Tương tự như lần Tiêu Côn vượt biên trái phép, một người bạn tri thức trẻ khác của tôi là Tằng Diễm cũng bị giam vào một nhà tù khác ở Lạp Nhung trong cùng năm đó, phải chịu đựng nửa năm tra tấn phi nhân tính. Cô cùng một nữ tri thức trẻ khác ngây thơ đến Tam Giác Vàng thăm thân, kết quả bị cảnh sát Myanmar bắt giữ, từ đó thay đổi vận mệnh. Vị hôn phu của cô, Dương Lâm, nghe tin vợ chưa cưới mất tích liền kiên quyết tiến sâu vào Tam Giác Vàng tìm kiếm, trong thời gian đó trải qua bao lần sinh tử, xảy ra vô số khúc mắc. Những người yêu nhau cuối cùng cũng đến được với nhau, cặp đôi trẻ tuổi lưu lạc này cuối cùng đã hoàn thành cuộc chạy marathon tình yêu dài đằng đẵng. Ba năm sau, họ gặp lại nhau trên cùng một con đường, tại một ngôi trường vùng núi có tên là Mỹ Tư Lạc, họ trở thành thầy cô dạy tiếng Hán cho trẻ em Trung Quốc.

Tằng Diễm kể: Cô và chồng là Dương Lâm đã dạy học suốt bảy năm tại trường Hưng Hoa ở Mỹ Tư Lạc. Cô dạy Quốc văn, Dương Lâm dạy Toán và Vật lý. Hồi đó, giáo viên trường Hưng Hoa hầu như đều là tri thức trẻ từ đại lục, họ đã trải qua một quãng thời gian thanh xuân tươi đẹp và đáng nhớ tại đây. Năm 1980, Dương Lâm quyết định rời xa vợ và gia đình, một mình đến trường Đại Đồng ở Mãn Tinh Điệp cách đó mấy chục cây số để dạy học.

Tôi hỏi Tằng Diễm: "Tại sao Dương Lâm lại muốn đến Mãn Tinh Điệp dạy học? Lẽ nào anh ấy không biết ở đó tình hình phức tạp hơn, nguy hiểm hơn sao?"

Tằng Diễm im lặng một lát, tôi nhìn ra vẻ mặt cô ấy hơi trầm xuống. Cô nói: "Lúc đó ở Mỹ Tư Lạc có nhiều lời đồn đại về tôi. Người ta sợ nổi tiếng như lợn sợ béo, anh mà nổi tiếng thì thị phi sẽ bám theo như hình với bóng. Người Trung Quốc ở đâu cũng vậy, giỏi thêu dệt thị phi, tạo tin đồn, 'không sợ thiếu chỉ sợ không đều', chỉ sợ người khác sống tốt hơn mình. Dương Lâm vì bị tin đồn làm tổn thương mới quyết định đến Mãn Tinh Điệp. Theo một nghĩa nào đó, Dương Lâm cũng bị tin đồn giết chết."

Tôi thừa nhận khi phỏng vấn ở Mỹ Tư Lạc, tôi quả thực đã nghe thấy một số lời bàn tán bất lợi cho danh tiếng của Tằng Diễm. Nhiều người đến nay vẫn say sưa lặp lại với tôi những lời đồn thổi năm xưa, mô tả những câu chuyện tình ái nửa thật nửa giả đó, như thể những chuyện đó mới chỉ xảy ra ngày hôm qua. Tôi hoài nghi chất vấn họ: "Lẽ nào những gì Tằng Diễm để lại cho Mỹ Tư Lạc chỉ là những hồi ức này thôi sao?" Họ đáp lại tôi đầy lý lẽ: "Tằng Diễm dựa vào Mỹ Tư Lạc chúng tôi mà nổi tiếng, cô ta dựa vào đâu mà được hưởng phúc ở Đài Loan?"

Tiêu Côn giải thích: "Mỹ Tư Lạc cũng giống như mọi khu phố Tàu trên thế giới, đấu đá nội bộ là một đặc sản. Nếu mọi người đều tầm thường thì không sao, nếu ai khác biệt sẽ bị tấn công, gièm pha. Câu 'cây cao đón gió' chính là đạo lý này."

Tôi chưa từng gặp tri thức trẻ Côn Minh tên Dương Lâm, tất nhiên không phải là tôi chưa từng thấy ảnh của Dương Lâm, khi tôi biết Dương Lâm thì anh ấy đã trở thành một tấm ảnh. Trước khi xuống nông thôn, Dương Lâm là con em gia đình cán bộ Đại học Vân Nam, cha mẹ đều giảng dạy ở một khoa nào đó của Đại học Vân Nam. Tình cờ là tôi đã học và giảng dạy ở Đại học Vân Nam hơn mười năm, nên khi tôi đến trường cũ phỏng vấn, không thiếu những người quen biết Dương Lâm kể cho tôi nghe chuyện xưa. Trong ấn tượng của tôi, Dương Lâm là một tri thức trẻ thông minh, cởi mở, nhiệt tình và tính khí quật cường, yêu thương vợ và gia đình sâu sắc, có trách nhiệm với học sinh, thuộc kiểu thầy giáo được học sinh kính yêu. Tiền đề để được học sinh kính yêu là bạn phải yêu thương học sinh gấp bội. Dương Lâm có một cái chân khập khiễng, đó là di chứng của bệnh bại liệt từ nhỏ, lúc đó theo chính sách tri thức trẻ, anh có thể được chiếu cố ở lại thành phố, nhưng anh vẫn không hề do dự mà xuống nông thôn. Tằng Diễm hồi tưởng đầy xúc động rằng Dương Lâm xuống nông thôn là vì tình yêu của họ. Vài tháng sau, anh lại lết cái chân khập khiễng vượt biên giới tìm vợ chưa cưới bị mất tích, trải qua những năm tháng phiêu bạt gian khổ ở Tam Giác Vàng. Tôi cảm động trước trải nghiệm của họ. Tôi thầm nghĩ họ là đôi uyên ương, họ sống hoặc chết vì tình yêu.

Vấn đề nảy sinh ở chỗ, người vợ Tằng Diễm bắt đầu nổi tiếng.

Tằng Diễm kể, cô bắt đầu lén lút viết lách từ đầu thập niên 70, năm 1976 đăng tiểu thuyết dài tập đầu tay "Thất Thái Ngọc" trên tờ Liên Hợp báo của Đài Loan, sau đó có các tiểu thuyết dài tập với đề tài cuộc sống phiêu bạt của tri thức trẻ như "Phong Vũ Trần Sa" lần lượt ra đời. Tác phẩm của cô có góc nhìn độc đáo, chủ yếu lấy đề tài Tam Giác Vàng và tri thức trẻ đại lục, tạo ảnh hưởng rộng rãi trong xã hội người Hoa ở Đài Loan và Đông Nam Á.

Tôi hỏi cô ấy: "Lúc đó cô vẫn là một tri thức trẻ lưu lạc, không nơi ở cố định, cũng chưa từng được giáo dục văn hóa tốt. Cô còn trẻ như vậy, sao lại nghĩ đến việc viết tiểu thuyết? Động lực là gì, muốn làm nhà văn, muốn nổi tiếng à?"

