Lạc Đà Tường Tử

Lượt đọc: 222 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương Hai Mươi Bốn

❊ ❊ ❊

Lại đến mùa lên đỉnh núi dâng hương, thời tiết trở nên nóng gay gắt. Những người bán quạt giấy như thể từ đâu đồng loạt chui cả ra, vác theo những chiếc hòm, tiếng chuông buộc trên hòm kêu leng keng thu hút sự chú ý của người qua lại. Ven đường, mơ xanh đã được bày thành từng đống, anh đào đỏ mọng đến nhức mắt, trên những chậu táo hoa hồng đậu từng đàn ong vàng, bột thủy tinh tỏa ánh sữa trong những chiếc chậu sứ lớn, những gánh bánh và thạch được thu xếp vô cùng gọn gàng, bày biện đủ các loại gia vị. Người ta cũng thay sang những bộ quần áo đơn mỏng màu nhạt mà sặc sỡ, trên đường phố bỗng nhiên tăng thêm biết bao sắc màu, như thể muôn vàn dải cầu vồng rơi xuống nhân gian. Những người quét dọn đường phố làm việc khẩn trương hơn, không ngớt tay tưới nước lên mặt đường, thế nhưng bụi nhẹ vẫn cứ bay lên, khiến người ta thấy bực bội. Thế mà trong lớp bụi nhẹ ấy lại có những cành liễu dài, cùng những cánh én nhanh nhẹn linh hoạt, khiến người ta không thể không cảm thấy sảng khoái. Một thứ thời tiết khiến người ta chẳng biết làm thế nào cho phải, ai nấy đều ngáp dài lười biếng, vừa mệt mỏi lại vừa khoan khoái.

Dàn múa quạt, múa sư tử, đội mở đường, múa côn ngũ hổ, và đủ loại hội khác, đều lần lượt kéo lên núi. Tiếng trống chiêng rộn rã, gánh gồng hòm xiểng, phất cờ màu vàng mơ, tốp nọ nối tiếp tốp kia, đem đến cho cả tòa thành một sự kích động khác thường, đem đến cho lòng người những cảm xúc vừa mơ hồ lại vừa thân thuộc, để lại trong không khí chút âm thanh và bụi bặm. Người đi hội, người xem hội, đều cảm thấy một chút nhiệt tình, thành kính và hưng phấn. Sự ồn ào của thời loạn đến từ mê tín, niềm an ủi của kẻ ngu muội chỉ là tự dối mình. Những sắc màu ấy, những âm thanh ấy, mây trời quang đãng, một đường phố bụi bặm, dạy cho người ta có tinh thần, có việc để làm: người lên núi thì cứ lên núi, người đi dạo miếu thì cứ đi dạo miếu, người ngắm hoa thì cứ ngắm hoa... Kẻ túng thiếu nhất cũng có thể đứng ven đường xem náo nhiệt, niệm vài câu Phật.

Thời tiết nóng đến thế này dường như đã đánh thức giấc mộng xuân của cố đô, đâu đâu cũng có thể rong chơi, ai ai cũng nảy ra vài việc để làm, nhiệt độ thúc giục hoa cỏ cây cối cùng những thú vui nhân gian đồng loạt tăng trưởng.

Những rặng liễu xanh, sen mới nơi hai hồ Nam Bắc thu hút những thiếu niên thổi kèn harmonica, nam thanh nữ tú thả những con thuyền nhỏ dưới bóng liễu, hoặc chèo lái giữa những đóa sen non, miệng thổi khúc tình ca, ánh mắt mày ngài cũng như đang trao nhau nụ hôn. Mẫu đơn, thược dược trong công viên mời gọi những thi nhân nhã sĩ, chậm bước bách bộ, phe phẩy những chiếc quạt giấy quý giá; đi mỏi chân thì lại ngồi trước bức tường đỏ, dưới gốc thông xanh, nhâm nhi vài chén trà thanh đạm đủ để gợi lên chút nỗi niềm nhàn rỗi, lén nhìn những tiểu thư khuê các và những bóng hồng nổi tiếng nơi Nam Bắc qua lại. Ngay cả những nơi vốn dĩ tĩnh lặng cũng được gió mát ngày nắng đưa khách du lịch tới, cũng như đưa những cánh bướm tới vậy.

