Trong một ngôi nhà cổ rộng lớn, cùng hai người dì tốt bụng, cô bé Marian nhỏ nhắn sống những tháng ngày êm đềm. Cô bé là một đứa trẻ hạnh phúc, tôi nghĩ vậy, bởi dẫu đôi lúc cô cảm thấy lũ bạn cùng chơi có lẽ còn tuyệt hơn cả chim muông hay hoa lá, nhưng những người dì già nhân hậu và những cuốn truyện đã giúp cô xoa dịu biết bao giờ khắc đơn côi.

Chốn yêu thích của cô vào mùa hè là một cây táo cổ thụ sum suê. Cô thường ngồi giữa những tán cành, đặt cuốn sách cưng trên đầu gối. "Tiến trình của Người Hành Hương" là tên cuốn sách ấy, và Marian yêu nó biết bao; quả thực, đó là một cuốn sách vĩ đại, hiếm có cuốn nào sánh bằng!

Cô đọc nó trên chiếc giường nhỏ, bên lò sưởi mùa đông, và vào mùa hè, lại đọc trên cây táo, dường như chẳng bao giờ biết chán.

Nhưng, vì thiếu người chỉ dẫn, đó lại chính là cuốn sách làm rối trí một bộ não non nớt. Cô bé đáng thương không có lấy một người bạn tử tế để giải nghĩa cho mình. Bởi dù hai người dì rất mực yêu thương, họ lại chẳng mấy am tường, chỉ biết dặn dò: "Đừng đọc như thế nữa con, ta tin là con sẽ làm hỏng mắt đấy."

Thế nhưng Marian vẫn tiếp tục đọc, và những ảo ảnh lạ lùng, hoang dại bắt đầu lấp đầy tâm trí nhỏ bé của đứa trẻ đơn độc, hay mộng mơ. Cô bé nghĩ rằng Christian cùng vợ và tất cả các con của họ đã rời bỏ ngôi nhà êm ấm, và cũng đã làm điều mà cô phải thực hiện.

"Mình sẽ mang theo Kinh Thánh," cô bé tự nhủ, "và tìm đường đến thiên đàng. Mình sẽ cố tìm Cửa Hẹp, và hy vọng được tha thứ. Ước gì các dì đi cùng mình, nhưng thật vô ích khi mở lời. Họ đã lãng tai lại hơi khập khiễng, hẳn họ sẽ coi đó là một nhiệm vụ quá nặng nề."

"Không! Mình phải đi một mình, mình hiểu rồi, vậy nên mình sẽ không để các dì biết. Nếu không, giống như những người bạn của Christian tội nghiệp, họ sẽ bảo: 'Cháu yêu, cháu không được đi đâu.'"

"Nhưng mình phải chờ cho đến khi có một kế hoạch lớn lao nào đó thu hút hết tâm trí họ. Rồi mình sẽ rời bỏ ngôi nhà êm đềm này, và lên đường hành hương."

Cô bé không phải chờ đợi lâu, vào một ngày thu đẹp trời, cô nhìn thấy chiếc xe ngựa cũ kỹ lớn đến đón hai người dì đi. "Chúng ta ra ngoài chơi cả ngày đây," hai bà lão nói. "Chúng ta định đến thăm bà Blair—tội nghiệp bà ấy, đang ốm nằm liệt giường."

"Nhưng, Marian, con phải ở nhà, vì bà ấy đang ốm, con biết đấy. Con có thể ăn trưa trên cây táo cổ thụ nếu thích, và chơi trong vườn cả ngày, thật hạnh phúc và thỏa thuê." Vài lời từ biệt nữa được thốt ra, và hai bà lão lên đường.

Lũ người làm cũng đều bận bịu cả; "Cuối cùng thì ngày này cũng đã đến," Marian nói, "nhưng ôi, giá mà chuyến hành hương của mình đã xong xuôi thì tốt biết mấy." Cô quỳ xuống bên cây táo, cầu nguyện Chúa phù hộ; rồi với chiếc giỏ trong tay, cô bé rảo bước lên đường.

Phía sau ngôi nhà nơi Marian ở, xa tít tắp nơi chân trời, có một ngọn đồi cao dốc đứng, nơi nắng mai nhuộm những tia sáng đầu tiên. "Gian Nan" là cái tên đích thực của nó, cô bé vẫn thường nghĩ vậy. Về phía ngọn đồi này, cô hướng bước chân đi, lòng tràn đầy những viễn cảnh đầy hy vọng.

