Ngày mới bắt đầu từ rất sớm.

Một hiệp ước đã được ký kết với lũ trẻ vào tối hôm trước.

Chúng được phép chào mừng ngày hội lớn bằng cách thổi tù và đúng vào lúc mặt trời mọc. Nhưng chúng chỉ được thổi đúng trong năm phút, và sau đó tuyệt đối không được để phát ra tiếng tù và nào nữa cho đến khi cả nhà xuống lầu.

Người ta nghĩ rằng có thể đổi lấy sự yên bình bằng một khoảng thời gian ngắn ngủi nhưng đầy ắp tiếng động.

Buổi sáng đã đến. Thậm chí còn trước cả buổi sáng, lúc ba giờ rưỡi, một hồi tù và chói tai đã đánh thức toàn bộ gia đình.

Bà Peterkin ôm lấy đầu và kêu lên: "Thật ơn giời là quý cô đến từ Philadelphia không có ở đây!" Bởi vì bà ấy đã được mời đến ở lại một tuần, nhưng đã từ chối đến trước ngày mùng Tư tháng Bảy vì sức khỏe không tốt, và bác sĩ đã dặn bà phải nghỉ ngơi yên tĩnh.

[91]

Và số lượng tù và mới kinh ngạc làm sao! Cứ như thể tất cả những con bò trong vùng đều đã vùng dậy và đang thổi bằng cả hai chiếc sừng của chúng vậy!

"Có bao nhiêu đứa trẻ thế nhỉ? Nhà mình có mấy đứa?" ông Peterkin thốt lên, máy móc nhẩm lại tên từng đứa một, nghĩ rằng làm thế cũng giống như đếm những con cừu tưởng tượng đang nhảy qua hàng rào, để ru mình vào giấc ngủ. Hỡi ôi! Tiếng đếm ấy giờ đây chẳng thể nào đưa ông vào giấc ngủ giữa một chốn ồn ào như thế.

Và sao năm phút trôi qua lại dài một cách bất ngờ đến thế! Elizabeth Eliza đáng lẽ phải rút đồng hồ ra và làm hiệu lệnh kết thúc năm phút cũng như chấm dứt tiếng tù và. Sao hiệu lệnh mãi vẫn chưa đến? Sao Elizabeth Eliza không bắt chúng ngừng lại?

Và quả nhiên lúc đó hãy còn lâu mới tới bình minh; chẳng thấy một chút ánh rạng đông nào cả!

"Chúng ta sẽ không thử kế hoạch này lần nữa đâu," bà Peterkin nói.

"Nếu chúng ta sống được đến ngày mùng Tư năm sau," ông Peterkin nói thêm, vội vã ra cửa để tìm hiểu tình hình.

Hỡi ôi! Amanda vì nhầm lẫn nên đã đánh thức lũ trẻ sớm hơn một tiếng đồng hồ. Và do một sự nhầm lẫn khác, lũ trẻ đã mời ba bốn người bạn đến ngủ lại qua đêm với chúng. Bà Peterkin đã cho phép chúng giữ đám bạn chơi suốt cả ngày, và lũ trẻ đã hiểu ngày mới bắt đầu từ lúc chúng lên giường đi ngủ vào tối hôm trước. Điều này đã giải thích cho số lượng tù và quá tải.[92]

Sẽ chẳng thể nào nghe nổi bất kỳ lời giải thích nào; nhưng năm phút đã trôi qua, tiếng tù và đã dứt, và giờ chỉ còn lại những tiếng bước chân nhảy nhót kỳ lạ, có lẽ là do một trận chiến gối đệm nào đó, khiến cho những người ở tầng dưới cứ thao thức mãi cho đến khi tiếng chuông và đại bác báo hiệu ngày vội vã rạng rỡ bắt đầu — lúc mặt trời mọc, hay như ông Peterkin đã hài hước gọi khi nghe lũ trẻ cùng bạn bè chúng lục đục kéo nhau rầm rập xuống cầu thang để bắt đầu các hoạt động vui chơi ngoài trời.