Hoa mẫu đơn ở chùa Sùng Hiệu, sậy xanh ở đình Đào Nhiên, rừng dâu và ruộng lúa ở bảo tàng thiên nhiên, đều dẫn lối cho tiếng người và bóng ô; thậm chí Thiên Đàn, Khổng Miếu và Ung Hòa Cung cũng trong vẻ nghiêm trang mà hơi có chút náo nhiệt. Những kẻ thích đi xa và đám sinh viên thì kéo tới Tây Sơn, tới suối nước nóng, tới Di Hòa Viên, đi du lịch, đi chạy nhảy lung tung, đi thu thập, đi vẽ bậy vài nét chữ lên đá núi. Những người nghèo khổ cũng có nơi để đi, chùa Hộ Quốc, chùa Long Phúc, chùa Bạch Tháp, miếu Thổ Địa, phố Hoa, đâu đâu cũng náo nhiệt hơn ngày thường: đủ loại hoa cỏ được bày biện rực rỡ bên đường, chỉ cần một hai đồng xu là có thể mang cái "đẹp" về nhà. Trên sạp đậu phụ, dưa muối tươi rói như một đóa hoa lớn, trên đầu còn bày những quả ớt đỏ rực. Trứng gà đang rẻ, món trứng chiên vàng rộm mềm tan khiến người ta thèm thuồng nuốt nước miếng. Thiên Kiều lại càng hừng hực, những rạp trà dựng bằng chiếu mới, cái nọ sát cái kia, khăn trải bàn trắng tinh cùng những cô ca nữ yêu kiều, nhìn xa xa về phía những cây thông già trên tường thành Thiên Đàn. Tiếng trống chiêng kéo dài tới bảy tám tiếng đồng hồ, thời tiết khô ráo khiến tiếng trống chiêng đặc biệt giòn giã, khuấy đảo lòng người. Các cô kỹ nữ dễ bề trang điểm hơn, chỉ cần một chiếc áo đơn bằng vải hoa là đã có thể trưng diện đẹp đẽ ra ngoài, hơn nữa còn lộ rõ đường cong trên cơ thể. Những người ưa thanh tịnh cũng có chỗ đến, trước đầm Tích Thủy, ngoài chùa Vạn Thọ, những hố gạch ở ngoại ô phía Đông, cầu Bạch Thạch ở ngoại ô phía Tây, đâu đâu cũng có thể buông câu, cá nhỏ thỉnh thoảng lại va vào rặng sậy non làm chúng khẽ động đậy. Câu xong cá, món thịt đầu heo, đậu phụ luộc nước muối, rượu trắng và đậu phộng muối ở những quán trà dã chiến cũng đủ khiến người ta say khướt no nê; sau đó xách cần câu và giỏ cá, men theo bờ liễu, giẫm lên ánh tà dương, thong dong bước vào tòa thành cổ kính ấy.

Đâu đâu cũng vui chơi, đâu đâu cũng náo nhiệt, đâu đâu cũng có âm thanh và sắc màu. Cái nóng gay gắt đầu hè như một lá bùa thần, khiến tòa thành cũ này nơi nơi đều mang vẻ ma mị. Nó chẳng bận tâm đến cái chết, chẳng bận tâm đến tai ương, chẳng bận tâm đến khốn cùng, cứ đến thời điểm là nó lại thi triển sức mạnh của mình, thôi miên triệu triệu trái tim con người, như đang nằm mơ mà cất tiếng hát bài tán dương nó. Nó nhơ bẩn, nó xinh đẹp, nó già nua, nó hoạt bát, nó hỗn loạn, nó nhàn nhã, nó đáng yêu, đó chính là Bắc Bình của những ngày đầu hè vĩ đại.

Chính vào thời điểm này, người ta mới mong ngóng có những tin tức đủ để giải khuây, những tin tức đủ để đọc đi đọc lại hai ba lần mà không chán, những tin tức đủ để đọc báo xong có thể tận mắt đi xem, trời mới dài và quang đãng làm sao!

