1

Không khó để hình dung, ba mươi năm trước, ý định đến Tam Giác Vàng tìm cha của Tiêu Côn chắc chắn phải chuốc lấy thất bại.

Tiêu Côn là thanh niên trí thức Côn Minh, về nông thôn tại miền tây Vân Nam. Hồi ấy, thanh niên trí thức về nông thôn rất dễ diễu võ giương oai, trộm gà bắt chó nhổ trộm tỏi mầm, trút hết nỗi tuyệt vọng và bất mãn với số phận lên đầu nông dân địa phương. Tiêu Côn không như vậy, anh an phận như một con cừu non, bà con lối xóm đều khen ngợi chưa từng thấy nam thanh niên trí thức nào an phận đến thế. Chỉ có Tiêu Côn tự hiểu rõ trong lòng, anh đương nhiên không thể so với người khác, người ta có vốn liếng để ngông cuồng, còn anh thì không, bởi vì cha anh là phần tử phái hữu, hiện vẫn đang thụ án tại nông trường cải tạo lao động.

Một ngày nọ, có người lén mang tin đến, bảo rằng cha anh đã đi Tam Giác Vàng. Tin tức này quá đỗi đột ngột, cha đến Tam Giác Vàng làm gì? Tam Giác Vàng rộng lớn nhường ấy, ông đang ở nơi đâu? Tiêu Côn ngơ ngác, như đứng trước biển cả mênh mông, nhất thời chẳng biết phải làm sao. Đương nhiên hành động của cha có lý do riêng, Tiêu Côn đoán không ra, sau mấy ngày suy đi nghĩ lại nát óc, anh vẫn đưa ra một quyết định kinh người đủ để thay đổi cả cuộc đời mình: vượt biên trái phép đi tìm cha.

Non sông cách trở, núi cao rừng rậm, Tam Giác Vàng đất rộng người thưa, lại thêm bất đồng ngôn ngữ, đất khách quê người, ngay cả một manh mối cũng chẳng có, anh biết đi đâu mà tìm cha? Phiêu bạt hơn một tháng, anh nhanh chóng bị cảnh sát Miến Điện bắt giữ gần Lashio, bị đánh cho một trận tơi bời rồi tống vào trại giam.

Trại giam nằm trong một căn hầm dưới đất, không có cửa sổ, vừa từ nơi sáng sủa bước vào, hai mắt tối sầm, như rơi vào hố đen tăm tối, chẳng nhìn thấy gì hết. Tiêu Côn ngửi thấy một mùi xú uế nồng nặc xộc thẳng vào mũi, như rớt vào hố phân lớn, hun tới mức anh vội vàng bịt mũi nghĩ thầm: "Mẹ ơi, nhà lao quỷ quái gì thế này, sao mà thối thế?"

Đợi mắt quen dần với bóng tối, anh mới nhìn rõ buồng giam rất giống toa xe hàng bịt kín, trên mặt đất chen chúc vô số phạm nhân. Những phạm nhân đó đều im lặng, ngồi trên chiếu cỏ nhìn anh, đôi mắt như dã thú ánh lên những tia sáng xanh le lói trong màn đêm. Tiêu Côn hít một hơi khí lạnh, may sao lúc này ở gần chỗ đặt thùng phân nước tiểu có một người đứng dậy, cất tiếng hỏi anh bằng tiếng Hán: "Cậu là thanh niên trí thức mới tới à? ... Ở đây có chỗ trống, nhưng phải chịu khó nhẫn nhịn đấy."

Thế là anh làm quen với những thanh niên trí thức trong buồng giam. Người cất tiếng chào anh là thanh niên trí thức Côn Minh, tên Tần Đại Lực; hai người kia, một là thanh niên trí thức Thượng Hải tên Dư Tân Hoa, người còn lại là thanh niên trí thức Bắc Kinh tên Cáo Liên Thắng. Anh còn biết được, buồng giam nữ bên cạnh còn nhốt hai nữ thanh niên trí thức, một người là Chu Chiêu Đệ, người vợ chưa cưới của Dư Tân Hoa, người kia cũng là thanh niên trí thức Côn Minh, tên Khương Tiểu Linh.