Điểm đến đầu tiên của chúng là đầm lầy, bởi vì Elizabeth Eliza, theo gợi ý của quý cô đến từ Philadelphia, đã khuyên họ nên treo vài lá cờ xung quanh những cây cột ở hiên nhà. Lúc này, lũ trẻ biết có một nơi trong đầm lầy mà chúng thường hay đào "rễ cờ", và ở đó chắc sẽ tìm thấy rất nhiều hoa cờ. Chúng thực sự đã mang về tất cả những gì có thể, nhưng hoa đã hơi tàn một chút. Bọn trẻ đang mải miết đóng đinh số hoa kiếm được lên các cây cột hiên nhà thì đoàn diễu hành của Hội Cổ Khúc và Quái Dị đi ngang qua. Khi đoàn diễu hành nhìn thấy những sự chuẩn bị lễ hội trên hiên nhà cùng đám đông lũ trẻ đang reo hò inh ỏi, họ liền dừng lại để chào mừng ngôi nhà bằng một vài giai điệu chúc tụng đặc biệt.

Tội nghiệp bà Peterkin! Họ đứng ngay dưới cửa sổ phòng bà! Trong vài phút yên tĩnh khi lũ trẻ vắng nhà đi đầm lầy, bà đang cố tìm hiểu xem mình bị đau nửa đầu hay tất cả chỉ vì tiếng ồn, và vừa định kết luận là do chứng đau nửa đầu rồi thiu thiu chìm vào giấc ngủ gà gật, thì những tiếng động ồn ào bên ngoài lại bắt đầu.

Có cả tiếng giả giọng gà gáy, tiếng lừa kêu, và tiếng tù và, được cỗ vũ nhiệt liệt và nhân lên gấp bội bởi tiếng reo hò của lũ trẻ. Sau đó pháo diêm bắt đầu nổ, và đám rước Cổ Khúc và Quái Dị còn mang theo cả pháo hoa Trung Hoa nữa.

Và, trong sự tuyệt vọng vì không thể chợp mắt, cả nhà đành kéo nhau xuống ăn sáng.

Bà Peterkin vốn rất sợ pháo hoa, và chưa bao giờ cho phép lũ trẻ mang thuốc súng vào nhà. Bà thậm chí còn sợ cả pháo diêm; trông chúng giống những viên kẹo ngọt đến nỗi bà chắc mẩm thể nào cũng có đứa nuốt phải và phát nổ trước khi ai kịp hay biết.

Bà rất nhút nhát với những thứ khác nữa. Bà thậm chí còn chẳng thấy yên tâm về món đậu phộng. Ai nấy đều kêu lên ngạc nhiên về điều này: "Chắc chắn là đậu phộng chẳng có gì nguy hiểm cả!" Nhưng bà Peterkin khẳng định rằng bà đã vô cùng hoảng sợ tại Triển lãm Kỷ niệm Trăm năm, và ở những góc phố đông đúc tại Boston, ngay chỗ những hàng bán đậu phộng có đặt máy rang đậu. Bà không nghĩ là nó an toàn. Chúng có thể phát nổ bất cứ lúc nào, lại còn giữa một đám đông người nữa chứ!

Ông Peterkin nghĩ thực ra chẳng có mối nguy hiểm nào,[94] và ông sẽ rất tiếc nếu phải từ bỏ món đậu phộng. Ông coi đó là một nét văn hóa Mỹ, một thứ thực sự thuộc về ngày mùng Tư tháng Bảy. Ông thậm chí còn thú nhận rằng mình có một niềm vui thầm lặng là được dẫm nát những chiếc vỏ rỗng dưới chân trên vỉa hè khi đi dọc các con phố.

Agamemnon thì nghĩ đó là một niềm vui đơn thuần.

Tuy nhiên, để bù lại việc năm ngoái họ đã không có một lễ kỷ niệm ngày mùng Tư đúng nghĩa nào, bà Peterkin đã đồng ý dành trọn ngày hôm nay để cho cả nhà vui chơi như một dịp kỷ niệm Trăm năm. Bà sẽ tự chuẩn bị tinh thần để đón nhận một sự ồn ào khủng khiếp — chỉ với điều kiện không được mang bất kỳ thứ thuốc súng nào vào nhà.