Tin tức như vậy đã tới! Xe điện vừa xuất xưởng, lũ trẻ bán báo đã gào lên the thé chạy khắp nơi đuổi theo người ta mà hét: "Tin nóng bắn Nguyễn Minh, tin chín giờ diễu phố đây!" Một đồng xu, một đồng xu, lại một đồng xu, đều bị những bàn tay đen nhẻm đón lấy. Trên xe điện, trong các cửa hiệu, trong tay người đi đường, tờ nào tờ nấy đều nói về Nguyễn Minh: ảnh của Nguyễn Minh, lai lịch của Nguyễn Minh, bài phỏng vấn Nguyễn Minh, chữ to chữ nhỏ, hình minh họa chú thích, cả trang báo đều là Nguyễn Minh. Nguyễn Minh trên xe điện, trong mắt người qua đường, trong miệng người đàm tiếu, trong tòa thành cũ dường như đã chẳng còn ai khác, chỉ có mỗi Nguyễn Minh; Nguyễn Minh hôm nay diễu phố, hôm nay bị bắn! Tin tức có giá trị, tin tức lý tưởng, không chỉ miệng nói về Nguyễn Minh, lát nữa còn có thể nhìn thấy hắn. Phụ nữ vội vã trang điểm; người già đi ra từ sớm, chỉ sợ chân chậm, bị tụt lại phía sau; đến cả bọn trẻ đi học cũng muốn trốn học một buổi để đi mở mang tầm mắt. Đến tám giờ rưỡi, trên đường đã chật kín người, hưng phấn, hy vọng, chen chúc, ồn ào, chờ xem "tin tức sống" này. Những người phu xe quên cả mời khách, cửa hàng lộn xộn cả quy củ, lũ người bán rong lười cả rao hàng, đều đang chờ đợi xe tù và Nguyễn Minh. Trong lịch sử từng có Hoàng Sào, Trương Hiến Trung, dân tộc Thái Bình Thiên Quốc, sẽ bị giết, cũng thích xem giết người. Bắn thì có vẻ quá đơn giản, họ thích nghe lăng trì, chặt đầu, lột da, chôn sống, nghe vào như thể được ăn kem vậy, khoan khoái đến mức khẽ run lên. Nhưng lần này, ngoài việc bắn, còn khuyến mãi thêm màn diễu phố, họ gần như muốn cảm ơn kẻ nghĩ ra ý tưởng này, khiến họ có thể nhìn thấy một kẻ dở sống dở chết bị trói trên xe, thỏa mãn con mắt của họ; dù bản thân không phải là quan giám trảm, nhưng cũng gần như thế rồi. Trong lòng những người này không biết thế nào là tốt xấu, không hiểu thiện ác, không phân biệt được phải trái, họ giữ khư khư lấy vài lễ giáo, muốn được gọi là người văn minh; thế nhưng họ lại thích xem đồng loại của mình bị băm vằm, tàn nhẫn và khoan khoái như lũ trẻ cắt tiết một chú cún con. Một khi nắm quyền trong tay, bất cứ ai trong số họ cũng sẽ đi đồ sát cả thành, cắt lấy ngực và chân phụ nữ chất thành đồi núi, đó là hành động khoái chí của họ. Họ chưa có được cái uy quyền đó, thì cứ coi như tranh thủ xem nhiều cảnh mổ lợn tể heo và giết người, cho thỏa mãn cơn nghiện. Đến cái này mà cũng không được xem, họ sẽ chửi một đứa trẻ là quân vạn đao tùng xẻo, vạn đao tùng xẻo, để giải tỏa nỗi hận trong lòng.

Bầu trời xanh trong vắt, phía Đông là một vầng thái dương đỏ rực lên cao, vài cơn gió Đông nhỏ, những cành liễu ven đường khẽ đung đưa. Trên đường Đông Tiện có một mảng bóng râm lớn, chen chúc đông người: già trẻ gái trai, xấu đẹp béo gầy, có người ăn mặc đẹp đẽ hợp thời, có người chỉ mặc áo ngắn, đều cười nói, mong chờ, chốc chốc lại nhoài người về phía Nam hoặc phía Bắc ngóng cổ. Một người nhoài người, cả đám liền bắt chước theo, trong lòng cùng đập nhanh hơn một nhịp. Cứ thế, càng ngày càng chen về phía trước, đám đông dần dần ép ra tận mép đường, trở thành một bức tường thịt, chỉ thấy những cái đầu cao thấp không đều lắc lư loạn xạ. Cảnh sát thành đội xuất hiện để duy trì trật tự, họ ngăn cản, họ quát tháo, họ thỉnh thoảng lại túm lấy một đứa trẻ như cục bùn mà giáng cho vài cú đấm, khiến đám đông cười vang khoái chí.

