hắn tự biết chính mình.

Faithful: Xin hỏi hắn là người thế nào?

Christian: Tên hắn là Talkative; hắn sống ở thị trấn của chúng ta. Tôi ngạc nhiên là anh lại không biết hắn: chỉ có điều tôi nghĩ rằng thị trấn của chúng ta cũng rộng lắm.

Faithful: Hắn là con nhà ai? Và sống ở khu nào?

Christian: Hắn là con trai của một kẻ tên là Say-well. Hắn sống ở phố Phù Phiếm, và tất cả những ai quen biết đều biết hắn với cái tên Talkative ở phố Phù Phiếm; và mặc cho cái lưỡi dẻo quẹo đó, hắn chỉ là một kẻ tồi tệ.

Faithful: Chà, trông hắn có vẻ là một người khá ổn đấy chứ.

Christian: Đó là đối với những người chưa quen biết hắn kỹ, vì hắn thể hiện tốt nhất khi ở bên ngoài; chứ gần nhà thì hắn tệ lắm. Lời nhận xét của anh rằng hắn là một người khá ổn làm tôi nhớ tới những gì mình quan sát được trong công việc của người họa sĩ, những bức tranh của họ trông đẹp nhất khi nhìn từ xa, nhưng lại rất khó coi khi nhìn thật gần.

Faithful: Nhưng tôi lại nghĩ anh chỉ đang nói đùa, vì anh đã mỉm cười.

Christian: Chúa cấm tôi nói đùa (dẫu tôi có mỉm cười) trong chuyện này, hay cáo buộc ai sai trái. Tôi sẽ cho anh thấy rõ hơn về hắn. Người này có thể kết bạn với bất kỳ ai, và nói bất cứ chuyện gì. Như cách hắn đang nói chuyện với anh bây giờ, thì hắn cũng sẽ nói như thế khi đang ngồi ở quán rượu; và hắn càng uống nhiều bia rượu thì những điều đó càng tuôn ra nhiều hơn trong miệng hắn. Tôn giáo không có chỗ đứng trong lòng hắn, hay trong gia đình, hay trong cách giao tiếp: tất cả những gì hắn có đều nằm ở đầu lưỡi, và tôn giáo đối với hắn chỉ là để gây ồn ào mà thôi.

Faithful: Anh nói vậy sao? Vậy thì tôi đã bị người này lừa gạt nặng nề rồi.

Faithful: "Chà," Christian nói, "hãy để hắn lại đó, và chúng ta hãy nói về những điều liên quan trực tiếp đến bản thân mình hơn. Hãy kể cho tôi nghe bây giờ những gì anh đã gặp trên đường đi; vì tôi biết anh đã gặp một vài điều, nếu không thì thật đáng ngạc nhiên."

Faithful: Không, không tôi; vì tôi được nắng ấm soi rọi suốt phần còn lại của con đường xuyên qua đó, và cả qua Thung Lũng Bóng Tối của Sự Chết.

Faithful: Bạn ơi, đi đâu đấy? Bạn có đang đến đất nước thiên đàng không?

Talkative: Tôi đang đến cùng một nơi đó.

Faithful: Tốt quá; vậy tôi hy vọng chúng ta có thể được bạn đồng hành.

Talkative: Rất sẵn lòng, tôi sẽ là người bạn đồng hành của các anh.

Faithful: Vậy thì đi thôi, chúng ta hãy cùng đi, và dành thời gian để bàn về những điều hữu ích.

Faithful: Đúng vậy; nhưng mục tiêu của chúng ta khi trò chuyện phải là để gặt hái được lợi ích từ những điều đó.

Faithful: Tất cả điều đó đều đúng; và tôi rất mừng khi nghe những điều này từ bạn.

Faithful: "Chà, vậy thì," Faithful nói, "đâu là chủ đề duy nhất mà chúng ta sẽ dùng làm nền tảng cho cuộc trò chuyện lần này?"

Faithful: Thế anh biết hắn sao?

Christian: Biết hắn ư? Có chứ, còn rõ hơn hắn tự biết chính mình.

Faithful: Xin hỏi hắn là người thế nào?

Faithful: Hắn là con nhà ai? Và sống ở khu nào?

Faithful: Chà, trông hắn có vẻ là một người khá ổn đấy chứ.

Faithful: Nhưng tôi lại nghĩ anh chỉ đang nói đùa, vì anh đã mỉm cười.