Lũ trẻ đã bắt đầu đốt vài quả pháo diêm từ trước đó vài ngày để mẹ chúng quen với tiếng nổ, và đã chọn tù và từ mấy tuần trước.

Solomon John rất bận rộn với việc phát minh ra pháo hoa. Vì bà Peterkin phản đối việc sử dụng thuốc súng, cậu bèn tra từ điển để tìm ra các thành phần khác nhau của thuốc súng gồm những gì — diêm tiêu, than củi và lưu huỳnh. Cậu phát hiện ra rằng than củi thì nhà đã có sẵn ở kho củi; diêm tiêu sẽ tìm thấy dưới hầm, trong thùng muối thịt bò; còn lưu huỳnh thì có thể mua ở hiệu thuốc. Cậu giải thích cho mẹ rằng những nguyên liệu này chưa từng phát nổ trong nhà bao giờ, nhờ vậy bà đã yên tâm phần nào.

Trong khi đó, Agamemnon nhớ lại một công thức mà cậu đã đọc được ở đâu đó[95] về cách làm "hồ gây nổ" từ mạt sắt và bột lưu huỳnh. Cậu đã viết nó vào một mẩu giấy giắt trong ví. Nhưng mạt sắt phải được nghiền thật mịn. Họ bắt đầu làm việc này từ một hoặc hai ngày trước, và ngay chiều hôm trước đã đem phết một ít hỗn hợp hồ đó ra hiên nhà.

Chong chóng giấy và pháo thăng thiên do ông Peterkin đóng góp cho buổi tối. Theo chương trình do Agamemnon và Solomon John soạn thảo, buổi đọc Tuyên ngôn Độc lập sẽ diễn ra vào buổi sáng, ngay ngoài hiên nhà, dưới những lá cờ.

Gia đình Bromwick mang cờ của họ sang để treo trước cửa.

"Đó chính là ý của quý cô đến từ Philadelphia," Elizabeth Eliza giải thích.

"Bà ấy nói là quốc kỳ của chúng ta," lũ trẻ nói. "Bọn con lại tưởng ý bà ấy là 'trong nước'."

Một nhóm người khá đông đã tụ tập lại; nhưng có vẻ như chẳng ai giữ một bản Tuyên ngôn Độc lập nào cả.

Elizabeth Eliza nói cô có thể đọc thuộc lòng một dòng, nếu mỗi người trong số họ có thể đọc tiếp ngần ấy. Nhưng hóa ra ai nấy cũng đều thuộc đúng cái dòng mà cô biết, khi họ bắt đầu cất giọng:—

"Khi, trong tiến trình của—khi, trong tiến trình của—khi,[96] trong tiến trình của loài—khi trong tiến trình của các sự kiện loài người—khi, trong tiến trình của các sự kiện loài người, trở thành—khi, trong tiến trình của các sự kiện loài người, trở nên cần thiết—khi, trong tiến trình của các sự kiện loài người, trở nên cần thiết cho một dân tộc"—

Họ chẳng tài nào đọc tiếp được nữa. Một số người trong nhóm quyết định rằng cụm từ "một dân tộc" là một chỗ dừng chân lý tưởng, thế là lũ trẻ liền đốt thêm vài tràng pháo diêm để vinh danh... nhân dân. Nhưng ông Peterkin vẫn chưa thỏa mãn. Ông mời mọi người ở lại đến tận hoàng hôn, trong lúc đó ông sẽ đi tìm một bản sao, và pháo diêm sẽ được để dành đốt lên ở cuối mỗi câu.

Và giờ thì những tiếng chuông trưa đã ngân vang rồi lại ngớt đi.

Bà Peterkin muốn mời tất cả mọi người ở lại ăn tối. Bà sẽ đãi món thịt bò nguội. Bà đã cho phép Amanda nghỉ việc vì hôm nay là ngày mùng Tư, và ai cũng xứng đáng được tự do vào cái ngày đó; thế nên bà không thể chuẩn bị một bữa tối thị soạn cho lắm. Nhưng khi đi ra để cắt thịt bò, bà phát hiện ra Solomon đã lấy nó đem đi ngâm nước rồi, với lý do là để lấy diêm tiêu làm pháo hoa!

