Giá Của Muối

Lượt đọc: 265 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 1

❊ ❊ ❊

Giờ ăn trưa tại căng tin dành cho nhân viên ở Frankenberg’s đã đến lúc cao điểm nhất.

Chẳng còn lấy một chỗ trống ở bất kỳ chiếc bàn dài nào, và ngày càng có thêm nhiều người đến chờ sau những thanh chắn gỗ cạnh máy tính tiền. Những người đã lấy xong khay thức ăn đi lại giữa các dãy bàn, tìm kiếm một chỗ có thể chen vào hoặc một vị trí sắp có người rời đi, nhưng chẳng có nơi nào cả. Tiếng ồn ào từ bát đĩa, ghế ngồi, giọng người, tiếng chân lê bước và tiếng “cạch-cạch” của các rào chắn xoay trong căn phòng tường trần trông chẳng khác nào tiếng gầm rú của một cỗ máy khổng lồ duy nhất.

Therese ăn một cách bồn chồn, dựng cuốn sách nhỏ “Chào mừng đến với Frankenberg’s” dựa vào hộp đựng đường ngay trước mặt. Cô đã đọc ngấu nghiến cuốn sách dày cộp này từ tuần trước, ngay ngày đầu tiên của lớp đào tạo, nhưng cô chẳng mang theo gì khác để đọc, và trong căng tin nhân viên, cô cảm thấy cần phải tập trung vào thứ gì đó. Thế là cô lại đọc về các phúc lợi nghỉ phép, ba tuần nghỉ phép dành cho những người đã làm việc mười lăm năm tại Frankenberg’s, rồi cô ăn món đặc biệt của ngày hôm đó—một lát thịt bò nướng xám xịt cùng với một viên khoai tây nghiền phủ nước sốt nâu, một đống đậu Hà Lan, và một chiếc cốc giấy nhỏ đựng mù tạt. Cô cố tưởng tượng cảnh mình sẽ ra sao nếu đã làm việc mười lăm năm tại cửa hàng bách hóa Frankenberg’s, và cô nhận ra mình không thể làm được. “Những người thâm niên hai mươi lăm năm” được nghỉ phép bốn tuần, cuốn sách ghi thế. Frankenberg’s còn cung cấp cả một khu cắm trại cho nhân viên đi nghỉ hè và nghỉ đông. Cô nghĩ, lẽ ra họ nên có cả nhà thờ, và cả bệnh viện để sinh nở nữa. Cửa hàng được tổ chức quá giống một nhà tù, thỉnh thoảng cô lại thấy hoảng sợ khi nhận ra mình là một phần của nó.

Cô nhanh chóng lật trang sách, và nhìn thấy dòng chữ in đậm to tướng chạy ngang hai trang: “Bạn có phải là ‘Người của Frankenberg’ không?”

Cô liếc nhìn về phía cửa sổ cuối phòng và cố nghĩ về điều gì khác. Về chiếc áo len Na Uy màu đen đỏ tuyệt đẹp cô đã thấy ở Saks và có thể sẽ mua tặng Richard dịp Giáng sinh, nếu cô không tìm được chiếc ví nào đẹp hơn những chiếc hai mươi đô la cô từng thấy. Về khả năng sẽ lái xe cùng gia đình Kelly đến West Point vào Chủ nhật tới để xem một trận khúc côn cầu. Ô cửa sổ vuông lớn phía bên kia căn phòng trông như một bức tranh của—Ai nhỉ? Mondrian. Ô cửa sổ vuông nhỏ ở góc mở ra một bầu trời trắng đục. Và chẳng có con chim nào bay ra hay bay vào. Người ta sẽ dàn dựng bối cảnh thế nào cho một vở kịch diễn ra trong một cửa hàng bách hóa? Cô lại quay về với suy nghĩ cũ.

“Nhưng với em thì khác, Terry ạ,” Richard đã nói với cô. “Em hoàn toàn tin chắc rằng mình sẽ thoát khỏi nơi này trong vài tuần nữa, còn những người khác thì không.” Richard bảo mùa hè tới em có thể ở Pháp. Sẽ ở đó. Richard muốn cô đi cùng anh, và thực sự chẳng có gì ngăn cản cô đi cùng anh cả. Bạn của Richard là Phil McElroy đã viết thư cho anh rằng có lẽ ông ấy có thể kiếm cho cô một công việc với một nhóm kịch vào tháng tới. Therese vẫn chưa gặp Phil, nhưng cô chẳng mấy tin ông ta có thể kiếm việc cho mình. Cô đã lùng sục khắp New York từ tháng Chín, quay lại lùng sục thêm vài lần nữa, mà vẫn chẳng tìm được gì. Ai lại nhận một thực tập sinh thiết kế sân khấu mới bắt đầu vào nghề vào giữa mùa đông chứ? Việc cô có thể ở châu Âu cùng Richard vào mùa hè tới, ngồi với anh trong những quán cà phê vỉa hè, đi dạo cùng anh ở Arles, tìm những nơi Van Gogh từng vẽ, cô và Richard cùng chọn những thị trấn để dừng chân một thời gian và vẽ tranh, tất cả dường như cũng chẳng có thật. Những ngày gần đây, kể từ khi làm việc ở cửa hàng, điều đó càng có vẻ ít chân thực hơn.