Chờ đợi, kiên nhẫn chờ đợi, chân đã đứng mỏi nhừ mà vẫn không nỡ về không; đám người phía trước không chịu đi, kẻ đến sau lại chen lên phía trước, nảy sinh tranh chấp, tay chân chưa động nhưng miệng lưỡi đã chiến đấu, chửi bới lẫn nhau, mọi người lại hô hào tán thưởng. Trẻ con không kiên nhẫn nổi nữa, bị người lớn tát cho bạt tai; lũ móc túi được dịp ra tay, kẻ mất đồ chửi bới ầm ĩ. Ồn ào, gào thét, chửi bới loạn cả lên, không ai chịu nhúc nhích, người càng đông, càng không chịu đi, biểu thị sự nhất trí thích xem gã tù nhân dở sống dở chết kia.

Đột nhiên, mọi người im lặng, từ xa xa có một đội cảnh sát vũ trang đi tới. "Tới rồi!"

Có người hô lên một tiếng. Ngay sau đó tiếng người trở nên hỗn loạn, cả đám người như những cỗ máy đồng loạt ép tới trước một tấc, lại một tấc, tới rồi! Tới rồi! Mắt ai nấy đều sáng lên, miệng đều nói gì đó, một mảng tiếng người, mùi mồ hôi hôi hám khắp phố, dân của cái xứ lễ giáo này thật nhiệt tình thích xem giết người thay.

Nguyễn Minh là một gã thấp bé, hai tay bị trói ngược sau lưng, ngồi trên xe, như một con khỉ nhỏ bị bệnh; cúi gằm mặt, sau lưng cắm tấm bảng trắng dài hơn hai thước. Tiếng người như sóng biển đợt trước thúc đợt sau, ai nấy đều bĩu môi phê bình, đều có chút thất vọng:

Chỉ là một con khỉ nhỏ như vậy thôi sao! Thế mà cũng xoàng xĩnh chẳng có gì đáng nói! Cúi đầu, mặt cắt không còn giọt máu, cứ thế im lặng chẳng nói lời nào! Có người nảy ra ý tưởng, muốn trêu chọc hắn: "Anh em ơi, hô 'hay' cho hắn đi!" Ngay lập tức, bốn phương tám hướng đều hô "Hay!", như thể đang cổ vũ cho một cô đào trên sân khấu vậy, đầy khinh miệt, đầy ác ý, đầy chán ghét. Nguyễn Minh vẫn không lên tiếng, đến cả cái đầu cũng không ngẩng lên lấy một cái. Có người thực sự sốt ruột, thực sự không xem nổi một gã tù nhân nhu nhược như thế, chen đến tận mép đường phì phò nhổ vào mặt hắn mấy bãi. Nguyễn Minh vẫn không động đậy, không hề có bất kỳ biểu hiện gì. Mọi người càng xem càng chán, nhưng lại càng không nỡ bỏ đi; nhỡ đâu hắn bỗng nhiên thốt ra câu: "Hai mươi năm sau lại là một hảo hán" thì sao? Nhỡ đâu hắn đòi chủ quán cho hai bình rượu trắng, một đĩa thịt sốt thì sao? Không ai chịu đi, cứ xem rốt cuộc hắn thế nào. Xe đi qua rồi, vẫn phải đi theo, hắn bây giờ chưa có biểu hiện gì, biết đâu đến Đơn Bài Lâu lại chẳng lấy lại hơi sức mà cao giọng hát vài câu trong vở "Tứ Lang Thăm Mẹ"? Theo! Có kẻ theo tận đến Thiên Kiều; mặc dù hắn từ đầu đến cuối không làm được việc gì khiến người ta khâm phục hay hài lòng, nhưng người ta tận mắt nhìn thấy hắn ăn đạn, chung quy cũng có thể coi là không uổng công chuyến đi.

