Tam Giác Vàng, Tam Giác Vàng xinh đẹp!

Nếu không vì nghèo đói, dịch bệnh, chiến tranh, ma túy, bạo lực và tội ác bủa vây mảnh đất nguyên sơ đẹp như tranh vẽ này, thì nơi đây chắc chắn đã trở thành địa điểm du lịch có giá trị khai thác cao nhất thế giới. Những cánh rừng nhiệt đới xanh mướt, chim muông thú lạ khiến người ta lóa mắt, núi non thung lũng hùng vĩ kỳ vĩ, cùng với phong tục tập quán, các bộ lạc dân tộc, lịch sử văn hóa, tài nguyên thiên nhiên đầy huyền bí và cảm động, tất cả đều là di sản quý báu cuối cùng của nhân loại...

Trên đường từ Mỹ Tư Lạc đi Mãng Tát để phỏng vấn, tôi đi ngang qua một địa danh gọi là Trung Trại. Lúc đó là buổi chiều, mặt trời đã ngả về tây, bất chợt một đám mây kéo đến che khuất ánh nắng. Tôi ngẩng đầu nhìn, trên bầu trời kia nào phải mây trắng? Rõ ràng là hàng ngàn hàng vạn con cò và hạc trắng đang vui vẻ sải cánh trên không trung. Tôi là người thành phố, từ bé đến giờ chưa bao giờ nhìn thấy số lượng chim trắng nhiều đến thế. Chúng như những mảnh tuyết tinh khiết, như thiên sứ của Thượng Đế trong truyền thuyết, như kiệt tác lưu truyền "Hồ Thiên Nga", như những tinh linh xinh đẹp trong truyện cổ tích tôi từng đọc thuở nhỏ đang nhảy múa trên bầu trời, chúng không ngừng phát ra những tiếng kêu nhỏ vụn và vui vẻ lấp đầy tâm hồn tôi. Mặt trời chiếu xiên xuống, bầu trời nhờ có chúng mà trở nên vô cùng sống động, vô cùng mỹ lệ. Tôi như bước vào một giấc mơ thuần khiết, bước vào một thế giới cổ tích thực sự tràn đầy trí tưởng tượng cao thượng và không chút vẩn đục. Tôi rơi nước mắt, không phải vì đau buồn mà vì vẻ đẹp mà khóc, vì được cảm động đến rơi lệ trước một thánh địa xinh đẹp mà thế giới chúng ta hiện vẫn còn bảo lưu được, một mảnh tịnh thổ thiêng liêng để tâm hồn chúng ta có thể nghỉ ngơi tĩnh lặng.

Bạn tôi nói, đây là "Vương quốc chim" nổi tiếng của Tam Giác Vàng, những vương quốc chim tự nhiên quy mô như thế này vẫn còn vài nơi nữa.

Ồ, chim ơi, những chú chim xinh đẹp! Các bạn hãy cứ vui vẻ bay lượn đi, hy vọng tội ác của con người đừng làm phiền điệu nhảy cuối cùng của các bạn. Tôi thầm cầu nguyện trong lòng.

Nhưng hơn một năm sau, tôi nhận được thư của bạn, anh ấy nói do làm đường xảy ra cháy rừng, vương quốc chim mà chúng tôi từng đến đã không còn nữa. Suốt mấy ngày liền, tôi buồn bã không ngủ được.

Ở Tam Giác Vàng, tôi từng may mắn nhìn thấy một đàn voi hoang dã. Đó là những ngày đi phỏng vấn ở Mã Lộc Đường, một buổi sáng sớm, tôi tình cờ phát hiện trên sườn núi đối diện ngôi làng có rất nhiều bóng đen khổng lồ đang di chuyển. Tôi nghi ngờ mình nhìn nhầm, vội vàng lấy ống nhòm ra. Trời ơi! Đó là một đàn voi châu Á lớn nhỏ, chừng hơn mười con, đang vung vẩy vòi và đuôi, thong dong tự tại từ trong rừng đi ra, vòng qua rìa ngôi làng, rồi từ từ tiến vào thung lũng đối diện, biến mất trong thế giới rừng cây đen thẫm.

Nội tâm tôi cảm động không gì sánh bằng. Là kẻ nào bội tín nghĩa, xé bỏ giao ước cổ xưa, điên cuồng xâm lược quê hương của động vật, tàn sát bừa bãi chim muông thú quý? Là con người chúng ta! Là con người tội lỗi! Ở Tam Giác Vàng, hiện vẫn còn khoảng mười vạn cây số vuông rừng nhiệt đới không người, đây là một trong những kho tàng gen động thực vật hiếm hoi còn sót lại trên trái đất. Nhưng tôi biết được từ các nguồn tin liên quan, gần đây do tội phạm ma túy có xu hướng thu mình, nhiều "bộ lạc thuốc phiện" - những dân tộc địa phương vốn sống bằng nghề trồng cây thuốc phiện - đều di cư sâu vào vùng không người. Họ phá rừng làm nương, đốt núi đốt rừng, ngày càng phá hoại hệ sinh thái của rừng nhiệt đới. Hơn nữa, do cộng đồng quốc tế gia tăng cường độ đả kích tội phạm ma túy, một số kẻ buôn ma túy lại dán mắt vào động vật hoang dã để thực hiện hành vi buôn lậu. Vì vậy, hổ châu Á, voi châu Á, voọc mũi hếch, gấu chó, tinh tinh, công trắng... với số lượng ít ỏi đã trở thành vật hy sinh cho họng súng tội ác. Chỉ tính riêng hải quan Vân Nam (Trung Quốc), năm 1999 đã nhiều lần thu giữ hàng ngàn bộ da động vật quý hiếm được vận chuyển lậu từ Tam Giác Vàng vào...