Cô biết điều gì khiến mình khó chịu tại cửa hàng. Đó là thứ mà cô sẽ không bao giờ cố kể cho Richard nghe. Đó là việc cửa hàng làm trầm trọng hơn những điều vốn đã luôn khiến cô bận lòng, từ thuở nào cô còn nhớ được. Đó là những hành động lãng phí, những việc vặt vô nghĩa dường như ngăn cản cô làm những gì mình muốn, những gì lẽ ra cô đã có thể làm—và ở đây, chính là những quy trình phức tạp với túi tiền, gửi áo khoác, và đồng hồ chấm công đã ngăn cản con người làm việc hiệu quả nhất có thể—cảm giác như ai cũng bị cắt đứt liên lạc với những người khác và đang sống trên một bình diện hoàn toàn sai lệch, khiến cho ý nghĩa, thông điệp, tình yêu, hay bất cứ điều gì chứa đựng trong mỗi cuộc đời, không bao giờ tìm được cách thể hiện.

Điều đó gợi cô nhớ đến những cuộc trò chuyện trên bàn ăn, trên ghế sô pha, với những người mà từ ngữ của họ dường như lơ lửng trên những thứ đã chết, những thứ không thể lay chuyển, những người chẳng bao giờ chạm được vào sợi dây nào có thể cất tiếng đàn. Và khi người ta cố chạm vào một sợi dây sống, thì họ lại nhìn mình với những gương mặt đeo mặt nạ như trước, đưa ra một nhận xét sáo rỗng đến mức hoàn hảo khiến người ta thậm chí chẳng thể tin đó có thể là một sự che đậy. Và nỗi cô đơn, tăng lên bởi sự thật rằng ngày nào người ta cũng nhìn thấy những gương mặt ấy trong cửa hàng, một vài gương mặt mà người ta có thể đã nói chuyện nhưng lại chưa từng, hoặc không bao giờ có thể. Không giống như khuôn mặt trên chuyến xe buýt lướt qua dường như muốn cất lời, khuôn mặt ta chỉ nhìn thấy một lần rồi vĩnh viễn biến mất.

Mỗi sáng, khi đứng trong hàng chờ chấm công dưới tầng hầm, đôi mắt vô thức phân loại những nhân viên chính thức và nhân viên thời vụ, cô lại tự hỏi làm sao mình lại lạc vào đây—dĩ nhiên, cô đã trả lời một mẩu quảng cáo, nhưng điều đó đâu giải thích được định mệnh—và điều gì sắp tới thay cho một công việc thiết kế sân khấu. Cuộc đời cô là một chuỗi những đường zic-zac. Ở tuổi mười chín, cô đầy lo âu.

“Con phải học cách tin tưởng mọi người, Therese. Hãy nhớ lấy điều đó,” Sơ Alicia vẫn thường bảo cô. Và thường xuyên, rất thường xuyên, Therese cố gắng áp dụng điều đó.

“Sơ Alicia,” Therese thì thầm một cách cẩn trọng, những âm tiết rít nhẹ làm cô thấy an lòng.

Therese ngồi thẳng dậy và cầm lấy chiếc nĩa, vì cậu nhân viên dọn dẹp đang làm việc hướng về phía cô.

Cô có thể nhìn thấy khuôn mặt của Sơ Alicia, xương xẩu và đỏ hồng như đá phấn khi có ánh mặt trời chiếu vào, và phần ngực áo màu xanh hồ tinh bột phồng lên. Dáng vẻ xương xẩu to lớn của Sơ Alicia xuất hiện quanh góc hành lang, giữa những chiếc bàn tráng men trắng trong nhà ăn, Sơ Alicia ở hàng ngàn nơi, đôi mắt xanh nhỏ bé của Sơ luôn tìm thấy cô giữa những cô gái khác, nhìn cô khác biệt, Therese biết, so với tất cả những cô gái khác, nhưng đôi môi hồng mỏng manh thì luôn đặt trên cùng một đường thẳng. Cô có thể thấy Sơ Alicia đưa cho cô đôi găng tay len màu xanh lá cây được gói trong giấy lụa, không cười, chỉ đưa trực tiếp cho cô, gần như không nói lời nào, vào sinh nhật lần thứ tám của cô. Sơ Alicia với cái miệng thẳng tắp ấy bảo cô rằng cô phải vượt qua bài kiểm tra số học. Ai khác còn quan tâm liệu cô có vượt qua bài số học đó không? Therese đã giữ đôi găng tay màu xanh ở dưới đáy chiếc tủ sắt của mình ở trường, suốt nhiều năm sau khi Sơ Alicia đi California. Lớp giấy lụa trắng đã trở nên nhão nhoét và không còn kêu sột soạt như vải cổ xưa nữa, vậy mà cô vẫn chưa từng đeo đôi găng tay đó. Cuối cùng, chúng đã quá nhỏ để có thể đeo vừa.

Ai đó di chuyển hộp đường, và cuốn sách nhỏ đang dựa vào đó đổ rạp xuống.

Therese nhìn vào đôi bàn tay đối diện mình, đôi bàn tay mũm mĩm, lão hóa của một người phụ nữ, đang khuấy cà phê, bẻ một chiếc bánh cuộn với sự vội vàng run rẩy, tham lam chấm một nửa chiếc bánh vào phần nước sốt nâu trên đĩa thức ăn giống hệt đĩa của Therese. Đôi bàn tay nứt nẻ, có đất bẩn trong những nếp gấp song song ở các đốt ngón tay, nhưng bàn tay phải đeo một chiếc nhẫn bạc chạm trổ tinh xảo nổi bật với viên đá màu xanh lục trong vắt, tay trái đeo một chiếc nhẫn cưới vàng, và có những vết sơn móng tay đỏ trong khóe móng. Therese nhìn bàn tay đó đưa một nĩa đậu lên, và cô không cần phải nhìn khuôn mặt cũng biết nó sẽ trông như thế nào. Nó sẽ giống như tất cả những khuôn mặt năm mươi tuổi của những người phụ nữ làm việc tại Frankenberg’s, bị sự kiệt sức và kinh hoàng vĩnh cửu tấn công, đôi mắt méo mó sau cặp kính làm vật to lên hoặc nhỏ đi, đôi má loang lổ phấn hồng không làm sáng lên vẻ xám xịt bên dưới. Therese không thể nhìn tiếp.