Vào thời điểm náo nhiệt như vậy, Tường Tử một mình cúi đầu chậm rãi đi trên con đường dưới chân thành Đức Thắng. Đi đến đầm Tích Thủy, nó nhìn quanh bốn phía. Không có người, nó chậm rãi, rón rén đi về phía bờ hồ. Đến bờ hồ, tìm một cái cây già, tựa lưng vào thân cây, đứng một lúc. Nghe bốn phía không có tiếng người, nó khẽ khàng ngồi xuống. Lá sậy khẽ động, hoặc một chú chim nhỏ bỗng kêu lên một tiếng, khiến nó vội vàng đứng dậy, trên trán lấm tấm mồ hôi. Nó nghe, nó nhìn, bốn phía không có động tĩnh, nó lại chậm rãi ngồi xuống. Như vậy vài lần, nó bắt đầu quen với tiếng lá sậy khẽ động, quen với tiếng chim hót, quyết định không kinh hoảng nữa. Ngẩn người nhìn xuống con mương ngoài hồ, vài con cá nhỏ, mắt sáng như những viên ngọc nhỏ, lúc tụ lúc tán, lúc tới lúc đi; đôi khi đầu đội một mảnh bèo non, đôi khi miệng phun ra vài bọt nước. Dựa sát mép mương, vài chú nòng nọc đã mọc chân, thân thẳng đứng, quẫy cái đầu đen mà to tướng. Nước bỗng chảy nhanh hơn một chút, cuốn trôi cả cá nhỏ lẫn nòng nọc, đuôi vẹo vọ xuôi dòng mà đi, thế nhưng theo dòng nước lại tới một đàn khác, vùng vẫy muốn dừng lại. Một con bọ nước bơi qua cực nhanh. Dòng nước dần ổn định, đàn cá nhỏ lại kết thành đội, há cái miệng nhỏ xíu ra gặm một chiếc lá xanh đang nổi, hoặc một đoạn cỏ nhỏ. Những con cá lớn hơn một chút trốn dưới tầng sâu, thỉnh thoảng lộ ra cái lưng, vội vàng quay mình lặn xuống, để lại trên mặt nước một vòng xoáy và vài gợn sóng lăn tăn. Chim trả như mũi tên lướt qua mặt nước, cá nhỏ cá lớn đều biến mất, trên mặt nước chỉ còn lại bèo tấm. Tường Tử ngẩn người nhìn những thứ này, dường như nhìn thấy, lại dường như không nhìn thấy, vô thức nhặt lấy một hòn đá nhỏ, ném xuống nước, bắn lên vài giọt nước, đánh tan đám bèo tấm, nó giật bắn người, hoảng sợ muốn đứng dậy.

Ngồi một lúc lâu, nó lén lút dùng bàn tay đen đúa to lớn sờ vào thắt lưng. Gật gật đầu, tay dừng lại ở đó; một lát sau, trong tay lấy ra một xấp tiền giấy, đếm đếm, rồi lại vô cùng thận trọng giấu lại chỗ cũ.

Trái tim nó hoàn toàn hoạt động vì chút tiền đó: tiêu thế nào, làm sao không cho người khác biết, làm sao vừa có thể hưởng thụ mà lại an toàn. Nó không còn suy nghĩ cho bản thân nữa, nó đã trở thành vật phụ thuộc của đồng tiền, tất thảy phải nghe theo sự chi phối của nó.

Nguồn gốc của số tiền này đã quyết định đường đi của nó. Số tiền như vậy không thể quang minh chính đại mà tiêu xài. Số tiền này, cùng với người cầm chúng, đều không dám nhìn thấy ánh mặt trời. Người ta đều đang ở trên phố xem Nguyễn Minh, Tường Tử trốn dưới chân thành vắng vẻ, tìm cách để đến nơi vắng vẻ hơn và tối tăm hơn. Nó không dám đi trên phố xá nữa, bởi vì nó đã bán đứng Nguyễn Minh.

Ngay cả khi một mình đối diện với dòng nước tĩnh lặng, tựa lưng vào chân tường thành không bóng người, nó cũng không dám ngẩng đầu lên, dường như có một bóng ma cứ luôn bám đuổi theo nó. Nguyễn Minh đang nằm trong vũng máu ở Thiên Kiều, đang sống trong lòng Tường Tử, đang sống trong số tiền giấy ở thắt lưng nó. Nó không hề hối hận, chỉ sợ hãi, sợ hãi bóng ma không nơi nào không chốn nào không bám sát lấy nó.