Thật kinh tâm động phách! Tội ác tày trời!

2

Tam Giác Vàng, Tam Giác Vàng khổ nạn!

Kể từ khi quân đội Quốc Dân Đảng xông vào mảnh đất nguyên sơ và tịch mịch này vào năm 1950, như thể một chiếc hộp ma thuật cổ xưa bị bàn tay Thượng Đế mở ra, không có chim hòa bình tượng trưng cho cát tường hạnh phúc bay ra, cũng chẳng có lông cừu vàng hay kéo vàng tượng trưng cho tài phú, mà lại đứng dậy một con ác quỷ màu đen với gương mặt dữ tợn - Vương quốc ma túy.

Từ đó, Tam Giác Vàng năm này qua năm khác chìm trong chiến tranh, khổ nạn chồng chất, khói lửa của chiến tranh và ma túy bao phủ trên bầu trời mảnh đất xinh đẹp này mãi không tan. Dấu vết tội ác như những vết sẹo xấu xí bôi lên vùng đất Tam Giác Vàng, giống như những tâm hồn vốn thuần khiết kia bị đóng lên vô số vết lốt xấu xí. Tôi không kìm được muốn hỏi: Tam Giác Vàng, cơn ác mộng thế kỷ của nhân loại này, ngươi rốt cuộc còn muốn kéo dài bao lâu nữa?

Một thủ lĩnh người Shan nói với tôi: Nếu chúng tôi không trồng thuốc phiện, chúng tôi lấy gì để đổi lấy muối, rượu, vải vóc, dầu hỏa, thuốc súng, đạn dược, nông cụ, bách hóa và các nhu yếu phẩm mà chúng tôi cần đây? Khi đó ngay cả đội thương buôn ngựa cũng không vào núi, vì họ chỉ có tay trắng trở về.

Ở một ngôi làng khác nằm gần đường cái hơn, chính phủ nước sở tại và cộng đồng quốc tế đã đầu tư vốn giúp người dân địa phương khai thác và trồng các loại cây kinh tế để thay thế hiệu quả kinh tế của cây thuốc phiện. Năm đầu tiên trồng dâu tây, dựng nhà kính bằng nhựa, kết quả thử nghiệm không mấy lý tưởng, nguyên nhân chính là do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Sườn núi quá dốc, nhiệt độ quá cao, mùa khô quá hanh, mùa mưa lại quá nhiều nước, việc phổ biến diện rộng chắc chắn không thể thành công.

Năm thứ hai chuyển sang trồng cải thảo, một năm hai vụ, đạt được mùa bội thu. Vấn đề là cải thảo thu hoạch chất cao như núi, không có đường, dựa vào đâu để vận chuyển? Nếu dựa vào người gùi, ngựa thồ, rồi qua đường bộ, đường sắt, đường thủy vận chuyển vào thành phố, thì một cân cải thảo tốn bao nhiêu chi phí? Đáng giá bao nhiêu tiền? Thế nên cải thảo đều thối rữa trong núi, trở thành nguồn ô nhiễm sinh thái với muỗi mòng bay loạn.

Sau đó thử nghiệm trồng mía. Thái Lan, Lào, Myanmar lần lượt ký hợp đồng với Trung Quốc và các quốc gia khác, xây dựng một số nhà máy đường mới tại Tam Giác Vàng và các vùng phụ cận để hướng dẫn cư dân địa phương làm cây trồng thay thế, tăng hiệu quả kinh tế. Nhiều nơi vốn trồng thuốc phiện và những chỗ giao thông thuận tiện, những cánh rừng mía xanh mướt đã thay thế những bông hoa thuốc phiện khoe sắc thắm, những chuyến xe chở đường trắng cuồn cuộn cùng các sản phẩm phụ của mía như rượu, phân bón, v.v., đã thay thế thuốc phiện và heroin đen đặc. Tổ chức liên quan của Liên Hợp Quốc năm 1998 công bố rằng, diện tích trồng thuốc phiện ở Tam Giác Vàng giảm khoảng một phần năm, là năm có diện tích trồng ma túy giảm xuống mức thấp nhất trong mười năm gần đây.

Trồng mía rốt cuộc chỉ là một trong những nỗ lực hiệu quả, một tiền đề khó khăn là việc vận chuyển mía nặng trĩu cần đường sá, cần điều kiện giao thông, vì vậy biện pháp cải cách này trong một thời gian dài khó mà phổ biến ở vùng sâu vùng xa rộng lớn hơn của Tam Giác Vàng.