“Cháu là nhân viên mới phải không?” Giọng nói lảnh lót và rõ ràng trong tiếng ồn, gần như là một giọng nói ngọt ngào.

“Vâng ạ,” Therese nói và ngước nhìn lên. Cô nhớ khuôn mặt đó. Đó là khuôn mặt mà sự kiệt sức của nó đã khiến cô chú ý đến tất cả những khuôn mặt khác. Đó là người phụ nữ mà Therese từng thấy đang bò xuống bậc thang đá cẩm thạch từ tầng lửng vào khoảng sáu giờ ba mươi một buổi tối khi cửa hàng đã vắng người, trượt đôi bàn tay xuống tay vịn đá cẩm thạch rộng để giảm bớt sức nặng cho đôi bàn chân đau nhức của bà. Therese đã nghĩ: bà ấy không ốm, bà ấy không phải kẻ ăn xin, bà ấy đơn giản chỉ làm việc ở đây.

“Cháu làm việc ở đây có ổn không?”

Và đây là người phụ nữ đang mỉm cười với cô, với những nếp nhăn khủng khiếp tương tự dưới mắt và quanh miệng. Đôi mắt bà thực sự sống động ngay lúc này, và khá trìu mến.

“Cháu làm việc ở đây có ổn không?” người phụ nữ lặp lại, vì có quá nhiều tiếng ồn ào từ giọng nói và bát đĩa xung quanh họ.

Therese mím môi. “Vâng, cháu cảm ơn ạ.”

“Cháu có thích ở đây không?”

Therese gật đầu.

“Xong chưa?” Một người thanh niên đeo tạp dề trắng nắm lấy đĩa của người phụ nữ bằng một ngón cái đầy hách dịch.

Người phụ nữ có một cử chỉ run rẩy, xua đi. Bà kéo đĩa đào đóng hộp cắt lát về phía mình. Những miếng đào, trông như những con cá màu cam nhỏ nhớt nháp, trượt khỏi mép thìa mỗi khi bà nhấc thìa lên, ngoại trừ một miếng mà người phụ nữ sẽ ăn.

“Cô ở tầng ba, quầy áo len. Nếu cháu muốn hỏi gì”—người phụ nữ nói với vẻ không chắc chắn đầy bồn chồn, như thể bà đang cố gắng truyền đạt một thông điệp trước khi họ bị cắt ngang hoặc bị tách ra—“hãy lên nói chuyện với cô nhé. Tên cô là bà Robichek, bà Ruby Robichek, số năm bốn bốn.”

“Cháu cảm ơn bà rất nhiều,” Therese nói. Và đột nhiên sự xấu xí của người phụ nữ biến mất, vì đôi mắt màu nâu đỏ sau cặp kính của bà thật dịu dàng và đầy quan tâm đến cô. Therese có thể cảm thấy tim mình đập, như thể nó đã hồi sinh. Cô nhìn người phụ nữ đứng dậy khỏi bàn, và nhìn dáng vẻ thấp đậm của bà bước xa dần cho đến khi hòa lẫn vào đám đông đang chờ sau hàng rào chắn.

Therese đã không đến thăm bà Robichek, nhưng cô tìm kiếm bà mỗi sáng khi các nhân viên bắt đầu đổ vào tòa nhà vào khoảng kém mười lăm phút chín giờ, và cô tìm bà trong thang máy và trong căng tin. Cô không bao giờ gặp bà, nhưng thật dễ chịu khi có một người để tìm kiếm trong cửa hàng. Điều đó tạo ra sự khác biệt vô cùng lớn.

Gần như mỗi sáng khi đến làm việc ở tầng bảy, Therese thường dừng lại một chút để xem một chiếc tàu hỏa đồ chơi. Chiếc tàu nằm trên một chiếc bàn riêng biệt gần thang máy. Nó không phải là một đoàn tàu lớn đẹp đẽ như đoàn tàu chạy trên sàn ở phía sau quầy đồ chơi, nhưng những pít-tông bơm nhỏ xíu của nó có một sự cuồng nộ mà những đoàn tàu lớn hơn không có. Sự giận dữ và thất vọng của nó trên đường ray hình bầu dục khép kín khiến Therese mê mẩn.

Awrr rr rr rrgh! nó gầm lên khi lao mình một cách mù quáng vào đường hầm làm bằng giấy bồi. Và Urr rr rr rrgh! khi nó thoát ra ngoài.

