Bấy giờ, Christian bắt đầu quay trở lại con đường đúng đắn; và Evangelist, sau khi hôn ông, liền mỉm cười và chúc ông thượng lộ bình an. Christian vội vã lên đường, chẳng nói một lời với bất cứ ai dọc đường, và cũng chẳng đáp lại nếu có người hỏi. Ông đi như kẻ đang dấn bước trên vùng đất cấm, lòng không sao thấy an tâm chừng nào chưa trở lại được con đường mà ông đã từng rời bỏ vì nghe theo lời khuyên của ngài Worldly Wiseman. Sau một hồi, Christian cũng tới được cổng. Trên cổng có viết dòng chữ: "Hãy gõ, rồi cửa sẽ mở ra cho các ngươi."

Vì thế, ông gõ cửa, không phải một mà tới hai lần, rồi cất tiếng:

Ta nay muốn bước vào đây sao?

Người bên trong có mở cửa chào,

Kẻ tội nhân đầy lòng hối lỗi

Chẳng xứng danh, nhưng khẩn cầu mau?

Nguyện hát vang lời ca ngợi Ngài

Khúc ca muôn thuở chẳng hề phai.

GOODWILL MỞ CỔNG

Cuối cùng, có một người vẻ mặt nghiêm nghị bước tới cổng, tên là Goodwill. Ông hỏi ai ở đó, từ đâu tới và muốn gì.

Chris. Thưa ông, đây là một tội nhân nghèo khổ đang mang nặng gánh. Tôi đến từ Thành phố Hủy diệt, nhưng đang trên đường tới Núi Zion để được giải thoát khỏi cơn thịnh nộ sắp tới. Vì nghe nói cổng này dẫn tới con đường đó, nên tôi xin hỏi, liệu ông có sẵn lòng cho tôi vào không?

Good. "Ta sẵn lòng bằng cả tấm lòng," ông đáp; rồi mở cổng cho ông vào.

Khi Christian vừa bước vào, người kia liền kéo mạnh ông một cái. Christian hỏi: "Thế nghĩa là sao?" Người kia bảo: "Cách cổng này không xa có dựng một tòa lâu đài kiên cố, do Beelzebub, Kẻ Ác, làm chủ. Từ nơi đó, hắn cùng đồng bọn thường bắn tên vào những kẻ tới cổng này, mong sao họ chết trước khi kịp bước vào." Christian nói: "Tôi vừa vui mừng vừa run rẩy." Khi Christian đã vào trong, người canh cổng hỏi ai đã chỉ đường cho ông tới đây.

Chris. Evangelist đã bảo tôi tới đây gõ cửa như tôi vừa làm, và ông ấy nói rằng ông sẽ chỉ cho tôi biết mình phải làm gì.

Good. Một cánh cửa rộng mở đang bày ra trước mắt ngươi, và chẳng ai có thể đóng lại được.

Chris. Giờ đây tôi bắt đầu gặt hái những lợi ích từ sự gian nan mà mình đã chịu đựng.

Good. Nhưng sao ngươi lại đi một mình?

Chris. Vì chẳng người láng giềng nào của tôi thấy được mối hiểm nguy như tôi đã thấy.

Good. Có ai trong số họ biết ngươi sắp lên đường không?

Chris. Có, vợ và các con tôi ban đầu đã thấy tôi và gọi tôi quay lại; cả mấy người láng giềng cũng đứng đó, khóc lóc và gọi tôi trở về. Nhưng tôi bịt tai lại và cứ thế đi tiếp.

Good. Nhưng không ai trong số họ đuổi theo để thuyết phục ngươi quay về sao?

Chris. Có chứ, cả Obstinate và Pliable đều theo. Nhưng khi thấy không thể lay chuyển được tôi, Obstinate quay ngoắt trở về, còn Pliable thì đi cùng tôi được một đoạn.

Good. Nhưng tại sao hắn không đi tới cùng?