Cô trả lời: "Có lẽ đây là vận mệnh. Càng phiêu bạt, càng cô độc, càng nhớ quê hương thì càng có thôi thúc muốn bày tỏ. Ví dụ như viết thư, viết mãi không dứt, trò chuyện với người khác, càng trò chuyện những thứ được khơi gợi trong lòng càng nhiều, càng muốn viết. Dần dần sự thôi thúc và mong muốn này cắm rễ trong lòng, như hóc xương cổ họng, không nhả ra không được. Lúc đó chúng tôi vừa mới ổn định lại, sống trong một túp lều cỏ tồi tàn, không có đồ đạc, chỉ có một cái giường, một cái bàn ăn bằng tre. Dương Lâm sửa bài tập của học sinh trên bàn ăn, còn tôi thì nằm trên thành giường viết tiểu thuyết. Nếu nói về động lực, thì có lẽ chính là sự thôi thúc và mong muốn bày tỏ này. Nếu muốn nổi tiếng, muốn làm nhà văn, danh lợi song thu, thì ở nơi như Tam Giác Vàng lúc đó chẳng khác nào chuyện nghìn lẻ một đêm."

Tôi hỏi: "Cuốn tiểu thuyết đầu tiên cô viết trong mấy năm?"

Tằng Diễm đáp: "Viết viết sửa sửa trước sau khoảng hơn năm năm. Tôi gửi nó cho tờ Liên Hợp báo Đài Loan, không ngờ thuận lợi được đăng ngay, chính xác là đăng dài kỳ, lập tức gây tiếng vang lớn trong cộng đồng người Hoa ở Đông Nam Á. Tôi không ngờ một nhà văn lại ra đời như thế, là nhà văn viết lách trong túp lều cỏ."

Tôi hỏi: "Cô nhận được bao nhiêu tiền nhuận bút?"

Tằng Diễm nghiêng đầu tính toán, trả lời rằng sau khi trừ thuế thì khoảng sáu vạn baht Thái, đây là một khoản tiền lớn lúc bấy giờ. Lương tháng giáo viên chúng tôi chỉ có bốn trăm baht, vì vậy đã gây chấn động tại địa phương, dẫn đến sự đố kỵ của một số người sau này, e rằng thu nhập kinh tế là một nguyên nhân quan trọng.

Tôi hỏi: "Các người dùng số tiền này như thế nào?"

Tằng Diễm rất buồn khi nhắc lại chuyện cũ. Cô lắc đầu nói: "Anh biết đấy, Dương Lâm tuy chân bị tật nhưng anh ấy là người có sức sống cực kỳ mãnh liệt và tinh thần mạo hiểm. Chúng tôi dùng số nhuận bút này mua một chiếc xe Jeep địa hình, hàng Mỹ chính hãng, mặc dù lúc đó đường đất ở Mỹ Tư Lạc rất khó đi, Dương Lâm vẫn lái xe chạy tới chạy lui, vui sướng khôn cùng. Sau đó anh ấy đâm hỏng xe của người khác nên bán xe của mình để đền cho họ." Tôi chợt hiểu tại sao Tằng Diễm lại trở thành đích nhắm của mọi người. Phụ nữ, nhà văn, tiền lớn, xe hơi, tất cả những danh lợi hào nhoáng này ở một vùng núi nghèo khó hoang vu, trong một xã hội nam quyền lấy quân nhân làm trung tâm, cũng như trong bộ lạc tị nạn người Hán thiếu văn hóa nhưng không thiếu dục vọng, đều là những tội lỗi không thể tha thứ. Nói cách khác, phụ nữ nổi tiếng chắc chắn sẽ trở thành bia đỡ đạn của thị phi và lời đồn, đây chính là lý do tại sao bi kịch của những Nguyễn Linh Ngọc trong thế kỷ này cứ xuất hiện tầng tầng lớp lớp ở Trung Quốc.

Đánh giá của tôi về Tằng Diễm là thông tuệ, điềm tĩnh, kiên trì và có ngộ tính. Cô ấy viết văn trên "giường" ở nơi nghèo khó nguyên sơ như vậy, chỉ một ngọn đèn dầu nhỏ, chiến đấu đơn độc, ai quan tâm đến sự gian khổ tìm tòi của cô ấy? Ai nhìn thấy tâm huyết lao động cô ấy bỏ ra cho việc viết lách ngày đêm, năm này qua năm khác? Ai từng nghĩ đến việc ngoài viết lách cô ấy vẫn phải làm giáo viên và làm mẹ? Nếu cô ấy không thành công, tôi nghĩ mọi người chắc chắn sẽ khoan dung với cô ấy, ca ngợi cô ấy, họ sẽ nói: "Nhìn xem, cô ấy đáng thương biết bao, bỏ ra biết bao nỗ lực, cuối cùng vẫn vấp ngã đầu rơi máu chảy!" Vậy nên cô ấy là một người phụ nữ tốt. Khoan dung và đồng cảm với kẻ yếu là đức hạnh chung của chúng ta, là một phần trong tính dân tộc ưu tú nhất của chúng ta. Vấn đề là Tằng Diễm bất hạnh thay lại thành công, nổi tiếng bên ngoài, có tiền lớn và xe hơi, nên mọi sự gièm pha phẫn nộ cô ấy phải chịu đựng đều là tất yếu, hay nói cách khác là cần thiết, nếu không thì làm sao khiến tâm lý người khác cân bằng được? Tâm lý người khác mất cân bằng đều do cô gây ra, nên tất nhiên là tội lỗi của cô. Lúc này có bê bối tình ái hay nam nữ tư tình hay không đều không quan trọng, quan trọng là mọi người quyết không chịu tha thứ cho cô ấy, giống như chúng ta không tha thứ cho kẻ phản nghịch và bại hoại gia tộc. Ai bảo Tằng Diễm không chịu cùng mọi người hưởng thụ sự tầm thường cơ chứ?

Tằng Diễm đã sống nửa năm ở một thị trấn nhỏ khác tại Tam Giác Vàng là Hồi Hải, cô sống một mình và viết lách ở đây, vì lúc này đã có không ít báo chí người Hoa đặt bài cô. Hơn hai mươi năm sau vào năm 1998, tôi đã ở lại Hồi Hải vài giờ, chụp vài bức ảnh phong cảnh. Hồi Hải nằm trong thung lũng dãy núi Pa-long, nóng không chịu nổi, cách Tachileik của Myanmar chỉ một giờ đi xe. Tôi được bạn bè cho biết, trước đây đây là phạm vi thế lực của Khôn Sa, Trương gia quân từng đánh trận với quân cảnh Thái Lan tại đây.

Tằng Diễm hoàn thành tiểu thuyết tự truyện dài tập "Phong Vũ Trần Sa" tại Hồi Hải, sau đó đến Mãn Tinh Điệp hội họp với chồng là Dương Lâm. Tôi cho rằng Tằng Diễm là mẫu phụ nữ phương Đông điển hình, dịu dàng đảm đang, yêu thương chồng con, cô chia sẻ cuộc sống hữu hạn của mình thành hai phần, một phần dành cho chồng và gia đình, phần kia cống hiến cho văn học. Người phụ nữ như vậy, ngay cả khi chúng ta không dùng từ ca ngợi là "hoàn mỹ", ít nhất cũng nên gọi là "ưu tú". Nếu nói chồng con là nơi trú ngụ tâm hồn của Tằng Diễm, là mái nhà che mưa chắn gió mang lại hơi ấm tình thân cho cô, thì viết lách hay sự nghiệp văn học chính là mặt trời trong đời cô, chiếu sáng cuộc sống cô độc phiêu bạt không nơi nương tựa của cô. Đối với một người, đặc biệt là một nữ tri thức trẻ với tinh thần lãng mạn rực cháy trong tim, sự chiếu rọi này khiến cô tràn đầy tình cảm chân thành, tràn đầy hy vọng và tình yêu tha thiết đối với cuộc sống khổ nạn đầy chông gai phía trước.