Faithful: Anh nói vậy sao? Vậy thì tôi đã bị người này lừa gạt nặng nề rồi.

Christian: Lừa gạt! Anh cứ tin là vậy đi. Hãy nhớ câu châm ngôn: "Họ nói nhưng không làm;" nhưng vương quốc của Chúa không nằm ở lời nói, mà ở quyền năng. Hắn nói về cầu nguyện, về quay đầu về với Chúa, về đức tin, và về sự tái sinh; nhưng hắn chỉ biết nói về những điều đó thôi. Tôi đã từng ở trong gia đình hắn, đã thấy hắn cả khi ở nhà lẫn bên ngoài, và tôi biết những gì mình nói về hắn là sự thật. Nhà hắn trống rỗng tôn giáo như lòng trắng trứng trống rỗng hương vị vậy. Ở đó chẳng có lấy một lời cầu nguyện hay dấu hiệu nào của việc quay đầu khỏi tội lỗi; ừ, ngay cả loài vật, theo bản năng của chúng, còn phụng sự Chúa tốt hơn hắn nhiều. Hắn chính là vết nhơ, sự nhục nhã, và là nỗi xấu hổ của tôn giáo đối với tất cả những ai quen biết hắn. Trong khu vực thị trấn nơi hắn ở, tôn giáo khó lòng mà được nghe một lời tử tế vì chính hắn. Người dân bình thường quen biết hắn đều nói thế này: "Một vị thánh bên ngoài, và một con quỷ trong nhà." Gia đình khốn khổ của hắn cũng cảm thấy như vậy: hắn là kẻ hay soi mói, là kẻ hay chửi bới, và vô lý với những người đầy tớ của mình đến mức họ chẳng biết phải làm gì hay nói gì với hắn. Những người có giao dịch với hắn đều nói rằng, thà giao dịch với một tên Thổ Nhĩ Kỳ còn hơn, vì ít ra họ còn nhận được sự công bằng từ tay bọn chúng. Tên Talkative này, nếu có thể, sẽ vượt mặt cả bọn họ, lừa lọc, đánh lừa, và trục lợi từ họ. Hơn nữa, hắn còn nuôi dạy các con trai mình bước theo vết xe đổ của hắn; và nếu hắn phát hiện trong đứa nào có sự nhút nhát ngu ngốc (vì hắn gọi sự biểu hiện đầu tiên của một lương tâm nhạy cảm là như vậy), hắn gọi chúng là những kẻ ngu đần và đần độn, và bằng mọi giá không chịu giao cho chúng làm việc gì nhiều, hay nói một lời khen ngợi chúng trước mặt người khác. Về phần mình, tôi cho rằng hắn đã, bằng lối sống đồi bại của mình, gây ra biết bao vấp ngã, và nếu Chúa không ngăn cản, hắn sẽ là sự hủy hoại của nhiều người khác nữa.

Faithful: Chà, người anh em của tôi, tôi buộc phải tin anh, không chỉ vì anh nói anh biết rõ hắn, mà còn vì anh đã tường thuật về con người đúng như một tín đồ Đấng Kitô chân chính. Vì tôi không thể nghĩ rằng anh nói những điều này vì ác ý, mà vì mọi chuyện đúng là như những gì anh nói.

Christian: Nếu tôi biết hắn không nhiều hơn anh, thì có lẽ tôi cũng đã nghĩ về hắn như lúc đầu anh đã nghĩ; ừ, nếu hắn chỉ nhận được sự phản hồi này từ những kẻ thù của tôn giáo, tôi hẳn đã nghĩ đó là sự vu khống, một số phận thường xảy đến với tên tuổi và đức tin của những người tốt từ miệng của những kẻ xấu. Nhưng tất cả những điều này, vâng, và còn nhiều điều tồi tệ hơn thế nữa, từ chính hiểu biết của mình, tôi có thể chứng minh hắn có tội. Hơn nữa, những người tốt đều cảm thấy xấu hổ vì hắn: họ chẳng thể gọi hắn là anh em hay bạn bè; chỉ cần nhắc đến tên hắn giữa họ thôi cũng đủ khiến họ đỏ mặt, nếu họ biết rõ hắn.

Faithful: Chà, tôi thấy rằng nói và làm là hai chuyện khác nhau, và từ nay về sau tôi sẽ lưu tâm hơn đến sự khác biệt giữa chúng.