Chris. Chúng tôi quả đã đi cùng nhau tới tận Đầm lầy Thất vọng, nơi mà cả hai đều bất ngờ rơi xuống. Rồi người láng giềng Pliable của tôi nản lòng, không dám đi tiếp nữa. Vì thế, hắn thoát ra ở phía gần nhà mình, rồi bảo tôi rằng hãy để một mình hắn hưởng lấy vùng đất tươi đẹp đó: thế là hắn đi đường hắn, còn tôi đi đường tôi; hắn quay về theo Obstinate, còn tôi tới cổng này.

Good. Goodwill bèn nói: "Than ôi, kẻ khốn khổ! Phải chăng vinh quang thiên đàng đối với hắn chẳng đáng giá đến mức hắn không dám chấp nhận chút khó khăn để đoạt lấy?"

Chris. Christian đáp: "Thực lòng, tôi đã nói đúng về Pliable; và nếu tôi cũng nói thật về chính mình, thì rõ ràng tôi chẳng khá hơn hắn là bao. Đúng là hắn quay về nhà, nhưng tôi cũng đã rẽ ngang để đi vào con đường chết, chỉ vì bị những lời lẽ của một kẻ tên là Worldly Wiseman thuyết phục."

Good. Ồ! Hắn đã gặp ngươi sao? Gì cơ! Hắn lại muốn ngươi đi tìm sự an nhàn từ tay ngài Legality à! Cả hai đều là phường lừa đảo. Nhưng ngươi đã nghe theo lời hắn sao?

Chris. Có, trong chừng mực tôi còn dám làm. Tôi đã đi tìm ngài Legality, cho tới khi tôi nghĩ rằng ngọn núi đứng cạnh nhà ông ta sắp đổ ụp xuống đầu mình: vì thế mà tôi buộc phải dừng lại ở đó.

Good. Ngọn núi đó là cái chết của bao người, và sẽ còn là cái chết của nhiều người nữa; thật may là ngươi đã thoát được mà không bị nó nghiền nát.

Chris. Thú thực, tôi cũng chẳng biết điều gì đã xảy ra với mình ở đó, nếu Evangelist không tình cờ gặp lại tôi khi tôi đang chìm trong u sầu; thật là ơn Chúa khi ông ấy quay lại với tôi, bằng không thì tôi đã chẳng bao giờ tới được đây. Nhưng giờ tôi đã tới, một kẻ như tôi đây, thực tình còn đáng chết dưới ngọn núi đó hơn là được đứng đây nói chuyện với Chúa của tôi. Nhưng ôi, thật là một ân huệ lớn lao cho tôi khi vẫn còn có thể bước vào nơi này!

Good. Chúng tôi không phản đối bất kỳ ai, bất kể họ đã làm gì trước khi tới đây; họ không bao giờ bị xua đuổi. Vì vậy, hỡi Christian tốt bụng, hãy lại đây với ta, ta sẽ chỉ cho ngươi con đường ngươi phải đi. Nhìn về phía trước đi: ngươi có thấy con đường hẹp đó không? Đó chính là con đường ngươi phải đi. Nó được những người xưa, các tiên tri, Chúa và các tông đồ của Ngài đắp nên, và nó thẳng như một thước kẻ: đó là con đường ngươi phải đi.

Chris. Christian hỏi: "Nhưng liệu có những khúc quanh co nào khiến người lạ lạc đường không?"

Good. "Có chứ, có nhiều lối rẽ đổ vào đường này, chúng quanh co và rộng rãi; nhưng ngươi có thể phân biệt đâu là đường đúng, đâu là đường sai: đường đúng chỉ có một, là con đường hẹp và thẳng."

Trong giấc chiêm bao, tôi thấy Christian hỏi thêm liệu ông có thể giúp mình trút bỏ gánh nặng trên lưng không. Vì cho đến lúc ấy, ông vẫn chưa trút bỏ được nó, và cũng chẳng tài nào làm được nếu không có người giúp.

Người kia bảo ông: "Về gánh nặng của ngươi, hãy kiên tâm mang nó cho đến khi ngươi tới nơi giải thoát; vì đến đó, nó sẽ tự rơi khỏi lưng ngươi."

