"Kìa J. P. Whittington, Junior, Thiếu gia, đang lái chiếc Norman mới tinh của hắn! Phóng khiếp thật — sao nào?"
Ba nam sinh năm cuối của Học viện Graffam là Jim Spurling, Roger Lane và Winthrop Stevens đang ngồi trên hàng rào gỗ thấp trước cổng trường, chăm chú thảo luận về điều duy nhất đã chiếm trọn tâm trí họ trong suốt hai tuần qua liền ngừng nói và chồm người về phía trước.
Trên con đường rộng ngợp bóng cây du bên kia khu khuôn viên trường chợt xuất hiện một đám bụi mù, từ trong đó phóng vút ra một chiếc ô tô màu xám. Vận tốc cao của nó chẳng mấy chốc đã đưa xe tới khuôn viên học viện, và nó khựng lại đột ngột ngay trước hàng rào.
"Lên xe đi, các cậu!" người lái xe, một thanh niên để đầu trần mặc áo sơ mi flannel trắng hét lớn, "tớ chở đi một vòng hóng gió."
Cậu ta là một thiếu niên gầy gò, da xám xịt, tuổi mười bảy, với mái tóc dựng ngược màu rơm ngự trên vầng trán tàn nhang. Tay áo sơ mi dã ngoại được xắn lên tận khuỷu tay, để lộ đôi tay xương xéo, cháy nắng. Cậu đeo chiếc cà vạt đỏ rực, còn chiếc áo blazer đánh quần vợt sọc đen trắng thì vắt trên ghế phụ bên cạnh.
"Thôi, cảm ơn cậu, Percy," Lane đáp. "Tiếc là bọn tớ không đi được; bọn tớ bận lắm."
Spurling và Stevens gật đầu khi đôi mắt xanh nhạt của Whittington đảo qua đảo lại dò hỏi từ người này sang người khác.
"Á đi nào!" cậu ta nài nỉ. "Dân chơi cả đi chứ! Hãy cùng ăn mừng kết quả khóa học nào. Để chứng minh tớ đang thấy sảng khoái thế nào, tớ định phóng một lèo ba dặm xuyên qua bầu không khí từ đây đến núi Barlow nhanh hơn bất cứ ai từng làm trước đây. Trèo lên đây và giữ chặt cái cỗ xe này trên đường cái khi tớ đốt cháy phần đỉnh của nó lần cuối cùng nào."
Lấy ra một tập giấy cuốn mỏng và một túi thuốc lá, cậu ta bắt đầu cuốn một điếu thuốc bằng những ngón tay vàng khè đang giật giật.
"Ai có diêm không? Không á? Thế thì tớ phải tự mò lấy vậy."
Cậu ta lục lọi trong túi và lôi ra một que diêm quẹt. Chẳng mấy chốc cậu đã hít khói thuốc và tuôn ra một tràng.
"Tớ mừng vì tuần này là tuần cuối ở đây đến mức thấy muốn đá văng đầu mình đi luôn. Một khi tớ rũ sạch bụi bặm của cái bãi rác này khỏi lốp xe, cứ tin là các cậu sẽ chẳng bao giờ tóm được tớ ở đây nữa. Này, các cậu biết con Phố Chính này gợi cho tớ nhớ đến cái gì không? Một đại lộ ở Nghĩa trang Metairie tại New Orleans, với hai hàng lợn mồ trắng bên cạnh. Tớ thấy nó Giáng sinh năm ngoái. Ở đó người ta cũng chôn cất ở trên mặt đất. Mấy kẻ nhà quê ở cái xứ này cũng chết tiệt chẳng kém, chỉ có điều họ không biết điều đó thôi."
Hít một hơi thật sâu và thỏa mãn cuối cùng, cậu ta vứt điếu thuốc hút dở đi.
"Thôi, chào nhé! Bố tớ sắp tới trên chuyến tàu năm giờ mười phút để xem đứa con trai độc nhất tốt nghiệp loại ưu. Mà tớ thì vác đống điều kiện treo lơ lửng mà một con ngựa thồ cũng chẳng kéo nổi! Nghe có điên tiết không cơ chứ? Chắc tớ phải đi đốt cháy đường sá trước khi ông ấy đến đây thôi. Canh giờ cho tớ nhé, chịu không? Tớ đang định lập kỷ lục đấy."
"Cẩn thận đấy, không lại bị tóm vì tội phóng nhanh vượt quá tốc độ bây giờ," Stevens cảnh báo.
Whittington nhổ nước bọt vẻ khinh miệt.
"Tóm bà cậu ấy!" cậu ta chế nhạo. "Tớ bị tóm bao nhiêu lần rồi nên mấy chuyện cỏn con đó chẳng hề hấn gì đâu."
Chiếc xe màu xám vút đi. Ba người thẫn thờ nhìn theo trong im lặng. Rồi Spurling lên tiếng.