Chà, nhà họ vẫn còn một con lợn; thế là bà lấy một chiếc giăm bông, còn lũ trẻ thì đã mua me, bánh bao ngọt và dừa. Thế là mọi người tiếp tục ở lại, và khi đoàn rước Cổ Khúc và Quái Dị đi qua lần nữa, họ được thết đãi đậu phộng và nước chanh.[97]

Họ hát các bài ca yêu nước, kể chuyện, đốt pháo diêm, và dùng chúng để dọa lũ mèo. Đó là một buổi chiều oi ả; những đóa anh túc đỏ thắm nở bung, và ánh mặt trời oi bức nung nấu rọi xuống những lối đi nhỏ trong vườn. Có một âm thanh xèo xèo của một ngày nắng gắt hòa lẫn trong tiếng côn trùng kêu vo ve, trong cái hơi nóng hầm hập bốc lên từ mặt đất. Vài đứa trẻ nhà hàng xóm đang nghịch pháo hoa đồ chơi. Mỗi lần nó nổ phát một, bà Peterkin lại giật nảy mình, ngó quanh xem có đứa con nào của mình biến mất không. Ông Peterkin đã cất công đi tìm bản "Tuyên ngôn". Agamemnon thì đã biến đi đằng nào mất. Bà chẳng có lấy một phút giây nào thảnh thơi để xác định xem rốt cuộc mình có đang bị đau đầu hay không. Bà hỏi Ann Maria xem cô có thấy lo lắng về đám pháo hoa không, và liệu pháo thăng thiên có nguy hiểm không. Chúng bay vút lên trời, nhưng chẳng bao giờ biết chắc chúng sẽ rơi xuống chỗ nào.

Và rồi một sự hỗn loạn mới lại ập đến! Tất cả các xe cứu hỏa trong thị trấn đổ xô về phía họ, chuông reo inh ỏi, đàn ông và trẻ con hò hét vang trời! Họ đang ra quân để tập trận và biểu diễn nhân ngày mùng Tư tháng Bảy.

Bà Peterkin tưởng ngôi nhà đang bốc cháy, và một số vị khách cũng nghĩ vậy.[98] Mọi người nhao nhao chạy ngược chạy xuôi tán loạn. Kẻ thì nghĩ tốt hơn là nên về nhà; người lại nghĩ ở lại vẫn hơn. Bà Peterkin vội vã chạy vào trong nhà để tự cứu mình, hoặc xem có thể cứu vãn được gì. Elizabeth Eliza chạy theo sau, việc đầu tiên cô làm là thu gom tất cả cái kẹp và vỉ nướng lò sưởi tìm thấy được, bởi vì chúng có thể ném qua cửa sổ mà không sợ bị vỡ. Cô từng đọc được về những người vì quá hoảng loạn khi nhà cháy mà ném nhầm gương soi qua cửa sổ, trong khi lại cẩn thận ôm những chiếc kẹp và vỉ lò sưởi chạy ra vườn. Chẳng gì bằng việc chuẩn bị trước mọi tình huống. Cô từ lâu đã quyết định sẽ làm ngược lại. Thế nên với một phong thái điềm tĩnh, cô bảo Solomon John gỡ những chiếc gương xuống. Nhưng cô vấp phải một khó khăn — chẳng có cái kẹp hay vỉ lò sưởi nào cả, vì nhà họ vốn không dùng lò sưởi. Họ không có lò sưởi lộ thiên; bà Peterkin vốn rất sợ chúng. Thế là Elizabeth Eliza đành gom tất cả nồi niêu xoong chảo mang lên các cửa sổ tầng trên, sẵn sàng ném xuống.