Thế rồi Christian bắt đầu thắt lưng buộc bụng, quay lại tiếp tục hành trình.

Người kia nói với ông rằng, ngay khi đi được một quãng xa khỏi cổng, ông sẽ tới nhà của vị Thông dịch viên, hãy gõ cửa ở đó, và ông ấy sẽ chỉ cho ông thấy những điều tuyệt vời. Christian cáo biệt người bạn, và người kia lại chúc ông thượng lộ bình an.

Nhà của vị Thông dịch viên

Đoạn, ông đi tiếp cho tới khi tới nhà vị Thông dịch viên, nơi ông gõ cửa liên hồi. Cuối cùng, có người ra mở cửa và hỏi ai ở đó.

Chris. Thưa ông, đây là một người lữ hành được một người bạn của chủ nhà dặn tới đây để được giúp đỡ; vì vậy tôi muốn được diện kiến chủ nhân ngôi nhà.

Thế là người đó gọi chủ nhà, một lúc sau, ông ta bước ra gặp Christian và hỏi ông muốn gì.

Chris. Christian nói: "Thưa ông, tôi là người đến từ Thành phố Hủy diệt, đang trên đường tới Núi Zion; và người đứng ở cổng đầu con đường này đã bảo tôi rằng, nếu tới đây, ông sẽ chỉ cho tôi thấy những điều tuyệt vời, những điều sẽ giúp ích cho tôi trên hành trình của mình."

Inter. Vị Thông dịch viên nói: "Hãy vào đi; ta sẽ cho ngươi thấy những điều có ích cho ngươi." Ông ra lệnh cho người hầu thắp nến, rồi bảo Christian đi theo mình. Ông dẫn ông vào một căn phòng riêng và ra lệnh cho người hầu mở một cánh cửa; khi cánh cửa mở ra, Christian thấy bức chân dung của một người rất nghiêm nghị treo trên tường; bức tranh có hình dáng như sau: mắt hướng lên trời, tay cầm cuốn sách quý nhất, trên môi viết luật của chân lý, thế gian ở sau lưng; người ấy đứng như đang khẩn cầu với nhân loại, và trên đầu treo một vương miện bằng vàng.

Chris. Christian hỏi: "Điều này có nghĩa là gì?"

Inter. Người có chân dung này là một người trong hàng ngàn. Ông có thể nói, theo lời của tông đồ Paul: "Dẫu anh em có hàng vạn thầy dạy trong Đấng Christ, nhưng cha thì chẳng có nhiều; vì trong Đấng Christ Jesus, ta đã trở thành cha các con nhờ Tin Lành." Còn việc ngươi thấy ông ấy mắt hướng lên trời, tay cầm cuốn sách quý nhất, và trên môi viết luật của chân lý, là để chỉ cho ngươi thấy công việc của ông là hiểu và giải bày những điều huyền bí cho tội nhân; cũng như việc ngươi thấy ông đứng như đang khẩn cầu với nhân loại vậy. Còn việc thế gian bị vứt ra sau lưng, và một vương miện treo trên đầu ông; đó là để chỉ cho ngươi thấy rằng, vì xem thường và khinh rẻ những thứ ở thế gian, vì lòng yêu mến công việc của Chủ mình, nên ông chắc chắn sẽ được vinh quang làm phần thưởng ở thế giới mai sau. Giờ đây, vị Thông dịch viên nói, ta cho ngươi thấy bức tranh này trước tiên, vì người trong bức tranh này là người duy nhất mà Chúa của nơi ngươi đang tới đã chọn làm người dẫn đường cho ngươi, trong mọi khó khăn ngươi có thể gặp trên đường đi; vì vậy hãy hết sức chú ý đến những gì ta đã chỉ cho ngươi, và ghi nhớ kỹ những gì ngươi đã thấy, kẻo trên đường đi ngươi lại gặp những kẻ giả danh dẫn đường cho ngươi, nhưng lối của chúng lại dẫn xuống cõi chết.