Cảm giác có một tài khoản ngân hàng mà cậu không bao giờ xài hết đáy hẳn là dễ chịu lắm nhỉ? Người ta bảo bố cậu ta là triệu phú đủ mọi kiểu. Hy vọng hắn không bị tông nát xe hay cán phải ai đó.
"Hắn ta là một kẻ ngốc tính tình dễ chịu," Lane nhận xét. "Nhưng suy cho cùng thì cậu vẫn không tài nào ghét hắn nổi. Giờ chúng ta quay lại công việc chính đi."
Đó là tuần Lễ Tốt nghiệp vào giữa tháng Sáu tại ngôi học viện vùng quê cổ kính nằm ẩn mình giữa những ngọn đồi New England. Những bãi cỏ trước những ngôi nhà gỗ trắng bề thế xanh ngắt một màu xanh tươi non, vô địch của mùa xuân. Những chùm hoa tử đinh hương ngào ngạt làm ngọt ngào bầu không khí dịu nhẹ. Những lối đi dưới những tán cây du rợp bóng đông đúc những nhóm người đang nói cười rôm rả. Những bộ váy áo sặc sỡ chấm phá khắp khuôn viên trước những tòa nhà gạch cũ kỹ. Các sân quần vợt và sân bóng chày nhộn nhịp những bóng người năng động. Chỉ vài ngày nữa thôi là học sinh và khách khứ sẽ rời đi, và thị trấn cổ kính sẽ chìm vào giấc ngủ yên bình đầy buồn ngủ của kỳ nghỉ hè dài.
Thả lỏng người trên hàng rào có khắc gọt, Lane, Spurling và Stevens lại chìm vào cuộc trò chuyện nghiêm túc.
Spurling đến từ một thị trấn ven biển Maine. Cậu mười chín tuổi, cao lớn, bờ vai rộng, da ngăm đen, điềm đạm trong lời nói và cử động. Về thể chất rất khỏe mạnh, cậu đã được nhận vào đội bóng chày của học viện và chơi ở vị trí hậu vệ trong môn bóng bầu dục. Về trí tuệ cậu hơi chậm chạp một chút; nhưng trong toàn trường chẳng có ai ngay thẳng và vững chãi hơn cậu. Về mặt tài chính, cậu hoàn toàn tự lập; bất kỳ nền tảng học vấn nào cậu đạt được đều phải do chính mình kiếm lấy.
Lane tạo ra sự tương phản rõ rệt với Spurling ở nhiều phương diện. Lớn lên trong một trang trại ở New Hampshire dưới cái bóng của dãy White Mountains, cậu có vóc dáng trung bình, gân guốc và năng động, thích chơi khăm, tràn đầy sức sống và tinh thần. Cậu có mái tóc đỏ và tính khí nóng nảy đi kèm với nó. Dù không phải là một học sinh chăm chỉ, nhưng ở tuổi mười a tám, cậu đã có một bộ óc kinh doanh sắc sảo, nhạy bén. Giống như Spurling, cậu buộc phải tự bươn chải; và cũng giống như Spurling, cậu hoàn toàn có khả năng tự xoay sở.
Winthrop Stevens, hay "Throppy" theo cách gọi thân mật của bạn bè, nhận một thành phố nhỏ ở Massachusetts làm quê hương. Cậu là học sinh giỏi nhất trong ba người, da ngăm, trầm tính, chăm học, với định hướng rõ ràng về ngành cơ khí và điện. Dù không phải bươn chải kiếm tiền ăn học, cậu vẫn luôn chơi thân với hai người kia, và từng cùng họ làm bồi bàn tại một khách sạn ven biển vào mùa hè năm trước.
Bộ ba đang cố gắng quyết định xem họ nên làm gì vào mùa hè sắp tới.
"Nào," Lane nói, "sẽ là gì đây? Lại bưng bê múa máy ở Beachmont phỏng?"
"Tớ thì không," Spurling quả quyết đáp. "Tớ phát ngấy cái cảnh cứ lảng vảng quanh bàn ăn, giả vờ làm thật nhiều việc thừa thãi, tự hỏi không biết vị khách mình vừa phục vụ sẽ cho nửa đô la hay năm xu, mà biết chắc rằng mình càng làm họ khó chịu bao nhiêu thì càng vớ được khoản tiền típ béo bở bấy nhiêu. Không còn chuyện nhận tiền típ nữa đối với tớ! Tớ thà tự kiếm tiền bằng sức mình, dù có kiếm được ít hơn đi chăng nữa."
"Chuẩn đấy, Jim," Stevens đồng tình. "Cậu thấy sao, Budge?"
"Tớ cũng vậy," Roger nhất trí.
Tiếng còi tàu hỏa kéo dài não nề cất lên từ tận đáy thung lũng.
