1

Mùa mưa năm 1998, tôi để Tiểu Mễ ở lại Mẹ Salong, cùng Tiền Đại Vũ đi sâu vào Mengsa để phỏng vấn. Công việc kinh doanh của Tiền Đại Vũ ở Mengsa gặp vấn đề, nghe đâu một lô dược liệu bị người ta "phóng thủy", chính là bị người ta trộm mất. Sắc mặt Tiền Đại Vũ có chút chán nản, tôi đề nghị đi cùng anh ấy, anh ấy do dự một lát rồi sảng khoái đồng ý. Mengsa cách nơi tôi ở tại Mẹ Salong khoảng hơn hai trăm cây số đường núi, là một vùng đất bằng phẳng hình dải dài nằm trong lãnh thổ Myanmar, có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng. Vị trí chiến lược mà tôi nhắc tới tất nhiên là trong thời kỳ chiến tranh, hiện tại Mengsa đã hòa bình, có cơ quan chính phủ đóng quân. Ô tô của chúng tôi làm thủ tục thông quan đơn giản ở Tachilek rồi lên đường, một con đường đất đầy ổ gà ổ voi kéo dài từ biên giới Thái - Miến về phía trước. Dọc đường, ngoài cửa sổ là những cánh rừng mưa nguyên sinh bạt ngàn, đen kịt đầy kích thích, đáng tiếc là chẳng thấy bóng dáng động vật hoang dã nào như mong đợi. Nhìn trên bản đồ Myanmar, đường cao tốc từ Tachilek đi Mengsa là đường cũ, trong đó có vài đoạn kẻ vạch đứt, biểu thị đường không thông suốt hoặc mùa mưa không thể qua lại. Đến khi ô tô chạy lên con đường sỏi đá thiếu bảo dưỡng này, tôi mới phát hiện ra, thực ra cả con đường đều nên kẻ vạch đứt. Chỉ hơn một trăm cây số đường trong lãnh thổ Myanmar mà chúng tôi phải xóc nảy suốt cả một ngày! Mãi đến khi trời tối, cuối cùng cũng thấy một vài ánh đèn thưa thớt như từ dưới đáy biển nổi lên, nhấp nháy trước cửa sổ xe, Tiền Đại Vũ nói: "Tới Mengsa rồi."

Gần nửa thế kỷ trước, vùng biên cương Vân Nam giáp với Tam Giác Vàng đã xảy ra những thay đổi long trời lở đất, chế độ thổ ty bị bãi bỏ, các dân tộc bộ lạc trực tiếp bước từ xã hội nguyên thủy vào xã hội công hữu, rồi sau đó tiến tới nền kinh tế thị trường. Thế nhưng vào một ngày cuối thế kỷ 20, khi tôi mang theo đầy bụi bặm và mệt mỏi bước xuống xe, khoác trên người máy quay, máy ảnh và túi phỏng vấn đặt chân lên mảnh đất Mengsa, tôi kinh ngạc phát hiện mình đang đứng trước cổng lớn của một tòa lâu đài thổ ty thời trung cổ, tỏa ra hơi thở âm u và mục nát.

Không lâu sau, tôi làm quen với thổ ty vùng Shan bản địa là Đao Quế Đình.

Vị Đao thổ ty này có chút quan hệ họ hàng với Tiền Đại Vũ, ông ta là người họ hàng xa của Đao Đống Tây - vị đại thổ ty lừng lẫy ở Mengsa mấy chục năm trước, cũng chính là ông ngoại của Tiền Đại Vũ. Ban đầu tôi đoán, có lẽ cái gọi là thổ ty chỉ là một tước hiệu danh dự, giống như Nữ hoàng Anh, Nữ hoàng Hà Lan, hay những tước hiệu quý tộc khác, chỉ để đánh dấu dòng máu cao quý và nguồn gốc gia tộc, chứ không có đặc quyền xã hội hay ý nghĩa thực tế.

Rất nhanh sau đó tôi nhận ra mình đã hoàn toàn sai lầm. Đây là một bảo tàng trưng bày tiêu bản của xã hội phong kiến, thổ ty chính là thổ ty, hàng thật giá thật, không khác gì thổ ty của vài trăm năm trước.

