Không Phải Sói Nhưng Cũng Đừng Là Cừu

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio
Lượt đọc: 402 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chúng Ta Có Xứng Đáng Với Những Anh Hùng?

❊ ❊ ❊

Trong chúng ta, ai cũng thích “công bằng” và “công lý”, ai cũng thích ủng hộ “lẽ phải”. Tư tưởng hướng thiện ấy thực sự tuyệt vời. Nhưng thử hỏi, có bao nhiêu người dám thực sự ra mặt bảo vệ lẽ phải? Bao nhiêu người sẽ thực sự hành động hoặc lên tiếng chống lại những sự chướng tai gai mắt?

Người trực tiếp hành động không nhiều. Thay vào đó, có những người chọn cách đứng sau để trông đợi hoặc hỗ hào người khác làm. Trong mắt họ, đó là việc tốt nhất mà mình có thể thực hiện.

Khi chứng kiến sự việc vô lý nào đó xảy ra ngoài đường, những người này không mảy may can thiệp, mà chọn cách hy vọng có ai đó sẽ thực thi công lý, hoặc đứng quay clip để đăng lên mạng kêu gọi: “Bất công quá, ai đó hãy giải quyết đi, mọi người share để lên án nhé”. Thậm chí, ngay trong tập thể, khi những việc bất công diễn ra làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ và những người xung quanh, họ chỉ bức xúc: “Phải có ai đó đứng ra phản đối điều này chứ? Lẽ công bằng trên đời này đâu rồi?”

Những người này luôn cảm thấy cuộc đời thiếu công bằng, bức xúc vì không ai hành động cho công lý, cảm thấy mất niềm tin vào cuộc đời... Họ thường xuyên đặt ra câu hỏi “Sao thế giới này lại xấu xa như vậy, ai đó hãy làm gì đi?”, nhưng lại tuyệt nhiên không bao giờ tự hỏi “Mình cần làm gì để giải quyết vấn đề này?”. Họ có nhu cầu được sống trong một thế giới tuyệt vời do người khác gây dựng chứ không nghĩ đó là việc của mình. Đối với họ, nghĩa vụ bảo vệ thế giới là của kẻ mạnh hay những anh hùng xa xăm nào đó.

Có hàng ngàn lý do được đưa ra để giải thích cho việc không hành động, như “Tôi đang bận việc”, “Tôi yếu đuối”, “Tôi chỉ là người dân bình thường”, “Tôi không giàu có”, “Tôi nghĩ rằng tiếng nói hoặc hành động của mình sẽ không có tác dụng”, “Tôi sợ nguy hiểm”, “Tôi sợ bị trả thù”... Nhìn chung, nguyên nhân thực sự ẩn sau tất cả các lý do trên là: “Tôi sợ phiền hà. Nếu người khác đứng ra xử lý thì hậu quả rắc rối phát sinh sau đó sẽ do người ấy gánh chịu, không liên quan đến tôi và tôi không cần biết!”

Tại Trung Quốc, Tencent đã từng thực hiện một thí nghiệm xã hội về bạo lực gia đình như sau:

Khi nhận được câu hỏi “Nếu trông thấy bạo lực gia đình, bạn có sẵn sàng giúp đỡ không?”, nhiều người trả lời ngay: “Tất nhiên rồi”.

Trong kịch bản thử nghiệm, một người đàn ông và một người phụ nữ đóng vai vợ chồng tới nơi công cộng, rồi người đàn ông thực hiện hành vi bạo lực: đánh đập, chửi rủa, ném đồ đạc... với người vợ. Ngược lại, người vợ tỏ ra sợ hãi, không dám phản kháng.

Những người chứng kiến không có ai đứng ra can ngăn, hoặc nếu có thì cũng chỉ nói những câu như “Đánh vợ là không nên”, “Chuyện nhà anh chị là chuyện riêng, chứ đây là nơi công cộng, đừng làm loạn”. Những người lờ đi thì cho rằng “Không có lửa làm sao có khói, chắc cô vợ kia phải có lỗi gì, ai mà biết được”.