Trường Trung học Đại Đồng ở Mãn Tinh Điệp là một ngôi trường Hoa văn, lúc bấy giờ có hàng chục thầy giáo người Hán giảng dạy, trong đó phần lớn là các tri thức trẻ nam nữ đến từ đại lục. Tri thức trẻ ở Tam Giác Vàng không gọi là "tri thức trẻ", mà gọi là "học sinh hạ phóng" hoặc "Tiểu Hán nhân", họ khác với tàn quân Quốc dân Đảng. Dù lưu lạc nơi đất khách quê người, có người buôn ma túy, có người sa ngã, có người buông thả, nhưng dù sao họ vẫn là thanh niên thành phố có văn hóa, từng được giáo dục hiện đại, là mồi lửa của xã hội văn minh. Cho nên một khi rơi xuống vùng đất hoang vu cằn cỗi, đến với vùng quê ngu muội dã man này, họ hầu hết đều thuận theo tự nhiên mà gánh vác trách nhiệm gieo mầm văn minh và chấn hưng đất nước bằng giáo dục. Có lẽ đây là một quy luật, là sự tất yếu của cuộc sống, không có lựa chọn, nhưng chính việc không có lựa chọn lại là một sự lựa chọn. Trong lúc phỏng vấn, tôi được biết, hàng trăm ngôi trường Hoa văn phân bố ở khu vực rộng lớn Tam Giác Vàng, không một ngoại lệ nào không có tri thức trẻ đại lục giảng dạy, và có trường đến nay vẫn lấy giáo viên tri thức trẻ làm chủ lực.

Ví dụ như trường tiểu học thôn Mạn Đường, trong năm thầy giáo thì có ba người đến từ đại lục Trung Quốc, tôi quen một tri thức trẻ lớn tuổi họ Chương, năm mươi mốt tuổi, trông đã già nua với mái tóc bạc trắng. Qua trò chuyện mới biết, ông đã dạy học gần ba mươi năm tại khắp các nơi ở Tam Giác Vàng. Chỉ tính mỗi năm một lớp, mỗi lớp hai mươi người, số học sinh ông từng dạy ít nhất cũng trên sáu trăm người. Tôi nhìn mái tóc bạc hai bên thái dương của ông, trong lòng dâng lên niềm kính trọng vô hạn. Tôi nghĩ, từ góc độ truyền thừa văn hóa, ông ấy chẳng lẽ không được tính là một Prometheus gieo mầm lửa sao?

Kể từ khi tàn quân Quốc dân Đảng xâm nhập Tam Giác Vàng năm 1950, hàng chục vạn (có thuyết nói là một triệu!) người tị nạn Trung Quốc tràn vào Tam Giác Vàng theo những biến động chính trị và các nguyên nhân xã hội khác nhau. Bộ lạc người Hán đông đảo này trở thành lực lượng xã hội quan trọng ảnh hưởng đến lịch sử Tam Giác Vàng. Nghe nói có một thời gian, nói tiếng Hán và học tiếng Trung trở thành một mốt thời thượng, giống như người dân học ngoại ngữ sau thời kỳ cải cách mở cửa. Các loại trường học Hoa văn đua nhau mọc lên, những ngôi trường Hoa văn này không chỉ mở cửa cho học sinh người Hoa mà còn cho tất cả trẻ em địa phương.

Thông qua phỏng vấn nhiều người, tôi biết trường Hoa văn Mãn Tinh Điệp rất chính quy, so với các trường ở Chiang Rai, Chiang Mai bên ngoài núi cũng không hề kém cạnh. Do điều kiện dạy học tốt, thù lao khá cao, thu hút nhiều tri thức trẻ ở Tam Giác Vàng đến đây giảng dạy, Tiêu Côn, Dương Phi, Dương Lâm, Tằng Diễm và người tri thức trẻ họ Chương đó đều từng là thầy giáo ở ngôi trường này. Nghe nói Khôn Sa thường xuyên đến trường thị sát, tất nhiên cũng không tính là thị sát chính quy gì, chẳng qua là đi dạo xem xét, gặp ai thì nói chuyện với người đó. Ông ta thích đến chơi nhà, trò chuyện với tri thức trẻ, có khi gặp lúc nhà trường hoặc nhà người khác dọn cơm, cũng không câu nệ tiểu tiết mà cùng thầy trò ăn cơm. Khôn Sa thể hình cao lớn vạm vỡ, cái đầu đặc biệt lớn, tướng mạo kỳ lạ này khiến người dân vùng núi thấp bé địa phương rất kính sợ, họ tôn xưng ông ta là "Chiêu Khôn Sa". Như đã nói ở trên, "Chiêu" có nghĩa là thần linh hoặc đế vương. Khôn Sa hoàn toàn giữ thói quen người Hán, mặc sơ mi quần dài, trên tay thích cầm một cây gậy mây. Ông trùm ma túy nổi tiếng thế giới này không chỉ hứng thú với buôn ma túy, nghe nói kiến thức của ông ta khá rộng, thường thích thảo luận với tri thức trẻ các vấn đề về lịch sử, triết học và chính trị Trung Quốc. Có lần nhắc đến Tần Thủy Hoàng, mọi người quan điểm khác nhau, thậm chí tranh luận đến đỏ mặt tía tai.

Còn Trương Tô Tuyền thì mãi mãi giữ bản sắc khô khan của một quân nhân chuyên nghiệp. Ông ta bản tính nghiêm túc, làm việc cẩn trọng, nghe nói chưa từng có ai nhìn thấy ông ta mặc quần áo nào khác ngoài quân phục, bạn có thể tưởng tượng đây là một quân nhân máy móc và cứng nhắc đến mức nào! Nhưng người khác đồng thời nói với tôi rằng, Trương Tô Tuyền tuyệt đối không chỉ là một võ phu, ông ta thích đọc sách, thích âm nhạc, kịch nghệ. Trong nhà ông có một chiếc máy hát kim châm kiểu cũ được coi như báu vật, sưu tầm đĩa than khắp nơi. Đôi khi người ta nghe thấy vị Tổng tham mưu trưởng người Hà Nam này miệng lẩm bẩm, hóa ra ông ta thích ngâm nga kịch Dự quê nhà, thỉnh thoảng làm một đoạn, nghe điệu đà chẳng kém gì một người đam mê nghệ thuật. Ngoài nghiên cứu quân sự, ông ta cũng thường đến thảo luận các lý thuyết và vấn đề xã hội với tri thức trẻ. Tằng Diễm kể, Trương Tô Tuyền còn thích đến trường chơi hơn cả Khôn Sa, có khi lén đến trường một mình, không mang theo lính cảnh vệ, chui vào phòng ngủ tri thức trẻ tán gẫu, một lần tán gẫu là hết nửa đêm.

Mới đến Mãn Tinh Điệp, Tằng Diễm cảm thấy mọi thứ đều rất mới mẻ, vì là tổng hành dinh của Khôn Sa, ở đây không cho phép hút ma túy, không được trồng thuốc phiện, càng không được buôn bán sản xuất ma túy, chẳng khác nào một thế giới thanh bình. Tôi đặt cho Tằng Diễm một câu hỏi mà tôi từng hỏi nhiều người: "Đã là tập đoàn buôn ma túy thì lẽ ra phải bất chấp thủ đoạn theo đuổi lợi nhuận cao, vậy cuộc sống của họ có hoang dâm xa xỉ, vung tiền như rác, tham ô hủ bại và cực kỳ xa hoa không?"