Phủ thổ ty uy phong lẫm liệt trong mắt tôi trông thật giản dị và nực cười như một chiến binh thời trung cổ gỉ sét khắp người. Đó là một trại đá chiếm diện tích rất lớn, có cổng trại, nhà sàn tre và rất nhiều ngôi nhà mái tôn cao thấp khác nhau. Dưới đất trải đá phiến, trong khe đá mọc lên những đám cỏ dại kiên cường, cho người ta cảm giác như đang ở trường quay phim điện ảnh. Thứ duy nhất xứng đáng gọi là khí phách chính là rất nhiều gia đinh vác súng, tức là vũ trang tư nhân. Gia đinh đều là người dân tộc Shan, mặc quần áo người Shan màu đen hoặc trắng, trông không khác gì địa chủ dân đoàn trong phim ảnh ngày trước, gọi là "thổ ty binh". Còn có rất nhiều nô tỳ, người làm, Tiền Đại Vũ nói những người này đều không có tự do thân thể, thuộc về tài sản tư nhân của thổ ty. Tôi vô cùng kinh hãi, hỏi: "Thời đại nào rồi mà còn chế độ nông nô sao?" Tiền Đại Vũ khinh bỉ nói: "Thế này thì đáng gì? Ngày trước ông ngoại tôi khí phách hơn nhiều, chỉ riêng gia nô đã có hơn một trăm người."

Thổ ty là một ông lão nhỏ thó năm mươi tuổi, môi trên lún phún vài cọng râu chuột, mặc âu phục nhưng bên dưới lại quấn một chiếc Longyi (váy nam giới). Ông ta ngồi trên chiếu tre, phía sau có hai nam bộc quỳ, thay phiên nhau quạt một chiếc quạt lá cọ khổng lồ. Khách vừa ngồi xuống, lập tức cũng có người đến quạt. Khí hậu Mengsa nóng nực, muỗi mòng sâu bọ từng đàn, luồng gió mát hiu hiu xua tan cái nóng và côn trùng cho chúng tôi. Thế nhưng tôi thấy người quạt cho mình thì mồ hôi đầm đìa, điều này làm tôi nhớ đến những buổi triển lãm giáo dục giai cấp những năm 60, tôi cảm thấy áy náy, cảm thấy không công bằng. Tiền Đại Vũ ngăn sự bốc đồng của tôi lại, anh giải thích: "Đây là quy củ, cậu cứ chịu khó một chút đi." Tôi khó hiểu hỏi: "Tại sao thổ ty không dùng quạt điện hay điều hòa? Họ có đèn điện mà!" Tiền Đại Vũ đáp: "Đây mới là thổ ty, chỉ nhà thổ ty mới có người quạt cho cậu."

Tiền Đại Vũ dùng tiếng Shan nói chuyện với thổ ty, tôi nghe không hiểu, nhưng tôi có thể cảm nhận được thổ ty không hề nhiệt tình chào đón sự xuất hiện của chúng tôi. Tiền Đại Vũ nói, anh ấy bảo với thổ ty rằng tôi là nhà văn Trung Quốc, muốn phỏng vấn tại Mengsa, hy vọng nhận được sự cho phép của ông ta. Thổ ty nói, hiện nay rất nhiều người làm ăn với Trung Quốc, có người giấu "Số 4" (heroin) trong hàng hóa của Đao thổ ty khiến ông ta chịu tổn thất. Ông ta hỏi tôi có thể quay về nói giúp với quan chức Trung Quốc để trả lại hàng hóa cho ông ta không? Tôi nói quay về nhất định sẽ phản ánh giúp ông với cơ quan liên quan. Tiền Đại Vũ hạ giọng hỏi tôi: "Cậu thực sự muốn đi cầu xin giúp ông ta sao?" Tôi đáp: "Làm sao có thể chứ. Thân phận tôi nhỏ bé, có năng lực gì mà giúp ông ta làm mấy chuyện quỷ quái này, hơn nữa ông ta có buôn lậu ma túy hay không tôi đâu có biết?" Tiền Đại Vũ lặng lẽ nói: "Đúng, đừng tin lời quỷ quái của ông ta. Ở Tam Giác Vàng, những đại trùm ma túy thực sự đều là người có thế lực, người nghèo chỉ là kẻ chạy việc cho họ thôi."

