Tôi lại thấy trong chiêm bao rằng Hopeful ngoái nhìn lại và thấy Ignorance, kẻ họ đã bỏ lại phía sau, đang đi theo. "Nhìn kìa," chàng nói với Christian, "thằng trẻ con đằng kia tụt lại xa quá."

Chris. Ừ, ừ, tôi thấy hắn rồi: hắn chẳng thiết đi cùng chúng ta đâu.

Hope. Nhưng tôi nghĩ nếu từ nãy giờ hắn chịu đi theo kịp chúng ta thì cũng chẳng thiệt hại gì.

Chris. Điều đó thì đúng; nhưng tôi dám chắc hắn lại nghĩ khác.

Hope. Tôi cũng nghĩ thế; dù sao thì, hãy đợi hắn xem. Thế là họ dừng lại chờ.

Chris. Sau đó Christian nói với hắn: "Này anh bạn, mau lên nào; sao anh lại cứ tụt lại phía sau thế?"

Ignor. Tôi thích đi một mình hơn, thậm chí còn thích hơn nhiều so với việc đi cùng người khác, trừ khi tôi thấy đi cùng lại thú vị hơn.

Christian bèn nói khẽ với Hopeful: "Chẳng phải tôi đã bảo anh là hắn không muốn đi cùng chúng ta sao? Nhưng thôi," chàng nói tiếp, "cứ lên đây, chúng ta cùng trò chuyện cho đỡ buồn trong chốn vắng vẻ này." Rồi quay sang Ignorance, chàng nói: "Này, anh khỏe không? Tình trạng giữa Chúa và linh hồn anh hiện giờ thế nào rồi?"

Ignor. Tôi hy vọng là tốt; vì lúc nào tôi cũng đầy ắp những ý nghĩ tốt đẹp, cứ nảy ra trong tâm trí để an ủi tôi trên đường đi.

Chris. Những cảm nghĩ tốt đẹp nào? Xin hãy nói cho chúng tôi biết.

Ignor. Chà, tôi nghĩ về Chúa và thiên đàng.

Chris. Quỷ dữ và các linh hồn bị đọa đày cũng nghĩ thế thôi.

Ignor. Nhưng tôi nghĩ về họ và khao khát họ.

Chris. Nhiều kẻ chẳng bao giờ đến được nơi đó cũng khao khát như thế. "Linh hồn kẻ lười biếng ham muốn nhưng chẳng có được gì."

Ignor. Nhưng tôi nghĩ về họ, và từ bỏ tất cả vì họ.

Chris. Tôi nghi ngờ điều đó, vì từ bỏ tất cả là một việc vô cùng khó khăn; phải, khó hơn nhiều so với những gì người ta tưởng. Nhưng tại sao, hoặc nhờ đâu mà anh tin chắc rằng mình đã từ bỏ tất cả vì Chúa và thiên đàng?

Ignor. Lòng tôi bảo tôi như vậy.

Chris. Đấng Khôn Ngoan đã nói: "Kẻ nào tin vào lòng mình là kẻ dại."

Ignor. Câu đó nói về một tấm lòng xấu xa; còn lòng tôi là một tấm lòng tốt.

Chris. Nhưng anh chứng minh điều đó bằng cách nào?

Ignor. Nó an ủi tôi trong niềm hy vọng về thiên đàng.

Chris. Đó có thể là do sự lừa dối của chính nó; vì lòng người có thể an ủi họ về niềm hy vọng vào một điều mà họ chẳng có cơ sở gì để hy vọng cả.

Ignor. Nhưng lòng tôi và cuộc sống của tôi hòa hợp với nhau; và vì thế niềm hy vọng của tôi có cơ sở vững chắc.

Chris. Ai bảo với anh rằng lòng anh và cuộc sống của anh hòa hợp với nhau?

Ignor. Lòng tôi bảo tôi thế.

Chris. Hãy hỏi người bạn đồng hành của tôi xem tôi có phải kẻ trộm không! Lòng anh bảo anh thế ư! Trừ khi Lời Chúa nói với anh về vấn đề này, bằng chứng nào khác cũng đều vô giá trị.

Ignor. Nhưng chẳng phải tấm lòng có những suy nghĩ tốt đẹp là tấm lòng tốt sao? Và chẳng phải cuộc sống tuân theo các điều răn của Chúa là cuộc sống tốt sao?

Chris. Phải, tấm lòng có suy nghĩ tốt là tấm lòng tốt, và cuộc sống tuân theo các điều răn của Chúa là cuộc sống tốt; nhưng có được những điều này là một chuyện, còn chỉ nghĩ rằng mình có chúng lại là một chuyện khác.