Tằng Diễm xác nhận: "Đó là sự suy đoán chủ quan của người ngoài thôi. Khôn Sa, Trương Tô Tuyền đều không xây dinh thự lâu đài gì, cũng không có tam thê tứ thiếp, đầy tớ đầy nhà, họ đều sống trong những túp lều mái tôn giống như mọi người." Tôi cho rằng những gì Tằng Diễm nói đều là sự thật, vì khi tôi phỏng vấn ở Mãn Tinh Điệp, những địa chỉ cũ đó đã bị chiến tranh hủy hoại, nhưng nhiều người dân địa phương không biết chán kể cho tôi nghe về thói quen sinh hoạt giản dị gần gũi của những ông trùm ma túy mà họ nhìn thấy.

Tôi thảo luận vấn đề này với một nhà thơ Tam Giác Vàng khác là Tiêu Côn. Tôi nói nếu người buôn ma túy không vì tiền, không mưu cầu hưởng thụ, vậy thì họ vì cái gì?

Tiêu Côn thận trọng trả lời: "Có lẽ theo lời họ nói, là chiến đấu vì lý tưởng chính trị chăng. Lý tưởng chính trị của họ là thành lập một nước Cộng hòa Shan độc lập."

Tôi nói, nhưng cái chủ nghĩa lý tưởng mà trong mắt họ có lẽ là tối cao này, lại chính là cái giá phải trả bằng việc hy sinh lợi ích lâu dài và căn bản của đại đa số mọi người, bao gồm cả việc hy sinh lợi ích của thế giới và nhân dân Shan. Lý tưởng cao cả lại giương ra đôi cánh của ác quỷ, đây chẳng phải là chuyện lạ lùng sao?

Tiêu Côn suy nghĩ một lát rồi nói: "Theo tôi được biết, các nước phát triển phương Tây đầu tư lớn nhất, tốn kém nhất cho việc chống ma túy trên thế giới hiện nay, chẳng phải chính là những quốc gia trùm buôn ma túy lớn nhất phất lên nhờ buôn ma túy từ một trăm năm trước sao? Có thể nói là ác quỷ mọc ra đôi cánh thiên thần không?" Tôi cạn lời, sau đó khâm phục, cho rằng quá kinh điển, xứng đáng gọi là danh ngôn chí lý.

Năm 1980, tại Mãn Tinh Điệp xảy ra một chuyện nhỏ đáng nhắc tới.

Khôn Sa vì kính trọng nhân tài tri thức, tuyên bố xây cho vợ chồng Dương Lâm - Tằng Diễm một ngôi nhà bên bờ hồ ở Mãn Tinh Điệp. Tất nhiên cũng không phải biệt thự gì, mà là nhà cấp bốn bình thường, mái tôn, tường rào tre, chỉ có hai gian phòng chính, cũng không có gì xa xỉ đặc biệt. Chỉ là sau khi được Khôn Sa tuyên bố xây dựng, nó thuộc về công quỹ, trông có vẻ khá đặc biệt, giống như một sự đối đãi phá lệ. Tôn trọng nhân tài, tôn trọng tri thức đã trở thành nhận thức chung trên thế giới hiện nay, Tam Giác Vàng chưa từng có nhà văn, đặc biệt là nữ nhà văn, nên theo quan điểm hiện tại của chúng ta, sự đối đãi phá lệ của Khôn Sa là biểu hiện thuận theo trào lưu và có tầm nhìn chiến lược.

Vấn đề nảy sinh ở chỗ Tằng Diễm là phụ nữ, và lại là một nữ tri thức trẻ (không phải quân nhân). Việc xây nhà gây ra một trận sóng gió lớn, quyết định của Khôn Sa lập tức dẫn đến sự bất mãn của nhiều người. Những sĩ quan từng lập quân công hiển hách trên chiến trường chất vấn: "Tằng Diễm chỉ là học sinh hạ phóng, còn là đàn bà, chẳng có công lao gì, Tổng tư lệnh dựa vào đâu mà xây nhà cho cô ta?"

Có thể cho rằng, không có sĩ quan thì không có Mãn Tinh Điệp, mà không có Tằng Diễm thì Mãn Tinh Điệp vẫn tồn tại, nên quyết định xây nhà cho vợ chồng Tằng Diễm của Khôn Sa là không có lý do và không đứng vững được. Mọi người nghi ngờ: "Tằng Diễm là đàn bà trẻ tuổi, Khôn Sa làm vậy có phải có ý đồ gì khác thường không?"

Tất nhiên sau đó ngôi nhà này rốt cuộc không xây thành. Vợ Khôn Sa dũng cảm đứng ra phản đối. Vợ Khôn Sa là một phụ nữ người Wa, không quen nói lý lẽ, cả đời bà chỉ quản hai việc của Khôn Sa: sinh con cho ông và không cho phép tìm người phụ nữ khác. Theo nghĩa này, ông trùm ma túy Khôn Sa cũng có truyền thống vinh quang là sợ vợ của đàn ông. Nghe nói vợ Khôn Sa làm loạn với Khôn Sa, còn cào rách mặt chồng tại chỗ, Khôn Sa đành phải tuyên bố rút lại quyết định, từ đó không nhắc lại chuyện xây nhà nữa.

Lần đầu tiên tôi nghe chuyện này, kinh ngạc đến mức khó tin. Tôi nghĩ Khôn Sa là ông trùm ma túy nổi tiếng thế giới, quyết định xây một ngôi nhà bình thường cho ai đó chẳng phải là chuyện nhỏ sao? Nhưng tôi nhanh chóng hiểu ra một đạo lý, đó là Khôn Sa trở thành Khôn Sa là do môi trường tạo nên, Khôn Sa rời khỏi môi trường xã hội khiến ông ta trở thành Khôn Sa đó, liệu ông ta còn trở thành một Khôn Sa lừng lẫy nữa không?

Điều này cũng giống như việc người ta không thể tự kéo tóc mình để rời khỏi trái đất.

Học sinh trường trung học Đại Đồng, một phần là con em người Hán ở Mãn Tinh Điệp, phần lớn là con em trong "Đội Nham Vận" của Khôn Sa. Đội Nham Vận chính là đội thiếu tử quân hoặc đội dự bị thiếu niên mà Dương Phi nói. Nghe nói Khôn Sa hoàn toàn được gợi cảm hứng từ phong trào Hồng Vệ Binh Trung Quốc, sau đó ra lệnh tuyển mộ các bé trai các dân tộc (không giới hạn người Hán) ở Tam Giác Vàng, để chúng từ nhỏ được huấn luyện quân sự, sống cuộc sống tập thể có tổ chức, đồng thời học tập kiến thức văn hóa, học tiếng Hán, nhồi nhét tư tưởng trung thành với nước Cộng hòa Shan cho chúng. Ông ta thường nói quân đội có văn hóa mới đánh thắng trận. Trẻ em Đội Nham Vận lớn đến mười sáu tuổi sẽ chính thức gia nhập quân đội Khôn Sa, trở thành một người lính hoặc sĩ quan thực thụ. Theo tài liệu nước ngoài tiết lộ, Đội Nham Vận có lúc đông nhất lên tới vài vạn người.