Lúc được ra ngoài hít thở không khí, anh đã gặp những nữ thanh niên trí thức buồng bên. Hóa ra Chu Chiêu Đệ đang mang thai, bụng to vượt mặt, vì ít được thấy ánh mặt trời nên sắc mặt tái nhợt. Khương Tiểu Linh cũng chẳng có biểu cảm gì, chỉ gật đầu với bọn họ rồi tự mình ngồi xổm bên bồn nước gội đầu. Ai nấy đều cảm thấy vô cùng ngột ngạt, tuyệt vọng, Chu Chiêu Đệ đầy vẻ lo âu hỏi Dư Tân Hoa: "Nghe nói Cục Di dân muốn trục xuất những thanh niên trí thức vượt biên về nước, có thật không anh?"

Dư Tân Hoa an ủi cô: "Em phải giữ gìn sức khỏe, mặc kệ họ có trục xuất hay không. Dù sao thì thuyền đến đầu cầu ắt sẽ thẳng."

Thanh niên trí thức Bắc Kinh Cáo Liên Thắng tóc dựng đứng, dáng vẻ như giận sôi gan tấc. Anh ta từng đọc một cuốn tập nhỏ in thạch bản có tựa đề "Nhật ký Guevara", sau đó quyết tâm hiến thân cho phong trào cộng sản quốc tế. Nào ngờ chưa tìm thấy cách mạng thì đã bị tống vào tù giam, anh ta vững tin rằng niềm tin cách mạng quyết không vì ngồi tù lâu mà bị mốc meo như thời tiết ẩm ướt mùa mưa. Anh ta liếc nhìn bụng bầu của Chu Chiêu Đệ, khinh bỉ nói: "Xì! Các người quan hệ nam nữ bừa bãi thế này, còn đâu một chút khí chất của thanh niên cách mạng?"

Dư Tân Hoa đỏ bừng mặt, cổ hằn tia máu, ngặt nỗi anh là thanh niên trí thức Thượng Hải, đám nam thanh niên Thượng Hải ai nấy đều gầy nhom như cọng giá đỗ, không có thói quen thượng cẳng chân hạ cẳng tay với người khác. Ngược lại, Tần Đại Lực đứng bên cạnh nhìn không thuận mắt, bước ra phẫn nộ nói: "Lão Cáo, anh không thể nói thế được, đều là thanh niên trí thức, mỗi người có nỗi khó khăn riêng, nếu anh tư tưởng cao thượng thì lên núi đánh nhau đi, cớ sao lại làm khó người khác?"

Cáo Liên Thắng liếc anh ta một cái, vì thấy Tần Đại Lực vạm vỡ cao to, động thủ sẽ chịu thiệt, bèn cười khẩy bước sang một bên. Tiêu Côn cảm thấy khó hiểu, nói: "Đã đến nước này rồi, đang ở nơi đất khách quê người mà còn mất đoàn kết thế sao?"

Thanh niên trí thức Thượng Hải liền nhân cơ hội nói xấu Cáo Liên Thắng đủ điều, nào là hoang tưởng tự đại, tư tưởng cực tả, tự cho mình là đúng, duy ngã độc tôn vân vân, khiến Tiêu Côn và Tần Đại Lực nghe xong không biết nói gì. Giờ giải lao kết thúc, quay lại buồng giam, mấy người đều ấm ức chẳng buồn mở miệng.

Đến giờ ăn cơm, cai ngục phát cho mỗi người một nắm cơm bọc lá chuối, chỉ chừng một hai lạng. Tiêu Côn đưa lên mũi ngửi thử, thấy mùi không ổn, mở ra xem thì quả nhiên đã thiu, nuốt không trôi. Anh thấy Cáo Liên Thắng chẳng hề kén chọn, ăn từng miếng lớn ngon lành, trong lòng thầm khâm phục. Dư Tân Hoa khẩn cầu cai ngục: "Xin hãy đưa phần cơm của tôi cho vợ tôi, cô ấy đang mang thai, làm ơn làm phước!"

Tần Đại Lực rất thông cảm với anh, nói: "Cậu không ăn cơm sao mà chịu nổi?" rồi bẻ nửa nắm cơm của mình chia cho anh. Thanh niên trí thức Thượng Hải vô cùng cảm kích, đón lấy ăn ngấu nghiến. Ăn xong liền gạt nước mắt, nói: "Biết trước chịu khổ thế này, việc gì phải trốn ra ngoài chứ?"

