Tôi cùng hướng dẫn viên Tiểu Mễ, tài xế Tiểu Đổng lái xe đến "Tiểu Tam Giác Vàng". Tiền Đại Vũ có việc phải xuống Bangkok, cậu ta không quên sắp xếp ổn thỏa hành trình tiếp theo cho tôi, chỉ tiếc là không thể cùng đi. Thỉnh thoảng tôi lại nảy ra một ý nghĩ hoang đường, nghi ngờ liệu cậu ta có phải là Tiền Đại Vũ thật không, có phải con trai của Tiền Vận Chu không? Liệu có ai đang mạo danh thay thế không? Có lẽ ở một địa điểm, hoàn cảnh khác, cậu ta lại đổi sang cái tên nào đó, tóm lại tôi đầy rẫy nghi ngờ về con người này.

Cái gọi là Tiểu Tam Giác Vàng, chính là vùng giáp ranh ba nước Myanmar, Thái Lan, Lào, sông Mae Sai và sông Mekong hội tụ tại đây, tạo thành một vùng tam giác bị kẹp giữa hai con sông. Từ nhiều thế kỷ nay, nơi đây là cửa khẩu mậu dịch, điểm tập kết buôn lậu của dân biên giới ba nước, thương nhân từ những nơi xa xôi như Trung Quốc, Bangkok, Trung Đông tụ họp về đây làm ăn, đưa thuốc phiện, ngọc thạch, lông thú, lâm thổ sản cũng như gỗ tếch quý giá thông qua đây mà bán ra toàn thế giới. Nhưng hiện giờ, nơi này với tư cách là một thị trường đã suy tàn, tôi nhìn thấy nam nữ dân biên giới ăn mặc đủ kiểu bày những sạp hàng nhỏ, cảnh sát biên phòng và nhân viên hải quan tụ tập, hàng lậu cấm không thấy bóng dáng đâu, những người bán hàng rong phần lớn đều bán đồ lưu niệm du lịch địa phương, Tiểu Tam Giác Vàng nổi tiếng vì phong cảnh và là điểm du lịch.

Phóng tầm mắt nhìn ra, dòng sông cuồn cuộn, núi rừng xanh mướt, một khung cảnh tốt đẹp trời yên gió lặng. Mọi người sống bình yên, bận rộn kiếm tiền, dưới ánh mặt trời không có khói súng, không có chiến tranh, nhưng trong đầu tôi lại khắc sâu một hình tam giác khác, nó bắt đầu từ Vân Nam (Trung Quốc) ở phía bắc, xuống tới Chiang Mai (Thái Lan) ở phía nam, sang phía đông đến vùng núi bắc Lào, sông Salween và sông Mekong nổi tiếng là hai cạnh của nó, cái tam giác lớn này, sau này vì ma túy mà nổi danh, trở thành "Tam Giác Vàng của quỷ" nổi tiếng thế giới.

Tôi cùng hướng dẫn viên Tiểu Mễ lên một chiếc thuyền máy, xuôi dòng ngược lên theo dòng sông Mekong đục ngầu, tôi đang đi vào đường hầm thời gian dẫn tới những năm tháng khói lửa đó. Vùng lõi của Tam Giác Vàng ở thượng nguồn sông Mekong, ẩn giấu một vùng đất bằng phẳng giữa núi không mấy nổi bật gọi là Giang Khẩu Bá Tử, nơi đó người thưa thớt, cách biệt với thế giới bên ngoài, tựa như chốn đào nguyên. Thế nhưng trong bảng niên biểu lịch sử của Tam Giác Vàng có một thời kỳ quan trọng, sau khi quân Quốc Dân Đảng rút về Đài Loan, cái Giang Khẩu ít người biết đến này đã thay thế Monghsat, trở thành trung tâm quyền lực mới của tàn quân Quốc Dân Đảng thống trị Tam Giác Vàng. Thuyền máy phun khói đen, chạy ầm ầm trên mặt sông suốt mấy tiếng đồng hồ, hai bên bờ đều là rừng mưa nhiệt đới rậm rạp và những khe núi dốc đứng, tôi biết từ sách vở rằng, trong số những cánh rừng mưa nhiệt đới quý giá còn sót lại trên thế giới, lưu vực hai con sông (sông Salween và sông Mekong) là một trong số đó. Tôi kinh ngạc khi thấy đàn khỉ hoang leo trèo nhảy nhót bên bờ sông, thấy một con voi rừng châu Á chậm chạp bước ra khỏi bụi cây, đi tới bờ sông uống nước. Con vật khổng lồ có tính tình ôn hòa này thấy tàu thủy đi qua, chỉ ngẩng đầu nhìn một lát, hoàn toàn không bị sự quấy rầy của con người làm cho lay động, lại cúi đầu chuyên tâm uống nước.