Tằng Diễm, Tiêu Côn và Dương Phi đều từng làm thầy giáo của những thiếu tử quân này. Tôi hỏi Dương Phi: "Cha mẹ chúng có thực sự tự nguyện gửi con đi làm lính không?"

Dương Phi trả lời: "Có, vì ở Tam Giác Vàng, làm lính cơ bản là lối thoát duy nhất của người nghèo, nên các gia đình đông con đều hăng hái đưa con vào Đội Nham Vận. Như vậy ngoài việc giảm bớt miệng ăn, còn có thể nhận được một khoản phụ cấp quân lương."

Tằng Diễm kể, giáo trình trường Đại Đồng gần như tương tự trong nước, ngày nào cũng đọc sách buổi sáng, tự học buổi tối, văn thể mỹ lao động đức dục, không thiếu thứ gì, thi cử trung học, thi cuối kỳ, vẫn cứ khiến học sinh chạy đôn chạy đáo như chong chóng. Nhưng có một điểm khác biệt, giáo trình sử dụng ở đây hoàn toàn đến từ Đài Loan. Ví dụ như bài vỡ lòng môn Ngữ văn là "Tam Tự Kinh": "Nhân chi sơ, tính bản thiện, tính tương cận, tập tương viễn..." dùng phồn thể, chứ không phải bài đầu tiên "Chủ tịch Mao vạn tuế", "Đảng Cộng sản vạn tuế" mà học sinh đại lục quen thuộc.

Tôi hỏi Tằng Diễm: "Cô lớn lên bằng tiếng hát 'Đông Phương Hồng', cô có thích nghi với giáo trình Đài Loan không?"

Tằng Diễm suy nghĩ rồi nói: "Cũng không có trở ngại gì lớn. Đều là người Trung Quốc, 'Tam Tự Kinh' có nguồn gốc sâu xa, có thể tìm thấy nguồn gốc trong văn hóa cổ đại, nên tâm trạng rất bình thản."

Giáo trình Đài Loan đều vượt ngàn núi vạn sông, qua đường hàng không, bưu điện, rồi sau đó do mã bang vận chuyển vào trong núi, nên sách giáo khoa là tài sản công, mỗi khi học sinh học xong một môn, sách vở sẽ được để lại cho lứa học sinh mới khóa sau. Dương Lâm là một thầy giáo tốt, năm nào anh cũng được nhà trường khen thưởng, mặc dù chân không tiện, anh vẫn thích cùng học sinh chơi bóng rổ, chơi trò chơi, cuối tuần dẫn chúng lên núi dã ngoại, giảng giải kiến thức khoa học thường thức về động thực vật. Đồng nghiệp của anh, tri thức trẻ Côn Minh Dương Phi hồi tưởng, Dương Lâm tràn đầy sức sống, giảng bài sinh động, được toàn thể thầy trò trong trường kính yêu và tôn trọng.

Lúc này Tằng Diễm vừa dạy học vừa bắt đầu nung nấu cuốn tiểu thuyết tình quê thứ ba của mình "Nơi dòng nước Nộ cuồn cuộn". Mãn Tinh Điệp bề ngoài vô cùng bình lặng, phong cảnh như tranh vẽ, chim hót hoa thơm, mặc dù môi trường quốc tế biến hóa khó lường, Tam Giác Vàng khắp nơi đều đang đánh trận, nhưng tâm bão luôn yên bình và an toàn. Thực tế đây là một ảo ảnh, trong cuộc sống thường có rất nhiều ảo ảnh che mắt và não bộ chúng ta, đợi đến khi chúng ta thấy ảo ảnh bị chọc thủng thì tai họa tàn khốc đã như thiên thạch giáng xuống đầu rồi.

Cuối năm 1981, cách đó hơn trăm dặm tại Đại Cốc Địa xảy ra giao tranh ác liệt, nhanh chóng có tin truyền về, một đại tá quân đội Mỹ thuộc tổ chức chống ma túy quốc tế bị bắn chết. Tam Giác Vàng ngày nào cũng đánh trận, đây là một thế giới chiến tranh, nên tin tức này không ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường ở Mãn Tinh Điệp. Mặt trời vẫn mọc, nông dân vẫn mặt trời mọc thì làm, mặt trời lặn thì nghỉ, học sinh vẫn khoác cặp đi học, tiếng đọc sách trong trường vang vọng, thầy cô giáo vẫn vào lớp giảng bài như người làm vườn tận tâm nuôi dưỡng mầm non. Ngày tháng như dòng nước trôi, bình lặng đến mức không có lấy một dấu hiệu của vũng xoáy. Tôi nghĩ nếu không phải một buổi sáng đáng sợ, mây đen đột ngột che khuất bầu trời, chiến tranh đột ngột giáng xuống, thì đối với nữ giáo viên Tằng Diễm, cuộc đời cô có lẽ là một dáng vẻ khác. Vận mệnh thường bị thảm họa thay đổi, dù là dẫn tới thiên đường hay địa ngục.

Trong nháy mắt, gia đình hạnh phúc của cô tan vỡ.

Tằng Diễm kể, hôm trước cô mơ một giấc mơ, đầu tiên là phòng khách nhà mình sụp đổ, tiếp đó một chiếc máy bay bốc khói đen rơi từ trên trời xuống. Cô nghĩ không ra tại sao phòng khách lại đột ngột sụp đổ, mà chiếc máy bay kia tại sao không bay tử tế trên trời, cứ phải cắm đầu xuống đất? Nhưng chưa đợi cô nghĩ ra, thì thấy chồng Dương Lâm đánh xe ngựa lộc cộc lao xuống từ sườn núi. Dương Lâm rất thích thể thao, nhưng ngày thường đâu có thấy anh đánh xe ngựa bao giờ? Đang kinh ngạc, chiếc xe ngựa lao qua bên cạnh cô, cô hét lớn "Dương Lâm anh đợi em với", không ngờ chồng quay đầu lại, lại là một bộ xương khô đáng sợ...

Cô hét lên một tiếng, tỉnh dậy tim đập thình thịch, sợ toát mồ hôi lạnh.

Một nữ giáo viên người Côn Minh họ Trịnh cũng có cảm giác chẳng lành, cô rửa bát bên bờ sông Mãn Tinh Điệp, nhìn thấy buổi chiều trong thung lũng gió lạnh thê lương, một mảng sương đen cuồn cuộn ập đến, sợ hãi trốn vội vào trong nhà. Sau này cô cho rằng đây là một loại thiên tượng, một điềm báo về tai họa đổ máu, mấu chốt là lúc đó không ai đọc hiểu được huyền cơ trời đất. Cô giáo Trịnh hiện đã nghỉ hưu, an hưởng tuổi già tại thị trấn nhỏ Mê Sai ở Tam Giác Vàng.

Ngày 21 tháng 1 năm 1982 Công nguyên, mặt trời vừa tươi mới lộ diện từ trên ngọn núi phía đông, đây là một buổi sáng sớm cỏ cây ẩm ướt, chim hót hoa thơm ở vùng núi Tam Giác Vàng. Học sinh theo thông lệ tập trung ở sân trường tiến hành huấn thị tập thể, sau đó lần lượt vào lớp học, còn Tằng Diễm thì ngồi trước cửa nhà sửa bài tập, cô nhìn thấy cô con gái nhỏ năm tuổi Kỳ Kỳ đang chơi đùa trên bãi cỏ.

