Trong giấc mơ, tôi thấy những người hành hương lúc này đã vượt qua vùng đất Phù Thủy, đang tiến vào xứ Beulah, nơi có không khí vô cùng ngọt ngào và dễ chịu. Vì con đường dẫn thẳng qua xứ ấy, họ được tận hưởng một quãng thời gian an nhàn tại đây. Phải, ở nơi này, họ liên tục nghe thấy tiếng chim ca, ngày ngày nhìn thấy hoa nở trên mặt đất, và lắng nghe tiếng chim gáy vang vọng khắp miền. Mặt trời tại xứ này chiếu sáng đêm ngày; bởi thế, nơi đây nằm ngoài thung lũng Bóng Đêm, cũng ngoài tầm với của gã Khổng lồ Tuyệt Vọng; thậm chí từ đây, họ chẳng thể nhìn thấy Lâu đài Nghi Ngờ. Tại đây, họ đã ở ngay trong tầm mắt của Thành phố mà họ đang hướng tới; hơn nữa, họ còn gặp gỡ vài cư dân của thành ấy, bởi những Thiên Thần Sáng Láng thường dạo bước trong vùng đất này, vì nó nằm ngay trên biên giới thiên đàng. Ở đây, họ không hề thiếu thốn lúa mì hay rượu nho; bởi lẽ tại nơi này, họ tìm thấy dư dật những điều mà họ đã kiếm tìm suốt dọc hành trình hành hương. Tại đây, họ nghe thấy những giọng nói vọng ra từ Thành phố, những giọng nói sang sảng cất lên: "Hãy nói với con gái của Zion rằng: Này, Đấng cứu rỗi ngươi đang đến! Này, phần thưởng của Ngài ở cùng Ngài!" Tại đây, tất cả cư dân trong vùng đều gọi họ là "Dân thánh, những người được Chúa chuộc lại, những kẻ được tìm kiếm," vân vân.

Giờ đây, khi dạo bước trong vùng đất này, họ cảm thấy vui mừng hơn hẳn những nơi xa xôi cách trở với vương quốc mà họ đang hướng tới; và khi càng đến gần Thành phố, họ càng có cái nhìn trọn vẹn hơn về nơi ấy. Thành phố được xây bằng ngọc trai và đá quý, đường sá thì lát bằng vàng; vì vẻ huy hoàng tự nhiên của Thành phố cùng ánh mặt trời phản chiếu lên đó, Christian sinh bệnh vì lòng khao khát; Hopeful cũng chịu một vài cơn bệnh tương tự, bởi thế họ nằm lại nghỉ ngơi một chút tại đó, than thở vì nỗi đau: "Nếu các người thấy Đấng yêu dấu của tôi, hãy bảo với Ngài rằng tôi đang ốm tương tư."

Nhưng sau khi được bồi bổ một chút và đủ sức chịu đựng cơn bệnh, họ tiếp tục lên đường, tiến đến gần hơn nữa, nơi có những vườn cây ăn quả, vườn nho và vườn hoa, với những cánh cổng mở ra con đường lớn. Khi họ tiến đến những nơi này, kìa, người làm vườn đang đứng chờ ở lối đi; những người hành hương hỏi ông: "Đây là những vườn nho và vườn hoa xinh đẹp của ai vậy?" Ông trả lời: "Chúng là của Nhà Vua, được trồng ở đây vì niềm vui của chính Ngài, và cũng để an ủi những người hành hương." Thế là người làm vườn đưa họ vào trong những vườn nho, và bảo họ hãy tự thưởng thức những món ngon lành tại đó. Ông cũng chỉ cho họ những lối đi của Nhà Vua và những giàn hoa nơi Ngài thích ngự; và tại đây, họ đã dừng chân và ngủ lại.