Hoa lá dường như đang chào đón cô, đó là một buổi sáng mùa thu đáng yêu, chú sơn ca nhỏ hót líu lo trên những cánh đồng lúa dập dềnh.

"À, sơn ca nhỏ, bạn đang hót," cô nói, "trên chuyến hành hương sớm mai của bạn; mình cũng sẽ hát, vì những ý nghĩ vui tươi lúc này nên lấp đầy tâm trí mình."

Bằng giọng trong trẻo, ngọt ngào, cô hát một bài thánh ca, rồi nhẹ nhàng bước tiếp trên đường đi; cho đến khi một vũng bùn mềm, đặc quánh chắn ngang lối đi.

"Đây là Đầm Lầy Tuyệt Vọng," cô thốt lên, nhưng rồi dũng cảm bước qua; cô đã đến được bờ bên kia an toàn, nhưng lại đánh mất một chiếc giày nhỏ.

Trên một phiến đá xám cũ kỹ, cô ngồi xuống để ăn chút trái cây và bánh mì; rồi lấy cuốn Kinh Thánh nhỏ ra, và đọc một bài thánh vịnh đầy khích lệ.

Rồi với hy vọng mới, cô lại tiếp tục hành trình, đi được nhiều dặm đường; và cô đã đến chân đồi trước khi ngày tàn. Cô leo lên con dốc đứng, dẫu mệt mỏi và kiệt sức; nhưng Marian của chúng ta vẫn kiên định giữ vững mục tiêu của mình trong tầm mắt.

"Ít nhất mình cũng mừng là đã qua được nhà nghỉ mát," cô bé mệt nhoài tự nhủ; "Mình chắc chắn rằng nếu dừng chân ở đó, mình sẽ ngồi xuống mất và làm mất cuộn giấy của mình!"

Trên đỉnh đồi cao, cuối cùng cô cũng đứng lại, và Người Hành Hương mệt mỏi của chúng ta nhìn thấy một trạm gác, rộng lớn, một nửa bị che khuất bởi những hàng cây chở che. Cô vỗ tay reo vui và hét lớn, "Ôi, kia là Cửa Hẹp, và mình phải xin vào đó, trước khi quá muộn."

Cô gõ cửa khẽ khàng—cánh cửa được đáp lại ngay, và tại khung cửa mở, một người đàn ông cao lớn, vạm vỡ đứng đó—Marian tội nghiệp cảm thấy một nỗi niềm chưa từng có trước đây.

Với đôi mắt đẫm lệ, bàn tay run rẩy, đôi má ửng hồng và vầng trán lo âu, cô nói, "Cháu hy vọng bác là người Tỉnh Táo, cháu đang cần sự Thận Trọng lúc này."

"Ồ, ta tỉnh táo lắm chứ," người đàn ông nói, "đúng như một người gác cửa phải thế. Ta đoán là cháu lạc đường rồi, cô bé ạ, cháu mất cả giày rồi kìa."

"Bà ấy ơi," ông ta gọi vợ bên trong, "có một đứa trẻ ở đây, ngay cửa này, bà sẽ chẳng bao giờ thấy một đứa như thế này nữa đâu, nếu bà có sống đến tám mươi tuổi. Nó nói nó cần sự thận trọng, quả thực ta nghĩ điều đó đúng; nhưng ta biết vài người còn cần nó hơn, mà họ lại chẳng chịu thừa nhận."

"Hãy dẫn nó tới Đại Sảnh," vợ ông trả lời, "và đưa đứa bé theo cùng, các quý cô ở đó đều thông tuệ cả, họ sẽ sớm biết phải làm gì."

Người đàn ông tuân lệnh, dẫn cô bé đi qua nhiều lối đi đầy hoa; "Đó có phải là Cung Điện Tuyệt Đẹp không?" cô bé Hành Hương nhỏ hỏi.

"Ở đằng kia, bên trái, giữa những hàng cây ấy ư? Chà, cô bé, nó uy nghi lắm đấy; gọi là cung điện nếu cháu thích, đó là nơi tráng lệ nhất trong vùng này. Giờ thì chúng ta đã đến hiên nhà cổ kính tuyệt đẹp này, và đây là Sảnh Đá Cẩm Thạch; ở đây nhé, tiểu thư bé nhỏ, cháu hãy ở lại, trong khi ta đi gọi người hầu."

Mệt mỏi và buồn bã, ông để lại cô bé, nhưng ông nhanh chóng quay lại, và cùng đi với ông là bà chủ của ngôi nhà—trái tim Marian tội nghiệp đã được an ủi.