Ngày hôm nay Mãn Tinh Điệp có một việc quan trọng, nhưng đối với dân thường thì không quan trọng, đó là ngày sinh nhật Tổng tham mưu trưởng Quân đội Cách mạng Liên hợp Shan Trương Tô Tuyền. Trương Tô Tuyền sinh năm 1927, năm đó năm mươi lăm tuổi, dân gian gọi là "Tiểu hoa giáp". Nhưng Trương Tô Tuyền không phô trương, cũng không tổ chức rình rang, chỉ theo thói quen người Trung Quốc, bạn bè người thân và cấp dưới chiến hữu cũ tụ tập một chút, bày vài mâm cơm rượu, náo nhiệt một chút, gom góp nhân khí. Nghe nói Khôn Sa sẽ đích thân đến chúc thọ Tham mưu trưởng.

Mọi thứ không khác gì ngày thường, không khí trong lành, núi rừng xanh tươi, mặt trời nóng rực rỡ, chỉ còn ba ngày nữa là đến Tết năm Chó của người Trung Quốc, còn thực vật mùa khô ở Tam Giác Vàng là cây anh túc đã bước vào mùa nở hoa, cách thời điểm thu hoạch thuốc phiện chưa đầy nửa tháng. Mãn Tinh Điệp có dòng người qua lại, trước cổng trường một đội lính đi tập xong trở về, trong doanh trại vang lên tiếng còi báo ăn sáng. Đúng lúc này chồng Dương Lâm vội vã bước ra từ trong nhà, vừa khởi động xe máy vừa nói với vợ rằng muốn xuống núi đến phủ Chiang Rai đón con gái lớn A Hinh đang học ở trường giáo hội Cơ Đốc. Tằng Diễm cúi đầu nhìn đồng hồ, bảy giờ năm mươi lăm phút, kém năm phút là tám giờ, sau này thời khắc này giống như vết sẹo in sâu trong não Tằng Diễm suốt đời. Dương Lâm chân không tiện, nhưng là một tay lái xe hạng nhất, chiếc xe máy Nhật yêu quý này gần như trở thành cái chân thứ ba của anh, bất kể là đến ngôi trường cách đó vài trăm mét hay ra phố anh đều phải lái xe đi. Vợ Tằng Diễm ngẩng mặt lên, tiễn chồng trên xe máy ngày càng xa, rất nhanh biến thành một chấm đen nhỏ, biến mất trong một làn sương xám nhạt trên sườn núi.

Tằng Diễm nằm mơ cũng không ngờ tới, đây lại là lần biệt ly cuối cùng của cô với chồng.

Vận mệnh là một con quỷ, Tằng Diễm kể, chồng bước lên xe máy, còn vẫy vẫy tay với cô, dặn cô trông chừng con gái nhỏ Kỳ Kỳ, gương mặt, biểu cảm và cử chỉ quen thuộc này giống như một tấm ảnh phóng to, vĩnh viễn đóng khung trong ký ức của người vợ. Ngày 21 tháng 1 năm 1982, bảy giờ năm mươi lăm phút sáng, chồng Dương Lâm cứ như vậy không chút hay biết về vận mệnh mà ra đi, một đi không trở lại, bước lên con đường không lối về của cuộc đời.

Qua khoảng hơn nửa tiếng, tức là khoảng tám giờ rưỡi, Tằng Diễm lại nhìn đồng hồ, buổi huấn thị học sinh đã kết thúc, trong lớp học đã bắt đầu tiết dạy, còn chồng Dương Lâm đang cưỡi xe máy chạy trên con đường núi khúc khuỷu đi Chiang Rai. Tất nhiên cô không biết cũng không thể biết, thực ra lúc này Dương Lâm đã phát hiện tình hình bất thường bên ngoài núi, đang cố hết sức từ bên ngoài chạy về trường.

Tằng Diễm nói, sau này mới biết, Dương Lâm hoàn toàn có thể đi thẳng xuống núi, không quản chuyện trường học, hoặc trốn vào một nơi an toàn, như vậy anh sẽ không gặp nguy hiểm gì, giống như tất cả những người sống sót sau tai nạn, đến nay vẫn sống khỏe mạnh và vui vẻ, sống cuộc sống hạnh phúc viên mãn. Nhưng anh không chọn cách trốn đi để bảo toàn bản thân, mà lập tức quay đầu xe chạy về trường.

Nhịp điệu không thay đổi của nhà trường là lên lớp, Mãn Tinh Điệp nằm sâu trong núi lớn giống như mọi ngôi làng hẻo lánh trên thế giới, nghèo khó mà bận rộn, dân làng cứ thế lặp đi lặp lại cuộc sống đơn điệu mỗi ngày. Tằng Diễm đang sửa bài tập trước cửa nhà, cô con gái nhỏ năm tuổi Kỳ Kỳ của họ đang bắt một con châu chấu nhỏ màu xanh, còn người tri thức trẻ nam tên Dương Lâm kia đang lái một chiếc xe máy lao điên cuồng từ cách đó vài dặm. Đây là bức tranh toàn cảnh mà lịch sử để lại cho chúng ta. Chúng ta thấy, chiếm giữ vị trí trung tâm của bức tranh này, tức là bầu trời phương đông nơi mặt trời mọc, một đội trực thăng vũ trang ầm ầm xuất hiện.

Đây là một khoảnh khắc đáng sợ.

Trong không khí tĩnh lặng vang lên tiếng sấm, hay có thể nói rất giống một tràng sấm rền lăn qua bầu trời quang đãng, tiếng gầm rú khổng lồ liên hồi khiến cư dân Mãn Tinh Điệp kinh ngạc. Họ ngẩng đầu nhìn lên trời, thấy bầu trời trong xanh như nước không một gợn mây, vòm trời xanh thẳm hiền hòa sâu thẳm như đại dương, một đàn chim hoảng sợ vụt lên từ trong rừng, hoảng loạn trốn vào sâu trong bầu trời xanh. Một mặt trời vừa nhô lên từ đỉnh núi, trong bối cảnh vĩ đại của ánh mặt trời đỏ rực và vạn đạo kim quang, một đội chim đen khổng lồ trong truyền thuyết có thể cõng cả ngọn núi bay ra với đội hình chỉnh tề, xuất hiện đầy sát khí trên bầu trời Mãn Tinh Điệp.

Toàn bộ Mãn Tinh Điệp đều bị cảnh tượng tráng lệ chưa từng có này làm cho chấn động, nhiều người chưa từng thấy trực thăng vũ trang bao giờ, kiến thức của tất cả mọi người cộng lại cũng chưa từng thấy nhiều trực thăng đến thế. Thầy trò nhà trường lũ lượt chạy ra từ lớp học, ngơ ngác nhìn lên không trung, giống như chúng ta xem phi công biểu diễn trong thời bình. Tất nhiên trực thăng tuyệt đối không phải đến để biểu diễn hòa bình, cũng không phải lễ duyệt binh quốc khánh hay để cho cư dân Mãn Tinh Điệp mở mang tầm mắt, họ đến để đánh trận, để tiến hành cuộc chiến đấu sinh tử. Các loại tên lửa, bom và súng máy trên máy bay đã sớm chĩa vào Mãn Tinh Điệp - vương quốc ma túy, phi công nhận lệnh, kiên quyết dọn sạch khối u ác tính gây nguy hại cho lợi ích quốc gia và an toàn nhân loại thế giới này. Quân nhân chiến đấu vì chính nghĩa, vì tiêu diệt ma túy, đây là một cuộc chiến tranh thần thánh, ai mà không ủng hộ việc xóa sổ ma túy - con ác quỷ tội ác tày trời - ra khỏi hành tinh xanh của chúng ta chứ?