Sau đó, ông nắm tay Christian dẫn vào một gian phòng rất lớn, đầy bụi vì chưa bao giờ được quét dọn; sau khi xem xét một lúc, vị Thông dịch viên gọi người đến quét. Khi người ấy bắt đầu quét, bụi bay mù mịt khiến Christian suýt nghẹt thở. Vị Thông dịch viên bèn bảo cô gái đứng gần đó: "Hãy mang nước lại đây và vẩy khắp phòng;" khi cô làm xong, căn phòng được quét dọn sạch sẽ một cách dễ dàng.

Chris. Christian hỏi: "Điều này có nghĩa là gì?"

Inter. Vị Thông dịch viên đáp: "Gian phòng này là lòng người chưa bao giờ được làm cho tinh sạch bởi ân điển ngọt ngào của Tin Lành. Bụi bặm chính là tội lỗi và những điều xấu xa bên trong đã làm ô uế cả con người. Người bắt đầu quét lúc đầu chính là luật pháp; còn cô gái mang nước đến vẩy chính là Tin Lành. Việc ngươi thấy bụi bay mù mịt đến nỗi căn phòng không thể được làm sạch bởi người quét, mà còn khiến ngươi suýt nghẹt thở, là để chỉ cho ngươi thấy rằng, luật pháp, thay vì làm sạch lòng (bằng sự tác động của nó) khỏi tội lỗi, lại làm sống lại, tiếp thêm sức mạnh và gia tăng tội lỗi trong linh hồn, bởi nó chỉ phơi bày và cấm đoán chứ không ban quyền năng để chiến thắng. Một lần nữa, khi ngươi thấy cô gái vẩy nước khắp phòng khiến nó được làm sạch dễ dàng; điều này chỉ cho ngươi thấy rằng, khi Tin Lành đến với lòng người bằng quyền năng ngọt ngào và đầy ân điển, thì cũng như khi ngươi thấy cô gái làm lắng bụi bằng cách vẩy nước, tội lỗi bị đánh bại, khuất phục, và linh hồn được thanh tẩy nhờ đức tin, và do đó, trở nên xứng đáng để Vua Vinh Quang ngự trị."

Trong giấc chiêm bao, tôi lại thấy vị Thông dịch viên nắm tay Christian dẫn vào một căn phòng nhỏ, nơi có hai đứa trẻ đang ngồi, mỗi đứa trên một chiếc ghế riêng. Đứa lớn tên là Passion (Đam mê), đứa nhỏ tên là Patience (Kiên nhẫn). Passion có vẻ rất bất mãn, còn Patience thì rất điềm tĩnh. Christian hỏi: "Lý do gì khiến Passion bất mãn vậy?" Vị Thông dịch viên đáp: "Người quản lý của chúng muốn nó chờ đến đầu năm sau mới nhận được những điều tốt đẹp nhất; nhưng nó lại muốn có tất cả ngay bây giờ. Còn Patience thì sẵn lòng chờ đợi."

Rồi tôi thấy một người đến chỗ Passion, mang cho nó một túi kho báu, trút xuống chân nó; nó nhặt lấy, vui sướng, rồi cười nhạo Patience. Nhưng tôi chỉ nhìn được một lát, thì nó đã tiêu xài hết sạch, chẳng còn lại gì ngoài những mảnh giẻ rách.

Chris. Christian nói với vị Thông dịch viên: "Xin hãy giải thích rõ hơn cho tôi vấn đề này."