Tiếp tục đi tới, mặt sông đột nhiên mở rộng, dòng nước trở nên êm đềm, từ xa nhìn thấy một dải đất bằng hẹp dài bên bờ sông, dưới gốc cây đa lớn lộ ra những mái nhà tôn nhọn hoắt. Tiểu Mễ nói, đó chính là Giang Khẩu Trại. Giang Khẩu Trại có trăm hộ dân, trước kia sống cuộc sống hoang dã nguyên thủy, sơn dân lấy việc trồng thuốc phiện làm kế sinh nhai. Đổi lấy vải vóc, muối, dầu hỏa và những vật phẩm khác từ tay thương nhân buôn lậu, điều này có nghĩa là, Giang Khẩu từng là một ổ ma túy. Do giao thông bất tiện, đến nay việc buôn lậu ma túy vẫn vô cùng ngang ngược. Tôi nhớ đến lời Tiền Đại Vũ nói, vùng này có tàn quân Khôn Sa hoạt động, phỉ bang cát cứ, tình hình vô cùng phức tạp, không khỏi có chút lo lắng.

Thuyền cập bến, ấn tượng đầu tiên của tôi là, đây là một thế giới hiểm ác khó lường. Tất nhiên tôi phải tuyên bố đây không phải kết luận, chỉ là ấn tượng chủ quan, và có thể là sự sai lầm do định kiến. Khác với bất kỳ điểm du lịch nào (đây không phải là điểm du lịch), người dân địa phương đón tiếp khách xuống thuyền bằng ánh mắt âm trầm chứ không phải nhiệt tình, mặc dù khách rất ít, cơ bản chỉ có tôi và hướng dẫn viên Tiểu Mễ. Họ từng nhóm từng nhóm ngồi xổm trước nhà sàn của mình, ánh mắt đan xen trong không trung như đèn pha, khuôn mặt đen nhẻm như được đổ ra từ khuôn đá thô ráp, bạn hoàn toàn không nhìn ra trên những khuôn mặt này sẽ có động tĩnh gì, nhưng bạn lại có thể cảm nhận được ánh mắt của họ là không thân thiện, cảnh giác, đầy mưu đồ. Điều này khiến tôi thực sự cảm thấy ớn lạnh sau lưng.

Nếu có Tiền Đại Vũ ở bên cạnh, có lẽ tôi sẽ cảm thấy an tâm hơn. Mặc dù tôi không biết gì về thân phận bí ẩn của cậu ta, nhưng cậu ta kinh nghiệm đầy mình, như cá gặp nước ở Tam Giác Vàng, ít nhất có thể bảo vệ cho tôi khi phỏng vấn. Tiểu Mễ mới chỉ là thanh niên mười chín tuổi, cho nên khi dừng chân vào ngày hôm đó, tôi nói với Tiểu Mễ: "Đêm nay chúng ta ngủ phải cảnh giác chút, đừng để người ta giở trò mà không biết."

Mục đích chuyến đi lần này của tôi là Giang Khẩu, sân bay cũ của Quốc quân và thung lũng sông Mao Nhi, khác với Monghsat, tuyến đường này không có đường bộ, không có ô tô, đều là đường núi, chính là cái gọi là vùng lõi của Tam Giác Vàng. Tiền Đại Vũ sắp xếp cho tôi sau khi đến Giang Khẩu sẽ hành động cùng một đội mã bang thương mại, ông chủ thương đội là một người Hoa Thái Lan, tên là Mông Tiểu Nghiệp. Mục đích chuyến đi này của tôi có hai, một là khảo sát phỏng vấn những địa điểm và di tích lịch sử, những năm 50, 60 của thế kỷ XX, khu vực này từng xảy ra cuộc chiến chấn động Đông Nam Á và cả thế giới. Trận đại chiến này thay đổi hoàn toàn cục diện lực lượng ở Tam Giác Vàng, trực tiếp dẫn đến sự trỗi dậy của các quân phiệt thuốc phiện như La Tinh Hán, Khôn Sa. Hai là tôi mang tâm lý cầu may, hy vọng có cơ hội đạt được một vài thu hoạch bất ngờ, ví dụ như phỏng vấn (nếu có thể) thủ lĩnh tập đoàn buôn ma túy, lén chụp một vài bức ảnh buôn ma túy tại thực địa, theo chân tập đoàn buôn ma túy trải nghiệm thực tế, v.v.