Cáo Liên Thắng nói như một chiến sĩ cách mạng kiên định: "Chỉ có thể lấy bạo lực cách mạng đối kháng với bạo lực phản cách mạng. Chúng ta phải vượt ngục!" Tần Đại Lực tán thành: "Đúng! Phải nghĩ cách thoát ra ngoài!"

Trại giam chẳng khác nào trạm trung chuyển rác, rác cũ chưa chở đi thì rác mới đã tới. Đủ hạng người ở Tam Giác Vàng đều ra vào nơi đây: kẻ trộm, quân buôn ma túy, bọn cướp của giết người thổ phỉ, cũng có không ít phạm nhân chính trị với lai lịch phức tạp, ví như phần tử vũ trang chống chính phủ, nhân viên tình báo Quốc dân đảng, vân vân. Tóm lại bạn rất khó phân biệt thân phận của họ, khó mà biết rõ là bạn hay thù.

Đêm hôm ấy, từ buồng giam nữ bên cạnh bỗng vang lên tiếng thét thất thanh xé lòng, xen lẫn tiếng đập cửa sắt loảng xoảng. Mặt Dư Tân Hoa thoắt cái trắng bệch, anh bám chặt lấy cửa sắt gào thét như điên dại: "Có ai không! Ôi, Chiêu Đệ, Chiêu Đệ, em làm sao thế? Có phải... sắp sinh rồi không?!"

Một tên cai ngục trực ban mắt nhắm mắt mở bước vào, quát lớn: "Ồn ào cái gì đấy! Còn làm loạn nữa, ngày mai tao đeo cùm chân cho chúng mày! Xem chúng mày có ngoan ngoãn không!"

Dư Tân Hoa van xin hắn: "Vợ tôi sắp sinh rồi, làm ơn làm phước đưa cô ấy vào bệnh viện đi, tôi cầu xin ông đấy."

Tên cai ngục trợn tròn mắt chửi bới: "Mơ đẹp nhỉ! Mày là cái thớ gì mà đòi vào bệnh viện? ... Đẻ thì cứ để nó đẻ trong tù, ngày mai tao gọi người tới nhặt xác."

Các thanh niên trí thức giận sôi gan, lao đến bên cửa buồng giam chửi mắng xối xả: "Loại tay sai phản động như mày là cái giống gì? Bọn tao đường đường là thanh niên trí thức Trung Quốc, lại để mày làm nhục thế này sao? ... Mày có còn là người không, chút nhân tính tối thiểu cũng chẳng có, mày chỉ xứng làm một con chó! Con chó săn mạt hạng của đế quốc!"

Đang lúc ầm ĩ không dứt, một người từ dưới đất đứng dậy, dùng tiếng Hán chuẩn khuyên nhủ họ: "Được rồi được rồi, các cậu đừng cãi nhau với nó, cứu người là quan trọng, để tôi nghĩ cách."

Mọi người sửng sốt, đây là một phạm nhân mới vào, chừng ngoài bốn mươi tuổi, mặc trang phục người Shan, tướng mạo bình thường. Ban đầu ông ta chỉ ngồi im thin thít, chẳng ai để ý đến, cứ ngỡ ông ta cũng giống như những phạm nhân Miến Điện khác. Chỉ thấy ông ta hạ giọng nói mấy câu bằng tiếng Miến, thái độ của tên cai ngục lập tức thay đổi như diễn kịch, vẻ thô bạo và lửa giận như mây đen tan biến khỏi mặt hắn, nụ cười thuần phục và cung kính dâng lên như thủy triều. Hắn vâng vâng dạ dạ, chạy ra ngoài gọi một cú điện thoại, chẳng bao lâu sau đã có một chiếc xe cứu thương tồi tàn chạy vào, khiêng sản phụ đi bằng cáng.