Christian: Chúng quả thực là hai việc khác nhau, và khác biệt như linh hồn và thể xác vậy; vì, như thể xác mà không có linh hồn thì chỉ là một cái xác chết, nên lời nói, nếu đứng một mình, cũng chỉ là một cái xác chết mà thôi. Linh hồn của tôn giáo nằm ở phần thực hành. "Tôn giáo thuần khiết và không vết nhơ trước mặt Chúa và Cha chính là đây, thăm viếng trẻ mồ côi và góa phụ trong hoạn nạn, và giữ mình khỏi bị vấy bẩn bởi thế gian." Điều này, Talkative không hề hay biết: hắn nghĩ rằng nghe và nói sẽ tạo nên một tín đồ Đấng Kitô tốt, và cứ thế hắn tự lừa dối linh hồn mình. Nghe chỉ như việc gieo hạt giống; nói không đủ để chứng minh rằng trái ngọt thực sự có trong lòng và đời sống. Và hãy tự tin rằng, vào ngày phán xét, con người sẽ được xét đoán dựa trên những thành quả của họ.

Faithful: Chà, lúc đầu tôi không quá mặn mà với sự đồng hành của hắn, nhưng giờ thì tôi phát ốm với nó rồi. Chúng ta phải làm gì để thoát khỏi hắn đây?

Christian: Hãy nghe lời khuyên của tôi, làm theo những gì tôi bảo, và anh sẽ thấy rằng hắn cũng sẽ sớm phát ốm với sự đồng hành của anh thôi, trừ khi Chúa chạm vào lòng hắn và thay đổi nó.

Faithful: Anh muốn tôi làm gì?

Christian: Sao không thử thế này, hãy đến gặp hắn, bắt đầu một cuộc trò chuyện nghiêm túc về quyền năng của tôn giáo và hỏi hắn một cách thẳng thắn (khi hắn đã tán đồng nó, vì hắn chắc chắn sẽ làm vậy) xem điều này đã được thiết lập trong lòng, trong nhà, hay trong cách hành xử của hắn chưa.

Faithful: Sau đó Faithful bước lên phía trước một lần nữa và nói với Talkative: "Này, chuyện gì vậy? Giờ thế nào rồi?"

Talkative: Cảm ơn anh, vẫn ổn: tôi cứ nghĩ chúng ta sẽ có nhiều chuyện để bàn vào lúc này chứ.

Faithful: Chà, nếu anh muốn, chúng ta hãy bắt đầu đi; và, vì anh đã để tôi đặt câu hỏi, hãy là thế này: Ơn cứu rỗi của Chúa thể hiện như thế nào khi nó ở trong lòng con người?

Talkative: Vậy là tôi hiểu rồi, cuộc trò chuyện của chúng ta phải về quyền năng của vạn vật. Chà, đó là một câu hỏi rất hay, và tôi sẵn lòng trả lời anh. Và xin nhận câu trả lời ngắn gọn của tôi thế này. Thứ nhất, nơi nào có ân điển của Chúa trong lòng, nó sẽ gây ra một tiếng kêu lớn chống lại tội lỗi. Thứ hai,—

Faithful: Khoan đã, không được; chúng ta hãy xem xét từng cái một đã. Tôi nghĩ anh nên nói rằng, nó thể hiện bằng cách hướng linh hồn đến việc ghét bỏ tội lỗi của chính mình thì hơn.

Talkative: Sao cơ, giữa việc kêu gào chống lại và việc ghét bỏ tội lỗi thì có gì khác biệt chứ?

Faithful: Ồ! Khác biệt nhiều lắm. Một người có thể kêu gào chống lại tội lỗi để tỏ ra mình là người tốt; nhưng hắn không thể ghét bỏ nó trừ khi có một sự chán ghét thực sự đối với nó. Tôi đã nghe nhiều kẻ kêu gào chống lại tội lỗi trên bục giảng, nhưng vẫn có thể chấp nhận nó một cách thoải mái trong lòng, trong nhà, và trong đời sống. Một số kẻ kêu gào chống lại tội lỗi, cũng giống như người mẹ kêu gào đứa con trong lòng mình, khi bà gọi nó là đứa con hư, rồi lại quay ra ôm ấp và hôn hít nó.

Talkative: Anh đang cố gài bẫy tôi, tôi hiểu rồi.

Faithful: Không, không phải tôi; tôi chỉ muốn làm sáng tỏ mọi chuyện thôi. Nhưng điều thứ hai mà anh dùng để chứng minh sự phát hiện một công việc của Chúa trong lòng là gì?