Một quan chức phòng chống ma túy của chính phủ không muốn tiết lộ tên cho biết: Do sự du nhập của công nghệ cao, tội phạm ma túy càng trở nên ẩn giấu hơn, các loại ma túy mới xuất hiện lớp lớp. So với việc buôn lậu thuốc phiện quy mô lớn thập niên năm sáu mươi, đã có sự thay đổi khác biệt một trời một vực, ngay cả so với heroin dạng bột thập niên bảy tám mươi, cũng đã không còn như xưa. Kẻ buôn ma túy tinh chế ma túy thành các loại thành phẩm thể tích nhỏ trọng lượng nhẹ, thuốc phiện nặng nề trước đây cần cả một đội thương buôn ngựa mới thồ nổi, nay đã biến thành những viên thuốc thể tích nhỏ trọng lượng nhẹ, một con ngựa là có thể dễ dàng mang đi. Chỉ riêng cuối năm 1998, chính phủ Thái Lan ban hành thông báo phòng chống ma túy, tại biên giới Thái - Myanmar phía nam Tam Giác Vàng, chỉ một lần đã thu giữ số lượng ma túy (dạng viên) lên tới hai triệu ba trăm ngàn viên!

Năm 2000, thời điểm giao thoa thế kỷ, một tin tức đầy khích lệ truyền đến, theo số liệu do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố, năm 1999 sản lượng thuốc phiện ở Tam Giác Vàng giảm 62% so với năm trước, có xu hướng giảm dần. Trong khi đó, một quốc gia trước đây không sản xuất nhiều thuốc phiện là Afghanistan lại nổi lên bất ngờ, lần đầu tiên vượt qua Tam Giác Vàng trở thành vương quốc thuốc phiện mới của thế giới.

Bóng ma ma túy chưa hề rời xa, nó vẫn đang đe dọa toàn nhân loại, nhưng xã hội loài người dù sao cũng đang hướng tới một tương lai không có ma túy, hướng tới thế giới đại đồng văn minh. Tôi tin rằng Tam Giác Vàng cũng sẽ chậm rãi và khó khăn bước ra khỏi bóng tối của lịch sử và ma túy, chỉ là quá trình này đầy gian nan, đầy những nỗi đau của xung đột đổ máu và cái giá của sự hy sinh không thể tránh khỏi...

3

Năm 1992, một tin tức lan truyền khắp thế giới: Đội tự vệ người Hán ở Tam Giác Vàng, tức quân tàn dư Quốc Dân Đảng trước đây, cuối cùng đã giao nộp toàn bộ vũ khí chiến đấu cho chính phủ. Đến đây, tính từ khi Lý Quốc Huy bại trận đại lục năm 1950, đội quân người Hán tạo nên thần thoại Tam Giác Vàng này cuối cùng đã chính thức giải thể, trở thành cư dân hòa bình thực sự, còn gần một trăm ngôi làng tị nạn người Hán trên lãnh thổ Thái Lan của Tam Giác Vàng không còn sở hữu vũ trang hợp pháp nữa, trở thành những ngôi làng hòa bình đúng nghĩa.

Ngày nay, Mỹ Tư Lạc chính là một ngôi làng tị nạn yên bình xinh đẹp như thế.

Nhìn từ xa, giữa vòng tay của núi rừng, rừng cây màu đen sẫm như sóng nhấp nhô, dưới bầu trời xanh ngắt như gột rửa, một ngôi chùa Phật giáo vàng son lộng lẫy đứng cao sừng sững như cõi cực lạc. Ngôi chùa này do mẹ của đương kim Quốc vương Thái Lan đời thứ chín, tức Hoàng thái hậu, đích thân quyên tặng cho cư dân Mỹ Tư Lạc, để bày tỏ ơn huệ của hoàng gia bao la, như được tắm mình trong gió xuân. Phật giáo là quốc giáo của Thái Lan, vì vậy hành động này cũng có thể coi là một ân huệ đặc biệt của hoàng thất nhân từ dành cho những người tị nạn người Hán đã quy thuận chính phủ, tâm ý của họ không thể không nói là khổ tâm, hàm ý không thể không nói là sâu xa. Các người đã quy thuận chính phủ, thì không thể tiếp tục tin vào chủ nghĩa Tam Dân gì đó nữa, các người phải quy y Phật giáo. Quy thuận không chỉ là quy thân, mà còn phải quy tâm. Cho nên ngày nay ngôi chùa này đã trở thành biểu tượng tinh thần và chính trị của ngôi làng tị nạn, mỗi dịp lễ hội tôn giáo do chính phủ quy định, trong chùa người đông như nêm, một cảnh tượng hương hỏa vượng thịnh đáng mừng.

Sau năm 1992, Mỹ Tư Lạc dần mở cửa với thế giới bên ngoài, nói chính xác là đẩy mạnh kinh tế du lịch, lợi dụng danh tiếng của Tam Giác Vàng để kiếm tiền. Thế là dưới sự nhìn xuống của ngôi bảo tháp Phật bằng vàng khổng lồ hình vòng cung đó, nơi tôi từng một mình nghỉ chân - Mỹ Tư Lạc Lệ Sở, nơi vốn là địa điểm huấn luyện phản cộng kháng Nga đầy sát khí năm xưa, nay đã trở thành một công viên rừng hoa rực rỡ, xung quanh công viên xây dựng hành lang rộng rãi, có nhiều sạp hàng bán quà lưu niệm du lịch và thổ sản địa phương. Tôi đôi khi thích đi dạo trong công viên, vì là mùa mưa nên ít khách tham quan, nên tôi - một người ngoài - rất nhanh đã quen thân với các chủ sạp. Chủ sạp không ngoại lệ đều là phụ nữ, có bà cụ, đại tẩu bế con, cũng có thiếu nữ tuổi trăng tròn, tóm lại tuyệt đối không có một người đàn ông nào, ngay cả một ông già đầu bạc hay hói đầu cũng không. Tôi đi qua nơi này, họ liền gọi tôi, kéo tôi xem cái này cái nọ, tóm lại rất nhiệt tình kiên trì khuyên tôi mua đồ của họ.