Trong Tâm lý học, có một thuật ngữ tên là “hiệu ứng người ngoài cuộc” (Bystander Effect).

Thuật ngữ “hiệu ứng người ngoài cuộc” liên quan tới hiện tượng dù số lượng người chứng kiến đông, song có rất ít người giúp đỡ người hoạn nạn. Khi một tình huống khẩn cấp xảy ra, những người chứng kiến sẽ có hành động cứu giúp khi ở đó có ít hoặc không có người khác chứng kiến cảnh đó. Vì là một phần của đám đông nên không ai cảm thấy mình có trách nhiệm phải hành động (hoặc không hành động). Trong một loạt các nghiên cứu của mình, Bibb Latane và John Darley (1968) phát hiện ra rằng khoảng thời gian khiến những người tham gia thí nghiệm có hành động tìm kiếm sự giúp đỡ sẽ thay đổi tùy thuộc vào số người quan sát trong phòng.

Trong một thực nghiệm, đối tượng nghiên cứu được sắp xếp vào một trong ba hoàn cảnh: ở một mình trong phòng, ở cùng với hai người tham gia khác hoặc ở cùng với hai người (biết rõ thí nghiệm) giả vờ là người tham gia bình thường. Trong khi những người tham gia ngồi trả lời các câu hỏi trên phiếu, khói bắt đầu lan tỏa và ngập trong căn phòng. Khi đối tượng nghiên cứu ở một mình trong phòng thì có tới 75% số người tham gia báo cáo sự việc với người tiến hành thí nghiệm. Ngược lại, chỉ có 38% người tham gia ở cùng phòng với hai người khác báo cáo sự việc này. Còn trong nhóm cuối cùng, hai người đồng minh nhận biết được khói lan vào phòng nhưng họ lờ đi như không biết và kết quả chỉ có 10% người tham gia báo cáo sự việc này.

Vậy nếu trong tình huống nguy cấp, cần can thiệp nhanh, một người bỗng đứng dậy phản ứng, thì liệu công chúng có đồng lòng sát cánh bên người này để cùng nhau đập tan cái xấu, giải quyết vấn đề? Thật tiếc, câu trả lời hầu như là không!

Điều mà hầu hết chúng ta lựa chọn là im lặng quan sát và hy vọng tận hưởng kết quả về sau. Chúng ta không dám chắc “anh hùng” sẽ thắng, chúng ta sợ liên lụy, sợ bị đối phương ghi thù. Vì vậy, chúng ta tự nhủ rằng “bao nhiêu người cùng khổ, kẻ nào ra mặt là dại, người khôn chỉ cần đứng ở vị trí trung lập mà hưởng lợi thôi”. Chẳng phải cứ im lặng quan sát là an toàn nhất sao? Nếu kẻ phản kháng chiến thắng thì ta tự dưng đạt được lợi ích, còn nếu kẻ phản kháng thua cuộc thì ta cũng chẳng sợ bị trả thù.

“Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ dành phần ai?” ?

Ai cũng khôn, vậy kẻ nào mới dại

Ai cũng muốn an toàn chờ kẻ khác thay mình phản kháng, tất cả đều đợi thì ai sẽ đứng ra?

Chúng ta có thể nói ngoài miệng hàng trăm lời mạnh mẽ, ôm trong bụng hàng ngàn sự bức xúc, nhưng đều có mong muốn đem người khác ra làm khiên đỡ đạn chứ không hề có ý nghĩ chính mình sẽ hy sinh chút gì.

Nên đôi khi, tôi nghĩ...

... cuộc đời chúng ta liệu có xứng đáng để anh hùng xuất hiện?

Tốt nhất chúng ta nên học cách tự lên tiếng cho chính mình đi thôi.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.