Trong giấc mơ, tôi thấy họ nói mê trong lúc ngủ nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào suốt cả hành trình; và khi tôi đang trầm ngâm về điều đó, người làm vườn liền bảo với tôi: "Tại sao ngươi lại suy ngẫm về chuyện này? Bản chất của trái nho trong những vườn này là khi ăn vào, nó sẽ trôi xuống ngọt ngào đến mức khiến môi miệng những kẻ đang ngủ cũng phải cất tiếng nói."

Thế rồi, khi họ thức dậy, họ bắt đầu đi lên Thành phố. Nhưng, như tôi đã nói, ánh mặt trời phản chiếu trên Thành phố (vì Thành phố vốn là vàng ròng) rực rỡ đến mức tột cùng, nên họ chưa thể nhìn thẳng vào đó bằng mắt thường, mà chỉ có thể nhìn qua một thấu kính được chế tạo cho mục đích đó. Tôi thấy khi họ đang đi tiếp, có hai người mặc áo choàng sáng như vàng ra đón họ, gương mặt những người này cũng sáng rực như ánh sáng.

Họ hỏi những người hành hương xem họ đến từ đâu; và họ đã kể lại. Họ cũng hỏi họ đã trọ ở đâu, đã gặp phải những khó khăn, hiểm nguy, hay những an ủi, khoái lạc nào trên đường đi; và họ đã kể lại tất cả. Sau đó, những người ra đón họ nói: "Các người chỉ còn phải đối mặt với hai khó khăn nữa thôi, rồi các người sẽ vào được Thành phố."

Christian cùng người bạn đồng hành liền mời hai người kia đi cùng; họ đồng ý. "Nhưng," họ nói, "các người phải tự giành lấy bằng đức tin của chính mình." Trong giấc mơ, tôi thấy họ cùng nhau bước tiếp cho đến khi trông thấy cổng thành.

Bấy giờ tôi thấy thêm rằng, giữa họ và cổng thành có một dòng sông; nhưng không có chiếc cầu nào để băng qua, và dòng sông lại rất sâu. Do đó, khi trông thấy dòng sông này, những người hành hương vô cùng sửng sốt; nhưng những người đi cùng họ nói: "Các người phải đi qua, nếu không thì không thể đến được cổng thành."

Những người hành hương bắt đầu hỏi thăm liệu có con đường nào khác dẫn tới cổng thành hay không; họ đáp: "Có; nhưng kể từ khi thế gian được tạo lập, chưa có ai ngoài hai người là Enoch và Elijah được phép bước trên con đường đó, và sẽ chẳng có ai được phép cho đến khi tiếng kèn cuối cùng vang lên." Những người hành hương, đặc biệt là Christian, bắt đầu lo lắng trong tâm trí, ngó nghiêng khắp nơi; nhưng họ không tìm thấy bất kỳ con đường nào để có thể tránh khỏi dòng sông. Sau đó, họ hỏi hai người kia liệu mực nước có sâu bằng nhau không. Họ đáp: "Không," tuy nhiên họ không thể giúp gì được trong trường hợp này; "vì," họ nói, "các người sẽ thấy nước sâu hay cạn tùy theo đức tin của các người nơi Nhà Vua của vùng đất này."

Họ bèn tiến xuống nước; khi vừa bước vào, Christian bắt đầu chìm xuống, và kêu lớn với người bạn tốt Hopeful rằng: "Tôi đang chìm trong làn nước sâu; sóng đang vỗ qua đầu tôi; tất cả những con sóng của Ngài đều ập lên mình tôi."