Không ngờ thổ ty nghe lời tôi nói lại vô cùng vui mừng, bày tiệc rượu mời chúng tôi một bữa. Trong bữa tiệc tôi mới biết, vị thổ ty này lại cưới tới bảy bà vợ, đều nuôi trong phủ đệ. Tôi sững sờ, một người đàn ông sao có thể cưới tới bảy người vợ? Tiền Đại Vũ nói: "Thế này chưa là gì, ông ngoại tôi còn có hơn mười bà vợ đấy." Tôi bất mãn nói: "Tiền Đại Vũ, cậu có mặc cảm thổ ty phải không? Vợ nhiều thì vinh quang lắm à!" Sau đó anh giải thích, ở bang Shan, vợ nhiều cũng giống như ngựa la nhiều, đều là tài sản, các thổ ty phải đua nhau, ai nhiều vợ hơn thì người đó có mặt mũi.

Lãnh địa của Đao thổ ty, từ Mengsa đến Tiểu Mengpeng, rồi đến thung lũng sông Mengsai, diện tích vuông vức khoảng vài trăm cây số vuông, mà gần năm mươi năm trước, lãnh địa của ông ngoại Tiền Đại Vũ - cựu đại thổ ty Mengsa Đao Đống Tây còn lớn hơn thế gấp mấy lần! Chẳng trách mỗi khi Tiền Đại Vũ nhắc tới lại vô cùng tự hào. Đã có lúc, Đao Đống Tây từng là thổ ty có thanh thế hiển hách nhất Tam Giác Vàng, không ai sánh bằng. Tôi hỏi: "Tại sao gia đạo ông ngoại cậu lại sa sút? Nguyên nhân gì khiến ông ấy trở nên trắng tay?"

Tôi nhìn thấy trong mắt anh ấy trào dâng những đám mây u buồn, tựa như mặt trời bị đôi cánh của ác quỷ che khuất. Anh thở dài khẽ nói: "Anh em à, đây là một câu chuyện rất dài rất dài đấy."

Tôi đồng thời nghĩ đến một vấn đề khác, tôi hỏi: "Cha anh, Tiền Vận Chu, một quân nhân chính quy của Quốc Dân Đảng, làm sao lại kết duyên với tiểu thư thổ ty bang Shan? Là do tình yêu, hay là vì chính trị hay nhu cầu nào khác?"

Anh cụp mắt xuống, che mắt lại, tôi nhìn thấy nước mắt chảy ra từ kẽ tay anh. Tôi kinh hãi, không biết làm thế nào, vội vàng xin anh tha lỗi. Một lúc lâu sau, anh lau đôi mắt đỏ hoe rồi nói: "Xin đừng bận tâm, anh em, là gió thổi cát vào mắt thôi."

Đêm đó, người bạn Tiền Đại Vũ của tôi đã uống say khướt tại quê nhà, cũng chính là nơi sinh của anh ấy - Mengsa. Say không tỉnh nổi.

2

Lý Quốc Huy - người đập tan cuộc bao vây tiêu diệt của quân chính phủ - từng nghiêm túc tuyên bố: Chúng ta (tàn quân) là mượn đất để nuôi mạng, tương lai vẫn phải quay về đại lục, nhưng chính phủ Myanmar đến chút bao dung này cũng không cho, chúng ta đành phải đánh trận sống còn... Lời này xuất phát từ ký ức cá nhân của một ông lão, nhiều năm sau ông thuật lại với một nhà văn đại lục đến thăm, địa điểm là một ngôi làng miền núi ở Tam Giác Vàng tên là Malutang.

Mặc dù tôi thấu hiểu hoàn cảnh của những người như Lý Quốc Huy năm mươi năm trước, tôi cho rằng lời ông nói câu nào cũng là sự thật, nhưng lý lẽ thì dù thế nào cũng không đứng vững. Các người vội vàng xông vào một quốc gia có chủ quyền, đây không phải lỗi của chủ nhà, cho nên có nguyện ý "mượn đất" hay không là quyền của chủ nhà, điều này không chứng minh các người có lý do để vì vậy mà tác chiến. Người Nhật muốn lập Đại Đông Á cộng vinh quyển ở Trung Quốc, nhân dân Trung Quốc không đồng ý, Nhật Bản liền khai chiến với Trung Quốc. Tướng Lý là quân nhân từng tham gia kháng chiến, từng chịu khổ, từng bị thương, nhưng đối diện với một dân tộc nhỏ bé, logic của ông lại đứng về phía đế quốc chủ nghĩa.