"Chuyến năm giờ mười phút kìa!" Lane thốt lên. "Tớ thấy tội cho Whittington khi bố hắn phát hiện ra cơ sự ra sao."
"Percy không phải là kẻ duy nhất cần được cảm thông," Spurling nói với vẻ nghiêm nghị. "Còn bố hắn thì sao?"
"Tớ thấy tội cho cả hai," Lane bình luận. "Nhưng gia đình Whittington sẽ phải tự giải quyết rắc rối của họ thôi. Nào các chiến hữu, quay lại vấn đề trước mắt đi! Trừ phi tớ kiếm được ít nhất hai trăm đô la trong ba tháng tới, còn không thì đừng hòng mơ đến chuyện vào đại học vào tháng Chín."
Một khoảng im lặng ngắn diễn ra. Spurling rút con dao ra và thong thả gọt mộth mẩu dăm dài, sắc nhọn ở mép trên hàng rào.
Tớ có một ý thế này," cậu chậm rãi nói. "Cho tớ khất đến tối rồi tớ kể cho nghe. Các cậu nghĩ sao nếu làm một trận quần vợt cuối cùng nào?"
Những người kia đồng ý và nhảy khỏi hàng rào. Lane ngước nhìn lên con đường.
Whittington đang phóng nhanh như một vệt xanh kìa! Và có cả chiếc ô tô cũ của Bill Sanders đang ì ạch bò lên dốc phố May từ nhà ga xe lửa nữa! Nếu Percy mà tông phải ông ấy thì — xác định đi đời nhà ma!"
Chiếc xe màu xám lớn lên nhanh chóng. Những người trên vỉa hè đứng chôn chân theo dõi.
Phố May cắt Phố Chính theo góc vuông, và một hàng rào cây tuyết tùng cao trước ngôi nhà góc đường khiến hai tài xế không thể nhìn thấy nhau cho đến khi họ áp sát nhau. Chiếc xe màu xám lao vun vút.
"Hắn đang rồ ga kìa!"
Đột nhiên Whittington giơ tay trái ra hiệu.
"Hắn định rẽ vào phố May!" Lane hét lên. "Chạy ra nhà ga đón bố chứ gì. Hắn tông vào xe Sanders chắc luôn, đúng như định mệnh! Này! Này cậu Percy ơi!"
Phớt lờ lời cảnh báo, Whittington ngoặt tay lái rẽ vào phố May và lao thẳng vào chiếc xe buýt của khách sạn, đâm một cú sạt ngang vào phía sau bánh trước của nó. Một tiếng va chạm kinh hoàng vang lên.
"Lên nào các cậu!" Lane hét lớn.
Họ chạy hết tốc lực về phía đống đổ nát. Xuyên qua lớp bụi đang tan dần, ba bóng người hiện ra đang chật vật tự gỡ mình ra khỏi đống đổ nát. Sanders, tài xế khách sạn, đang rên rỉ và xoa mắt cá chân. Hành khách duy nhất của ông ta, một người đàn ông hói đầu, mập mạp, mặt nhẵn nhụi và có cái hàm bướng bỉnh như chó sục, bị một vết xước rớm máu dài trên má phải và chiếc áo rách bươm. Whittington, dường như vô sự, đang tái nhợt và lắp bắp vì hoảng sợ.
Spurling, dù chậm chạp là thế, lại là người đầu tiên tiếp cận đống đổ nát. Cậu đỡ vị khách mập mạp đứng dậy, và người đàn ông giận dữ quay sang Whittington. Một tiếng kêu ngạc nhiên thốt lên từ cả hai người.
"Bố!"
"Percy!"
Sự kinh ngạc đan xen với cơn thịnh nộ hiện rõ trên khuôn mặt người đàn ông lớn tuổi.
"Ừm," ông gầm gừ, "thế là mày lại gây chuyện nữa rồi!"
Trong chốc lát, chàng trai trẻ đứng chết trân trong sự hoảng hốt đầy hổ thẹn, run lẩy bẩy từ đầu đến chân.
"Bố có bị thương nặng lắm không ạ?" cậu lắp bắp hỏi.
"Chỉ là vết xước thôi," Whittington cha đáp lời. "Nhưng tao không phải cảm ơn mày vì chuyện tao không bị giết quách đi đâu."
Ông quay sang Sanders, người vẫn đang xoa bóp mắt cá chân.
"Có gì gãy không anh bạn?"
"Không thưa ông; chỉ bong gân thôi ạ."
Tôi mừng là không tệ hơn thế. Dọn dẹp cái đống lộn xộn này đi rồi lát nữa tôi sẽ thanh toán sòng phẳng với anh ở khách sạn; và mang vali của tôi về phòng giúp tôi nhé?
Ông quay sang con trai:
"Chúng ta sẽ về phòng ký túc xá của mày."