Tất nhiên tôi biết đây là việc chỉ là suy nghĩ một phía, nếu bạn là thủ lĩnh tập đoàn buôn ma túy, bạn có muốn bị phơi bày không? Có muốn bị người ta hiểu rõ nội tình không? Nhưng điều cổ vũ và ủng hộ suy nghĩ của tôi là một bộ phim tài liệu có tên "Quân phiệt thuốc phiện Tam Giác Vàng", nó được Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) vào sâu trong Tam Giác Vàng quay lén vào năm 1970 và giữa thập niên tám mươi, phương thức chủ yếu là quay lén, thời đó cực kỳ chấn động phương Tây. Người Mỹ thập niên bảy mươi làm được, chứng tỏ cơ hội và sơ hở vẫn là có, Tam Giác Vàng không phải là tấm sắt cứng nhắc, dựa trên niềm tin như vậy, tôi quyết định không tiếc mạo hiểm thử một lần.

Theo tình hình tôi biết hiện tại, Tam Giác Vàng gần đường bộ, đường thủy và các đai giao thông khác, hoạt động buôn ma túy vô cùng ẩn giấu, hay nói cách khác, bọn buôn ma túy đã chuyển vào những vùng núi sâu thẳm ít người lui tới. Tuyến đường tôi chọn hiện nay cách xa đường giao thông chính, khoảng cách chừng hơn một trăm cây số, là vùng lõi của Tam Giác Vàng, không ai đảm bảo với tôi sẽ giao thiệp được với tập đoàn buôn ma túy, nhưng cơ hội và rủi ro luôn song hành.

Ngày hôm sau mưa nhỏ, tôi đi dạo khắp nơi trong trại, đây là một sơn trại người Shan, đời sống cư dân có lẽ tốt hơn tôi tưởng tượng, tôi thấy trên nóc một số nhà sàn dựng lên ăng-ten vệ tinh truyền hình trông như cái vung nồi. Có truyền hình thì sẽ có văn minh, sẽ bớt đi một chút ngu muội và man di, cảnh tượng này khiến tôi cảm thấy an ủi một chút. Ở đây già trẻ gái trai đều mặc trang phục người Shan, da của họ đều bị mặt trời á nhiệt đới hun đen, không nhìn ra dấu vết ai là người Hán. Tôi đoán trong số họ hẳn là có người Hán, lẽ nào năm đó tổng bộ tàn quân Quốc Dân Đảng lại không để lại một vài người?

Bên kia sông là lãnh thổ Lào, sơn dân qua sông đều dựa vào một loại bè tre lớn gọi dân dã là "thủy bản", tôi nhìn thấy mọi người dắt la ngựa lên bè tre, hàng hóa dỡ xuống, người ngồi xổm thành vòng tròn, người chèo hét lớn một tiếng, hai ba cây sào đồng thời cắm xuống nước, bè tre liền xiên xẹo chống sang bờ đối diện. Nếu mưa quá to thì không chống bè được. Nước lũ dâng cao ở thượng nguồn sẽ nuốt chửng tất cả bãi cát bờ sông, sóng đục cuồn cuộn, mặt sông nổi lên những xoáy nước to bằng mái nhà, thỉnh thoảng lại có cây cối, nhà cửa và gia súc chết đuối trôi xuống. Cũng may ngày hôm đó mưa không lớn, tôi thấy khắp nơi bao phủ trong khói mây, một khung cảnh ướt át: núi ướt, cây ướt, trại và nhà sàn ướt, người cũng ướt, ngay cả không khí cũng có thể vắt ra nước.