Talkative: Sự hiểu biết sâu rộng về những điều khó hiểu trong Kinh Thánh.

Faithful: Dấu hiệu này đáng lẽ phải đứng đầu tiên; nhưng dù đứng đầu hay cuối, nó cũng là sai; vì sự hiểu biết, sự hiểu biết lớn lao, có thể đạt được về những mầu nhiệm của Phúc Âm, mà vẫn không có công việc của ân điển trong linh hồn. Vâng, nếu một người có tất cả sự hiểu biết, người đó vẫn có thể không là gì cả, và do đó, kết quả là, không phải là con cái của Chúa. Khi Chúa Kitô nói, "Các ngươi có hiểu tất cả những điều này không?" và các môn đệ trả lời, "Có," Ngài nói thêm, "Các ngươi có phúc nếu các ngươi làm theo chúng." Ngài không đặt phúc lành vào việc hiểu biết chúng, mà vào việc làm theo chúng. Vì có một sự hiểu biết không đi kèm với việc làm: "Kẻ biết ý chủ mình, mà không làm theo." Một người có thể hiểu biết như một thiên thần, nhưng vẫn không phải là một tín đồ Đê Kitô; vì vậy, dấu hiệu của anh không đúng. Thực sự, việc biết là một điều làm thỏa mãn những kẻ khoác lác và tự phụ; nhưng việc làm mới là điều làm hài lòng Chúa.

Talkative: Anh lại đang cố gài bẫy tôi: cuộc trò chuyện này chẳng bổ ích gì cả.

Faithful: Chà, nếu anh muốn, hãy nêu một dấu hiệu khác cho thấy công việc của ân điển này thể hiện như thế nào ở nơi mà nó hiện hữu.

Talkative: Không đâu; vì tôi thấy chúng ta sẽ không đồng ý với nhau rồi.

Faithful: Chà, nếu anh không muốn, anh có cho phép tôi làm điều đó không?

Talkative: Anh muốn nói gì thì tùy anh.

Faithful: Công việc của Chúa trong linh hồn thể hiện hoặc với người có nó, hoặc với những người xung quanh. Với người có nó, nó được thể hiện bằng cách khiến người đó nhìn thấy và cảm nhận được tội lỗi của chính mình. Với những người khác đang đứng xung quanh, nó được thể hiện qua cuộc sống của người đó, một cuộc sống làm điều đúng đắn trước mắt Chúa. Và bây giờ, thưa ông, về bản tường trình ngắn gọn này về công việc của ân điển, và cả sự thể hiện của nó, nếu ông có điều gì cần phản đối, hãy phản đối; nếu không, thì hãy cho phép tôi đặt câu hỏi thứ hai.

Talkative: Không, nhiệm vụ của tôi lúc này không phải là phản đối, mà là lắng nghe; vì vậy, hãy cho tôi nghe câu hỏi thứ hai của anh.

Faithful: Nó đây: Ông đã cảm nhận được tội lỗi của chính mình chưa, và ông đã quay đầu khỏi chúng chưa? Và đời sống cũng như cách hành xử của ông có thể hiện điều đó không? Hay tôn giáo của ông chỉ là ở lời nói hay đầu lưỡi, chứ không phải trong việc làm và sự thật? Xin ông, nếu ông muốn trả lời tôi về điều này, đừng nói gì nhiều hơn những gì ông biết Chúa trên cao sẽ nói Amen với nó, và cũng không nói gì ngoài những điều mà lương tâm ông có thể chấp thuận ông; vì không phải người tự khen mình thì được chấp nhận, mà là người được Chúa khen ngợi. Hơn nữa, việc nói tôi thế này thế kia, khi cách hành xử của tôi và tất cả hàng xóm của tôi đều bảo tôi là kẻ nói dối, là điều vô cùng gian ác.

Talkative: Lúc này Talkative thoạt đầu bắt đầu đỏ mặt; nhưng, lấy lại bình tĩnh, hắn đáp lại: "Kiểu trò chuyện này tôi không ngờ tới; cũng chẳng phải tôi sẵn sàng đưa ra câu trả lời cho những câu hỏi như vậy, vì tôi không coi mình có nghĩa vụ phải làm điều đó, trừ khi anh tự cho mình là người tra khảo; và dù anh có làm vậy, thì tôi cũng có quyền từ chối coi anh là quan tòa của tôi. Nhưng, tôi xin anh, anh có thể cho tôi biết tại sao anh lại hỏi tôi những câu hỏi như vậy không?"