Sau khi Nguyễn Minh làm quan, đã hưởng thụ khá nhiều những thứ mà trước kia hắn từng cho rằng cần phải đả đảo. Tiền bạc sẽ dẫn con người vào một xã hội tồi tệ, vứt bỏ những lý tưởng cao đẹp, mà cam tâm bước vào địa ngục. Hắn mặc những bộ âu phục hoa mỹ, đi làm trai bao, đi đánh bạc, thậm chí hút vài hơi thuốc phiện. Khi lương tâm thức tỉnh, hắn cho rằng đây là xã hội vạn ác hãm hại hắn, chứ không hoàn toàn là lỗi của bản thân; hắn thừa nhận hành vi của mình là sai, nhưng lại đổ tội cho lực hấp dẫn của xã hội quá lớn, hắn không thể kháng cự. Cứ thế, tiền của hắn không đủ dùng, hắn lại nhớ đến những tư tưởng kịch liệt kia, nhưng không vì thực hiện những tư tưởng ấy mà chấn chỉnh; hắn muốn lợi dụng tư tưởng để đổi lấy chút tiền. Biến tư tưởng thành tiền bạc, cũng giống như khi còn đi học muốn thông qua việc giao du với giáo viên để vô cớ nhận được điểm số đạt yêu cầu. Tư tưởng của kẻ lười biếng không thể đứng cùng nhân cách, bất cứ thứ gì có thể đổi thành tiền bạc thì sớm muộn cũng sẽ bị bán đi. Hắn nhận tiền trợ cấp. Cơ quan nóng lòng tuyên truyền cách mạng, không thể lựa chọn chiến sĩ một cách cực kỳ cẩn trọng, nguyện ý đầu quân đều là đồng chí. Thế nhưng, người nhận tiền trợ cấp ít nhiều phải có thành tích, không kể dùng thủ đoạn gì để đạt được thành tích; cơ quan cần là báo cáo. Nguyễn Minh không thể chỉ nhận tiền mà không làm chút việc gì. Hắn tham gia vào công việc tổ chức phu xe. Còn Tường Tử, đã là tay lão luyện trong việc phất cờ hò reo; vì thế, Nguyễn Minh quen biết Tường Tử.

Nguyễn Minh vì tiền, bán đứng tư tưởng; Tường Tử vì tiền, tiếp nhận tư tưởng. Nguyễn Minh biết, khi gặp lúc cần thiết, có thể hy sinh Tường Tử. Tường Tử chưa từng có ý định như vậy, thế nhưng đến lúc đó thì lại làm như thế — bán đứng Nguyễn Minh. Kẻ làm việc vì tiền, sợ gặp được nhiều tiền hơn; sự trung thành không đứng trên đồng tiền. Nguyễn Minh tin vào tư tưởng của mình, dùng sự kịch liệt của tư tưởng để tha thứ cho mọi hành vi tồi tệ của chính mình. Tường Tử nghe những gì Nguyễn Minh nói, thấy rất có lý, nhưng nhìn sự hưởng thụ của Nguyễn Minh cũng rất đáng ngưỡng mộ — "Mình mà có nhiều tiền hơn, mình cũng sẽ vui vẻ vài ngày! Giống như gã họ Nguyễn kia!" Tiền bạc làm giảm đi nhân cách của Nguyễn Minh, tiền bạc làm hoa mắt Tường Tử. Nó đã bán đứng Nguyễn Minh lấy sáu mươi đồng. Nguyễn Minh cần là sức mạnh của quần chúng, Tường Tử cần là nhiều hơn thế — sự hưởng thụ giống như Nguyễn Minh. Máu của Nguyễn Minh đổ trên số tiền trợ cấp, Tường Tử nhét số tiền giấy vào thắt lưng.