Dư Tân Hoa "bịch" một tiếng quỳ sụp xuống đất, liên tục gọi ân nhân cứu mạng. Người nọ đỡ thanh niên trí thức Thượng Hải dậy, lắc đầu nói đều là người Trung Quốc cả, ở nhà nhờ cha mẹ, ra ngoài cậy bạn bè. Mọi người xúc động trước hành động nghĩa hiệp của ông ta, bao nhiêu cay đắng ấm ức bấy lâu không nơi giãi bày, đêm hôm ấy họ đã trò chuyện sôi nổi và xúc động suốt cả đêm. Người nọ tự xưng họ Lô, là Hoa kiều ở Tam Giác Vàng, làm nghề buôn ngọc bích ở Rangoon, lần này vì gặp rắc rối trên đường nên mới bị cảnh sát giam vào trại. Ông bảo nhanh thì hai ba ngày, chậm thì một tuần là sẽ được bạn bè bảo lãnh ra ngoài. Tiêu Côn ngây thơ hỏi ông, làm thế nào mà chớp mắt đã khiến tên cai ngục ngoan ngoãn nghe lời như một con chó vậy? Ông cười nói mình bảo hắn nếu làm theo lời ông, ngày mai hắn có thể đến chỗ một người bạn nhận một khoản tiền thưởng. Tên tuổi của người bạn này ở vùng này rất có thế lực. Cáo Liên Thắng nhíu chặt mày, trầm ngâm suy nghĩ trang nghiêm như một triết gia, anh ta từ từ mở miệng, nêu ra một câu hỏi đầy bất ngờ: "Ông nhìn nhận thế nào về Cách mạng Văn hóa?"

Người nọ lắc đầu, tỏ ý không rõ lắm hoặc không có gì để bình luận. Cáo Liên Thắng không tìm được đối thủ tranh luận, liền mang vẻ mặt khinh khỉnh ngồi sang một bên im lặng. Thanh niên trí thức Thượng Hải đầu óc nhanh nhạy, anh rõ ràng cảm thấy hứng thú với lời nói về bạn bè lúc nãy của ông Lô, lúc này anh vội vã cất lời: "Ông Lô tốt bụng, liệu có thể nhờ bạn của ông bảo lãnh cả chúng tôi ra ngoài được không? ... Chúng tôi sẽ đời đời cảm kích không quên!"

Mấy thanh niên trí thức Trung Quốc lúc này mới sực nhận ra, sự xuất hiện của ông Lô có ý nghĩa bước ngoặt vô cùng to lớn đối với số phận của họ. Bạn của ông ta có thể bảo lãnh ông ta, tại sao lại không thể bảo lãnh người khác? Chẳng lẽ họ còn có vị cứu tinh hay cơ hội nào khác sao? Thế là họ đồng loạt căng thẳng nhìn ông Lô, như thể vớ được cọng rơm cứu mạng. Ông Lô không trả lời trực tiếp, chỉ bảo nếu giúp được nhất định sẽ nghĩ cách. Câu trả lời này rất giống sự thoái thác giảo hoạt thế thái nhân tình, cũng có thể coi là một cái cớ, đương nhiên không thể khiến đám thanh niên trí thức thỏa mãn. Hy vọng vừa nhen nhóm lập tức vụt tắt, họ vô cùng thất vọng, người nào người nấy tiu nghỉu ủ rũ. Nói đi cũng phải nói lại, muốn đưa một đám người vượt biên ngoại quốc ra khỏi trại giam tuyệt đối không phải chuyện dễ dàng, ai lại vô duyên vô cớ đi rước lấy rắc rối này?

Ngày hôm sau, bệnh viện truyền tin tới, nữ thanh niên trí thức Thượng Hải đã sinh một bé gái, mẹ tròn con vuông. Mọi người không sao vui mừng nổi trước tin báo hỷ này, tâm trạng bi quan như sâu bọ gặm nhấm trái tim họ, phải biết rằng, sản phụ và trẻ sơ sinh đối với nhóm người này đồng nghĩa với việc có thêm một gánh nặng ngàn cân, trước kia còn mơ mộng vượt ngục, bạn có thể cõng theo đứa trẻ mà vượt ngục không? Bạn có thể vứt bỏ sản phụ và đứa trẻ lại mà không màng tới sao?!

Hai ngày sau, quả nhiên ông Lô đã được tự do, người bạn có địa vị ở địa phương kia đã bảo lãnh ông ra ngoài. Việc ông Lô ra tù đã kích động đám nam thanh niên trí thức tột cùng, Cáo Liên Thắng đi đi lại lại trong buồng giam như một con sư tử, anh ta ngày càng trở nên bực bội và loạn thần kinh, ngay cả ngủ cũng nói mớ: "Vượt ngục! Vượt ngục! ..."