Faithful: Vì tôi thấy ông hăng hái nói chuyện, và vì tôi không biết rằng ông có bất cứ điều gì ngoài những khái niệm suông. Hơn nữa, để nói với ông tất cả sự thật, tôi đã nghe kể về ông rằng ông là người có tôn giáo chỉ nằm ở lời nói, và cuộc sống của ông đã phủ nhận chính sự tuyên xưng bằng miệng này. Họ nói ông là vết nhơ giữa các tín đồ Đê Kitô, và rằng tôn giáo trở nên tồi tệ hơn vì cách hành xử vô đạo của ông; rằng một số người đã vấp ngã vì những cách làm sai trái của ông, và rằng nhiều người khác đang có nguy cơ bị hủy hoại bởi điều đó: tôn giáo của ông, và quán rượu, và lòng tham lợi nhuận, và sự ô uế, và thề thốt, và nói dối, và kết giao với những kẻ xấu, v.v., sẽ đi đôi với nhau. Ông là nỗi xấu hổ cho tất cả những ai là thành viên của nhà thờ.

Talkative: Vì anh sẵn sàng tin vào những lời đồn thổi, và phán xét một cách vội vàng như anh đang làm, tôi không thể kết luận gì khác ngoài việc anh là một kẻ gàn dở hay khó tính, không thích hợp để trò chuyện; thôi, tạm biệt.

Christian: Sau đó Christian tiến lại gần, và nói với người anh em của mình: "Tôi đã nói với anh mọi chuyện sẽ xảy ra như thế nào mà; lời nói của anh và lòng của hắn không thể hòa hợp. Hắn thà từ bỏ sự đồng hành của anh còn hơn là thay đổi cuộc sống của mình. Nhưng hắn đã đi rồi, như tôi đã nói: hãy để hắn đi; sự mất mát này chẳng là của ai ngoài chính hắn: hắn đã giúp chúng ta tránh được rắc rối khi phải rời xa hắn; vì nếu hắn cứ tiếp tục (như tôi cho rằng hắn sẽ làm) như con người hiện tại, hắn sẽ chỉ là một vết nhơ trong sự đồng hành của chúng ta. Hơn nữa, Sứ Đồ có nói, 'Hãy lánh xa những người như thế.'"

Faithful: Nhưng tôi rất mừng vì chúng ta đã có cuộc trò chuyện ngắn này với hắn; biết đâu hắn sẽ suy nghĩ lại về nó: dù sao đi nữa, tôi cũng đã đối xử thẳng thắn với hắn, và vì vậy tôi đã không còn nợ máu của hắn, nếu hắn bị hư mất.

Christian: Anh đã làm tốt khi nói chuyện thẳng thắn với hắn như vậy. Ngày nay chẳng còn mấy sự đối đãi trung tín này với con người; và điều đó khiến cho tôn giáo bị khinh miệt bởi quá nhiều người; bởi vì chính những kẻ khờ khạo huyên thuyên này, những kẻ có tôn giáo chỉ bằng lời nói, và trở nên hèn hạ và vô dụng trong cuộc sống của chúng, được chấp nhận quá nhiều vào sự thông công của những người thánh thiện, gây bối rối cho thế giới, làm hoen ố đạo Kitô, và làm đau lòng những người chân thành. Tôi ước tất cả mọi người đều đối xử với những kẻ như vậy như anh đã làm; khi đó họ sẽ hoặc trở nên phù hợp hơn với tôn giáo, hoặc sự đồng hành của các thánh đồ sẽ trở nên quá khắc nghiệt đối với họ.

Faithful: Sau đó Faithful nói:

"Talkative thoạt đầu giương cao bộ lông vũ của mình làm sao!

Hắn nói chuyện hùng hồn làm sao! Hắn tự phụ làm sao

Để đẩy lùi tất cả trước mặt mình! Nhưng ngay khi

Faithful nói về công việc của tấm lòng, như vầng trăng

Đã qua thời kỳ viên mãn, hắn đi vào sự suy tàn;

Và tất cả sẽ như vậy, ngoại trừ kẻ biết được công việc của tấm lòng."

Thế là họ tiếp tục bước đi, trò chuyện về những gì họ đã thấy trên đường đi, và vì thế làm cho con đường đó trở nên dễ dàng, điều mà nếu không, chắc chắn sẽ trở nên tẻ nhạt đối với họ; vì lúc này họ đang đi qua một vùng hoang dã.