Hàng hóa của họ khá đơn điệu, cơ bản là giống nhau như đúc, không có đặc sản gì, cho thấy kinh tế du lịch nơi này mới chỉ chớm nở. Tôi nhìn thấy ngoài trà, nấm khô và mộc nhĩ là hàng địa phương ra, một số đá dán nhãn ngọc bích nhưng trời mới biết là thứ gì (địa phương không sản xuất ngọc), hàng hóa còn lại đa phần là hàng nhập từ đại lục, có thuốc men, thực phẩm, bách hóa v.v., như dầu hồng hoa, dầu gió, Oa Cáp Cáp, Nam Bảo Nữ Bảo loại hình, thậm chí còn có một đóa linh chi khô từ núi Nga Mi! Tôi chỉ vào nấm linh chi hỏi họ, cái này từ núi Nga Mi tới phải không? Chủ sạp là một đại tẩu bế con, chừng ba mươi mấy tuổi, cô ấy cam đoan với tôi là hàng nhập từ núi Nga Mi. Tôi cười, nói cô từng đến núi Nga Mi chưa? Nói cho cô biết, núi Nga Mi từ lâu đã không còn linh chi nữa rồi. Đại tẩu liền giả vờ giận dỗi mắng: Anh là tên quỷ lão Đài Loan này! Đóa linh chi này bán cho nhà anh đấy, nhà anh không mua thì không cho đi!

Phong tục Tam Giác Vàng chất phác, một người làm ăn, người khác cũng không tranh giành, đều vây lại làm thuyết khách. Họ gọi người Đài Loan là "Đài Loan lão", người Hồng Kông là "Hồng Kông tử", người Nhật Bản là "tiểu quỷ tử", duy chỉ đối với người đại lục không có cách gọi, vì du khách đại lục cơ bản là con số không. Tôi nói sao cô biết tôi là Đài Loan lão? Nhóm phụ nữ họ liền cười ha ha, nói nhà anh không phải Đài Loan lão sao? Hè, nhìn quần áo nhà anh kìa, còn muốn lừa người! Hôm đó tôi mặc một chiếc áo phông mua tại sân bay Đào Viên, Đài Loan, trên đó in chữ sân bay Đài Loan, nên họ liền đinh ninh tôi chắc chắn là Đài Loan lão. Thiện cảm của họ đối với Đài Loan lão là điều rõ ràng, vì ở Tam Giác Vàng, nhiều ngôi làng tị nạn có thể thấy khắp nơi các loại biển hiệu, ghi trên đó là trường học nào, con đường nào, công trình nào hoặc nơi công cộng nào, là do Đài Loan nào đó quyên tặng. Ngay cả con đường núi từ Chiang Rai đến Mỹ Tư Lạc cũng do Hiệp hội Từ thiện Đài Loan quyên tặng. Ngoài ra, mỗi năm Đài Loan đều cấp cho các ngôi làng tị nạn một số lượng chỉ tiêu nhất định, tuyển chọn học sinh trung học có thành tích học tập xuất sắc đến Đài Loan học đại học miễn phí, đây cũng là một cơ hội để hậu duệ người Hán bước ra khỏi núi, bước tới xã hội văn minh.

Tôi nói các cô nhầm rồi, tôi thật sự không phải Đài Loan lão, tôi từ đại lục đến. Họ ngừng cười đùa, ai nấy đều rất kinh ngạc, nhìn nhau, trên mặt đầy vẻ nghi vấn. Tôi liền rút hộ chiếu ra cho họ xem, họ xì xào chuyền tay nhau xem, nhưng đa số người căn bản không biết chữ Hán. Một cô gái mười tám mười chín tuổi có lẽ biết một chút chữ Hán, nhưng cô ấy có vẻ không nhận ra chữ Hán giản thể, nghiêng đầu nhìn nửa ngày, rồi không phục nói, nhà anh từ đại lục đến? Đại lục tỉnh nào, huyện nào? Tôi biết hơn chín mươi phần trăm tổ tiên của họ đều là người Vân Nam, nên cố tình trêu chọc họ, nói tôi từ Vân Nam đến. Tỉnh Vân Nam, thành phố Thành Đô.