Inter. Ông nói: "Hai cậu bé này là những hình ảnh ẩn dụ: Passion là hình ảnh của những người thuộc thế gian này; còn Patience là hình ảnh của những người thuộc thế giới mai sau: vì như ngươi thấy ở đây, Passion muốn có tất cả ngay bây giờ, trong năm nay, nghĩa là ở thế gian này; những người thuộc thế gian này cũng vậy; họ muốn có mọi điều tốt đẹp của mình ngay lúc này; họ không thể chờ đến năm sau, nghĩa là đến thế giới mai sau, để nhận phần phúc của mình. Câu tục ngữ 'Một con chim trong tay hơn hai con trong bụi' đối với họ còn có trọng lượng hơn mọi lời trong Kinh Thánh về những điều tốt đẹp của thế giới mai sau. Nhưng như ngươi thấy nó đã nhanh chóng tiêu xài hết sạch và chẳng còn lại gì ngoài giẻ rách, thì những người như thế cũng sẽ kết cục như vậy khi thế giới này chấm dứt."

Chris. Christian đáp: "Giờ tôi thấy rằng Patience mới là người khôn ngoan nhất, và xét trên nhiều phương diện. 1. Vì cậu ấy chờ đợi những điều tốt đẹp nhất. 2. Và cũng vì cậu ấy sẽ có vinh quang của mình khi kẻ kia chẳng còn gì ngoài những mảnh giẻ rách."

Inter. Không chỉ vậy, ngươi có thể thêm một điều nữa; đó là, vinh quang của thế giới mai sau sẽ không bao giờ tàn phai; còn những thứ này rồi sẽ mất đi bất chợt. Vì vậy, Passion chẳng có lý do gì để cười nhạo Patience chỉ vì nó được hưởng những điều tốt đẹp trước, trong khi Patience sẽ có lý do để cười nhạo Passion, vì cậu ấy được hưởng những điều tốt đẹp nhất sau cùng; vì cái đầu tiên phải nhường chỗ cho cái cuối cùng, bởi cái cuối cùng mới có thời gian của nó; nhưng cái cuối cùng thì chẳng phải nhường chỗ cho ai cả, vì chẳng còn cái nào kế tiếp nữa: vì thế, kẻ nào được hưởng phần mình trước, tất phải có thời gian để tiêu xài nó; nhưng kẻ nào được hưởng phần mình sau cùng, thì sẽ được hưởng mãi mãi.

Chris. Giờ tôi thấy rằng không nên ham muốn những gì ở hiện tại, mà hãy chờ đợi những điều sắp tới.

Inter. Ngươi nói đúng; "vì những gì nhìn thấy được thì sớm qua đi, nhưng những gì không nhìn thấy được thì tồn tại đời đời."

Trong giấc chiêm bao, tôi lại thấy vị Thông dịch viên nắm tay Christian dẫn ông đến một nơi có đống lửa cháy sát tường, và một người đứng bên cạnh, liên tục dội nước vào lửa để dập tắt; nhưng lửa vẫn cháy cao hơn và nóng hơn.

Chris. Christian hỏi: "Điều này có nghĩa là gì?"

Inter. Vị Thông dịch viên đáp: "Đống lửa này là công việc của Chúa đang được thực hiện trong lòng người: kẻ dội nước vào đó để dập tắt chính là ma quỷ; nhưng việc ngươi thấy ngọn lửa vẫn cháy cao hơn và nóng hơn, ngươi cũng sẽ biết lý do của điều đó." Thế rồi ông dẫn Christian sang phía bên kia bức tường, nơi ông thấy một người cầm chiếc bình dầu trên tay, liên tục nhưng bí mật trút dầu vào lửa.

Chris. Christian hỏi: "Điều này có nghĩa là gì?"

Inter. Vị Thông dịch viên đáp: "Đây chính là Đấng Christ, Đấng liên tục dùng dầu ân điển của Ngài để giúp đỡ công việc đã bắt đầu trong lòng người; nhờ đó, bất chấp những gì ma quỷ có thể làm, linh hồn của dân Ngài vẫn luôn nhận được ân điển. Và việc ngươi thấy người đó đứng sau bức tường để giữ cho lửa cháy; điều này là để dạy cho ngươi biết rằng, thật khó cho kẻ bị cám dỗ hiểu được công việc ân điển này được duy trì sự sống trong linh hồn như thế nào."