Buổi chiều không có việc gì làm, tôi trò chuyện với chủ quán trọ. Ông chủ là một người đàn ông trung niên, có đôi mắt nhỏ gian xảo, hôm trước Tiểu Mễ đã nói nhỏ với tôi, ông chủ có hai người vợ. Tôi quả nhiên để ý thấy, trong nhà ông ta có hai người phụ nữ người Shan, người trẻ đang ôm đứa trẻ trong tay. Cuộc nói chuyện của chúng tôi thông qua Tiểu Mễ phiên dịch. Tôi hỏi ông ta trại của các anh, hoặc Giang Khẩu Bá Tử có người Hán không? Có phải là người của quân Quốc Dân Đảng để lại năm đó không? Ông chủ trả lời: Người Hán đi hết rồi, người Hán cũng đốt trụi trại của chúng tôi rồi.

Tôi nói: Ý ông có phải là cuộc chiến năm 1961? Tôi muốn biết di tích chiến tranh ở đâu?

Giọng ông chủ kéo dài ra, trong cổ họng phát ra một tiếng kêu giống như tiếng vịt hoang, tôi biết đây là cách người Shan dùng để biểu thị sự kinh ngạc hoặc phẫn nộ hoặc cảm thán. Ông ta nói: A gà gà, người Hán các người, ở bên bờ sông đã giết bao nhiêu người, nước sông đều nhuộm đỏ rồi.

Tôi nảy sinh hứng thú, nói: Rốt cuộc giết người nào? Ai giết ai? Giết thế nào? Còn trại người Shan các người nữa, sao cũng bị đốt sạch? Ông chủ chỉ biết lắc đầu, làm tôi rối mù cả lên, cứ như Trương Phi đánh Nhạc Phi, đánh nhau loạn xạ. Tôi hỏi các anh xây nhà lại từ khi nào? Ông là người ở đây, hay từ nơi khác chuyển đến sơn trại?

Ở đây có một sự hiểu lầm, trong tiếng địa phương, "xây nhà" có nghĩa là cưới vợ, cho nên ông chủ ngừng cảm thán, tự hào trả lời: Trong trại lắm vợ, tôi dùng ba con ngựa đổi lấy người thứ nhất, lại dùng hai con la đổi lấy người thứ hai.

Sau đó tôi cuối cùng cũng làm rõ, ngôi trại này từng bị phá hủy trong chiến hỏa, di chỉ tổng bộ tàn quân Quốc Dân Đảng nằm ngay gần quán trọ tôi ở, tức là sát vách trại. Người già địa phương còn nhớ rõ, nói những ngôi nhà của người Hán đó nhiều như rừng cây, đáng tiếc trận chiến năm đó gây ra hỏa hoạn, không chỉ đốt cháy nhà của Quốc Dân Đảng, mà ngay cả trại người Shan cũng chịu vạ lây, bị đốt thành bình địa.

Đêm xuống, tôi mang tâm trạng buồn bã đứng trên mảnh đất ẩm ướt của Giang Khẩu. Cảnh tượng năm xưa đã một đi không trở lại, tuy núi vẫn là những ngọn núi đó, sông vẫn là sông Mekong đó, nhưng cư dân trại Giang Khẩu đã thay mấy lượt người, trên sông Mekong đã có thuyền máy chạy định kỳ hàng tuần. Tôi đứng trên trạm trung chuyển của đường hầm thời gian cuối thế kỷ ngoái ngoái đầu nhìn lại, tôi nhìn thấy một người đứng trên mảnh đất cổ xưa này từ nhiều năm trước. Ông ta là một quân nhân, có khuôn mặt ngựa hẹp đặc trưng của người Chiết Giang, mặc quân phục lục quân Quốc Dân Đảng, quân hàm đeo là trung tướng. Theo bánh xe lịch sử lao nhanh, tôi dần nhìn rõ hai ngôi sao bạc sáng lấp lánh trên vai ông ta đang tỏa ra ánh sáng ảm đạm dưới ánh đèn. Tôi nhận ra ông ta là Liễu Nguyên Lân, tổng chỉ huy tàn quân Quốc Dân Đảng, vị bá chủ thứ ba lừng lẫy ở Tam Giác Vàng.

(Sau khi rút quân về Đài Loan, Tam Giác Vàng chỉ còn lại hơn sáu ngàn quân Quốc Dân Đảng. Do viện trợ của Mỹ không còn, sự ủng hộ của Đài Loan cũng có hạn, kinh phí quân đội chỉ có thể lấy từ đặc sản duy nhất của Tam Giác Vàng — ma túy.)

(Sau nhiều năm chiến tranh, đến đầu thập niên sáu mươi, tàn quân Quốc Dân Đảng vẫn kiểm soát hai phần ba vùng núi Tam Giác Vàng.)