Một vị khác trở thành nạn nhân trong sự kiện người Hán xâm nhập này là thổ ty bang Shan Đao Đống Tây cũng có cùng quan điểm với tôi. Ông ta là thổ ty thế tập, gia tộc của ông suốt mấy trăm năm qua đều là chủ nhân và kẻ cai trị tối cao của mảnh đất này, ngược dòng tới vương triều Toungoo, tổ tiên ông đã là đại thổ ty do hoàng đế ban sắc phong, truyền thừa qua các đời, trở thành biểu tượng và sự kế thừa của hoàng quyền trên mảnh đất nguyên thủy này. Mặc dù sau đó hoàng quyền sụp đổ, nhưng chế độ thổ ty ở bang Shan vẫn không hề lay chuyển, mảnh đất cổ xưa vẫn nuôi dưỡng và duy trì quyền uy cổ xưa.

Thế nhưng sự xông vào của quân đội người Hán đã trực tiếp giẫm đạp lên chế độ thổ ty cổ xưa và mong manh này, khiến Đao thổ ty trở thành vật tế thần đầu tiên của chính trị cường quyền quốc tế tại Tam Giác Vàng. Quân đội người Hán "mượn đất nuôi mạng" trên lãnh địa của ông, nói là "mượn" cho lịch sự, là ngôn ngữ ngoại giao, bởi vì họ căn bản không cần được sự đồng ý của chủ nhà. Quốc Dân Đảng là quân đội chính quy, binh lính của thổ ty đánh không lại, ngay cả máy bay đại bác của quân chính phủ cũng đánh thua, thổ ty bang Shan nhỏ bé như ông thì làm được gì?

Gần đây liên tục có người báo cáo với thổ ty, nói người Hán đang xây dựng quy mô lớn ở Tiểu Mengpeng, chiêu binh mãi mã, xây công sự xây lô cốt, hộ tống buôn lậu bằng vũ trang. Lại còn có tin đồn người Hán muốn lập trạm thu thuế trên con đường thương mại, thương nhân làm ăn buôn bán thuốc phiện đều phải nộp thuế. Những dấu hiệu này cho thấy quân đội người Hán đáng ghét căn bản không có ý định rời đi, họ muốn an cư lạc nghiệp, đóng quân lâu dài trên lãnh địa tư nhân của đại thổ ty, vấn đề thực sự ngày càng nghiêm trọng. Đại thổ ty lo lắng đến mức ăn ngủ không yên, trông người gầy sọp đi một vòng. Chốn nằm nghỉ bên cạnh có người đang ngủ say, thế mà ông lại chẳng có cách nào, quân đội người Hán muốn đuổi ông đi lúc nào, chim khách chiếm tổ chim sẻ chẳng phải dễ như trở bàn tay sao?

Đại thổ ty bang Shan Đao Đống Tây chính là trong sự tuyệt vọng bất lực này mà bị ép buộc phải bước vào ngưỡng cửa của thay đổi xã hội.

Ngày hôm đó, đại quản gia hớt hải chạy vào thông báo, Tổng chỉ huy lực lượng Phục Hưng - Tướng quân Lý Quốc Huy đích thân đến thăm.

Tẩu thuốc của đại thổ ty rơi xuống đất, ông sững người, hay nói đúng hơn là sợ run lên, không hiểu tại sao tướng quân người Hán lại đích thân tới cửa, là chuyện tốt hay chuyện xấu? Lẽ nào họ biết chính ông đã mật báo cho chính phủ Yangon, nên đến tính sổ? Hay đến đòi đồ, đòi thuế? Đòi tiền, đòi quân lương? Đòi gia súc ngựa thồ? Đòi đàn bà? Lẽ ra ông nên gọi phù thủy đến gieo quẻ gà để đoán lành dữ, nhưng đã không kịp nữa rồi, tướng quân người Hán đã ở ngoài cửa, cho nên đại thổ ty Mengsa gần như là đâm lao phải theo lao, nơm nớp lo sợ nghênh đón Lý Quốc Huy cùng đoàn người vào phủ đệ.

Tướng quân người Hán thái độ khiêm nhường, ông thông qua phiên dịch tiếng Shan lịch sự giới thiệu Phó tổng chỉ huy Đàm Trung, Tham mưu trưởng Tiền Vận Chu với thổ ty, rồi nói vài lời khách sáo. Ý tứ người Hán biểu đạt là, lực lượng Phục Hưng tạm thời cư ngụ trên lãnh địa thổ ty, mượn đất nuôi mạng, bày tỏ sự xin lỗi và cảm ơn sâu sắc vì đã gây phiền toái cho đại thổ ty, ca ngợi sự rộng lượng nhân từ cùng đức hạnh của đại thổ ty. Thực ra trong lòng Lý Quốc Huy sáng như gương, chính là vị thổ ty trước mắt này đã cấp tốc mật báo cho Yangon, mới dẫn một cuộc chiến tranh từ ngoài núi vào.