Ông khập khiễng bước đi với vẻ mặt nghiêm nghị; Percy lủi thủi đi theo sau. Khi đi ngang qua ba nam sinh năm cuối, cậu ta làm bộ mặt ăn năn giả vờ. Bám nhóm lại tiếp tục tiến về phía sân quần vợt.
"Đúng là một tên tồi tệ hết thuốc chữa, phải không nhỉ?" Lane bực bội nhận xét. "Suýt giết chết bố mình rồi lại cười hề hề vào chuyện đó. Ném qua cửa sổ trong vài giây số tiền đủ cho cả ba đứa tụi mình học hết năm nhất đại học. Không, tớ chẳng buồn đếm xỉa gì đến Whittington nữa."
"Nếu hắn phải tự kiếm tiền," Spurling nhận xét, "hắn sẽ nhìn nhận mọi thứ khác đi. Hắn vẫn có bản chất tốt ẩn giấu bên trong mà."
"Có lẽ vậy; nhưng sẽ phải mất rất nhiều công sức mới moi nó ra được đấy. Thôi, sân đây rồi. Chúng ta chơi thế nào đây?"
Trong phòng của Whittington, hai cha con lặng lẽ phủi sạch những dấu vết của vụ tai nạn. Sau đó người cha chỉ tay về phía chiếc ghế.
"Ngồi xuống đó! Tao có chuyện muốn nói với mày."
Percy ngồi vào chiếc ghế được chỉ định. Hàm của Whittington cha bặm chặt lại.
"Được rồi!" ông quát. "Tao thấy mày cần phải giải thích rồi đấy. Mày đã đâm nát một cỗ máy trị giá một ngàn đô la, phá hủy một chiếc trị giá năm trăm, và suýt nữa thì tước đoạt mạng sống của chính mày lẫn tao trong vụ đó. Một buổi chiều làm việc ra trò phết nhỉ?"
Percy tỏ vẻ bị tổn thương, gần như thách thức.
"Bố phải hiểu là con rất tiếc vì đã kéo bố vào rắc rối này chứ. Con suýt chết khiếp khi tưởng bố bị thương. Nhưng mấy chiếc xe thì sá gì chứ?"
Một tia sáng tinh quái lóe lên trong mắt cậu ta.
"Bố có khối tiền cơ mà. Không phải con thì ai tiêu đây?"
Lấy cuốn sổ ra, cậu ta bắt đầu cuốn một điếu thuốc.
"Dừng ngay cái trò đó lại!" người cha giận dữ quát lên, "và nghe tao nói đây. Tao không tiếc tiền bạc cho bằng cái kiểu cách ngốc nghếch mà mày đã vứt nó qua cửa sổ. Chuyện này rồi sẽ đi đến đâu hả? Đó là điều tao muốn biết. Giá như mày biết tức giận khi tao mắng mỏ, thì mày còn chút hy vọng cứu vãn. Đằng này trong người mày chẳng còn chút cốt cách nào để mà nổi giận nữa. Mày đã hút sạch nó theo làn khói thuốc rồi còn đâu."
"Ôi trời, thôi nào bố!"
"Mày hỏi ai sẽ tiêu số tiền đó phải không. Tao thừa biết ai sẽ không tiêu, trừ khi nó đổi sang một nhịp sống khác. Có rất nhiều trường đại học và bệnh viện cần tài trợ, và vô số cách khác để tống khứ những gì tao đang có vào nơi có ích. Tao đã làm việc quá vất vả và quá lâu để gầy dựng cơ nghiệp không phải để cho một thằng ngốc vung tay quá trán ném qua cửa sổ. Mày có thể xuống khách sạn ăn tối với tao. Sau đó tao sẽ thanh toán hóa đơn cho chuyến du ngoạn nhỏ của mày, rồi một mình đến gặp Hiệu trưởng Blodgett. Và để tao nói thẳng ra luôn, đó sẽ là một cuộc gặp cực kỳ quan trọng đối với mày đấy."
Lane, Spurling và Stevens sau khi đánh quần vợt xong đang trên đường về nhà trọ. Băng qua khuôn viên trường, họ chạm mặt Percy và bố cậu ta. Cậu thiếu gia gật đầu chào vẻ trầm ngâm. Whittington cha, với một miếng băng cá nhân dán trên má phải, lướt qua họ mà không thèm liếc mắt lấy một cái.
"Trông Percy có vẻ không vui cho lắm nhỉ," Stevens nhận xét khi họ đã đi cách một khoảng an toàn.
"Chỉ là áng mây qua đường thôi," Lane cười toe toét. "Phải chuyện lớn lắm mới làm khó được Percy chứ dăm ba cái vụ phá nát ô tô ngàn đô thì nhằm nhò gì. Hắn quên sạch sành sanh trước ngày mai cho mà xem."