Tôi cũng thấy vị Thông dịch viên lại nắm tay ông dẫn vào một nơi dễ chịu, nơi có xây một tòa lâu đài nguy nga, đẹp đẽ, khiến Christian vô cùng thích thú. Ông cũng thấy trên đỉnh lâu đài có những người đang đi lại, toàn thân mặc đồ bằng vàng.

Christian hỏi: "Chúng ta có thể vào trong đó được không?"

Vị Thông dịch viên bèn dẫn ông về phía cửa lâu đài; và kìa, tại cửa có một nhóm người đông đảo, họ khao khát muốn vào nhưng không dám. Cũng có một người ngồi gần cửa, bên cạnh một cái bàn, với cuốn sách và lọ mực trước mặt, để ghi tên những người muốn bước vào; ông cũng thấy ở lối vào có nhiều người mặc giáp đứng canh, quyết tâm làm bất cứ tổn thương hay tai hại nào có thể đối với những kẻ muốn bước vào. Christian lúc này hơi sững sờ. Cuối cùng, khi mọi người đều lùi lại vì sợ những kẻ có vũ trang, Christian thấy một người vẻ mặt rất can trường tiến tới người đang ngồi ghi chép, nói: "Hãy ghi tên tôi vào, thưa ông:" khi ông ta đã làm xong, ông thấy người kia rút gươm, đội mũ sắt lên đầu, rồi lao về phía cánh cửa, đánh vào bọn lính canh, bọn chúng cũng vung gươm chém ông tới tấp bằng sức mạnh chết người; nhưng người kia không hề nản lòng, cứ thế chém giết dữ dội. Kết quả là, sau khi chịu nhiều vết thương và cũng gây cho những kẻ cản đường nhiều vết thương, ông đã phá được vòng vây và tiến thẳng vào lâu đài; tại đó, người ta nghe thấy một giọng nói vui vẻ cất lên từ những người ở bên trong, chính là những người đang đi lại trên đỉnh lâu đài, nói:

Hãy vào đây, hãy vào đây;

Vinh quang vĩnh cửu ngươi nắm ngay.

Thế là ông bước vào, và được mặc những bộ y phục như họ. Christian mỉm cười và nói: "Tôi nghĩ thực sự tôi hiểu ý nghĩa của điều này."

"Giờ đây," Christian nói, "hãy để tôi đi." "Không, hãy ở lại," vị Thông dịch viên bảo, "cho đến khi ta chỉ cho ngươi thấy thêm một chút nữa; rồi sau đó ngươi mới tiếp tục lên đường." Thế là ông lại nắm tay Christian dẫn vào một căn phòng rất tối, nơi có một người đang ngồi trong cái lồng sắt.

Lúc này, nhìn vào, người đàn ông đó có vẻ rất buồn bã. Ông ngồi với đôi mắt nhìn xuống đất, hai tay đan lại với nhau; và thở dài như thể trái tim ông sắp tan vỡ. Christian hỏi: "Điều này có nghĩa là gì?" Vị Thông dịch viên bảo ông hãy nói chuyện với người đó.

Christian hỏi người đàn ông: "Ông là ai?" Người đó đáp: "Tôi là kẻ không còn được như trước đây nữa."

Chris. Trước đây ông là gì?

Man. Người đó nói: "Tôi từng là một Cơ Đốc nhân tốt đẹp và thành đạt, trong mắt tôi và cả trong mắt người khác; tôi từng là người, như tôi nghĩ, xứng đáng với Thành phố Thiên đàng, và thậm chí còn thấy vui mừng khi nghĩ rằng mình sẽ đến được đó."

Chris. Thế nhưng, bây giờ ông là gì?

Man. Bây giờ tôi là kẻ tuyệt vọng, và bị giam trong đó, như trong cái lồng sắt này. Tôi không thể thoát ra được. Ôi, giờ đây tôi không thể thoát ra được nữa!

Chris. Nhưng tại sao ông lại rơi vào tình cảnh này?