Nỗi tuyệt vọng của Cáo Liên Thắng lây lan như bệnh truyền nhiễm sang các nam thanh niên khác, họ bắt đầu nghiêm túc nghiên cứu làm sao để cướp súng, làm sao để vượt ngục, rồi làm sao đẩy lui quân truy đuổi, sẽ men theo tuyến đường nào, theo hướng nào để lên núi. Thế nhưng, một dấu hỏi không thể lảng tránh luôn bám riết lấy họ, đó là: Rốt cuộc các cậu muốn làm cái gì?

Cáo Liên Thắng đáp: "Làm cách mạng! Thức tỉnh đông đảo quần chúng lao động, lật đổ chính phủ phản động!"

Tần Đại Lực phản bác: "Cậu biết tiếng Miến không? Ngay cả tiếng Miến còn không biết thì thức tỉnh thế nào?"

Cáo Liên Thắng cứng họng. Tiêu Côn lại lẩm bẩm: "Tôi muốn đi tìm cha."

Dư Tân Hoa nói: "Cha cậu ở đâu? Đâu thể cứ như người mù đi tìm mãi được? Tam Giác Vàng lớn nhường nào, cậu tìm bằng cách nào? Cả đời này cậu cũng chẳng tìm hết."

Thế là bầu không khí nản lòng thoái chí và bi quan tuyệt vọng lại bao trùm lấy họ như màn sương mù dày đặc, đám thanh niên trí thức cả ngày uể oải không còn chút sức lực, người nào người nấy như mắc chứng thiếu máu ác tính. Giờ đây dẫu có cơ hội vượt ngục bày ra trước mắt, có lẽ họ cũng chẳng buồn mạo hiểm, kết quả của việc đấu tranh với số phận càng thêm mịt mù, vì thế ngày tháng cứ chậm chạp trôi qua bên đời họ như thứ nước cống tanh hôi đáng tởm. Lại hơn mười ngày nữa trôi qua, ngoài hành lang vang lên tiếng bước chân hỗn loạn, tên cai ngục loảng xoảng mở cửa buồng giam một cách đầy miễn cưỡng, quát lớn vào mặt đám thanh niên trí thức: "Còn không mau cút đi! ... Lần sau mà gặp lại chúng mày, quyết không cho chúng mày sống yên đâu!"

Mấy người còn chưa tỉnh hồn đã bị xua đuổi ra khỏi trại giam một cách khó hiểu. Họ bước ra cổng lớn, nhìn thấy một người đàn ông trung niên đang đứng dưới ánh nắng chan hòa, tay ôm một bó hoa tươi, nở nụ cười thân thiện gật đầu với họ. Tiêu Côn là người đầu tiên nhận ra đó là ông Lô, anh như đứa trẻ thấy người thân, òa khóc nức nở.

Ông Lô dùng giọng điệu tưởng chừng như bâng quơ đưa ra một yêu cầu bất ngờ với đám thanh niên trí thức: "Các cậu có bằng lòng làm thầy giáo không? ... Đi dạy cho con em của những người Trung Quốc đó đi, họ đang cần thầy giáo."

2

Chiến tranh là một phương thức sống tương tự như bước đi trên lưỡi dao, bạn hoàn toàn không thể lường trước được khi nào lưỡi dao này sẽ chém bạn làm hai đoạn, hoặc gọt phăng đi một phần thân thể của bạn, hay là chia cắt vĩnh viễn bạn bè, bạn học khỏi bạn. Những người bạn của Lưu Hắc Tử như Trần Oa Qua, Trịnh Cửu Cửu, Quách Lão Tứ chính vì cuộc chiến tranh chết tiệt này mà lần lượt rời xa anh. Trần Oa Qua hầu như không giữ được toàn thây, Trịnh Cửu Cửu giẫm phải mìn tử trận, còn Quách Lão Tứ chết càng thảm hơn, anh ta bị quân chính phủ bắt làm tù binh, trói lên cây mổ bụng moi gan, cho chó hoang ăn sống. Khoảng nửa năm sau, Lưu Hắc Tử bỗng nhiên đưa ra một câu hỏi với hai người bạn của mình là Lý Đại Mao và Dương Hồng Mai: "Tại sao chúng ta phải đánh nhau thay cho bọn họ?"