Cậu có thấy cái hàm bướng bỉnh như chó sục của bố hắn không? Nếu tớ mà là Percy thì tớ cứ phải gọi là sợ khiếp ví cái hàm ấy chứ chả chơi. John P. Whittington không phải là kẻ dễ bề để cho người ta giở trò chọc phá đâu, nếu tớ đoán không lầm."
"Thôi đi, tụi mình cũng đầy rẫy rắc rối của riêng mình, và chẳng có ông bố nào tài sản kếch xù để mà thanh toán hóa đơn hộ cả. Sao mà lặng thím thế Jim? Lại đang vướng bận điều gì trong đầu à?"
Trán Jim nhăn lại.
"Đợi đấy!" đó là tất cả những gì cậu thèm hé răng.
Trở về phòng sau bữa tối, cậu bộc bạch nỗi lòng: "Cách đây một tuần tớ nhận được thư của Chú Tom Sprowl. Chú ấy sống ở Stonington, trên đảo Deer, phía đông vịnh Penobscot; nhưng hầu hết thời gian chú ấy đánh bắt cá và tôm hùm ở đảo Tarpaulin, cách mười dặm về phía nam đảo au Haut. Tháng trước, ngay sau khi mùa đánh bắt vừa khởi động thuận lợi thì chú ấy bị thấp khớp hành hạ, và bác sĩ ra lệnh phải tránh xa mặt nước trong suốt ba tháng. Hòn đảo đó hiện là một trong những ngư trường đánh bắt cá và tôm hùm tốt nhất dọc bờ biển Maine. Sẽ có người đến sử dụng nó vào mùa hè này. Tại sao chúng ta lại không nhỉ? Nếu gặp may mắn hợp lý, mỗi đứa chúng ta có thể kiếm sạch hai trăm rưỡi đô la cho mùa làm việc này. Tớ đã bàn thảo chuyện này với thầy Blodgett, và thầy ấy thấy hoàn toàn ổn. Dĩ nhiên chúng ta sẽ phải lao động cực nhọc vất vả; nhưng đó là công việc lành mạnh, và tất cả chúng ta đều có thể trạng tuyệt vời. Chẳng mấy chốc chúng ta sẽ quen với nó thôi. Nào các bạn, quyết định là ở các cậu đấy."
Lane do dự.
"Cậu có nghĩ hai thằng nhà quê như Throppy và tớ có thể kham nổi việc đánh bắt cá không?"
"Chắc chắn là được chứ! Tớ sẽ chỉ cho các cậu cách làm. Tớ đã đi câu cá từ năm lên mười tuổi cơ mà."
"Cậu vừa nói hòn đảo đó nằm ở đâu nhỉ?" Stevens hỏi.
Nằm ngoài Đại Tây Dương, cách đất liền một khoảng ngon lành hai mươi lăm dặm. Nó dài khoảng nửa dặm và rộng một phần tư, một phần phủ đầy cây thường xanh bụi rậm, và có năm mươi mẫu đất chăn thả. Chú Tom cũng có vài con cừu ở đó nữa. Chú ấy sợ chúng bị trộm mất; nên muốn có người túc trực ở đó càng sớm càng tốt. Chú ấy sẽ cung cấp toàn bộ ngư cụ và chia đôi với chúng ta sản lượng đánh bắt trong mùa. Các cậu nói sao nào, Budge?"
"Tớ nhập hội nếu Throppy tham gia."
"Chốt đơn," đó là phán quyết của Stevens.
Có tiếng ai đó gõ cửa.
"Vào đi!" Spurling gọi lớn.
Đến sự ngạc nhiên tột cùng của họ, ông Whittington bước vào.
Cởi chiếc mũ Panama, ông ngồi vào chiếc ghế mà Spurling mời. Một điếu xì gà chưa châm lửa được kẹp chặt giữa những ngón tay ngắn và mập mạp của ông. Có những quầng thâm hiện rõ dưới đôi mắt xám thép của ông, và phần hàm của ông càng bặm chặt ra theo kiểu chó sục hơn bao giờ hết. Vóc dáng vuông vức, khỏe khoắn, không chút mỡ thừa hay mềm nhũn, gợi nhớ đến một cỗ đầu máy xe lửa chở hàng với sức kéo có thể băng qua bất cứ chướng ngại vật nào. Ông không phải là một người đàn ông đẹp trai, nhưng không thể phủ nhận ông là một người vô cùng mạnh mẽ.
Ông đi thẳng vào mục đích chuyến viếng thăm của mình.
Chắc các cậu biết tôi là bố của Whittington rồi. Tôi vừa ở chỗ Hiệu trưởng Blodgett về, có cuộc trò chuyện về Percy. Tôi không cần phải kể lại cho các cậu nghe nó đã trải qua một năm ở đây như thế nào nữa, nên tôi sẽ đi thẳng vào vấn đề luôn.
Ông chồm người về phía trước và dán đôi mắt sắc bén vào Spurling.