Đại thổ ty chớp chớp đôi mắt nhỏ, bối rối nói: "Tướng quân Lý thích... làm thổ ty sao?"

Người Hán đều cười rộ lên, phiên dịch trả lời rằng: "Tướng quân thích làm bạn với thổ ty như ông."

Đại thổ ty lắc đầu quầy quậy nói: "Bạn bè thì lính không nên tiến vào lãnh địa của bạn... Các người đi chỗ khác đi."

Lý Quốc Huy đáp: "Ngược lại, chúng tôi làm bạn với đại thổ ty, chính là muốn mượn bảo địa ở một thời gian, chờ đợi mệnh lệnh phản công đại lục."

Đại thổ ty nghe xong biểu cảm rất chán nản, liên tục lắc đầu nói: "Các người người Hán xây nhà, đánh trận, làm ăn trên lãnh địa của ta, cũng không đóng thuế nhân khẩu cho ta, cũng không nộp địa tô, thế mà gọi là bạn bè sao?"

Lý Quốc Huy vẫy vẫy tay ra ngoài cửa nói: "Đại thổ ty tôn kính, ông là chủ nhà, chúng tôi là khách của ông, khách đương nhiên nên thể hiện thành ý với chủ nhà... Hôm nay chúng tôi tới thăm quý phủ, mang theo chút quà nhỏ, không đáng là bao, xin thổ ty vui lòng nhận cho."

Một đội binh lính người Hán từ ngoài cửa khiêng vào vài chiếc hòm gỗ lớn, hòm rất nặng, đè bước chân binh lính nghiêng ngả. Thổ ty trố mắt nhìn, không biết người Hán đang giở trò gì. Thế nhưng đến khi nắp hòm gỗ mở ra, từng món quà được bày ra trong sân, miệng thổ ty há hốc không khép lại được, mắt lập tức sáng rực lên.

Hóa ra thứ người Hán gọi là "chút quà nhỏ", lại chính là hai mươi khẩu súng trường, một ngàn viên đạn vàng óng. Ở Tam Giác Vàng, thổ ty cát cứ, thổ phỉ hoành hành, bất kể quà tặng giá trị liên thành thế nào cũng không quý bằng vũ khí, vũ khí đồng nghĩa với chinh phục, quyền lực và tất cả. Gia đinh của Đao thổ ty phần lớn vẫn đang sử dụng súng hỏa mai kiểu cũ, đó là vũ khí chiến tranh của thực dân Anh dùng để chinh phục thổ dân châu Á hai trăm năm trước, chính là đám thổ phỉ cường đạo chiếm núi làm vua có được vài khẩu súng trường cũng đã oai phong lẫm liệt, khoác lác đến mức trời sập, ai mà không thèm khát những khẩu súng đạn sáng loáng xanh bóng kia chứ?

Tóm lại, Đao thổ ty bị hành động hào phóng của người Hán làm cho kinh ngạc, giống như một kẻ tiểu thương được người ta ban cho tờ giấy bạc nghìn đô. Dù sao thì vũ khí cũng quan trọng như tính mạng của thổ ty, ông nhìn thấy từ đây giá trị của việc làm bạn với người Hán. Thổ ty sau khi ngạc nhiên mừng rỡ đã bày tiệc lớn, truyền lệnh xuống cho thanh niên người Shan đánh trống chân voi, thiếu nữ nhảy điệu múa chim công uyển chuyển, ông muốn dùng khung cảnh thịnh soạn nhất để chiêu đãi quý khách, nhằm bày tỏ sự kính trọng đối với bạn bè. Trong bữa tiệc, ông gọi con trai út ra, tại chỗ nhận Lý Quốc Huy làm cha nuôi.

3

Mấy tháng trôi qua, Đao thổ ty tận mắt thấy quân đội người Hán không ngừng mở rộng thế lực trên lãnh địa của mình, vòi bạch tuộc chi chít khắp lãnh địa thổ ty, cục diện này khiến thổ ty cảm thấy vô cùng bất an. Mặc dù Tướng quân Lý đảm bảo với ông chỉ tạm thời ở nhờ, nhưng ai biết họ có "khách át chủ nhà", lật mặt một cái là chiếm đoạt tất cả tài sản, vợ lẽ của chủ nhà hay không? Mà hành vi của quân đội người Hán cho thấy, họ càng lúc càng không muốn đi, họ không có bất kỳ dấu hiệu nào muốn đi đánh quân Cộng sản ở bên kia biên giới, mà lại bày ra dáng vẻ an cư lạc nghiệp, muốn bám trụ lâu dài ở Tiểu Mengpeng.