Hai người bạn nhìn anh, cảm thấy câu hỏi này quá đỗi thâm sâu, việc tách "bọn họ" và "chúng ta" ra chứng tỏ Lưu Hắc Tử đã từ bỏ chí lớn làm tỉnh trưởng hay thị trưởng rồi. Lý Đại Mao cúi đầu nhìn mũi chân mình nói: "Đúng thế, tại sao chúng ta phải... đánh nhau nhỉ?" Thân phận công khai của Dương Hồng Mai là y tá du kích, cô là bạn gái của Lưu Hắc Tử, bọn họ từ lâu đã có mối quan hệ mập mờ kia. Cô khẽ khàng gợi ý: "Nghe người ta nói ở phía nam có nước Thái Lan, ở đó cuộc sống sung túc, không có chiến tranh, ai ai cũng có xe hơi. Chúng ta trốn sang Thái Lan đi."

Lưu Hắc Tử nói: "Là chủ nghĩa tư bản đúng không?"

Dương Hồng Mai không chắc chắn trả lời: "Có lẽ vậy. Dù sao thì cũng được sống sung sướng."

Lưu Hắc Tử vỗ đùi một cái, nghiến răng nghiến lợi nói: "Mẹ kiếp! Tao nghĩ đi nghĩ lại rồi, cứ đi tìm cái chủ nghĩa tư bản ấy!"

Đào tẩu là một hành vi phản nghịch, ở đội du kích, có hai loại người hễ bị bắt thì không có kết cục tốt đẹp: một là lính đào ngũ, hai là kẻ phản bội. Nhân lúc nửa đêm trời mưa to, họ trốn khỏi doanh trại, nấp vào một hang núi, đợi đội du kích hành quân đi rồi mới men theo sông Salween đi về phía nam. Ba người đổi sang thường phục trong nhà sàn của dân bản xứ, tình cờ gặp một đoàn ngựa thồ đến Mandalay chở hàng, sau bao phen nài nỉ và cam kết làm phu khuân vác miễn phí, người dẫn đầu mới miễn cưỡng đồng ý cho họ đi cùng một chặng. Cứ thế, ba thanh niên trí thức Trung Quốc, họ không có tiền, đương nhiên có tiền cũng chẳng giải quyết được vấn đề, lại không biết tiếng địa phương, chẳng hiểu tiếng Miến, tiếng Shan, tiếng Kachin hay tiếng Wa, thêm vào đó là đất khách lạ nước lạ cái, dù bị du kích hay quân chính phủ bắt được thì cũng chẳng có kết cục tốt đẹp. Nhưng họ có súng, dựa vào bản năng sinh tồn, họ cẩn thận từng li từng tí, ngày ẩn đêm đi, tránh xa đường cái và làng mạc, men theo những con đường mòn hiểm trở trong rừng rậm dọc sông Salween mà đi về hướng nam. Thực ra đường mòn cũng chẳng hề an toàn, không chỉ thường xuyên có thú dữ rắn độc rình rập, mà thổ phỉ thảo khấu còn nhiều như lông bò, phòng không xuể. Họ trở thành chim sợ cành cong, chẳng dám rời súng một khắc, lúc buồn ngủ thì ôm khẩu súng đã lên đạn chợp mắt một lát, lúc đói thì vào bản xin miếng ăn, gặp ruộng ngô khoai của dân thì nhổ trộm một ôm lớn, trốn vào rừng sâu ngấu nghiến một bữa.

Buổi chiều hôm ấy, họ đến một thung lũng, thấy phía trước có mấy nếp nhà sàn và hoa màu nằm rải rác trên sườn núi, hai nam thanh niên trí thức trốn trong rừng, để nữ thanh niên trí thức Dương Hồng Mai tay không đi xin chút đồ ăn. Theo kinh nghiệm trước đây, con gái trẻ đi xin đồ ăn thường sẽ nhận được sự thương cảm của những chủ nhà tốt bụng, xin được ít khoai rừng bắp ngô khô, đôi khi còn bưng về được một ống tre cơm trắng ngần. Dân phong Tam Giác Vàng thuần phác, trong nhiều nếp nhà sàn đều thờ Phật Tây Thiên phổ độ chúng sinh, vì thế Lưu Hắc Tử ngồi phệt xuống đất nói: "Tiểu Hồng, xin cho anh nhúm thuốc lào nhé, anh thèm thuốc không chịu nổi nữa rồi."