Tất cả họ đồng loạt phát ra tiếng kêu "A ga——", sau đó vẻ kinh ngạc và phấn khích đọng lại rất lâu trên gương mặt. Vài người tranh nhau nói với tôi, họ cũng là người đại lục, quê quán đều ở Vân Nam. Tôi phát hiện họ không hề nhận ra sai sót về "Vân Nam Thành Đô" của mình, liền giả vờ như không biết gì về lai lịch của họ, cố tình hỏi họ đều là người nơi nào ở Vân Nam? Khu nào, huyện nào? Đã về nhà bao giờ chưa? Họ tỏ vẻ mơ hồ, thậm chí không một ai có thể trả lời chính xác, họ lẽ ra là người vùng nào, huyện nào, làng nào của Vân Nam. Tất nhiên càng không có ai về quê cũ.

Tôi giả vờ không tin, nói các cô đều là người Vân Nam giả, đến nơi nào ở Vân Nam cũng không biết, giọng nói cũng không đúng. Cô gái trẻ kia ấm ức phân bua nói, đó là quê cũ của ông nội tôi, ngay cả bố tôi cũng chưa từng về. Nhưng nhà anh nghe xem, chúng tôi nói đều là tiếng Vân Nam thật sự đấy. Tôi cười sửa lại rằng, các cô nói đâu phải tiếng Vân Nam, là tiếng Tam Giác Vàng. Họ đều không phục, đồng thanh nói nhà anh nói cho chúng tôi nghe xem, thế nào mới là tiếng Vân Nam thật sự?

Nói chính xác, tiếng Hán ở Tam Giác Vàng khá gần với tiếng Điền Tây, nó thực sự là một loại ngôn ngữ Hoa kiều nghe rất hay, phát âm mềm mại (âm điệu tiếng Vân Nam khá cứng), rõ ràng có pha tạp giọng địa phương. Nhớ lại hồi tôi làm thanh niên tri thức ở biên cương, người nông trường đến từ khắp nơi, thế hệ đời sau sinh ra ở nông trường liền nói một loại "tiếng nông trường" khác với bất kỳ phương ngữ Vân Nam nào. Tôi cho rằng tiếng Hán Tam Giác Vàng có chút giống tiếng nông trường, cũng giống với tiếng Hoa ở Singapore hoặc Malaysia, không có giọng địa phương Vân Nam, nhưng lại có âm hưởng Vân Nam, vì vậy càng giống một loại tiếng phổ thông Vân Nam. Vì tôi thường nói chuyện với họ bằng tiếng phổ thông, nên họ chưa thực sự nghe được giọng của tôi, bây giờ họ đồng loạt im bặt, nhìn tôi chằm chằm, vẻ mặt khẩn thiết đó, rất giống một đám trẻ con đang yên lặng chờ đợi người lớn kể chuyện.

Tôi hắng giọng, dùng tiếng Tứ Xuyên tiêu chuẩn (tôi không biết nói tiếng Vân Nam) ngâm một đoạn "Đại Quan Lâu trường liên", rồi kể cho họ nghe một truyền thuyết xinh đẹp về suối Hoán Hoa và Đỗ Phủ thảo đường ở Thành Đô. Tôi thấy mắt họ từng người một trố ra như bóng đèn, đều không còn tiếng động, như thể ngừng thở. Đợi sau khi tôi kể xong, im lặng một lúc lâu, mới có người thở hắt ra. Họ không ngừng "A ga——", "A ga——" phát ra những tiếng thán phục chân thành, tôi thấy trên mặt họ hiện lên vẻ khâm phục không chút che giấu, loạn xạ tán dương: Oa, hay quá, nhà anh mới là tiếng Vân Nam thật sự! Hóa ra tiếng Vân Nam là như thế này.

Nhưng tôi lại vì trò đùa nhỏ không ác ý này của mình mà cảm thấy buồn bã, trong lòng trào dâng một nỗi bi thương không lý do. Tôi tin rằng nhóm đồng bào lương thiện này không phân biệt được tiếng quê hương không phải lỗi của họ, họ vốn dĩ là một chiếc thuyền nan xa rời đại lục, một chiếc lá rụng lìa khỏi cây cổ thụ, mặc cho bão tố vận mệnh cuốn tới tận chân trời góc biển. Hậu duệ của họ, thậm chí hậu duệ của hậu duệ của họ có nói tiếng quê hương hay không thì có liên quan gì chứ?

Ồ, những người đồng bào không gốc rễ của tôi ơi!

4

Có người nói với tôi, Tam Giác Vàng có mấy cái nhiều, trẻ mồ côi góa phụ nhiều, đàn ông tàn tật nhiều, nghĩa trang mồ hoang chó hoang nhiều, v.v. Tôi đi sâu vào vùng núi Tam Giác Vàng hàng trăm cây số, dọc đường phỏng vấn hàng chục ngôi làng, những gì tai nghe mắt thấy quả không sai.