Man. Tôi đã thôi không tỉnh thức và giữ mình. Tôi thả mình cho tội lỗi; tôi đã phạm tội chống lại ánh sáng của Lời Chúa và lòng nhân từ của Ngài; tôi đã làm buồn lòng Đức Thánh Linh, và Ngài đã rời bỏ tôi; tôi đã cám dỗ ma quỷ, và nó đã tìm đến tôi; tôi đã chọc giận Chúa, và Ngài đã bỏ mặc tôi; tôi đã chai lì lòng mình đến nỗi không thể quay đầu lại được.

Christian nói với vị Thông dịch viên: "Nhưng chẳng còn hy vọng nào cho một người như thế này sao?" "Hãy hỏi ông ta xem," vị Thông dịch viên đáp.

Chris. Christian hỏi: "Chẳng còn hy vọng gì sao, ông buộc phải bị giam trong cái lồng sắt của sự tuyệt vọng này ư?"

Man. Không, chẳng còn chút hy vọng nào cả.

Chris. Tại sao? Con của Đấng Thánh rất giàu lòng thương xót.

Man. Tôi đã đóng đinh Ngài một lần nữa cho chính mình. Tôi đã khinh miệt con người Ngài. Tôi đã khinh miệt sự thánh khiết của Ngài; tôi coi máu của Ngài là thứ ô uế; tôi đã tỏ thái độ khinh miệt đối với Thánh Linh của sự thương xót. Vì vậy tôi đã tự đóng cửa trước mọi lời hứa của Chúa, và giờ đây chẳng còn lại cho tôi gì ngoài những lời đe dọa, những lời đe dọa khủng khiếp, những lời đe dọa đáng sợ về sự phán xét chắc chắn và cơn thịnh nộ thiêu đốt, thứ sẽ nuốt chửng tôi như một kẻ thù.

Chris. Tại sao ông lại tự đẩy mình vào tình cảnh này?

Man. Vì những ham muốn, thú vui và lợi lộc của thế gian này; trong lúc tận hưởng chúng, tôi đã từng hứa với chính mình những niềm vui lớn lao; nhưng giờ đây, mỗi thứ trong số đó lại cắn xé tôi, gặm nhấm tôi như một con sâu lửa.

Chris. Nhưng giờ ông không thể quay lại với Chúa sao?

Man. Chúa không còn mời gọi tôi đến với Ngài nữa. Lời Ngài không mang đến cho tôi bất kỳ sự khích lệ nào để tin; phải, chính Ngài đã nhốt tôi trong cái lồng sắt này; và tất cả mọi người trên thế giới cũng không thể giúp tôi ra được. Ôi cõi vĩnh hằng! Cõi vĩnh hằng! Làm sao tôi có thể chống chọi với nỗi khốn cùng mà tôi phải đối mặt trong cõi vĩnh hằng?

Inter. Vị Thông dịch viên nói với Christian: "Hãy ghi nhớ sự khốn cùng của người này, và lấy đó làm bài học cảnh tỉnh đời đời cho ngươi."

GIẤC CHIÊM BAO VỀ SỰ PHÁN XÉT

Chris. Christian nói: "Chà, điều này thật đáng sợ! Xin Chúa giúp tôi biết tỉnh thức và giữ mình, và cầu nguyện để tôi có thể tránh xa nguyên nhân gây nên nỗi khốn cùng của người này. Thưa ông, đã đến lúc tôi lên đường chưa?"

Inter. Hãy nán lại cho đến khi ta chỉ cho ngươi thêm một điều nữa, rồi ngươi sẽ lên đường.