Thầy hiệu trưởng nói các cậu dự định dành cả mùa hè để đánh bắt cá từ một hòn đảo ngoài khơi bờ biển Maine. Tôi muốn Percy đi cùng các cậu.
Ba người đưa mắt nhìn nhau đầy kinh ngạc. Lane nuốtm ực một nụ cười. Không ai lên tiếng trong nửa phút; rồi Spurling phá vỡ sự im lặng.
"Cháu không muốn làm tổn thương tình cảm của bác, thưa ông Whittington, nhưng thực lòng mà nói, chuyện đó là bất khả thi. Hòn đảo đó cách vùng đất liền gần nhất tới mười dặm. Tụi cháu ra đó không phải để đi du lịch nghỉ dưỡng, mà là để lao động cực nhọc trong ba tháng trời. Sẽ không có ô tô hóng mát, không có bida hay bài bạc hoặc chiếu phim gì sảng khoái cả. Nó đồng nghĩa với việc phải thức dậy từ nửa đêm, và chẳng được lên giường đi ngủ cho đến khi đám cá được xử lý xong xuôi. Nó đồng nghĩa với những ngón tay đau buốt, lưng mỏi nhừ và những khớp xương ê ẩm. Nó đồng nghĩa với việc hứng chịu gió rét, giá lạnh, sương mù và mưa dầm dề cho đến khi kiệt sức, ướt sũng và lạnh thấu xương tủy. Đó là công việc cực kỳ nghiêm túc ngoài đó, kéo dài suốt một trăm ngày, và ngày nào cũng phải có giá trị. Một năm đại học của cả ba đứa cháu đều đặt cược vào mùa hè này, và tụi cháu không thể mạo hiểm để nó bị phá hỏng được. Bác phải tìm một nơi nào khác cho Percy thôi."
Cằm ông Whittington bặm chặt thêm một chút. Ông lôi hộp xì gà ra và mời lần lượt từng đứa.
Làm điếu perfecto chứ? Không á? Chắc mấy cậu không hút thì tốt hơn đấy. Ước gì thằng Percy cũng được như thế. Xin lỗi cho tôi châm lửa nhé. Tôi nói chuyện dễ hơn.
Chẳng mấy chốc ông đã rít thuốc phì phèo.
Tôi muốn có một buổi trò chuyện ngắn với các cậu về thằng con trai tôi. Thôi nào, cứ coi như giữa chúng ta với nhau, nó là đứa thế nào? Chắc các cậu hiểu nó rõ hơn cả tôi. Tôi mải lo kinh doanh; còn nó thì cứ ở chỗ gia sư rồi đi học nội trú xa nhà suốt nên từ khi mẹ nó mất tám năm trước, tôi ít có dịp gặp nó.
Mấy cậu trai nhìn nhau ngập ngừng. Cậu nhượng Whittington quả là một chủ đề khó bàn luận trước mặt bố cậu ta. Vị triệu phú đã hiểu lầm sự im lặng của họ. Khuôn mặt ông tối sầm lại.
À thôi, nếu nó tồi tệ đến thế thì thôi vậy! Tôi cứ hy vọng nó còn chút điểm tốt nào đó chứ.
"Bác đừng hiểu lầm ý tụi cháu, thưa ông Whittington," Spurling điềm tĩnh nói. "Percy không phải là đứa tệ hại. Nó không bất lương. Nó không gian lận hay quay cóp. Nó trượt môn một cách sòng phẳng, và điều đó cũng đáng ghi nhận đấy chứ. Nó chạy cự ly ngắn rất cừ, đánh quần vợt cực giỏi, và sẽ là một cầu thủ bóng chày khá xuất sắc nếu nó chịu từ bỏ thuốc lá. Nhưng nó mềm yếu và lười biếng. Nó có quá nhiều tiền và quen hưởng thụ quá dễ dãi. Có lẽ nó chưa từng tự kiếm nổi một xu hay làm lấy một công việc thực sự nào trong đời. Nó quen để cho chiếc ví tiền thay thế cho bộ não và cơ bắp của mình; và nó nhiễm cái suy nghĩ rằng một tấm séc, miễn là đủ lớn, có thể mua được bất cứ thứ gì trên đời này. Đó là lý do tại sao nó sẽ chẳng có tích sự gì cho bản thân hay bất kỳ ai khác ngoài đảo Tarpaulin. Nó chỉ vướng chân vướng tay mà thôi. Đưa nó ra đó chẳng khác nào hành xác. Xin lỗi nếu cháu làm tổn thương cảm xúc của bác. Bác đã đặt câu hỏi thẳng thắn, và cháu đã cố gắng đưa ra câu trả lời thẳng thắn."
Người đàn ông nhai đi nhai lại đầu điếu xì gà trong vài giây. Sau đó ông lấy nó ra khỏi miệng và thổi mộth vòng tròn khói.