Người kia liền bảo: "Hãy can đảm lên, người anh em của tôi; tôi cảm thấy đáy sông rồi, và nó rất vững chắc." Christian nói: "Ôi! Bạn của tôi ơi, nỗi sầu muộn của sự chết đã bủa vây tôi; tôi sẽ không được nhìn thấy vùng đất đượm sữa và mật ong nữa." Ngay lúc đó, một bóng tối và nỗi kinh hoàng lớn ập xuống Christian, khiến anh không thể nhìn thấy gì trước mắt. Tại đây, anh gần như mất hết tỉnh táo, đến nỗi chẳng thể nhớ nổi hay nói năng mạch lạc về bất kỳ sự an ủi ngọt ngào nào mà anh đã nhận được trên con đường hành hương. Mọi lời anh nói đều biểu lộ sự hoảng loạn trong tâm trí và nỗi sợ hãi trong lòng rằng anh sẽ chết nơi dòng sông này, và không bao giờ vào được cổng thành. Tại đây, những người đứng cạnh cũng nhận thấy anh đang bị ám ảnh bởi những tội lỗi mình đã phạm phải, cả trước và sau khi bắt đầu cuộc hành trình. Người ta cũng quan sát thấy anh bị dày vò bởi ảo ảnh về ma quỷ và các linh hồn tà ác; vì chốc chốc anh lại ám chỉ điều đó bằng lời nói.

Do đó, Hopeful phải rất vất vả mới giữ được đầu người anh em mình trên mặt nước; phải, đôi lúc anh ấy hoàn toàn chìm xuống, rồi một lúc sau lại ngoi lên, gần như đã chết. Hopeful cũng cố gắng an ủi anh: "Người anh em, tôi thấy cổng thành rồi, và có những người đang đứng đó đợi đón chúng ta;" nhưng Christian đáp: "Họ đợi là đợi anh, chính anh đấy: từ lúc biết anh đến giờ, anh luôn là người tràn đầy hy vọng." "Anh cũng vậy thôi," Hopeful nói với Christian. "Ôi, người anh em," Christian nói, "nếu tôi xứng đáng, hẳn Ngài đã ra tay giúp đỡ tôi rồi; nhưng vì tội lỗi của tôi, Ngài đã để tôi rơi vào cạm bẫy này, và đã lìa bỏ tôi." Hopeful đáp: "Người anh em của tôi, những nỗi khốn khổ và bối rối mà anh đang trải qua trong làn nước này không phải là dấu hiệu cho thấy Chúa đã lìa bỏ anh; mà chúng được gửi đến để thử thách anh, xem liệu anh có nhớ lại những điều tốt lành mà anh đã nhận được từ Ngài cho đến nay, và nương cậy vào Ngài trong cơn hoạn nạn này hay không."

Sau đó, tôi thấy trong giấc mơ rằng Christian trầm ngâm một lúc. Hopeful lại nói thêm những lời này: "Hãy can đảm lên, Chúa Jesus sẽ chữa lành cho anh." Ngay lập tức, Christian bật tiếng lớn: "Ôi, tôi lại thấy Ngài rồi; và Ngài bảo tôi rằng: 'Khi con băng qua nước, Ta sẽ ở cùng con; và qua các con sông, nước sẽ không nhận chìm con.'" Rồi cả hai đều lấy lại can đảm; và kẻ thù từ sau đó im bặt như một hòn đá, cho đến khi họ qua sông. Vì vậy, Christian sớm tìm thấy nền đất để đứng lên; và kết quả là phần còn lại của dòng sông chỉ còn nông. Thế là họ đã vượt qua.

Trên bờ sông phía bên kia, họ lại thấy hai Thiên Thần Sáng Láng đang đứng đợi mình. Vì thế, khi vừa ra khỏi dòng sông, họ liền chào hỏi những người hành hương và nói: "Chúng tôi là những linh hồn thiên thượng, được phái đến để giúp đỡ những kẻ thừa hưởng sự cứu rỗi." Thế rồi họ cùng đi về phía cổng thành. Bạn cần lưu ý rằng Thành phố tọa lạc trên một ngọn đồi hùng vĩ; nhưng những người hành hương đã lên đồi một cách dễ dàng, vì có hai người kia dìu tay họ lên; hơn nữa, họ đã bỏ lại bộ áo trần thế của mình dưới dòng sông; vì mặc dù họ bước xuống nước với những bộ áo đó, họ đã bước ra mà không còn mặc chúng nữa. Do đó, họ đi lên một cách vô cùng nhanh nhẹn, dù nền tảng xây dựng Thành phố còn cao hơn cả những tầng mây. Họ đi xuyên qua các tầng không trung, vừa đi vừa trò chuyện ngọt ngào, được an ủi vì đã vượt qua dòng sông an toàn, và có những người bạn đồng hành huy hoàng hộ tống.