Thế là ông lại nắm tay Christian, dẫn ông vào một căn phòng, nơi có một người đang trỗi dậy khỏi giường; khi người ấy mặc quần áo vào, ông ta run rẩy. Christian hỏi: "Tại sao người này lại run rẩy như vậy?" Vị Thông dịch viên bèn bảo người đó kể lại lý do cho Christian. Người đó bắt đầu kể: "Đêm nay, khi đang chìm trong giấc ngủ, tôi chiêm bao thấy kìa, bầu trời trở nên đen kịt; rồi sấm chớp một cách vô cùng đáng sợ, khiến tôi rơi vào nỗi kinh hoàng. Trong giấc chiêm bao, tôi ngước lên và thấy những đám mây cuộn lên với tốc độ lạ thường; ngay sau đó, tôi nghe tiếng kèn lớn và cũng thấy một Người ngồi trên mây, được hàng ngàn thiên binh trên trời hầu cận; tất cả đều trong ngọn lửa rực cháy; bầu trời cũng đang bùng cháy dữ dội. Rồi tôi nghe một giọng nói lớn phán rằng: 'Hỡi những kẻ chết, hãy trỗi dậy và đến chịu phán xét.' Thế là đá nứt ra, mồ mả mở toang, và những kẻ chết bên trong bước ra: một số trong họ vô cùng vui mừng và ngước nhìn lên; còn một số khác lại định trốn dưới núi non. Rồi tôi thấy Người ngồi trên mây mở cuốn sách ra và bảo thế giới hãy lại gần. Tuy nhiên, vì ngọn lửa dữ dội bốc ra và tiến đến trước mặt Ngài, nên có một khoảng cách nhất định giữa Ngài và họ, như giữa quan tòa và tù nhân tại tòa án. Tôi cũng nghe tiếng gọi những người đứng xung quanh Người ngồi trên mây rằng: 'Hãy gom cỏ lùng, trấu và rơm rạ, rồi ném chúng vào hồ lửa.' Và với lời đó, hố không đáy mở ra ngay nơi tôi đứng; từ miệng hố, khói và than lửa bốc ra cuồn cuộn, cùng những tiếng động khủng khiếp. Cũng có lời phán với những người kia rằng: 'Hãy gom lúa mì của ta vào kho.' Và rồi, tôi thấy nhiều người được cất lên và mang đi vào trong mây; còn tôi thì bị bỏ lại. Tôi tìm cách ẩn nấp nhưng không được; vì Người ngồi trên mây vẫn dõi mắt nhìn tôi; tội lỗi của tôi cũng hiện về trong tâm trí, và lương tâm cáo trách tôi tứ bề. Ngay lúc đó, tôi bừng tỉnh khỏi giấc ngủ."

Chris. Nhưng điều gì đã khiến ông sợ hãi cảnh tượng này đến vậy?

Man. Vì tôi nghĩ ngày phán xét đã đến, và tôi chưa sẵn sàng cho điều đó. Nhưng điều làm tôi khiếp sợ nhất là các thiên sứ đã gom nhiều người đi và bỏ lại tôi; hố địa ngục cũng há miệng ngay nơi tôi đứng. Lương tâm tôi cũng làm tôi bứt rứt; và như tôi nghĩ, quan tòa luôn dõi mắt nhìn tôi, lộ vẻ giận dữ trên nét mặt.

Inter. Vị Thông dịch viên nói với Christian: "Ngươi đã suy ngẫm những điều này chưa?"

Chris. Rồi ạ; và chúng làm tôi vừa hy vọng vừa lo sợ.

Inter. Tốt, hãy giữ tất cả những điều đó trong tâm trí, để chúng có thể như chiếc gậy thúc ở hai bên sườn, thúc giục ngươi tiến lên trên con đường ngươi phải đi.

Thế rồi Christian bắt đầu thắt lưng buộc bụng và chuẩn bị lên đường. Vị Thông dịch viên nói: "Đấng An ủi sẽ luôn ở cùng ngươi, hỡi Christian tốt bụng, để dẫn dắt ngươi vào con đường dẫn đến thành phố."

Thế là Christian tiếp tục lên đường, miệng nói:

Nơi đây tôi đã thấy những điều hiếm quý và hữu ích;

Những điều dễ chịu, đáng sợ; những điều làm tôi vững bước

Trong những gì tôi đã bắt đầu đảm đương:

Vậy hãy để tôi suy ngẫm về chúng, và hiểu thấu

Tại sao họ cho tôi thấy ở nơi đó; và hãy để tôi biết

Cảm ơn người, ôi vị Thông dịch viên tốt bụng.