Chiến tranh liên miên, nhân mạng như kiến cỏ, như cỏ héo, khói súng ngút trời tiếng khóc xé lòng, một tướng công thành vạn cốt khô. "Xe rầm rầm, ngựa hí vang, người đi cung tên mỗi người đeo bên hông. Cha mẹ vợ con chạy tiễn đưa, bụi mờ không thấy cầu Hàm Dương. Kéo áo giậm chân chặn đường khóc, tiếng khóc vút thẳng lên tận tầng mây... Biên cương máu chảy thành biển cả, Võ Hoàng mở mang biên giới chí chưa dừng. Quân bất văn Hán gia Sơn Đông nhị bách châu, thiên thôn vạn lạc sinh kinh kỷ. Túng hữu kiện phụ bả sừ lê, hòa sinh lũng mẫu vô đông tây... Tín tri sinh nam ác, phản thị sinh nữ hảo: sinh nữ do đắc giá bỉ lân, sinh nam mai một tùy bách thảo. Quân bất kiến, Thanh Hải đầu, cổ lai bạch cốt vô nhân thu. Tân quỷ phiền oan cựu quỷ khốc, thiên âm vũ thấp thanh thu thu! (Đỗ Phủ - Binh Xa Hành)"

Một bức tranh thê thảm "ngàn thôn vạn xóm sinh cỏ gai" như vậy kéo dài hai ngàn năm trên vùng đất Trung Quốc cổ xưa, rồi lại tiếp tục năm mươi năm trên mảnh đất Tam Giác Vàng. Đàn ông đánh giặc bán mạng, có người thu được hài cốt, có người chẳng đợi được gì, giống như thuyền đánh cá đi mãi không về, góa phụ đành phải dắt díu trẻ mồ côi, khó khăn sống qua ngày. Ở nhiều nơi, tôi tiếp xúc với những gia đình có hai thậm chí ba thế hệ góa phụ sống chung không phải là hiếm.

Người tử trận, dù thân xác tan tành, chỉ tìm thấy một lọn tóc, một khúc xương trắng, cũng coi như có lời giải thích. Cho nên người đi đánh giặc có một quy tắc, đó là mang một món đồ của người tử trận, dù chỉ là một mảnh vải vụn, về nhà an táng. Vì vậy, dấu hiệu cho sự tồn tại ngoan cường của bộ lạc người Hán chính là những nghĩa địa nổi bật và đồ sộ trên đồi núi ngoài làng.

Tôi từng lưu luyến trước khu mộ phần sang trọng hoành tráng của "Cha đẻ Mỹ Tư Lạc" - Tướng quân Đoạn Hy Văn, tôi cũng từng khảo sát kỹ lưỡng nơi an nghỉ hiển hách mà Tướng quân Lôi Vũ Điền đang bỏ trống chờ đợi, còn có mộ phần của nhiều quân trưởng sư trưởng. Những khu mộ này không chỉ thỏa nguyện giữ lại địa vị, quyền thế và vinh quang vô hạn của chủ nhân lúc sinh thời, mà còn sinh động hình tượng chỉ rõ cho bộ hạ thấy, ngay cả đến thế giới khác, cấp trên vẫn sống tốt hơn cấp dưới.

Để đối lập rõ nét, những nấm mồ đất của những người lính nằm lại trên đồi thì không được mỹ quan lắm; cao thấp không đều, lớn nhỏ không bằng, chỗ sụt chỗ lún, có nơi chen chúc thành một đống, có nơi lại thưa thớt, do không có người quản lý cỏ dại mọc điên cuồng, ngay cả những bia mộ đó cũng nghiêng ngả. Có cái còn một tấm bia mộ bằng đá, trên khắc vài chữ Hán, ghi rõ ngày tháng năm sinh, họ tên quê quán v.v., có cái đơn giản là không có bia mộ, cũng không có tên, có lẽ chỉ có người thân còn sống của họ nhớ tới nơi an nghỉ cuối cùng của họ.

Những nghĩa địa mộ phần sang trọng và giản lậu, hiển hách và vô danh như thế xuất hiện nhan nhản ở mỗi ngôi làng tị nạn Tam Giác Vàng, còn tổng số rốt cuộc là bao nhiêu, vài trăm hay vài ngàn nơi, người chết có vài ngàn hay vài vạn hay nhiều hơn, tóm lại không ai có thể làm rõ con số chính xác của chúng. Tôi cho rằng dù có làm rõ cũng không có ý nghĩa gì lớn, người sống còn chưa thoát khỏi bể khổ, ông làm rõ người chết thì có thể làm gì chứ?

Tôi chính là ôm suy nghĩ như thế mà lang thang khắp các nghĩa địa mồ hoang.

Lúc đó có hướng dẫn viên Tiểu Mễ đi cùng, nhưng anh ta là người tin vào phong thủy, rất có ý kiến về việc tôi khăng khăng đòi đi khảo sát nghĩa địa, cho rằng đây là một lời đề nghị xui xẻo sẽ mang lại điềm gở và vận đen cho cuộc đời trẻ tuổi của anh ta. Anh ta không hiểu tại sao tôi lại cứ thích cái chỗ đó, mà một người còn sống sờ sờ đi dạo lung tung ở chỗ đó thì có ý nghĩa gì? Chẳng lẽ định chuẩn bị để mình bị chôn cùng họ sao? Thế là anh ta đành đứng đợi tôi từ xa trên đường cái. Tôi là người không tin quỷ thần lắm, cho nên cũng không sợ vận đen. Tôi khăng khăng muốn đến nghĩa địa, là vì muốn tận mắt xem thử, những sĩ quan binh lính tàn dư Quốc Dân Đảng nằm lại dưới lòng đất kia đều giữ tâm trạng gì.