Nhưng bà Peterkin đang ở đâu? Solomon John phát hiện ra bà đã hoảng sợ trốn lên gác mái. Cậu thuyết phục bà đi xuống, quả quyết rằng đó là nơi không an toàn nhất; nhưng bà nhất quyết[99] đòi dừng lại để thu gom vài túi giẻ vụn cũ, mà theo bà thì chẳng ai thèm cứu khỏi đống đổ nát chung này nếu không có bà. Hỡi ôi! Đây chính là cái kết của việc đốt pháo hoa vào ngày mùng Tư tháng Bảy! Khi bước xuống lầu, họ nghe thấy tiếng của tất cả mọi người đang lớn tiếng khẳng định rằng chẳng có đám cháy nào cả; nguy hiểm đã qua rồi. Phải mất một lúc lâu bà Peterkin mới có thể tin được điều đó. Mọi người bảo bà rằng đội cứu hỏa chỉ ra quân để biểu diễn và ăn mừng ngày mùng Tư tháng Bảy mà thôi. Còn bà thì nghĩ ngày lễ này đã bị ăn mừng quá đà rồi thì có.

Đống xoong chảo của Elizabeth Eliza đã lao qua cửa sổ rơi xuống đất với một tiếng rầm lớn, mà lũ trẻ nghĩ rằng nó chỉ làm cho bầuσ không khí lễ hội thêm phần tưng bừng mà thôi.

Suốt từ nãy đến giờ ông Peterkin vẫn lang thang khắp nơi để tìm một bản Tuyên ngôn Độc lập. Thư viện công cộng đã đóng cửa, và ông buộc phải đi từ nhà này sang nhà khác; nhưng giờ đây, khi tiếng chuông hoàng hôn và đại bác vang lên, ông đã trở về mang theo một bản sao, và đọc nó giữa tiếng chuông ngân vang cùng tiếng đại bác gầm rú. Pháo diêm và pháo hoa được đốt lên ở mỗi quãng nghỉ. Vài chậu kinh giới ngọt, những chiếc hộp thiếc nhồi đầy pháo được châm lửa đã phát nổ rền vang.[100]

Vào khoảnh khắc gay cấn nhất, gần đoạn cuối bài đọc, Agamemnon với vẻ mặt hoảng sợ liền kéo giật Solomon John sang một bên.

"Tớ chợt nhớ ra mình đã đọc về 'hồ gây nổ' ở đâu rồi. Nó nằm ở lời tựa của cuốn 'Woodstock', và tớ vừa chạy đi mượn lại cuốn sách để đọc kỹ lại hướng dẫn, vì tớ đâm lo về cái vụ 'hồ' này phát nổ. Đọc nhanh cái này đi! Và nói cho tớ biết, hồ gây nổ đang ở đâu?"

Solomon John đang bận quấn mấy lớp giấy quanh một gói nhỏ. Nó chứa hỗn hợp kali clorat và lưu huỳnh. Một người bạn đã mách cậu công thức này. Cậu càng quấn nhiều lớp giấy bao bọc bên ngoài thì tiếng nổ sẽ càng to. Cậu phải giã nó bằng một chiếc búa. Solomon John thấy nó hoàn toàn an toàn, vì mẹ cậu vẫn thường uống kali như một loại thuốc.

Cậu vẫn cầm gói nhỏ trên tay khi đọc đoạn trích từ cuốn sách của Agamemnon: "Loại hồ này, khi được trộn lẫn với nhau khoảng hai mươi sáu giờ, sẽ tự động bốc cháy và thiêu rụi toàn bộ lưu huỳnh với một ngọn lửa màu xanh lam kèm theo mùi khó chịu."

"Hồ ở đâu rồi?" Solomon John hoảng hốt lặp lại.

"Chúng ta vừa làm nó đúng cách đây hai mươi sáu giờ," Agamemnon nói.

"Chúng ta đã để nó trên hiên nhà," Solomon John thốt lên, nhanh chóng nhớ lại sự việc, "và nó đang nằm ngay sát chân mẹ chúng ta!"

Cậu vội vã lao tới để giật lấy chỗ hồ trước khi nó kịp bén lửa, vô tình vung tay hất văng gói giấy đi trong lúc hoảng hốt. Cùng lúc đó, Agamemnon vừa nhảy lên hiên nhà liền dẫm phải gói giấy, khiến nó phát nổ ngay lập tức vì chấn động, và cậu ngã nhào xuống đất, trong khi ngay khoảnh khắc đó, đám hồ cũng bùng cháy thành một ngọn lửa xanh lam ngay trước mũi bà Peterkin!