Chiếc tàu nhỏ luôn chạy khi cô bước ra khỏi thang máy vào buổi sáng, và khi cô tan làm vào buổi tối. Cô cảm thấy nó nguyền rủa bàn tay gạt công tắc của nó mỗi ngày. Trong cái giật mình của mũi tàu quanh các khúc cua, trong những cú lao điên cuồng dọc theo những đoạn thẳng của đường ray, cô có thể thấy một cuộc rượt đuổi điên cuồng và vô vọng của một người chủ bạo ngược. Nó kéo ba toa tàu Pullman trong đó những hình nhân nhỏ xíu lộ ra những khuôn mặt sắt đá bên cửa sổ, phía sau là một toa xe hở chở gỗ thu nhỏ thật, một toa chở than không phải thật, và một toa cuối đoàn tàu giật mạnh quanh các khúc cua và bám chặt lấy đoàn tàu đang chạy trốn như đứa trẻ bám váy mẹ. Nó giống như một thứ gì đó hóa điên trong cảnh tù đày, một thứ đã chết mà sẽ không bao giờ mòn đi, giống như những con cáo nhỏ nhắn, nhanh nhẹn ở Sở thú Công viên Trung tâm, với những bước chân phức tạp lặp đi lặp lại khi chúng chạy vòng quanh lồng của mình.

Sáng nay, Therese nhanh chóng quay đi khỏi đoàn tàu, và tiếp tục đi về phía quầy búp bê nơi cô làm việc.

Lúc năm phút sau chín giờ, khu vực đồ chơi rộng bằng một dãy nhà bắt đầu sống dậy. Những tấm vải xanh được kéo khỏi các chiếc bàn dài. Đồ chơi cơ khí bắt đầu tung bóng vào không trung rồi bắt lại, các trường bắn súng kêu lách tách và các mục tiêu xoay tròn. Chiếc bàn chứa các con vật trong nông trại kêu quang quác, cục tác và ồ ồ. Sau lưng Therese, một âm thanh rat-tat-tat—tat-tat mệt mỏi bắt đầu, tiếng trống của gã lính chì khổng lồ đang hiếu chiến đối diện với thang máy và đánh trống suốt cả ngày. Bàn đồ thủ công mỹ nghệ tỏa ra mùi đất sét tạo hình tươi mới, gợi nhớ đến phòng mỹ thuật ở trường khi cô còn rất nhỏ, và cả một loại hầm mộ trên khuôn viên trường, được đồn đại là ngôi mộ thật của ai đó, nơi cô từng thò mũi vào qua những thanh sắt.

Bà Hendrickson, trưởng bộ phận quầy búp bê, đang lôi những con búp bê ra khỏi kệ hàng và đặt chúng ngồi, với đôi chân dang rộng, trên đỉnh các quầy kính.

Therese chào cô Martucci, người đang đứng tại quầy đếm tiền giấy và tiền xu từ túi tiền của mình với sự tập trung cao độ đến mức cô chỉ có thể gật đầu sâu hơn với cái đầu gật gù theo nhịp điệu của mình. Therese đếm hai mươi tám đô la năm mươi xu từ túi tiền của chính mình, ghi lại vào một mẩu giấy trắng cho phong bì biên lai bán hàng, và chuyển tiền theo mệnh giá vào ngăn kéo của mình trong máy tính tiền.

Đến lúc này, những khách hàng đầu tiên đang bước ra từ thang máy, ngập ngừng một lúc với vẻ mặt bối rối, hơi giật mình mà mọi người luôn có khi thấy mình ở trong quầy đồ chơi, rồi bắt đầu len lỏi vào các lối đi.

“Cô có bán loại búp bê biết tè không?” một người phụ nữ hỏi cô.

“Tôi muốn lấy con búp bê này, nhưng với chiếc váy màu vàng,” một người phụ nữ nói, đẩy con búp bê về phía cô, và Therese quay lại lấy con búp bê bà ta muốn ra khỏi kệ hàng.

Người phụ nữ có khuôn miệng và đôi má giống hệt mẹ cô, Therese nhận thấy, đôi má hơi rỗ dưới lớp phấn hồng đậm, ngăn cách bởi một cái miệng đỏ mỏng đầy những nếp nhăn dọc.

“Tất cả búp bê Drinksy-Wetsy đều có kích thước này sao?”

Chẳng cần phải chào hàng. Mọi người muốn một con búp bê, bất kỳ con búp bê nào, để tặng quà Giáng sinh. Đó là vấn đề của việc cúi xuống, kéo các hộp ra để tìm một con búp bê có đôi mắt nâu thay vì mắt xanh, gọi bà Hendrickson mở cửa sổ tủ trưng bày bằng chìa khóa của bà, việc mà bà làm với vẻ miễn cưỡng nếu bà tin rằng con búp bê cụ thể đó không có trong kho, vấn đề của việc len lỏi dọc theo lối đi phía sau quầy để đặt một con búp bê vừa mua lên núi hộp trên quầy gói hàng lúc nào cũng cao dần lên, lúc nào cũng chực đổ, bất kể các nhân viên kho hàng đến lấy gói hàng đi thường xuyên đến thế nào. Hầu như không có đứa trẻ nào đến quầy. Ông già Noel được cho là sẽ mang những con búp bê đến, ông già Noel được đại diện bởi những khuôn mặt điên cuồng và những bàn tay đang cấu xé. Tuy nhiên, Therese nghĩ, hẳn phải có một thiện chí nhất định nào đó trong tất cả bọn họ, ngay cả đằng sau những khuôn mặt lạnh lùng, phấn son của những người phụ nữ mặc áo lông chồn và lông sable, những người thường là những kẻ kiêu ngạo nhất, vội vã mua những con búp bê to nhất và đắt tiền nhất, những con búp bê có tóc thật và bộ quần áo thay thế. Chắc chắn có tình yêu thương ở những người nghèo, những người chờ đến lượt mình và hỏi khẽ một con búp bê nhất định giá bao nhiêu, rồi lắc đầu tiếc nuối và quay đi. Mười ba đô la năm mươi xu cho một con búp bê chỉ cao mười inch.