Ngồi mãi đến khi mặt trời lặn về phía Tây, đám sậy và cây liễu trên hồ đều khoác lên mình chút ánh vàng đỏ, Tường Tử mới đứng dậy, men theo chân thành đi về phía Tây. Lừa tiền, nó đã làm quen; bán đứng mạng người, đây là lần đầu tiên. Huống hồ những gì nó nghe Nguyễn Minh nói còn rất có lý! Sự trống trải của chân thành, cùng vẻ cao ngất của tường thành, khiến nó càng đi càng sợ. Thỉnh thoảng nhìn thấy trên đống rác có vài con quạ, nó đều muốn đi vòng tránh, sợ kinh động chúng, khiến chúng tặng cho vài tiếng kêu không may mắn. Đi đến chân thành phía Tây, nó rảo bước, như một con chó ăn vụng, nó lẻn ra khỏi cửa Tây Trực. Buổi tối có người bầu bạn với nó, khiến nó tê dại, khiến nó không sợ hãi, là nơi lý tưởng để đi tới; Bạch Phòng Tử là nơi lý tưởng như vậy.

Vào thu, bệnh của Tường Tử đã không cho phép nó kéo xe nữa, tín dụng của Tường Tử đã mất sạch đến mức không thuê nổi xe. Nó trở thành khách quen của những quán trọ nhỏ. Ban đêm, có hai đồng xu là có thể nằm lại trong quán. Ban ngày, nó đi làm vài việc chỉ đủ để húp bát cháo. Nó không thể đi ăn xin trên phố, cái vóc dáng to lớn như vậy, không ai chịu rủ lòng từ bi với nó. Nó không biết cách làm mình bị thương để đến hội miếu xin tiền, vì chưa từng được truyền dạy, không biết cách hóa trang những vết lở loét trên người mình thành nỗi bất hạnh động lòng người. Làm trộm, nó cũng không có bản lĩnh đó, bọn trộm cũng có băng nhóm và đường dây cả đấy. Chỉ có nó tự mình kiếm cơm ăn cho mình, không có bất kỳ sự dựa dẫm hay giúp đỡ nào khác. Nó nỗ lực vì bản thân, cũng vì bản thân mà hoàn thành cái chết. Nó chờ đợi hít hơi thở cuối cùng, nó là một kẻ chết chưa hết hơi, chủ nghĩa cá nhân chính là linh hồn của nó. Linh hồn này sẽ cùng với thân xác nó mục rữa trong bùn đất.

Bắc Bình kể từ khi bị gọi là cố đô, phong cách, thủ nghệ, đồ ăn, ngôn ngữ, cảnh sát... đã dần dần chảy ra bốn phía, đi tìm những nơi có người và tài lực uy nghiêm như Thiên tử để trợ uy. Thanh Đảo tây hóa kia cũng đã có món thịt cừu nhúng của Bắc Bình; Thiên Tân náo nhiệt kia vào nửa đêm cũng có thể nghe thấy tiếng rao "Bánh bao cứng — đây" thê lương; ở Thượng Hải, ở Hán Khẩu, ở Nam Kinh, cũng đều đã có những cảnh sát và sai dịch nói giọng Kinh, ăn bánh mè nướng; trà hương phiến sẽ từ Nam ra Bắc, sau khi được hun ướp hai lần ở Bắc Bình lại chuyển xuống phía Nam; đến cả những người khiêng quan tài cũng có khi lên tàu hỏa đến Thiên Tân hoặc Nam Kinh để khiêng quan tài cho những quan to quý nhân.

Bắc Bình bản thân nó lại đang dần dần mất đi vẻ phong thái vốn có, trong tiệm bánh ngọt qua ngày mùng chín tháng chín vẫn có thể mua được bánh hoa, người bán bánh trôi có lẽ đến mùa thu đã hạ chợ, những cửa hiệu cũ hai ba trăm năm cũng bỗng nhiên nảy ra ý định làm lễ kỷ niệm ngày thành lập, nhờ đó mà tung ra tờ rơi giảm giá lớn... Áp lực kinh tế khiến phong thái phải đi tìm đường khác, thể diện không thể ăn thay cơm được.