Gần như cùng lúc đó, mặt đất cũng rung chuyển như động đất, hàng chục xe bọc thép và xe tăng lầm lũi tiến tới, cùng một lượng lớn lính đen đội mũ sắt xuất hiện trên các sườn núi xung quanh Mãn Tinh Điệp. Sau này mọi người mới biết, đây là một cuộc càn quét có tính chất quyết định đối với tập đoàn buôn ma túy lớn nhất Tam Giác Vàng do cộng đồng quốc tế và chính phủ phối hợp phát động. Trận chiến được sắp đặt kỹ lưỡng vào đúng ngày sinh nhật Trương Tô Tuyền, mục đích là để hốt trọn ổ các ông trùm ma túy.

Bất thình lình, tiếng súng đạn vang lên, bầu không khí trong suốt lập tức vỡ tan như thủy tinh, khắp nơi là đám đông hoảng loạn chạy trốn như kiến. Trực thăng nổ súng trước, bắn tên lửa vào Mãn Tinh Điệp, sân trường là mục tiêu dễ thấy, vì thế những thầy trò lộ diện đó trở thành đối tượng tấn công. Sức nóng của vụ nổ bom khiến người ta ngạt thở, khói lửa mù mịt khắp nơi, súng máy "đành đạch", đạn dày đặc như vô số ong độc, điên cuồng truy đuổi đám đông hoảng loạn chạy trốn, bắn họ máu me tung tóe, không thương tiếc vứt họ vào vũng xoáy tử thần.

Rất nhanh trong làng đã có tiếng nghiền nát bằng thép khiến người ta thót tim của xe tăng và xe bọc thép, các loại tiếng nổ tiếng bắn rung trời chuyển đất. Tằng Diễm ôm chặt lấy cô con gái nhỏ Kỳ Kỳ, như gà mẹ che chở gà con, đầu cúi sát xuống đất, cơ thể run lên bần bật như lá rụng trong bão. Ít nhất vài ngày sau cô mới biết, đúng vào khoảnh khắc nguy cấp này, khi đạn pháo và bom rơi xuống như mưa, người chồng yêu dấu nhất của cô, người tri thức trẻ Côn Minh Dương Lâm chân hơi khập khiễng không tiện đó, đã thực hiện cuộc biệt ly cuối cùng với cô và con bằng một cách thức bi tráng chấn động trời đất.

Tiệc sinh nhật của Trương Tô Tuyền tất nhiên không thể ăn được, Khôn Sa và đội ngũ của ông ta nhanh chóng từ bỏ Mãn Tinh Điệp, chui vào hẻm núi rút lui. Cuộc càn quét quy mô lớn của chính phủ kéo dài liên tục ba ngày, ngoài những người trốn lên núi, cơ bản đã biến Mãn Tinh Điệp thành một vùng đất không người. Tằng Diễm và một nhóm người tị nạn tận dụng khe hở trốn lên núi, sau này đi bộ đến trại người Wa bên ngoài núi lánh nạn. Tuy cô luôn nơm nớp lo sợ cho sự an toàn của chồng, nhưng cô biết Dương Lâm xuống núi đón con gái lớn, nên cô nghĩ Dương Lâm an toàn, con gái lớn cũng an toàn, vấn đề còn lại là cô phải bảo vệ tốt con gái nhỏ, chờ đợi sau khi chiến tranh kết thúc cả nhà sum họp hạnh phúc. Chiến tranh giống như bão biển, con thuyền nhỏ cá nhân đành phó mặc cho số phận. Ba ngày đó như dài đằng đẵng qua ba năm, nữ tri thức trẻ Tằng Diễm đọa đày trong bóng tối vô vọng, giống như con thuyền nhỏ phiêu dạt trong cơn bão mịt mù. Tằng Diễm nói, lúc đó cô không bi quan lắm, tin rằng chiến tranh sẽ sớm qua đi, cả nhà nhất định sẽ gương vỡ lại lành.

Cơn bão cuối cùng cũng lắng xuống.

Quân đội tuyên bố chiến tranh kết thúc, dân thường được phép quay trở lại Mãn Tinh Điệp. Lúc này Tằng Diễm ruột gan nóng như lửa đốt đi trên đường, cô hỏi thăm khắp nơi về Dương Lâm, tin rằng chồng và con gái lớn cũng đang tìm kiếm họ khắp thế giới. Tại một bản làng có tên là Hồi Bằng cách Mãn Tinh Điệp vài dặm, cuối cùng cô cũng nghe được tin tức xác thực về chồng, đây là một tin dữ, có người nói với cô, Dương Lâm chết rồi, là bị bom chết trong trường học.

Một tiếng sét giữa trời quang! Tằng Diễm lập tức ngất xỉu, thế giới của cô tan vỡ.

Qua rất lâu, cô mới ngắt quãng nghe hết câu chuyện bi tráng này. Chiến tranh bắt đầu không lâu, Dương Lâm lái xe máy lao về trường, lúc đó khuôn viên trường tan hoang, trực thăng đang nổ súng, người thầy giáo nam bị tật một chân đeo kính này không lo chạy trốn, anh vốn hoàn toàn có thể tự bảo toàn, vì anh có xe máy, có thể lực, địa hình quen thuộc, đầu óc linh hoạt, nhưng anh không chọn cách bỏ chạy. Anh quay người lao lên tòa nhà dạy học đang mù mịt khói lửa, rút một lá cờ trường màu xanh đang phấp phới xuống vẫy mạnh về phía trực thăng. Cờ trường bay phấp phới, gió thổi mái tóc đen dày của anh bay loạn lên, đạn vèo vèo lướt qua bên tai, nhưng anh không hề sợ hãi. Sau này khi tôi phỏng vấn ở Tam Giác Vàng, nhiều người còn sống đã xác nhận với tôi, họ tận mắt chứng kiến cảnh tượng bi tráng kinh tâm động phách này. Ngày 21 tháng 1 năm 1982, sáng sớm, người tri thức trẻ nam Côn Minh vóc dáng mảnh khảnh Dương Lâm đứng cao cao trên nóc tòa nhà trường Mãn Tinh Điệp, anh dũng cảm vẫy cờ trường, và gào thét khản cổ điều gì đó. Những câu nói được cấu thành từ phương ngữ Côn Minh này xếp thành một hàng rào chắn mỏng manh, giống như cơ thể con người không vững chắc, chúng nhanh chóng bị đạn bắn nát, rơi xuống bụi trần trên mặt đất. Nghe nói những khẩu hiệu chính mà Dương Lâm tỏ thái độ với máy bay như sau: "Cút đi! ... Đây là trường học! ... Không được bắn! ... Đồ khốn!" vân vân.

Một quả tên lửa nổ tung trên nóc nhà, cơ thể người bị hất văng lên cao, giống như môn nhảy bungee thịnh hành ngày nay, người bị một sợi dây lò xo vô hình kéo lên chỗ cao, rồi dang rộng hai tay, đẹp đẽ lao vào bầu không khí đầy khói lửa chiến tranh. Tuy nhiên Dương Lâm không bay lên được, anh giống như con chim nhỏ trúng đạn, hay giống như một viên gạch vỡ nặng nề rơi xuống mặt đất, máu tươi bắn tung tóe, mặt đất điểm thêm một bông hoa hướng dương đang nở rộ. Có người nghe thấy lồng ngực người tri thức trẻ nam phát ra một tiếng thở dài nặng nề, dường như tiếc nuối điều gì, lại dường như rất mãn nguyện, sau đó anh nghiêng đầu, gương mặt chôn sâu xuống đất, hôn lên mảnh đất Tam Giác Vàng đầy bất hạnh và khổ nạn này...