“Lấy đi,” Therese muốn nói với họ. “Nó thực sự quá đắt, nhưng cháu sẽ tặng cho cô/bác. Frankenberg’s sẽ chẳng mất mát gì đâu.”

Nhưng những người phụ nữ mặc áo khoác vải rẻ tiền, những người đàn ông nhút nhát co ro trong chiếc khăn choàng cũ kỹ sẽ bỏ đi, liếc nhìn đầy khao khát sang các quầy hàng khác khi họ đi về phía thang máy. Nếu mọi người đến mua búp bê, họ sẽ chẳng muốn thứ gì khác nữa. Một con búp bê là một loại quà Giáng sinh đặc biệt, gần như còn sống, thứ gần giống như một em bé.

Hầu như chẳng bao giờ có trẻ con, nhưng thỉnh thoảng cũng có một đứa, thường là một bé gái, rất hiếm khi là một bé trai, tay nắm chặt tay cha mẹ. Therese sẽ chỉ cho bé những con búp bê mà cô nghĩ bé có thể thích. Cô sẽ kiên nhẫn, và cuối cùng một con búp bê nhất định sẽ mang lại sự biến đổi đó trên khuôn mặt của đứa trẻ, sự phản hồi đối với trò chơi tưởng tượng vốn là mục đích của tất cả những điều này, và thường đó là con búp bê đứa trẻ mang theo khi ra về.

Rồi một buổi tối sau giờ làm, Therese nhìn thấy bà Robichek trong tiệm cà phê và bánh donut bên kia đường. Therese thường ghé vào tiệm bánh donut để uống một tách cà phê trước khi về nhà. Bà Robichek đang ở phía sau tiệm, ở cuối quầy dài cong vút, đang chấm chiếc bánh donut vào cốc cà phê của mình.

Therese chen lấn để tiến về phía bà, xuyên qua đám đông các cô gái và những cốc cà phê, những chiếc bánh donut. Đến gần khuỷu tay bà Robichek, cô thở hổn hển, “Chào bà,” rồi quay sang quầy, như thể một tách cà phê là mục đích duy nhất của cô.

“Chào,” bà Robichek nói, thờ ơ đến mức Therese cảm thấy bị tổn thương.

Therese không dám nhìn bà Robichek nữa. Vậy mà vai họ thực sự đang chạm vào nhau! Therese uống gần xong tách cà phê của mình, thì bà Robichek nói một cách buồn tẻ, “Cô định đi tàu điện ngầm tuyến Independent. Không biết bao giờ chúng ta mới thoát khỏi nơi này.” Giọng bà nghe ủ rũ, không giống như ngày ở trong căng tin. Lúc này, bà giống như người đàn bà già còng lưng mà Therese từng thấy đang bò xuống bậc thang.

“Chúng ta sẽ thoát ra thôi,” Therese nói trấn an.

Therese cố mở một lối đi cho cả hai người ra cửa. Therese cũng đi tàu điện ngầm tuyến Independent. Cô và bà Robichek len vào đám đông lờ đờ ở lối vào tàu điện ngầm, và dần dần bị hút xuống cầu thang một cách không thể tránh khỏi, như những mảnh vụn trôi lềnh bềnh xuống cống. Họ nhận ra cả hai đều xuống ở trạm Lexington Avenue, dù bà Robichek sống ở đường Fifty-fifth, ngay phía đông Đại lộ Third. Therese cùng bà Robichek vào cửa hàng thực phẩm nơi bà định mua thứ gì đó cho bữa tối. Lẽ ra Therese có thể mua gì đó cho bữa tối của riêng mình, nhưng chẳng hiểu sao cô không thể làm thế khi có mặt bà Robichek.

“Cháu có đồ ăn ở nhà không?”

“Dạ không, cháu định lát nữa mới mua ạ.”

“Sao cháu không đến ăn cùng cô? Cô chỉ có một mình thôi. Đi đi.” Bà Robichek kết thúc bằng một cái nhún vai, như thể việc đó đỡ tốn sức hơn cả một nụ cười.

Ý muốn từ chối một cách lịch sự của Therese chỉ kéo dài trong chốc lát. “Dạ cảm ơn bà. Cháu rất muốn đến ạ.” Sau đó, cô nhìn thấy một chiếc bánh bọc ni lông trên quầy, một chiếc bánh trái cây trông như một viên gạch nâu lớn phủ những quả anh đào đỏ, và cô mua nó để tặng bà Robichek.

Đó là một ngôi nhà giống như nơi Therese sống, chỉ khác là nó xây bằng đá nâu và trông tối tăm, ảm đạm hơn nhiều. Không hề có ánh đèn nào trong các hành lang, và khi bà Robichek bật đèn ở hành lang tầng ba, Therese thấy ngôi nhà không sạch sẽ cho lắm. Phòng của bà Robichek cũng không sạch sẽ, và chiếc giường chưa được dọn dẹp. Liệu bà có thức dậy với sự mệt mỏi như lúc đi ngủ không, Therese tự hỏi. Therese bị bỏ lại đứng giữa phòng trong khi bà Robichek lết đôi chân về phía bếp nhỏ, mang theo túi hàng tạp hóa mà bà đã lấy từ tay Therese. Bây giờ khi đã về đến nhà, Therese cảm thấy, nơi không ai có thể nhìn thấy mình, bà cho phép bản thân trông mệt mỏi như thực tế.