Mặc dù Tướng quân Lý tặng thổ ty một món quà hậu hĩnh, quan hệ cá nhân của họ phát triển cũng khá tốt, leo lên được mối quan hệ cha con nuôi, quân đội người Hán trên lãnh địa của ông cũng không quấy nhiễu dân, kỷ luật nghiêm minh, nhưng người ngoài dù sao vẫn là người ngoài, gà với chim công không thể trộn lẫn vào nhau, thế nên quân đội trở thành một bệnh tâm bệnh ngay dưới tầm mắt của thổ ty. Đặt ra trước mắt thổ ty bang Shan năm mươi năm trước là một bài toán lịch sử không có lời giải, bài toán này cha thổ ty - lão thổ ty, và cha của lão thổ ty đều không kịp đối phó, nên định sẵn chỉ có thể do ông giải đáp. Tình hình này rất giống tâm trạng tồi tệ của vương triều Thanh sau Chiến tranh Nha phiến khi đối mặt với sự xâm nhập của người phương Tây, khắp nơi là tô giới mà lại bất lực, vấn đề là tình thế không do tâm trạng quyết định, thổ ty nhiều lần triệu tập tâm phúc thương nghị đối sách, đều không có cách.

Sau đó vẫn là một quản gia "Tiểu Hán nhân" (Hoa kiều) hiến một diệu kế. Ông ta nói ngày trước vương triều Bagan của Myanmar vì để xóa bỏ sự đe dọa từ người Hán phương Bắc, đã thực hiện chính sách "hòa thân", gả công chúa đi xa đến Trung Quốc, hoặc rước công chúa người Hán về Myanmar. Ở bang Shan, các thổ ty kết thông gia với nhau, mục đích là tạo thành liên minh thổ ty vững chắc. Trung Quốc từ xưa cũng có điển tích lịch sử như Văn Thành công chúa tiến Tạng, Chiêu Quân xuất tái, biên soạn thành hí khúc được hát truyền đời. Đã không thuận lợi dùng binh đao, chi bằng làm người thân, mượn thế lực người Hán để trấn áp các thổ ty bang Shan khác, cách làm cụ thể chính là kén rể, gả tiểu thư thổ ty cho "Triệu Long" (quan lớn) người Hán, rồi ra lệnh cho các thôn trại lần lượt học theo, phàm là người Shan nào kén được sĩ quan người Hán làm con rể, thổ ty đều trọng thưởng.

Khi mới nghe câu chuyện này, tôi vỗ tay tán thưởng, cảm thán đây là một loại trí tuệ dân tộc cổ xưa, dung hợp lịch sử, văn hóa, chính trị, ngoại giao và sinh lý vào một lò. "Hòa thân" là một chiến thuật, nói toạc ra cũng chính là "mỹ nhân kế", dùng mỹ nhân làm đạn pháo, lấy nhu thắng cương, đạt được mục đích mà chiến tranh không đạt được. Đối với Đao thổ ty đang sứt đầu mẻ trán mà nói, diệu kế này rất hợp khẩu vị của ông, bởi ở Tam Giác Vàng, thứ như đàn bà chẳng mấy giá trị, một người đàn ông dù có nhu nhược thế nào, một gánh thuốc phiện hay vài con gia súc cũng có thể cưới được hai ba cô vợ. Vợ của Đao thổ ty có tới hơn một tá, con gái ông nhiều đến mức đếm không xuể, tất nhiên không thể mong cầu ai cũng được gả cho vương công quý tộc, cho nên có thể phát huy tác dụng "hòa thân", cũng coi như được giá.

Trong vấn đề đối phó với kẻ xâm lược người Hán, vì thiếu kinh nghiệm lịch sử để tham khảo, chỉ có thể vừa mò đá vừa qua sông. Đao thổ ty phái ra một đội mã bang, trên lưng ngựa thồ theo sứ giả hòa thân mặc lễ phục người Shan mang nguyện vọng tươi đẹp và cấp bách này đến quân đội người Hán. Nghe nói ngay trong ngày hôm đó đã gây ra một sự xôn xao chưa từng có trong quân doanh. Thực ra là tổng chỉ huy Lý Quốc Huy sao có thể không hiểu ý đồ kén rể của thổ ty, "túy ông chi ý bất tại tửu" (ý không ở rượu), nhưng lực lượng Phục Hưng "mượn đất nuôi mạng", làm sao để quan hệ tốt với chủ nhà cũng là một việc lớn, cho nên ông ngược lại chủ trương liên hôn với thổ ty. Việc này khó mà nói là ai lợi dụng ai, có lẽ cả hai bên cùng có lợi.