"Tôi không tin," ông trầm ngâm nói, "rằng bất kỳ cậu nào trong ba cậu lại có quãng thời gian kham khổ hơn tôi hồi nhỏ. Không trường lớp sau tuổi mười bốn. Không đại học. Chỉ có làm việc, làm việc, làm việc, rồi lại làm việc thêm nữa. Nhưng nó rèn luyện tôi nên người, biến tôi thành một người đàn ông thực thụ; có lẽ nó đã rèn luyện tôi quá mức chăng. Chắc mấy kẻ từng làm ăn với tôi cũng nghĩ vậy. Sau khi tôi kiếm được triệu đô đầu tiên—"
Ông đột ngột dừng lại.
"Thôi quay lại chuyện thằng Percy đi. Tôi đã làm mọi thứ trên đời cho thằng bé đó, và giờ thì tôi đã cạn sạch đường lui rồi. Gia sư, trường tư thục, trại hè, huấn luyện viên, du lịch, ô tô — và tất cả những thứ đó đã đem lại cái gì chứ?"
Ông nói nhanh và đầy lo lắng, dùng điếu xì gà để làm động tác nhấn mạnh.
Chẳng ích gì khi treo thưởng cho nó; cái gì nó cũng có sẵn rồi. Tôi thấy nó đang trượt dài với nhịp sống quá nhanh ở những ngôi trường lớn, nên mới tống cổ nó xuống đây. Nghĩ rằng nó có thể khá hơn ở một chốn yên bình. Nhưng học bạ của nó chẳng chứng minh điều đó, và cuộc nói chuyện vừa rồi của tôi với thầy hiệu trưởng đã làm tôi gần như nản chí. Tôi từng đương đầu với rất nhiều ca khó nuốt, nhưng tôi phải thành thật nói rằng nó là ca khó nhằn nhất. Không hiểu sao nó lại nhiễm cái thói nghiện thuốc lá đó cơ chứ. Chưa bao giờ trong đời tôi hút một điếu nào cả.
Ông lại bắt đầu rít thuốc phì phèo giận dữ.
Đáng lẽ trong người nó phải có cốt cách gì đó chứ; và tôi tin một mùa hè sống với các cậu sẽ khơi gợi nó ra được. Nếu không được nữa thì tôi cũng chịu chết không biết phải làm sao. Nào các cậu! Hãy châm chước vì tôi nhé! Tôi sẽ trả các cậu bất cứ giá nào hợp lý. Tôi phải viết tấm séc bao nhiêu đây?
Ông với tay vào túi áo trong. Spurling đỏ mặt và giơ tay ngăn lại.
"Không, thưa ông Whittington," cậu quyết định nói, "tụi cháu không thể làm ăn theo kiểu đó được. Tụi cháu không mở trường giáo dưỡng và cũng chẳng xin xỏ ai một xu nào cả. Tụi cháu ra khơi để kiếm tiền trang trải năm học đại học đầu tiên, và tụi cháu sẽ kiếm nó từ lòng đại dương, đến từng đồng xu cắc bạc cuối cùng! Cháu nói không phải để khoe khoang, nhưng từ năm lên mười cháu đã phải tự bươn chải một mình. Cháu biết rõ từng xu trong túi và từng thớ cơ trên cơ thể mình xuất phát từ đâu. Nếu Percy đi cùng tụi cháu, nó sẽ phải nếm trải đắng cay ngọt bùi như những người khác và tự xoay sở lấy bằng cách lao động. Cho tụi cháu chút thời gian riêng để bàn bạc lại vấn đề này, tụi cháu sẽ sớm cho bác biết nó có được đi hay không."
Ông Whittington đứng bật dậy với thân hình vuông vức và đội chiếc mũ lên đầu.
Tôi sẽ quay lại sau mười phút nữa.
Gần như đúng từng giây, ông đã xuất hiện ở cửa một lần nữa. Bước vào trong, ông chờ đợi phán quyết của họ, không buồn giấu giếm sự lo lắng. Một sự nhẹ nhõm lớn lao lan tỏa trên khuôn mặt ông ngay khi nghe những lời đầu tiên của Spurling.
"Được rồi, thưa ông Whittington! Percy có thể đi — nhưng dưới dạng thử việc. Nó có thể ở với chúng cháu một tháng. Sau đó nếu chúng cháu không hợp nhau thì nó phải rời đi. Nhưng nếu nó thích, và chúng cháu quý nó, nó có thể ở lại suốt mùa hè còn lại. Nếu cả đám kiếm được khoản tiền nào vượt hơn mức đáng lẽ có được nếu không có nó đi cùng, nó sẽ nhận phần đó. Còn không thì thôi."