Tuy nhiên, chuyện hiếu hỉ nhìn chung vẫn giữ được nghi thức và khí phái cũ, cưới hỏi tang ma dường như cuối cùng vẫn đáng chú ý, mà ít nhiều cần chút phong thái. Những đồ tế lễ, nhạc cụ, kiệu hoa và quan tráo trong đám cưới đám tang, rốt cuộc vẫn không phải nơi đô thị nào cũng theo kịp. Những con hạc thông sư tử dùng khi đưa tang, những nhân vật kiệu ngựa làm bằng giấy, những đồ tế lễ trọn bộ dùng khi đón dâu, cùng hai mươi bốn loại nhạc cụ, vẫn cứ hiện lên vẻ quan cách đại gia trên phố, khiến người ta nhớ về sự phồn hoa và khí độ của thời thái bình xưa cũ.

Cuộc sống của Tường Tử phần lớn dựa vào những nghi thức và quy củ tồn dư này. Có nhà cưới xin, nó thay người ta cầm cờ cầm ô; có nhà đưa tang, nó thay người ta cầm vòng hoa câu đối; nó không vui, cũng không khóc, nó chỉ vì mười mấy đồng xu kia mà đi theo người ta diễu phố. Mặc lên bộ áo xanh hoặc áo choàng xanh do nhà cung cấp đồ tang hoặc nhà kiệu hoa chuẩn bị, đội chiếc mũ đen không vừa vặn, nó tạm thời có thể che đậy những mảnh vải rách trên người, trông cũng coi như thể diện một chút. Gặp nhà đại gia làm việc, bắt cả đám người đều phải cạo đầu đi giày, nó mới có cơ hội để đầu tóc chân tay sạch sẽ gọn gàng một lần. Căn bệnh dơ bẩn khiến nó không nhấc nổi bước chân, vừa hay cầm lấy một lá cờ, hoặc hai câu đối, chậm rãi lê bước bên lề đường.

Thế nhưng, ngay cả làm việc này, nó cũng chẳng được tính là người giỏi. Thời kỳ hoàng kim của nó đã qua rồi, chẳng thể lập nghiệp từ chiếc xe kéo, mọi việc đều theo hy vọng của nó mà trở thành "chuyện dĩ nhiên". Nó vóc dáng to lớn như vậy, lại cứ tranh giành đi cầm một lá cờ Phi Hổ, hoặc một cặp câu đối ngắn hẹp; những chiếc ô đỏ nặng hơn cùng biển tĩnh túc vân vân, nó đều không chịu chạm vào. Với một ông lão, trẻ con, thậm chí cả phụ nữ, nó cũng sẽ tranh giành. Nó không chịu ăn thiệt một chút nào.

Cầm cái thứ nhỏ xíu như vậy, nó cúi đầu, cong lưng, miệng ngậm mẩu thuốc lá nhặt được trên đường, uể oải chậm rãi lê bước. Mọi người đứng lại, có khi nó vẫn đi; mọi người đã đi, có khi nó lại đứng thêm một lúc; nó dường như không nghe thấy tiếng chiêng ra lệnh. Nó lại càng chẳng bao giờ nhìn xem khoảng cách trước sau có đều nhau không, đội ngũ trái phải có chỉnh tề không, nó đi đường của nó, cúi đầu như đang làm một giấc mơ, lại như đang suy ngẫm điều đạo lý cao thâm nào đó. Gã đánh chiêng mặc áo đỏ, cùng kẻ quản lý cầm cờ lụa, gần như văng đủ mọi lời chửi bới thôn quê vào mặt nó: "Đồ cháu chắt! Tao đang nói mày đấy, con lạc đà! Mày mẹ nó nhìn hàng lối đi!" Nó dường như vẫn chưa nghe thấy. Gã đánh chiêng đi qua cho nó một dùi chiêng, nó đảo mắt, lờ đờ nhìn quanh bốn phía. Chẳng thèm quan tâm gã đánh chiêng nói gì, nó chăm chú tìm kiếm dưới đất, xem có mẩu thuốc lá nào đáng nhặt không.

Người có thể diện, có chí tiến thủ, thích mơ mộng, vị kỷ, cá nhân, khỏe mạnh, vĩ đại, Tường Tử, chẳng biết đã đi theo đưa đám cho người ta bao nhiêu lần; chẳng biết bao giờ nơi nào sẽ chôn cất chính nó, chôn cất đứa con rơi của xã hội, kẻ bệnh hoạn của xã hội, gã quỷ cùng đường của chủ nghĩa cá nhân này!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.