Quá trình cuộc kén rể giữa người Shan và người Hán được dàn dựng rầm rộ lần đầu tiên trong lịch sử Tam Giác Vàng này cực kỳ mang màu sắc hài kịch, việc thông gia giữa người Shan và người Hán vốn không phải là việc gì to tát, do nhiều nguyên nhân, cả hai bên Shan - Hán đều coi trọng cuộc hôn nhân dân tộc mang mục đích công lợi này, xem nó là sợi dây liên kết quan trọng dẫn tới sự ổn định đoàn kết tương lai. Chúng ta nói thời thế tạo anh hùng, thời thế cũng tạo nên hôn nhân, mà trọng trách lịch sử của cuộc hôn nhân xuyên quốc gia này đã rơi lên đầu cha của người bạn Tiền Đại Vũ của tôi là Tiền Vận Chu.

Chúng ta khó mà nói đây là một sự may mắn, cũng khó mà nói là một sự bất hạnh, bởi vì trong số các sĩ quan từ cấp chi đội trưởng trở lên của Quốc Dân Đảng lúc bấy giờ, chỉ có Tham mưu trưởng Tiền Vận Chu là chưa kết hôn, mặc dù anh ấy tuyên bố đã có hôn thê ở Côn Minh. Ngược lại, chi đội trưởng Mông Bảo Nghiệp - người đã cưới hai bà vợ ở đại lục - lại rất tình nguyện với cuộc hôn nhân này, tự ứng cử muốn góp phần cống hiến cho sự đoàn kết dân tộc. Lý Quốc Huy cảm thấy Mông Bảo Nghiệp tranh giành làm con rể nhà thổ ty là mất tôn nghiêm, liền mắng cho một trận tơi bời không dám hé răng.

Thổ ty không phải ai cũng ngu ngốc, họ cũng có công tác tình báo của riêng mình. Vài ngày sau, đội ngũ sứ giả kén rể lại bước vào quân doanh người Hán, lần này mang theo lời nguyên văn của Đao thổ ty, chỉ đích danh muốn kén Tham mưu trưởng Tiền Vận Chu làm con rể. Thổ ty sẽ hồi môn phong hậu và tài sản, mọi thứ tuân theo tập quán người Hán, ông ta có mười sáu cô con gái chưa chồng, tùy Tham mưu trưởng lựa chọn, chọn mấy cô cũng đồng ý.

Nghe nói ở bang Shan, chỉ có hoàng thân quốc thích và quan chức hành chính địa phương có địa vị cao hơn đại thổ ty mới được săn đón như vậy. Nếu ý tốt của thổ ty không được tiếp nhận, sẽ bị coi là kẻ thù. Ngay cả đãi ngộ cao nhất dành cho hoàng thân quốc thích còn bị từ chối, đại thổ ty ở Tam Giác Vàng chẳng phải mất hết mặt mũi sao?

Tiền Vận Chu không còn đường lui, anh định sẵn chỉ có thể bị trói trên cỗ xe hôn nhân. Mông Bảo Nghiệp tình nguyện làm người thay thế, phía thổ ty truyền lời lại, đồng ý gả con gái của một thủ lĩnh cho chi đội trưởng. Nghĩa là thổ ty cho rằng tiêu chuẩn của chi đội trưởng Mông vẫn chưa đủ cao. Lý Quốc Huy bất lực, đành đích thân thuyết phục Tiền Vận Chu chấp nhận cuộc hôn nhân này. Tôi thấu hiểu tâm trạng của cha Tiền Đại Vũ năm mươi năm trước chắc chắn rất phiền muộn, một bên là báo quốc vô môn, bi quan thất vọng, một bên cấp trên lại bắt anh kết hôn với một tiểu thư thổ ty chưa từng quen biết, đây thực sự là một thời đại hoang đường và hỗn loạn, mọi thứ đều loạn cả lên, mọi thứ lại thân bất do kỷ, trôi dạt theo dòng, còn bàn gì đến tình yêu giá trị cao hơn?