Tôi nhìn thấy sĩ quan vẫn vênh váo tự đắc, hống hách hung hăng, binh lính khúm núm mặt mày ủ rũ, họ ngay cả khi xuống dưới đất cũng không thể hòa làm một. Tôi ở nghĩa trang binh sĩ tử trận của quân Đồng minh tại cầu sông Kwai (bộ phim chiến tranh kinh điển thế kỷ XX "Cầu sông Kwai" lấy đề tài này) nổi tiếng tại biên giới Thái - Myanmar, nhìn thấy hàng ngàn tấm bia mộ của sĩ quan binh lính Anh, Úc, New Zealand, Canada tử trận, họ từ đại tá đến binh nhì, mỗi người chiếm diện tích mộ phần bằng nhau (khoảng một mét vuông), một tấm bia mộ bằng đồng đúc giống hệt nhau, trên khắc quốc tịch, tên tuổi, ngày tháng năm sinh, phiên hiệu quân đội và quân hàm chức vụ của mỗi người. Đó là một tư tưởng dân chủ thể hiện hài hòa rằng người phương Tây dù đến thiên quốc cũng bình đẳng như nhau, không đặc quyền đặc lợi. Bạn ở nhân gian nắm giữ quyền lực lớn đến đâu, hưởng thụ uy vọng cao quý đến nhường nào, ngay cả bạn là tướng quân tôn quý vạn người, đều bị thời gian tàn nhẫn để lại trong quá khứ. Đến thiên quốc, đứng trước mặt Thượng Đế, bạn, tôi, anh đều tay trắng như nhau, chỉ còn lại một linh hồn bị lột trần trụi.

Khói súng cuối cùng đã tan hết, khói lửa xa rời, chiến trường và nơi chém giết năm xưa, bây giờ đang xảy ra thay đổi, Tam Giác Vàng đang khôi phục sự yên tĩnh. Tôi dường như nhìn thấy những người nằm lại dưới đất kia, từng ánh mắt chứa chan mong đợi xuyên qua đường hầm thời gian và mưa gió lịch sử, xuyên qua chiến trường mịt mù khói súng giao thoa với tầm nhìn của tôi. Họ đều là người Trung Quốc, con rồng cháu tiên, mãi mãi nằm lại trên mảnh đất ngoại quốc, hậu duệ của họ tiếp tục sinh sôi nảy nở ở Tam Giác Vàng, họ là rễ, hậu duệ của họ là thân cây và cành lá, điều này rất giống việc di dời hoặc ghép cây, cuối cùng chắc chắn sẽ kết thành trái ngọt địa phương. Tôi cảm thấy đây là quy luật tự nhiên không thể cưỡng lại, một tiền đề tất yếu của tiến hóa giống loài và không bị đào thải chính là thích nghi với môi trường.

Những gốc cây lặng lẽ dưới lòng đất.

Tôi cảm thấy dường như họ đang đợi điều gì đó, hoặc họ còn muốn biểu đạt điều gì, nhưng nghĩa địa một mảng tĩnh mịch. Tôi du ngoạn trong sự tĩnh lặng bao la rộng lớn, tôi cảm thấy trong cõi mịt mờ có thứ gì đó đang gọi tôi, nó không phải âm thanh, cũng không phải văn tự, hình ảnh hay hình thể, mà là một luồng khí, một cảm ứng. Nó không phải vật chất, vì vật chất không thể xuyên qua giới hạn của hai thế giới, cho nên nó chắc chắn là phi vật chất, tương tự như ý niệm, tinh khí, xúc tu linh hồn nào đó, mà tôi hoàn toàn là dựa vào giác quan thứ sáu, tức là linh cảm mới cảm nhận được nó.

Tôi bắt đầu bước vào một thế giới phi vật chất!

Điều này sao có thể? Tôi nghĩ kẻ tự xưng là người vô thần như mình có lẽ điên rồi, ít nhất là thần kinh có vấn đề, vì nghĩa địa không một bóng người, sao tôi có thể đối thoại với người chết chứ? Hay nói cách khác, sao tôi có thể tiếp nhận được thông tin mật mã gì đó do người chết phát ra? Nhưng tôi lại tại sao nghi thần nghi quỷ? Sự tĩnh mịch vẫn đang đông cứng, đè nặng thần kinh tôi, tôi cảm thấy một thứ gì đó ngày càng đến gần tôi, tôi không thể nhìn thấy nó, nhưng tôi chắc chắn đã cảm ứng được nó, giống như bạn cảm ứng được sau lưng có người, một lần quay đầu lại nhưng không thấy gì cả. Bạn không nhìn thấy gì không có nghĩa là không có gì, đây là phát hiện mới của tôi, tôi cứ cảm thấy mình sắp tiếp cận một thứ, đưa tay là muốn chộp lấy nó, nhưng luôn chênh lệch trong gang tấc, bỏ lỡ cơ hội. Thế là linh hồn tôi khổ sở giằng xé, đấu tranh với chính mình, bàn tay ý niệm vô biên vô hình, như có như không, đột nhiên tôi nghe thấy từng hồi tiếng bước chân dồn dập và khẩn thiết, tiếng bước chân này không đến từ bầu trời mặt đất, mà đến từ sâu thẳm nội tâm tôi!