Therese không bao giờ nhớ nổi mọi chuyện bắt đầu như thế nào. Cô không thể nhớ được cuộc trò chuyện ngay trước đó và tất nhiên, cuộc trò chuyện đó chẳng quan trọng gì. Điều đã xảy ra là bà Robichek lùi xa khỏi cô, một cách kỳ lạ, như thể bà đang trong trạng thái thôi miên, đột nhiên lẩm bẩm thay vì nói chuyện, và nằm duỗi thẳng trên chiếc giường bừa bộn. Chính việc lẩm bẩm liên tục, nụ cười xin lỗi yếu ớt, và sự xấu xí khủng khiếp, gây sốc của cơ thể thấp, nặng nề với cái bụng phình ra, và cái đầu nghiêng một cách đầy hối lỗi vẫn lịch sự nhìn cô, là điều mà cô không thể ép mình lắng nghe.

“Cô từng có cửa hàng váy áo riêng ở Queens đấy. Ồ, một cửa hàng lớn và đẹp lắm,” bà Robichek nói, và Therese bắt được tông giọng khoe khoang đó và bắt đầu lắng nghe bất chấp chính mình, cảm thấy ghét nó. “Cháu biết đấy, những chiếc váy có chữ V ở thắt lưng và những chiếc cúc nhỏ chạy dọc lên ấy. Cháu biết đấy, ba, năm năm trước—” bà Robichek dang đôi bàn tay cứng đờ một cách vô hồn ngang thắt lưng. Đôi bàn tay ngắn chẳng thể khép nổi một nửa phía trước người bà. Bà trông rất già dưới ánh đèn mờ làm những cái bóng dưới mắt bà đen lại. “Họ gọi chúng là váy Caterina. Cháu nhớ không? Cô thiết kế chúng đấy. Chúng xuất phát từ cửa hàng của cô ở Queens. Chúng nổi tiếng, chắc chắn rồi!”

Bà Robichek đứng dậy khỏi giường và đi đến một chiếc rương nhỏ đặt dựa vào tường. Bà mở nó ra, vừa nói vừa bắt đầu lôi ra những chiếc váy bằng chất liệu trông tối màu và nặng nề, rồi để chúng rơi xuống sàn. Bà Robichek giơ một chiếc váy nhung màu đỏ thẫm có cổ trắng và những chiếc cúc trắng nhỏ chạy thành hình chữ V xuống phần thân trên bó sát.

“Xem này, cô có rất nhiều. Cô đã làm chúng đấy. Các cửa hàng khác đã bắt chước theo.” Trên chiếc cổ trắng của chiếc váy, thứ mà bà nắm chặt bằng cằm, cái đầu xấu xí của bà Robichek nghiêng một cách kỳ quái. “Cháu có thích cái này không? Cô tặng cháu một cái. Lại đây. Lại đây, thử một cái xem.”

Therese cảm thấy ghê sợ khi nghĩ đến việc thử một cái. Cô ước bà Robichek hãy nằm xuống nghỉ ngơi lần nữa, nhưng Therese ngoan ngoãn đứng dậy, như thể cô không có ý chí của riêng mình, và tiến về phía bà.

Bà Robichek dúi một chiếc váy nhung đen vào tay Therese với đôi bàn tay run rẩy và khẩn khoản, và Therese đột nhiên hiểu ra cách bà phục vụ khách hàng trong cửa hàng, dúi những chiếc áo len vào tay họ một cách lộn xộn, vì bà không thể thực hiện cùng một hành động theo cách nào khác. Therese nhớ lại, bà Robichek nói bà đã làm việc ở Frankenberg’s được bốn năm.

“Cháu thích cái màu xanh lá cây hơn à? Thử đi.” Và ngay khoảnh khắc Therese do dự, bà thả chiếc đó xuống và nhặt một chiếc khác, chiếc màu đỏ sẫm. “Cô bán năm cái cho các cô gái ở cửa hàng rồi, nhưng cô tặng cháu một cái. Đồ còn sót lại thôi, nhưng chúng vẫn còn hợp thời trang lắm. Cháu thích cái này hơn à?”

Therese thích màu đỏ hơn. Cô thích màu đỏ, đặc biệt là màu đỏ thẫm, và cô yêu nhung đỏ. Bà Robichek đẩy cô về phía một góc nơi cô có thể cởi quần áo ra và đặt chúng lên một chiếc ghế bành. Nhưng cô không muốn chiếc váy, không muốn được tặng nó. Nó gợi nhớ cô về việc được nhận quần áo ở Trại trẻ, những món đồ cũ được truyền tay nhau, vì cô bị coi gần như một trong những cô gái mồ côi, những người chiếm một nửa trường, những người không bao giờ nhận được bưu kiện từ bên ngoài. Therese cởi bỏ chiếc áo len và cảm thấy hoàn toàn trần trụi. Cô nắm chặt lấy cánh tay mình phía trên khuỷu tay, và da thịt ở đó cảm thấy lạnh lẽo và tê liệt.

“Cô đã may,” bà Robichek đang nói một cách đầy say mê với chính mình, “cô đã may như thế nào, từ sáng đến tối! Cô quản lý bốn cô gái đấy. Nhưng mắt cô trở nên tồi tệ. Một con bị mù, con này này. Mặc váy vào đi.” Bà kể cho Therese nghe về ca phẫu thuật mắt. Nó không bị mù, chỉ mù một phần. Nhưng nó rất đau. Bệnh tăng nhãn áp. Nó vẫn làm bà đau. Cả cái lưng nữa. Và đôi chân. Những vết chai chân.