Cuộc trò chuyện của họ với những Thiên Thần Sáng Láng là về sự vinh hiển của nơi đó; những thiên thần bảo họ rằng vẻ đẹp và sự vinh hiển ở đó không sao dùng lời mà tả xiết. "Ở đó," họ nói, "là Núi Zion, Jerusalem trên trời, vô số thiên binh, cùng những linh hồn của người thiện đã được trọn vẹn. Các người đang tiến về," họ nói, "đến Thiên Đàng của Chúa, nơi các người sẽ thấy cây sự sống, và được ăn những loại trái không bao giờ tàn úa; và khi đến đó, các người sẽ được mặc áo trắng, ngày ngày đi dạo và trò chuyện cùng Nhà Vua, suốt cả những ngày của cõi đời đời. Ở đó, các người sẽ không còn thấy những điều như khi còn ở hạ giới nữa; cụ thể là nỗi buồn, bệnh tật, hoạn nạn và sự chết; 'vì những điều cũ đã qua đi rồi.' Các người đang đi đến với Abraham, Isaac, Jacob, và các tiên tri, những người mà Chúa đã đem ra khỏi điều ác sắp tới, và hiện đang yên nghỉ trên giường của họ, mỗi người đều bước đi trong sự công chính của mình." Những người hành hương bèn hỏi: "Chúng tôi phải làm gì ở nơi thánh ấy?" Câu trả lời là: "Các người phải đón nhận sự an ủi cho mọi gian lao, và có niềm vui cho mọi nỗi đau khổ; các người phải gặt hái những gì đã gieo, chính là thành quả từ mọi lời cầu nguyện, nước mắt và sự chịu khổ vì Nhà Vua dọc đường đi. Tại nơi ấy, các người phải đội những chiếc mão vàng, và tận hưởng sự chiêm ngưỡng, nhìn thấy Đấng Thánh vĩnh cửu; vì ở đó, các người sẽ thấy Ngài như Ngài vốn có. Ở đó, các người cũng sẽ phục vụ Ngài không ngừng nghỉ bằng lời ca tụng, tiếng reo hò và sự tạ ơn, Đấng mà các người đã khao khát phục vụ khi còn trên thế gian, dù với bao khó khăn vì sự yếu đuối của thân xác. Ở đó, mắt các người sẽ được thỏa lòng khi nhìn ngắm, và tai các người sẽ vui sướng khi lắng nghe giọng nói êm ái của Đấng Quyền Năng. Ở đó, các người sẽ lại được vui vầy cùng những người bạn đã đi trước các người đến đó; và ở đó, các người sẽ vui mừng đón nhận tất cả những ai theo sau các người vào nơi thánh. Ở đó, các người cũng sẽ được mặc vinh quang và uy nghi, và được đưa vào trạng thái xứng đáng để cùng cỡi ngựa với Vua Vinh Hiển. Khi Ngài đến với tiếng kèn vang trên mây, như trên đôi cánh của gió, các người sẽ cùng đi với Ngài; và khi Ngài ngự trên ngai phán xét, các người sẽ ngồi bên cạnh Ngài; phải, và khi Ngài tuyên án tất cả những kẻ làm điều ác, dù là thiên thần hay con người, các người cũng sẽ có tiếng nói trong sự phán xét đó, vì họ là kẻ thù của Ngài và cũng là kẻ thù của các người. Hơn nữa, khi Ngài quay trở lại Thành phố, các người cũng sẽ đi cùng, với tiếng kèn vang dội, và mãi mãi ở bên Ngài."