Tôi nghi hoặc phóng tầm mắt nhìn quanh, một vầng mặt trời rực rỡ đang như một chiếc tàu sân bay khổng lồ chậm rãi cháy rực lặn về phía tây, sau lưng tôi, những dãy núi trùng điệp của Tam Giác Vàng đang cháy rực trong ánh tà dương. Tôi nhìn thấy giữa hẻm núi đại sơn phía bắc, một con sông lớn nổi tiếng cuồn cuộn sóng trào đang dần lạnh đi và đông cứng trong dòng chảy của năm tháng, hình dáng của nó giống một vật tổ rồng của Trung Quốc, đoạn trên của rồng ở Trung Quốc, gọi là sông Lan Thương, đoạn dưới vắt ngang nam châu Á, tên gọi là sông Mê Kông. Còn dưới chân tôi, chính là nơi trú ngụ của những linh hồn bất hạnh đó, sườn núi xa xa có một con đường không một bóng người dẫn tới Mỹ Tư Lạc.

Tọa nam hướng bắc! Hướng bắc...

---❊ ❖ ❊---

Trong một khoảnh khắc, tôi bỗng nhiên đại ngộ, linh hồn xuất khiếu, mùa hè tuyết rơi mùa đông sấm rền, kinh thiên động địa. Toàn bộ linh hồn tôi va chạm trực diện với ý niệm lịch sử đang lang thang đó, giống như tàu vũ trụ và khoang vũ trụ ghép nối.

Tôi bàng hoàng nổ tung!

Xin hãy đọc hiểu nhóm người Trung Quốc lưu lạc đó đi! Họ nằm lại dưới lòng đất, những hậu duệ của Viêm Hoàng này, những truyền nhân của rồng, dù lúc sinh thời họ từng làm gì, tòng quân đánh giặc, rời quê hương, kháng chiến chống Nhật, phản công đại lục, buôn lậu thuốc phiện, rồng rắn tranh đấu, ngươi tranh ta đoạt, hiệu trung triều đình, sau khi chết họ đều ân cần chen chúc bên nhau, quay lưng lại với Tam Giác Vàng, quay lưng lại với xứ lạ và Ấn Độ Dương xa lạ, ánh mắt họ giao thoa với tôi, đó là ánh mắt sinh động thiết tha và mong đợi biết bao, thế là tôi hiểu ra, trên mảnh đất dưới chân tôi này, một nhóm người Trung Quốc phiêu bạt không gốc rễ, họ mãi mãi hướng về phía bắc, đó là tổ quốc và quê hương chung của họ, là nơi an nghỉ mà linh hồn và tinh thần họ hướng tới!

Ồ, phương bắc! Phương bắc... vĩnh hằng của tôi ơi!

Tôi nhớ đến một bộ phim Nhật Bản từng cảm động vô số khán giả Trung Quốc: "Vọng hương": Kỹ nữ táng thân ở Nam Dương, nhưng họ đều quay lưng lại với Nhật Bản, vì tổ quốc mà họ ngày nhớ đêm mong đã bỏ rơi họ. Còn nhóm người Trung Quốc rời quê hương này, họ lại ai nấy đều hướng về tổ quốc, đến chết không đổi!

Mùa thu năm 1998, cảnh tượng tôi nhìn thấy ở Tam Giác Vàng này không phải phim ảnh, không phải tạo hình nghệ thuật mà là một hiện trường chân thực khiến gan ruột tôi đứt đoạn, hàng trăm hàng ngàn ngôi mộ, đều tăm tắp hướng về phía bắc, hướng về tổ quốc! Đây là một hiện trường cảm động kinh thiên động địa biết bao! Sau đó tôi lần lượt khảo sát mộ Đoạn Hy Văn, mộ Lôi Vũ Điền, nghĩa địa các làng tị nạn người Hán ở khắp nơi, lại toàn bộ kinh ngạc giống hệt nhau, không một ngoại lệ! Họ đều hướng về tổ quốc và quê hương, quỳ dài không dậy nổi!

Lúc này nước mắt tôi lại tuôn trào, mưa dầm xối xả. Phải, người có thể chết, thi thể có thể thối rữa, bia mộ có thể bong tróc, tên tuổi cũng có thể bị lãng quên không tính, nhưng điều này không quan trọng, quan trọng là họ có huyết mạch kết nối với tổ tiên, lòng kính sợ vĩnh tồn. Có nỗi nhớ này, tư thế này, tấm lòng tưởng nhớ và cảm ân đối với cố quốc cố thổ của con cháu Viêm Hoàng không bao giờ thay đổi này là đủ rồi, họ nằm lại Tam Giác Vàng, nhưng họ mãi mãi là người Trung Quốc.

Tôi cúi mình quỳ xuống, hướng về phía người chết, cũng hướng về linh hồn của tất cả những người đồng bào mà tôi luôn hoài niệm trong mơ, dập đầu ba cái thật mạnh.

5

Tiểu Mễ thấy tôi bước lên đường cái vẻ mặt có chút mơ hồ, liền lo lắng hỏi tôi: "Thấy gì rồi à?"

Tôi nói: "Họ... đã về nhà rồi."

Tiểu Mễ nói: "Họ là ai?"

Tôi đổi giọng nói: "Ồ... chắc là chúng ta, đi thôi." Thế là chúng tôi rời nghĩa địa, quay về khách sạn.

Một tuần sau, tôi trở về đại lục Trung Quốc.