Therese nhận ra bà đang kể tất cả những rắc rối và vận xui của mình để cô, Therese, có thể hiểu tại sao bà lại trượt dài đến mức phải làm việc trong một cửa hàng bách hóa.

“Có vừa không?” bà Robichek tự tin hỏi.

Therese nhìn vào chiếc gương trên cánh cửa tủ quần áo. Nó cho thấy một thân hình cao gầy với cái đầu khá hẹp dường như rực cháy ở đường viền, ngọn lửa vàng sáng rực chảy xuống vạch đỏ tươi trên mỗi bên vai. Chiếc váy buông rủ thành những nếp gấp thẳng xuống tận mắt cá chân cô. Đó là chiếc váy của những nữ hoàng trong truyện cổ tích, một màu đỏ thẫm hơn cả máu. Cô bước lùi lại, và kéo phần váy rộng thùng thình ra phía sau, để nó ôm vừa vặn vào khung xương sườn và thắt lưng của cô, và cô nhìn lại đôi mắt màu nâu phớt đen của chính mình trong gương. Bản thân cô đang gặp chính mình. Đây chính là cô, không phải cô gái mặc chiếc váy kẻ sọc buồn tẻ và chiếc áo len màu be, không phải cô gái làm việc ở quầy búp bê tại Frankenberg’s.

“Cháu có thích không?” bà Robichek hỏi.

Therese nghiên cứu cái miệng ngạc nhiên bình thản, mà cô có thể nhìn thấy rõ ràng các đường nét, mặc dù cô không tô nhiều son hơn mức cô có thể tô nếu có ai đó hôn cô. Cô ước mình có thể hôn người trong gương và khiến cô ấy sống lại, vậy mà cô đứng yên hoàn toàn, như một bức chân dung được vẽ ra.

“Nếu cháu thích nó, thì lấy đi,” bà Robichek giục giã thiếu kiên nhẫn, quan sát từ xa, ẩn nấp dựa vào tủ quần áo như những nữ nhân viên bán hàng ẩn nấp trong khi phụ nữ thử áo khoác và váy trước gương trong các cửa hàng bách hóa.

Nhưng nó sẽ không kéo dài được, Therese biết. Cô sẽ cử động, và nó sẽ biến mất. Ngay cả khi cô giữ chiếc váy, nó cũng sẽ biến mất, vì nó là thứ của một phút, phút này. Cô không muốn chiếc váy. Cô cố tưởng tượng chiếc váy trong tủ quần áo ở nhà, giữa những bộ quần áo khác của mình, và cô không thể. Cô bắt đầu cởi những chiếc cúc, nới lỏng cổ áo.

“Cháu thích nó, đúng không?” bà Robichek hỏi một cách tự tin như mọi khi.

“Vâng,” Therese nói một cách kiên quyết, thừa nhận điều đó.

Cô không thể mở được móc cài ở phía sau cổ áo. Bà Robichek phải giúp cô, và cô gần như không thể chờ đợi. Cô cảm thấy như mình đang bị bóp nghẹt. Cô đang làm gì ở đây? Làm sao cô lại mặc một chiếc váy như thế này? Đột nhiên bà Robichek và căn hộ của bà giống như một cơn ác mộng mà cô vừa nhận ra mình đang mơ. Bà Robichek là người cai ngục gù lưng. Và cô đã bị đưa đến đây để bị trêu ngươi.

“Có chuyện gì vậy? Kim đâm cháu à?”

Đôi môi Therese hé mở để nói, nhưng tâm trí cô đã ở quá xa. Tâm trí cô đang ở một điểm xa xôi, tại một vòng xoáy xa xôi mở ra cảnh tượng trong căn phòng thiếu sáng, đáng sợ nơi hai người họ dường như đứng trong một cuộc chiến đấu tuyệt vọng. Và tại điểm của vòng xoáy nơi tâm trí cô đang ở đó, cô biết chính sự tuyệt vọng mới là điều làm cô khiếp sợ chứ không phải gì khác. Đó là sự tuyệt vọng về cơ thể ốm yếu của bà Robichek và công việc của bà tại cửa hàng, về đống váy áo trong rương của bà, về sự xấu xí của bà, sự tuyệt vọng mà phần cuối cuộc đời bà hoàn toàn bao trùm lấy. Và sự tuyệt vọng về chính cô, về việc liệu có bao giờ trở thành người mà cô muốn trở thành và làm những điều mà người đó sẽ làm. Liệu cả cuộc đời cô có phải chỉ là một giấc mơ, và đây mới là thực tại? Chính sự khủng khiếp của nỗi tuyệt vọng này đã khiến cô muốn trút bỏ chiếc váy và chạy trốn trước khi quá muộn, trước khi những xiềng xích đổ xuống xung quanh cô và khóa chặt lại.

Có lẽ đã quá muộn rồi. Như trong cơn ác mộng, Therese đứng trong phòng chỉ với chiếc váy lót trắng, run rẩy, không thể cử động.

“Chuyện gì vậy? Cháu lạnh à? Trời nóng mà.”

Trời nóng thật. Bộ tản nhiệt rít lên. Căn phòng sặc mùi tỏi và mùi ẩm mốc của tuổi già, mùi thuốc men, và cái mùi kim loại đặc biệt vốn là của bà Robichek. Therese muốn ngã quỵ xuống chiếc ghế nơi váy và áo len của cô nằm đó. Có lẽ nếu cô nằm trên chính quần áo của mình, cô nghĩ, nó sẽ chẳng sao cả. Nhưng cô không nên nằm xuống chút nào. Nếu cô làm thế, cô sẽ bị lạc lối. Xiềng xích sẽ khóa lại, và cô sẽ trở thành một với bà lão gù lưng.