Khi họ đang tiến gần đến cổng thành như thế, kìa, một đoàn quân thiên binh tiến ra đón; những Thiên Thần Sáng Láng kia liền nói với họ: "Đây là những người đã yêu mến Chúa chúng ta khi còn trên thế gian, và đã từ bỏ tất cả vì thánh danh Ngài; Ngài đã phái chúng ta đến để đón họ, và chúng ta đã đưa họ đến đây trên cuộc hành trình họ hằng khao khát, để họ có thể vào và nhìn thẳng vào mặt Đấng Cứu Chuộc mình trong niềm vui." Rồi đoàn quân thiên binh cất tiếng reo lớn: "Phước cho những ai được mời đến dự tiệc cưới của Chiên Con." Vào lúc này, cũng có vài người thổi kèn của Nhà Vua tiến ra đón họ, mặc áo choàng trắng sáng ngời, với những âm thanh du dương và sang sảng, khiến cả thiên đàng cũng phải vang vọng. Những người thổi kèn chào đón Christian và bạn đồng hành bằng vạn lời chào mừng từ thế giới; và họ làm điều đó bằng tiếng reo hò và tiếng kèn vang.

Sau đó, họ bao quanh những người hành hương; một số đi trước, một số đi sau, một số bên phải, một số bên trái (như thể để bảo vệ họ xuyên qua các tầng trên cao), không ngừng cất tiếng tấu lên những âm thanh du dương, những nốt nhạc vút cao: khiến cho khung cảnh ấy đối với những ai có thể nhìn thấy, cứ như thể chính thiên đàng đã hạ xuống để đón họ. Vì thế, họ cùng nhau bước tiếp; và khi họ đi, những người thổi kèn cứ chốc chốc, với âm thanh vui vẻ, bằng cách hòa quyện âm nhạc với những ánh nhìn và cử chỉ, lại bày tỏ cho Christian và người anh em thấy họ được chào đón nồng nhiệt đến nhường nào khi gia nhập vào đoàn người, và họ đã vui mừng khôn xiết khi đến đón họ. Và giờ đây, hai người này như thể đã ở trên thiên đàng trước khi thực sự đến nơi, hoàn toàn đắm chìm trong cảnh tượng những thiên thần, và trong tiếng nhạc du dương của họ. Tại đây, họ cũng nhìn thấy Thành phố hiện ra, và ngỡ như nghe thấy tiếng chuông reo vang trong đó để chào đón họ. Nhưng trên tất cả, những suy nghĩ ấm áp và vui mừng mà họ có về việc được ở lại đó cùng đoàn người kia, mãi mãi về sau, ôi! làm sao có cái lưỡi hay ngòi bút nào có thể diễn tả hết niềm vui huy hoàng của họ?

Và thế là họ tiến đến cổng thành. Khi đã tới nơi, phía trên cổng có ghi bằng những chữ vàng: "Phước cho những kẻ giữ các điều răn Ngài, hầu cho họ có quyền trên cây sự sống, và được vào thành qua cửa."

Trong giấc mơ, tôi thấy những Thiên Thần Sáng Láng bảo họ gõ cửa: khi họ gõ, một vài người từ trên cao nhìn xuống qua cổng: như Enoch, Moses, và Elijah, cùng những người khác, họ được báo rằng: "Những người hành hương này đến từ Thành phố Hủy Diệt, vì lòng yêu mến họ dành cho Vua của nơi này." Rồi những người hành hương trao cho họ tấm giấy chứng nhận mà mỗi người đã nhận được từ lúc bắt đầu; những tờ giấy ấy được đưa vào cho Nhà Vua, khi đọc xong, Ngài hỏi: "Những người đó đâu?" Người ta đáp: "Họ đang đứng ngoài cổng." Nhà Vua liền truyền lệnh mở cổng, Ngài phán: "Để dân công bình, là dân giữ sự thật, được vào."