Đó là một khoảnh khắc vô cùng hỗn loạn. Tiếng kêu la và thét gào vang lên khắp nơi. Tiếng chuông vẫn đang đổ, đại bác vẫn đang bắn, và ông Peterkin vừa đọc đến những câu cuối cùng: "Tính mạng chúng tôi, tài sản của chúng tôi, và danh dự thiêng liêng của chúng tôi."

"Chúng ta bị thổi bay hết cả rồi, đúng như những gì tôi vẫn hằng lo sợ," cuối cùng bà Peterkin cũng dám thốt lên khi thấy mình đang kẹt trong một bụi tử đinh hương bên hiên nhà. Bà hầu như không dám mở mắt ra để nhìn những khúc xương tứ chi văng tung tóe quanh mình.

Mọi người ai nấy đều rơi vào tình trạng tương tự. Ngay cả Ann Maria Bromwick cũng ôm chặt lấy một cột hiên nhà với đôi mắt nhắm nghiền.

Đến lúc này, ông Peterkin mới bình tĩnh cất tiếng hỏi: "Có ai bị thương vong gì không?"

Không có lời đáp lại. Chẳng ai biết đó là do tất cả mọi người đã thiệt mạng, hay vì họ quá đau đớn nên không thể trả lời. Phải mất một lúc lâu bà Peterkin mới dám cử động.

Nhưng lũ trẻ chẳng mấy chốc đã reo hò vui sướng, cổ vũ cho thành công từ màn pháo hoa của Solomon John, và hy vọng cậu vẫn còn chút pháo nào nữa. Mặt một đứa bị nhọ lem do một quả pháo bất ngờ phát nổ, và chiếc váy muslin của Elizabeth Eliza bị cháy xém vài chỗ. Nhưng chẳng ai bị thương cả; không ai mất đi phần cơ thể nào, mặc dù bà Peterkin quả quyết rằng mình đã nhìn thấy vài bộ phận bay lơ lửng trên không trung. Chẳng ai hiểu nổi tại sao, bởi vì từ nãy đến giờ bà vẫn nhắm tịt mắt cơ mà.

Chẳng có tai nạn nào trầm trọng hơn việc chóp mũi của Solomon John bị xém lông. Tuy nhiên, bầu không khí vẫn nồng nặc một thứ mùi khó chịu và khủng khiếp tỏa ra từ "hồ gây nổ".

Bà Peterkin được lôi ra khỏi bụi tử đinh hương. Chẳng ai biết bà đã chui vào đó bằng cách nào. Quả thực, tiếng nổ như sấm sét đã làm cho tất cả mọi người điếc tai nhức óc. Nó còn đánh động cả khu xóm xung quanh náo động hơn trước. Những tiếng nổ hưởng ứng vang lên từ mọi phía, và dù ánh hoàng hôn vẫn chưa tắt hẳn, lũ trẻ đã vội vã châm ngòi cho những quả pháo thăng thiên dưới sự che chở của khung cảnh hỗn độn đó. Số pháo hoa còn lại của Solomon John thì tịt ngòi không chịu nổ. Nhưng ai nấy đều cảm thấy bấy nhiêu đó là quá đủ rồi.

Bà Peterkin lủi thủi rút lui vào phòng khách, tự nhủ rằng quả thực mình đang bị đau đầu. Thỉnh thoảng bà lại phải chạy ra ngoài mỗi khi có một quả pháo thăng thiên bay lên, để kiểm tra xem đó có phải là một trong lũ con trai của mình không. Bà hoàn toàn kiệt sức sau những phen hú hồn trong ngày, và thầm nghĩ mọi chuyện chắc cũng chẳng thể tồi tệ hơn được nữa[103] ngay cả khi lũ trẻ được phép dùng thuốc súng. Người phụ nữ tội nghiệp thầm tạ ơn trời đất vì trong đời bà có lẽ chỉ có duy nhất một ngày mùng Tư Kỷ niệm Trăm năm này thôi, và tuyên bố từ nay sẽ không bao giờ cất giữ bất cứ thứ gì trong nhà nguy hiểm như thịt bò ngâm diêm tiêu nữa, đồng thời thề sẽ không bao giờ dám bén mảng uống thêm một thìa kali nào khác.

[104]