Ignor. Xin hỏi, anh coi thế nào là những suy nghĩ tốt, và cuộc sống tuân theo các điều răn của Chúa là thế nào?

Chris. Có nhiều loại suy nghĩ tốt: một số liên quan đến bản thân, một số liên quan đến Chúa, một số liên quan đến Đấng Christ, và một số liên quan đến những điều khác nữa.

Ignor. Các anh đi nhanh quá, tôi không theo kịp. Các anh cứ đi trước đi: tôi phải ở lại phía sau một lát.

Sau đó họ nói:

"Này Ignorance, ngươi vẫn muốn làm kẻ dại khờ,

Coi thường lời khuyên tốt, đã mười lần ban cho?

Nếu ngươi vẫn còn từ chối,

Chẳng bao lâu, sẽ biết hậu quả do mình gây ra.

Hãy nhớ lấy, khi còn kịp; hãy cúi đầu, đừng sợ chi,

Lời khuyên tốt, biết nghe theo, sẽ cứu rỗi; hãy lắng tai đi:

Nhưng nếu ngươi vẫn còn coi nhẹ,

Ngươi sẽ là kẻ thua cuộc, Ignorance, ta cam đoan thế."

Rồi Christian quay sang người bạn đồng hành:

Chris. Thôi, đi nào, Hopeful tốt bụng của tôi; tôi nhận thấy rằng anh và tôi lại phải tự mình bước tiếp rồi.

HAI NGƯỜI LỮ HÀNH TIẾP BƯỚC

Tôi lại thấy trong giấc mơ rằng họ rảo bước đi trước, còn Ignorance thì tập tễnh theo sau. Christian bèn nói với người đồng hành: "Tôi thấy thương cho người đàn ông tội nghiệp này quá: cuối cùng chắc chắn hắn sẽ chẳng có kết cục tốt đẹp đâu."

Hope. Chao ôi! Ở thị trấn của chúng ta có biết bao kẻ cũng trong tình trạng đó, cả gia đình, phải, cả những con phố dài, mà toàn là những người lữ hành cả đấy; và nếu ở nơi chúng ta sống mà đã có nhiều đến thế, thì anh thử nghĩ xem, ở nơi hắn sinh ra chắc hẳn phải có bao nhiêu kẻ nữa?

Chris. Đúng vậy, Lời Chúa đã phán: "Ngài đã làm mù mắt chúng, kẻo chúng thấy được."

Hope. Nói hay lắm; tôi tin anh đã nói đúng sự thật. Chúng ta đã gần đi qua hết vùng đất Enchanted Ground chưa?

Chris. Sao, anh mệt vì chuyện trò rồi à?

Hope. Không, thật sự là không; chỉ là tôi muốn biết chúng ta đang ở đâu.

Chris. Chúng ta còn không quá hai dặm nữa là đi hết vùng này. Nào, giờ hãy bỏ mặc người hàng xóm Ignorance lại phía sau, và chuyển sang chủ đề khác.

Hope. Tôi rất sẵn lòng; nhưng anh cứ là người mở đầu đi.

Chris. Được rồi, vậy anh có biết khoảng mười năm trước, một kẻ tên là Temporary ở vùng của anh, người mà thời đó rất sốt sắng với tôn giáo không?

Hope. Biết hắn sao! Có chứ; hắn sống ở Graceless, một thị trấn cách Honesty chừng hai dặm, và hắn sống ngay nhà bên cạnh một kẻ tên là Turnback.

Chris. Đúng rồi, hắn sống cùng mái nhà với kẻ đó. Chà, người đàn ông đó đã từng có lúc được đánh thức: tôi tin là lúc đó hắn đã phần nào nhìn thấy tội lỗi của mình, và hình phạt xứng đáng phải chịu vì tội lỗi ấy.

Hope. Tôi cũng nghĩ như anh; vì (nhà tôi cách nhà hắn không quá ba dặm) hắn thường xuyên đến gặp tôi, và lần nào cũng đẫm nước mắt. Thật lòng, tôi thấy thương cho người đó, và không phải là hoàn toàn không có hy vọng gì về hắn; nhưng người ta có thể thấy đấy, không phải cứ ai kêu "Lạy Chúa! Lạy Chúa!" cũng đều được cứu rỗi.

Chris. Hắn từng nói với tôi rằng hắn quyết tâm lên đường lữ hành như chúng ta bây giờ; nhưng tất cả đột ngột thay đổi khi hắn quen một kẻ tên là Save-self, rồi hắn trở nên xa lạ với tôi, vì ngay thời điểm đó hắn đã từ bỏ việc lên đường lữ hành.