"Cô bé đáng yêu," bà chủ nói, giọng dịu dàng và tử tế, "ta chắc rằng cháu đang rất cần nghỉ ngơi, và cháu sẽ sớm tìm được sự nghỉ ngơi thôi."

Đứa bé nhanh chóng được đưa đến một căn phòng nơi ba quý cô trẻ đang ngồi; "Sự Sùng Đạo, Sự Thận Trọng, và Lòng Bác Ái," cô bé khẽ tự nhủ.

"Cháu tên là gì, bé yêu?" người lớn tuổi nhất trong ba người hỏi, người mà trong suy nghĩ thầm kín, Marian đã đặt tên là Sự Sùng Đạo.

"Chúng ta sẽ gửi người báo tin cho bạn bè của cháu, hẳn họ đang lo lắng lắm!" Cô trìu mến nhìn cô bé, một đứa trẻ thực sự rất xinh xắn; bao quanh khuôn mặt tươi sáng và đáng yêu ấy là những gợn tóc nâu đỏ, khi cô bé khiêm tốn nói tên mình, và nơi cô sống cùng những người thân.

"Sao cháu lại lạc đường, bé cưng?" Cô bé khẽ ngẩng đầu lên; "Cháu không nghĩ là cháu bị lạc đường," cô bé Hành Hương nhỏ đáp.

"Đây là Cung Điện Tuyệt Đẹp, cháu có thể ở lại đây đêm nay không?" Họ mỉm cười và nói, "Chúng ta rất vui vì ngôi nhà của mình nhận được sự yêu mến của cháu:—Vâng, chúng ta sẽ vui lòng giữ cháu ở lại đây, trong nhiều đêm nữa."

"Cháu cảm ơn," Marian nói, "nhưng cháu sớm phải tìm đường về ngôi nhà thiên đàng của mình. Thung Lũng Bóng Tối đang ở gần ngôi nhà này, cháu biết mà"—cô dừng lại, vì ngạc nhiên, cô thấy nước mắt họ bắt đầu rơi.

Cô đâu biết bộ đồ tang mà tất cả các quý cô đang mặc, là dành cho một người họ vô cùng yêu quý, và sẽ không bao giờ còn được gặp lại trên đời này nữa. Người anh trai của họ đã bị gọi đi, người rạng rỡ và tuyệt vời nhất; chẳng trách gì những lời của Marian lại khơi dậy nỗi đau trong lòng mỗi người.

Một lúc lâu chỉ nghe thấy tiếng nức nở; cuối cùng các quý cô nói, "Bé yêu, cháu đã làm chúng ta nhớ đến người thân yêu đã mất từ sớm của chúng ta; nhưng cháu không thể biết được điều đó, bé ạ, và thực sự là đúng như vậy; tất cả chúng ta đều đang ở gần cánh cửa tối tăm của cái chết, ngay cả những cô bé như cháu."

"Vâng," cô bé nhút nhát, run rẩy nói, "cháu biết là phải như thế; nhưng thưa bà, cháu hy vọng rằng Sự Sùng Đạo có thể ở cùng cháu khi cháu ra đi. Và khi bà có thời gian rảnh, bà có thể cho cháu xem kho vũ khí của mình được không? Cháu hy vọng bà có vài bộ đủ nhỏ cho một cô bé mặc."

Cô không nói gì thêm nữa, vì Sự Sùng Đạo, như cách Marian gọi, đã vòng tay ôm lấy cổ cô bé Hành Hương, cuối cùng thì bí mật cũng được hé lộ.

"Cháu làm mọi người bối rối quá," Sự Sùng Đạo nói; "Nhưng giờ ta thấy rồi, cháu đã đọc một cuốn sách vĩ đại, mà nếu không được giải nghĩa, nó đã làm rối loạn tâm trí non nớt của cháu."

"Ôi, hồi còn nhỏ, ta yêu mến Câu Chuyện Hành Hương đó biết bao; nhưng khi đó mẹ ta đã giải thích rất rõ ràng—và nếu chúng ta có thể thuyết phục được các dì tốt bụng của cháu để cháu ở lại đây một thời gian, bé cưng, cháu sẽ đọc cuốn sách đó cùng mẹ ta, và bà sẽ làm cho mọi thứ trở nên sáng tỏ."

Giờ hãy quay trở lại ngôi nhà của Marian, và xem chuyện gì đang xảy ra ở đó. Lũ người hầu đều đang có khách, và họ là một nhóm người vui vẻ.

Họ đã không để ý đến cô bé Hành Hương của chúng ta từ lâu, vì họ biết cô thường chơi đùa trong khu vườn cũ kỹ đó cùng một cuốn sách, suốt cả ngày dài.