Trong giấc mơ, tôi thấy hai người kia bước qua cổng; và kìa! khi họ bước vào, diện mạo của họ thay đổi khiến gương mặt trở nên sáng láng; họ được mặc những chiếc áo choàng tỏa sáng như vàng. Cũng có những người đến đón họ với đàn hạc và mão triều, rồi trao cho họ—đàn hạc để xướng ca ngợi khen, và mão triều như dấu hiệu của sự tôn vinh. Rồi trong giấc mơ, tôi nghe thấy tất cả tiếng chuông trong Thành phố lại reo lên vì vui sướng, và người ta nói với họ rằng: "Hãy bước vào sự vui mừng của Chúa ngươi." Tôi cũng nghe thấy chính những người ấy hát vang, rằng: "Chúc tụng, tôn vinh, vinh hiển, và quyền năng, thuộc về Đấng ngự trên ngai, và Chiên Con, đời đời kiếp kiếp!"

Ngay khi các cánh cổng mở ra để đón những người này, tôi nhìn theo họ, và kìa, Thành phố sáng rực như mặt trời; đường sá cũng được lát bằng vàng; và trên đó nhiều người đi lại với mão triều trên đầu, cành cọ trên tay, và đàn hạc vàng để xướng ca ngợi khen.

Cũng có những người mang cánh, và họ đáp lại nhau không dứt: "Thánh thay, Thánh thay, Thánh thay là Chúa!" Và sau đó, họ đóng cổng lại; khi nhìn thấy cảnh ấy, tôi ước gì mình cũng được ở giữa họ.

Trong khi tôi đang chiêm ngưỡng tất cả những điều đó, tôi quay đầu nhìn lại, và thấy Ignorance đi đến bờ sông; nhưng hắn sớm vượt qua, mà không gặp lấy một nửa khó khăn như hai người kia đã gặp. Vì tình cờ lúc đó có một người lái đò tên là Vain-Hope, đã dùng thuyền đưa hắn qua; thế là hắn, cũng như những người khác tôi thấy, leo lên đồi để đến cổng thành; chỉ có điều hắn đi một mình, cũng chẳng có ai ra đón hắn với dù chỉ là một lời khích lệ nhỏ nhất. Khi đến cổng, hắn nhìn lên dòng chữ phía trên, rồi bắt đầu gõ cửa, cho rằng mình sẽ nhanh chóng được cho vào; nhưng những người nhìn xuống từ phía trên cổng hỏi: "Ngươi từ đâu đến? Và ngươi muốn gì?" Hắn đáp: "Tôi đã ăn và uống trước mặt Nhà Vua, và Ngài đã dạy dỗ trên đường phố của chúng tôi." Sau đó, họ hỏi xin tấm giấy chứng nhận để có thể vào trong và trình cho Nhà Vua: hắn bèn lục lọi trong ngực tìm kiếm, nhưng chẳng tìm thấy gì cả. Họ liền hỏi: "Ngươi không có sao?" Nhưng người đó chẳng đáp một lời nào. Họ liền tâu lại với Nhà Vua; nhưng Ngài không xuống gặp hắn, mà truyền lệnh cho hai Thiên Thần Sáng Láng đã dẫn Christian và Hopeful đến Thành phố, hãy ra ngoài, bắt lấy Ignorance, trói tay chân hắn lại, và mang đi. Thế là họ bắt lấy hắn, khiêng hắn qua không trung đến cánh cửa mà tôi đã thấy bên sườn đồi, và tống hắn vào trong đó. Bấy giờ tôi thấy rằng, có một con đường dẫn xuống địa ngục, ngay từ các cổng thiên đàng, cũng như từ Thành phố Hủy Diệt vậy!

Thế rồi tôi tỉnh giấc, và kìa, hóa ra đó chỉ là một giấc mơ.