Therese run lên dữ dội. Đột nhiên cô không thể kiểm soát được bản thân. Đó là một cơn ớn lạnh, không chỉ là sự sợ hãi hay mệt mỏi đơn thuần.

“Ngồi xuống đi,” giọng bà Robichek vang lên từ xa, và với sự thờ ơ và chán chường đến mức gây sốc, như thể bà đã quá quen với việc các cô gái cảm thấy ngất xỉu trong phòng mình, và từ xa, những ngón tay khô khốc, thô ráp của bà ép chặt vào cánh tay Therese.

Therese cố gắng gượng dậy khỏi chiếc ghế, biết rằng mình sắp sửa khuất phục trước nó, và thậm chí nhận thức được rằng mình bị thu hút bởi nó chính vì lý do đó. Cô đổ ập vào chiếc ghế, cảm thấy bà Robichek đang kéo váy của cô để rút nó ra từ dưới người cô, nhưng cô không thể khiến mình cử động. Tuy nhiên, cô vẫn ở cùng một điểm nhận thức đó, vẫn có cùng sự tự do để suy nghĩ, ngay cả khi đôi tay ghế sẫm màu trỗi dậy bao quanh cô.

Bà Robichek đang nói, “Cháu đứng quá nhiều ở cửa hàng. Những dịp Giáng sinh này thật khó khăn. Cô đã chứng kiến bốn cái rồi. Cháu phải học cách tự bảo vệ mình một chút.”

Bò xuống cầu thang, bám vào tay vịn. Tự bảo vệ mình bằng cách ăn trưa trong căng tin. Cởi giày khỏi đôi chân đau nhức như hàng dài phụ nữ đậu trên bộ tản nhiệt trong phòng phụ nữ, tranh giành một chút bộ tản nhiệt để đặt tờ báo lên và ngồi trong năm phút.

Tâm trí Therese làm việc rất rõ ràng. Thật đáng kinh ngạc khi nó làm việc rõ ràng đến thế, dù cô biết mình chỉ đơn giản là đang nhìn chằm chằm vào khoảng không trước mặt, và cô không thể cử động ngay cả khi cô muốn.

“Cháu chỉ mệt thôi, đồ em bé ạ,” bà Robichek nói, đắp một chiếc chăn len quanh vai cô trên ghế. “Cháu cần nghỉ ngơi, đứng cả ngày và tối nay cũng đứng nữa.”

Một dòng thơ Eliot của Richard hiện ra trong tâm trí Therese. Đó không phải là điều ta muốn nói chút nào. Đó không phải là nó, chút nào cả. Cô muốn nói ra điều đó, nhưng cô không thể khiến đôi môi mình cử động. Một thứ gì đó ngọt ngào và nóng rực nằm trong miệng cô. Bà Robichek đang đứng trước mặt cô, múc thứ gì đó từ một chiếc lọ, và đẩy chiếc thìa vào giữa đôi môi cô. Therese ngoan ngoãn nuốt nó, không quan tâm liệu đó có phải là thuốc độc hay không. Cô đã có thể cử động đôi môi bây giờ, đã có thể đứng dậy khỏi chiếc ghế, nhưng cô không muốn cử động. Cuối cùng, cô nằm ngả ra ghế, và để bà Robichek đắp chăn cho mình, và cô giả vờ như đi ngủ. Nhưng suốt thời gian đó, cô vẫn quan sát dáng hình gù lưng di chuyển quanh phòng, cất những thứ từ trên bàn, cởi đồ đi ngủ. Cô nhìn bà Robichek tháo một chiếc áo nịt ngực có dây buộc lớn và sau đó là một thiết bị dây đai quấn quanh vai và chạy một phần xuống lưng bà. Therese nhắm nghiền mắt lại vì kinh hãi, nhấn chặt chúng lại, cho đến khi tiếng cọt kẹt của lò xo và một tiếng thở dài rên rỉ báo cho cô biết bà Robichek đã đi ngủ. Nhưng đó vẫn chưa phải là tất cả. Bà Robichek với tay lấy chiếc đồng hồ báo thức và lên dây cót, và không cần nhấc đầu khỏi gối, bà mò mẫm với chiếc đồng hồ về phía chiếc ghế tựa bên cạnh giường. Trong bóng tối, Therese chỉ có thể nhìn thấy cánh tay bà dâng lên và hạ xuống bốn lần trước khi chiếc đồng hồ tìm thấy chiếc ghế.

Mình sẽ đợi mười lăm phút cho đến khi bà ấy ngủ rồi đi, Therese nghĩ.

Và vì mệt mỏi, cô căng mình ra để kiềm chế cơn co thắt đó, cơn co giật đột ngột như thể đang rơi xuống, xuất hiện mỗi đêm từ rất lâu trước khi ngủ, nhưng lại là điềm báo của giấc ngủ. Nó đã không đến. Vì vậy, sau khoảng thời gian cô nghĩ là mười lăm phút, Therese mặc quần áo và lặng lẽ bước ra cửa. Suy cho cùng, việc mở cửa và trốn thoát thật dễ dàng. Cô nghĩ, nó dễ dàng là vì cô thực sự chẳng hề trốn thoát chút nào.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.