Năm phút sau, vị triệu phú bước vào phòng Percy. Cậu con trai đang hút thuốc lá và chơi bài một mình. Cậu ngước nhìn lên đầy kỳ vọng, tay cầm vài lá bài. Khi ông ngồi xuống đối diện với con trai, trông John Whittington chưa bao giờ nghiêm nghị đến thế. Gân xanh nổi phồng trên thái dương đỏ lựng, và những nếp nhăn trên mặt ông hằn sâu.
"Bây giờ, Percy, mày và tao sẽ nói chuyện nghiêm túc. Đặt mấy lá bài đó xuống và vứt cái đinh quan tài ấy vào lò sưởi mau. Sao mày không hút thứ thuốc của đàn ông nếu đã muốn hút hả? Tao vừa nói chuyện với thầy Blodgett, và tao thấy vẫn là cái điệp khúc cũ kỹ đó. Mày đã kết thúc khóa dự bị đại học của mày với một thảm họa còn tồi tệ hơn cả vụ chiều nay. Mày đã thất bại toàn tập. Tao bắt đầu hoài nghi liệu mày có còn làm nên trò trống gì nữa không. Năm nào mày cũng làm tệ hơn năm trước. Giờ mày chẳng là cái thá gì cả, và nếu cứ tiếp tục thế này thì mày sẽ sớm tệ hơn cả không là cái thá gì luôn. Mày hãy ghi nhớ kỹ một điều chắc nịch — tao sẽ không bao giờ dung túng cho việc mày cứ phóng lao theo kiểu Chauncey Pike hay con trai George Brimmer đâu. Tao sẵn sàng cắt nửa gia tài — ừ, toàn bộ luôn, nếu mày có được khí chất như cậu nhóc Spurling kia. Tao nói thật đấy."
Ông dừng lại, rồi bắt đầu nói tiếp:
Tao cho mày thêm một cơ hội duy nhất, và chỉ một lần này thôi. Liều thuốc cực mạnh, được ăn cả ngã về không đấy. Tao vừa bàn với Spurling và hai người bạn của nó. Bọn nó định dành mùa hè câu cá ở một hòn đảo ngoài khơi bờ biển Maine để kiếm tiền nhập học đại học. Và mày sẽ đi cùng chúng nó!
"Gì cơ! Con á? Còn lâu con mới đi nhé! Bị đóng đinh ba tháng trời ngoài một hòn đá như thế á? Không đời nào! Hơn nữa, con đã đặt chỗ đi Bar Harbor ngày mốt rồi. Vé con mua sẵn rồi đấy."
"Đưa đây tao xem nào!"
Percy lôi mảnh giấy các-tông ra và đưa qua.
Cha cậu nhét nó vào túi.
"Con lấy lại được tiền mà. Đại lý sẽ nhận lại vé."
"Nhưng tao không muốn nó nhận lại."
"Nhưng con muốn thế."
Bộ hàm bướng bỉnh bặm chặt lại.
"Ôi trời ơi, bố! Thôi nào! Đối xử với con như thế là không công bằng!"
"Đối xử với mày không công bằng ư? Tại sao lại không? Đừng có ngốc nghếch thế, Percy! Tiền của ai mua cái vé đó?"
"Nhưng mà... Ơ... Thì... tiền của bố chứ ai!"
"Thế mày có chịu ra đảo không?"
"Không, con không đi."
"Thế thì đừng mòng nhận thêm một xu nào từ tao nữa. Mày đã rút quá số tiền trong tài khoản ngân hàng rồi đấy."
Sao bố biết được? Bố có xuống ngân hàng đâu.
Mày tưởng tao để mặc cho khoản tiền gửi hàng tháng vào tài khoản của mày mà không thèm cài người theo dõi tình hình chắc? Làm ăn thế thì có mà ăn cám à! Giờ thì nghe đây Percy, hãy dùng chút trí óc ít ỏi của mày đi! Mày chẳng có một xu dính túi, và cũng chẳng tự kiếm nổi xu nào. Chẳng có ai ngốc nghếch đến mức đi thuê mày cả. Trên đời này chẳng có việc gì mà mày làm nổi đâu. Tao cho mày cơ hội cuối cùng để tự làm một con người tử tế. Mày có ba tháng để vực dậy bản thân và tao mong mày làm được điều đó. Mày phải thi lại mấy môn điều kiện và tự kiếm cơm nuôi thân để chứng minh việc mày còn sống trên đời này là có lý do chính đáng. Cả cuộc đời mày phụ thuộc vào cách mày trải qua một trăm ngày tới đấy. Ngày mai tao khởi hành đi Bờ Tây, và sẽ không về cho đến mùa thu. Tao muốn mày viết thư cho tao — nếu mày thấy hứng thú. Mày có đi hay không?"
Âm thanh vĩ cầm văng vẳng vọng vào qua ô cửa sổ mở rộng.
Chuông học viện điểm mười tiếng ngân dài lưu luyến.
Thế nào, trả lời tao đi? Tao đang chờ đây.
Percy nuốt khan một cái.
Con đi.