Tiền Đại Vũ lại chậc lưỡi khen ngợi cha anh thời đó rất anh minh, kịp thời vứt bỏ cô gái Côn Minh trong mộng để chọn mẹ anh, nếu không trời biết người con trai này còn đang trốn ở nơi nào để mà xoay xở!

Ngày xem mắt, rất nhiều sĩ quan người Hán đã đến, trại thổ ty Mengsa như đón năm mới, đèn lồng rực rỡ, giết lợn mổ dê, long trọng chiêu đãi quý khách. Thổ ty ngồi trên chiếu tre, phía sau quý khách đều có bộc nhân quỳ quạt gió, giống như đãi ngộ tôi nhận được tại phủ thổ ty sau này. Tiền Vận Chu là chú rể tương lai, là trung tâm của tiệc mừng, đương nhiên bị mọi người hò reo chuốc rượu, ăn uống đến mức đầu nặng chân nhẹ, mắt mờ hơi men. Khi nghi thức xem mắt kiểu Shan độc đáo bắt đầu, mười sáu cô con gái của thổ ty trang điểm lộng lẫy như tiên nữ, từ trên trời bay xuống, nhảy điệu múa chim công uyển chuyển. Tiền Vận Chu trợn đôi mắt say, nhìn đến hoa cả mắt, cảm thấy không phải hiện thực, giống như một giấc mơ, tựa như tiên nữ trong truyền thuyết hạ phàm, tiên nữ lượn qua lượn lại trước mắt, cô nào cũng vừa mỹ miều vừa mờ ảo. Anh cố dụi mắt, vẫn là trăng trong nước, hoa trong sương, nhìn không rõ mày mắt, phân biệt không ra người. Mọi người đều cười, anh cũng cười, sau đó liền táo tợn ôm chầm lấy một tiên nữ mặc váy xanh nước biển, đầu dụi vào trong váy, miệng lắp bắp nói: "Cô đến, đến, chính, chính là..." rồi "bịch" một tiếng say gục xuống đất.

Thế là cô con gái nhỏ của thổ ty tên là Thụy Na trở thành vợ của Tiền Vận Chu và là mẹ của người bạn Tiền Đại Vũ của tôi, lịch sử hòa thân Hán - Shan ở Tam Giác Vàng từ đó lật sang một trang mới.

Không lâu sau Mông Bảo Nghiệp cũng như ý nguyện cưới được một bà vợ người Shan, sinh ra một người bạn Tam Giác Vàng khác của tôi là Mông Tiểu Nghiệp, đó là chuyện của sau này. Sau đó liên tiếp có sĩ quan người Hán thông hôn với người Shan bản địa, Lý Quốc Huy bắt đầu nhận ra tính nghiêm trọng của vấn đề, nảy sinh nỗi lo âu sâu sắc. Nhìn về lâu dài, hôn nhân là một chất ăn mòn, nếu càng nhiều thủ lĩnh thổ ty ùa tới, kén sĩ quan người Hán làm con rể, dùng con gái họ làm mồi nhử trói tay chân sĩ quan lại, giống như nhện trói tay chân con mồi, sau này họ biến thành một đám bách tính già trẻ lớn bé, quân đội còn phản công đại lục cái gì, đánh trận cái gì, phục tùng mệnh lệnh của ai nữa? Nỗi lo của Lý Quốc Huy không phải không có lý, vấn đề là trào lưu thời đại không thể ngăn cản, hạt giống ngoại lai rơi xuống đất, ngươi có thể ngăn nó bén rễ nảy mầm sao? Năm đó bộ chỉ huy lực lượng Phục Hưng đã đưa ra rất nhiều mệnh lệnh nghiêm khắc, sĩ quan chưa được phê chuẩn tuyệt đối không được thông hôn với người bản địa, kẻ trái lệnh bị giáng xuống làm binh lính.

4

Ngay tại thời điểm gió mùa cận nhiệt đới dần suy yếu, những trận mưa như trút nước bắt đầu thưa thớt, mùa khô nóng nực khó chịu mỗi năm một lần sắp tới này, đài vô tuyến vốn yên ắng đã lâu lại vang lên tín hiệu gọi đã lâu không thấy. Một bức điện mật được gửi đến tay Lý Quốc Huy. Bức điện là do Bộ Quốc phòng Đài Loan gửi tới, chỉ vỏn vẹn một dòng chữ:

Ngày gần đây sẽ có khách quan trọng tới.