Năm 1999, Tằng Diễm nói với tôi, cô muốn kiện Liên Hợp Quốc, đòi Liên Hợp Quốc bồi thường. Tôi tưởng mình nghe lầm, kiện Liên Hợp Quốc và kiện với Liên Hợp Quốc là hai chuyện có ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Tằng Diễm khẳng định, là kiện Liên Hợp Quốc! Vì tổ chức chống ma túy Liên Hợp Quốc ngộ sát Dương Lâm, mà Dương Lâm chỉ là một thường dân vô tội, một người thầy giáo yêu chuộng hòa bình tay không tấc sắt! Anh không có vũ khí, không liên quan đến ma túy, là vì bảo vệ trường học mới bị quân đội bắn chết.

Tôi bày tỏ ủng hộ yêu cầu chính nghĩa của Tằng Diễm, nhưng thái độ của tôi chỉ xuất phát từ sự ủng hộ đạo nghĩa và khuynh hướng tình cảm đối với bạn bè. Tôi thầm nghĩ, đơn kiện của Tằng Diễm sẽ không thành công, ngay cả khi cô ấy là một người phụ nữ kiên cường và có nghị lực, cũng không có lý do gì để tạo ra kỳ tích.

Vì xét từ phía Liên Hợp Quốc, họ sẽ tìm ra những lý do lớn hơn và đầy đủ hơn. Họ sẽ nói, điều động quân đội quét sạch ma túy đâu có sai? Mãn Tinh Điệp chẳng phải là nơi đặt tổng hành dinh của ông trùm ma túy lớn nhất Tam Giác Vàng Khôn Sa sao? Đánh trùm ma túy và quét sạch ma túy chẳng phải là trách nhiệm và nghĩa vụ của chúng tôi sao? Còn những sĩ quan quân đội chính phủ, sĩ quan quân đội Mỹ thì càng không có trách nhiệm, vì họ vâng lệnh khai chiến với vương quốc ma túy lớn nhất thế giới, đây là một cuộc chiến chính nghĩa, chiến tranh thần thánh, là một cuộc so tài sinh tử giữa chính nghĩa và tà ác để dẹp trừ ma túy và bảo vệ hàng ngàn hàng vạn gia đình nhân loại khỏi sự xâm hại của ma túy. Họ xả súng vào Mãn Tinh Điệp, bắn tên lửa, điều này không có gì sai, vì đây là chiến tranh, bạn không thể khắt khe đòi hỏi quân nhân trên chiến trường phải phân biệt đâu là người tốt kẻ xấu, trùm buôn ma túy hay thường dân rồi mới khai hỏa. Chiến tranh là ngươi sống ta chết, là sự nghiệp tàn khốc và không nói lý lẽ, trên chiến trường chỉ có thắng thua mà không có phân biệt đúng sai. Có đấu tranh thì sẽ có hy sinh, nhiều quân nhân cũng chính là con em ưu tú của nhân dân đều hiến dâng sinh mạng quý báu của mình trong cuộc chiến chống ma túy, bao gồm cả vị đại tá Mỹ tử trận ở Đại Cốc Địa, chẳng lẽ họ có lỗi gì sao? Họ chẳng phải là những người đáng yêu nhất sao?

Còn về những thường dân bị thương vong nhầm, có cuộc chiến tranh nào mà người chịu thiệt hại nặng nề nhất không phải là dân thường cơ chứ? Thế chiến thứ nhất, Thế chiến thứ hai, chiến tranh kháng Nhật, chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh Việt Nam, quân đội thương vong hàng triệu, nhưng tổn thất thương vong của người dân lại gấp mấy chục lần, mấy trăm lần con số đó! Ai bồi thường cho họ? Chẳng phải họ đều âm thầm chịu đựng hậu quả tai hại của chiến tranh sao? Ngay cả nước xâm lược bại trận Nhật Bản, đến nay vẫn từ chối chấp nhận yêu cầu bồi thường chiến tranh của chúng ta, chẳng lẽ họ không đáng phải bồi thường sao? Ai đứng ra chủ trì công lý này đây? Cho nên tôi đoán các quan chức Liên Hợp Quốc sẽ trả lời Tằng Diễm như vậy: "Cô hãy đi kiện ông trùm ma túy Khôn Sa và đòi Khôn Sa bồi thường đi, vì ông ta là kẻ cầm đầu tội ác, không có ông ta thì không có cuộc chiến quét sạch ma túy ở Mãn Tinh Điệp, cũng không có cái chết của thầy giáo thường dân Dương Lâm, cho nên mọi căn nguyên đều xuất phát từ tội ác của trùm ma túy."

Nhưng khi cuốn sách này sắp hoàn thành, Tằng Diễm lại gửi thư nói rằng cô ấy đã thông suốt, đã từ bỏ ý định này, vì điều này không thực tế, là do bản thân nhất thời phẫn uất. Tôi hoàn toàn thấu hiểu người bạn Tằng Diễm của mình, và cảm thấy vui vì cô ấy phục tùng lý trí chứ không chỉ cảm xúc.

Năm tháng sau chiến tranh, tức là tháng 6 năm 1982 Công nguyên, Tằng Diễm được phép đến Đài Loan học đại học và định cư tại đó. Khi cô và con lần đầu tiên bước ra khỏi Tam Giác Vàng nơi mình đã sống mười hai năm, bước ra khỏi dải núi non trùng điệp tưởng như không có điểm dừng này và bước vào sân bay tượng trưng cho văn minh hiện đại, cô có một cảm giác thân quen về việc kết thúc phiêu bạt và được về nhà. Khi máy bay bay vút lên không trung, cô chăm chú nhìn những dãy núi uốn lượn nhấp nhô và cánh rừng xanh tươi dưới cánh máy bay, cô muốn nhìn lại Mỹ Tư Lạc và Mãn Tinh Điệp thêm lần nữa, nhìn ngôi mộ đã mọc cỏ xanh chôn cất người chồng yêu dấu Dương Lâm, nhưng cô chẳng nhìn thấy gì cả. Mặt trời rực rỡ vàng óng mọc lên từ đường chân trời, như gieo xuống vạn đạo mầm lửa, trong nháy mắt tất cả những dãy núi và rừng rậm sáng lóa dường như đều đang bốc cháy, Tam Giác Vàng giống như ngọn đuốc thiêu đốt đôi mắt và linh hồn cô. Cô chợt cảm thấy một nỗi đau xé lòng như bị nhổ bật rễ, lúc này cô hiểu rằng mình không chỉ để lại những năm tháng thanh xuân khó quên trên vùng đất dấu chân người hiếm thấy đó, mà còn để lại cả gốc rễ của sự sống.

Cánh cửa ngăn chứa những giọt nước mắt tích cóp cả đời mở ra, cô gần như làm máy bay chìm ngập trong nước mắt, may mà tiếp viên hàng không trên máy bay đã quen nhìn thấy nước mắt và sinh ly tử biệt, nên không lúng túng làm ảnh hưởng đến chuyến bay bình thường.