"Betty," cuối cùng bà quản gia nói, "Cô Marian đâu rồi nhỉ? Bữa trưa đã được gói trong giỏ, nhưng chắc chắn là cô bé sẽ về uống trà thôi!"

Họ tìm cô ở đây, tìm cô ở kia, nhưng không thấy đứa trẻ đâu; và hai người dì tội nghiệp, khi trở về nhà, gần như phát điên vì đau khổ.

Người đánh xe và cả người hầu đều được cử đi theo những hướng khác nhau; nhưng chẳng ai nghĩ đến con đường hẹp mà cô bé Hành Hương đã đi.

"Có lẽ con bé theo chúng ta vào thị trấn," dì Rebecca tội nghiệp nói, "Ước gì chúng ta đừng rời khỏi nhà; dì sợ là con bé chết mất rồi."

Và người đánh xe đi vào thị trấn, vì họ không biết phải làm gì; đêm dần buông, thì một cậu bé nhà quê mang đến chiếc giày nhỏ của Marian.

Với chiếc giày trong tay, bà quản gia chạy vào phòng khách, "Ôi, thưa bà chủ, đây là tất cả những gì còn lại của cô Marian tội nghiệp."

"Nó được tìm thấy bị kẹt trong bùn, ngay phía trên Harlem Chase; con sợ là đứa bé tội nghiệp đã chết đuối ở đó, vì đó là một nơi đáng sợ."

Nỗi đau của các bà lại càng dâng trào; nhưng chẳng bao lâu sau, trái tim họ đã được an ủi, khi một người hầu trang trọng, với một bức thư trong tay, từ Dinh Thự đằng xa xuất hiện.

Dì Ruth đọc bức thư và reo lên, "Ôi, em ơi, mọi chuyện đều ổn cả! Đứa trẻ đang an toàn tại Brookland Hall, với Phu nhân Arundel, bà ấy muốn giữ con bé ở lại một tháng; ồ, vâng; dì nghĩ con bé có thể ở lại—những người bạn như Phu nhân Arundel không phải ngày nào cũng gặp được đâu."

"Hãy gửi lời cảm ơn và lòng biết ơn của chúng ta đến bà ấy, khi anh quay về, chàng trai trẻ ạ; chúng ta sẽ ghé thăm Brookland Hall vào ngày mai, và gặp cô Marian."

Sau đó là một niềm vui biết ơn vỡ òa, không thể kìm nén, và với trái tim đầy lòng biết ơn cùng bao giọt nước mắt, các bà đi nghỉ ngơi.

Giờ hãy nhìn Marian của chúng ta một chút, cô bé đang nằm trên giường; những giấc mơ của cô đêm đó thật hạnh phúc biết bao, trong vòng tay của Sự Sùng Đạo.

Ôi, tháng ngày hạnh phúc tại Brookland Hall ấy, sao mà trôi nhanh quá! Những người bạn của Marian thật vui vẻ và tốt bụng, và ai có thể tử tế hơn họ chứ? Và hơn hết cả, trong thời gian cô bé ở đó, họ đã làm hết sức mình để đưa con chiên nhỏ đến với đàn cừu thiêng liêng, nơi Vua Chăn Chiên trị vì.

Vì Marian nhỏ bé đã học được biết bao bài học không bao giờ quên; và cô trở về nhà, trở thành một đứa trẻ chu đáo và hạnh phúc hơn.

Năm tháng trôi qua, cảnh vật đã đổi thay, giờ đây đã là vợ và là mẹ, Marian đã tìm thấy Cửa Hẹp, cô và cả các con của cô nữa. Và ôi! Thật ngọt ngào biết bao khi thấy gia đình Hành Hương nhỏ bé này, khi họ cùng nắm tay nhau tiến về ngôi nhà thiên đàng.

Khi những ngày u ám đến với họ, họ nhìn thấy một ánh sáng từ xa, ánh sáng đã tỏa rạng trên đồng bằng Bethlehem, ngôi sao dẫn đường của người Hành Hương.

Và giờ đây, các bé thân yêu, bất kể là ai, hay các bé đang ở đâu, những người nghiền ngẫm câu chuyện lạ lùng, có thật này về cuộc đời của Marian,—nếu những đóa hoa trong tâm hồn non trẻ của các bé nhận được những giọt sương chỉ dẫn, ôi! Hãy nhiệt thành như Marian của chúng ta, để tìm ra con đường dẫn đến Thiên Đàng.