Dương Hồng Mai lườm anh một cái, không nói gì rồi bước đi. Hai nam thanh niên nhìn cô bước ra khỏi bóng râm của cánh rừng, đi vào vùng ánh mặt trời lấp lánh những đốm sáng vàng kim. Bước chân người thiếu nữ có phần lảo đảo, thân hình gầy yếu, mái tóc bị gió núi thổi tung bay, như một đứa trẻ còi cọc suy dinh dưỡng. Cả hai đều không nói gì, Lưu Hắc Tử ôm súng suy nghĩ miên man, còn Lý Đại Mao bắt đầu ngủ gà ngủ gật.

Hơn mười phút sau, trong bản bỗng vang lên tiếng súng chói tai, họ giật thót người nhảy dựng lên. Chỉ thấy Dương Hồng Mai đang loạng choạng chạy ngược trở lại, một đám lính Miến Điện mặc quân phục vải vàng đất đang đuổi theo cô. Nữ thanh niên rõ ràng vừa đói vừa mệt, dần dần chạy không nổi nữa, đám lính như một bầy chó vàng sắp sửa đuổi kịp cô. Cô tuyệt vọng vung vẩy hai tay, khuôn mặt méo xệch đi, lớn tiếng gào thét điều gì đó, có lẽ là bảo họ mau chạy trốn, cũng có thể là bảo họ nổ súng, nhưng cơn gió đã xé vụn giọng nói yếu ớt của cô. Bầy chó vàng đuổi kịp cô, đè nghiến cô xuống đất, rồi bắt đầu xé rách quần áo của cô. Đám lính rõ ràng đã bắt được một con mồi ngon lành, bọn chúng muốn làm nhục cô ngay giữa thanh thiên bạch nhật, rồi hành hạ cô cho đến chết. Giọng Lý Đại Mao căng thẳng đến lạc cả đi, anh ta tuyệt vọng hỏi: "L... làm sao... bây giờ? ..."

Tay chân Lưu Hắc Tử lạnh ngắt, anh hiểu rằng mình không thể cứu nổi người bạn gái sắp sửa bị chà đạp tàn bạo, bản năng sinh tồn đã đè bẹp tất cả, bởi vì dẫu có xông ra thì cũng chỉ hy sinh thêm hai mạng người vô ích. Nhưng dẫu sao Dương Hồng Mai cũng là bạn gái của anh, nếu là ở Trùng Khánh, kẻ nào dám đụng vào một sợi tóc của cô, anh nhất định sẽ đập nát đầu hắn.

Vấn đề là hoàn cảnh đã khác rồi, họ đang ở Tam Giác Vàng nơi lang sói hoành hành, trước mặt là một toán lính địch giết người không chớp mắt, anh có thể làm gì được chứ? Nếu anh tình nguyện nộp mạng, cũng chẳng ai thèm thương xót anh. Cuối cùng anh đã bị sự nhu nhược của chính mình đánh bại, từ cổ họng rặn ra một chữ: "Chạy!"

Hai người đàn ông chồm dậy như thỏ, hốt hoảng chạy thục mạng vào sâu trong rừng. Thế nhưng một toán lính xảo quyệt khác đã bao vây từ hướng ngược lại, bọn chúng đoán chắc trong rừng nhất định có đồng bọn của cô gái, muốn tóm gọn đám phần tử phiến loạn này. Lưu Hắc Tử đành phải chống cự ngoan cố, vừa đánh vừa chạy, hai khẩu tiểu liên cũng hạ gục được vài tên địch. Nhưng vào thời khắc then chốt này, Lý Đại Mao lại không theo kịp, hóa ra chân anh ta đã trúng đạn, quỳ sụp trên mặt đất, mặt cắt không còn giọt máu. Mặt anh ta nhăn nhúm vì đau đớn, thở hồng hộc nói: "Đại ca... cứu, cứu em, đừng bỏ, bỏ rơi em..."

Lưu Hắc Tử bỗng rơi những giọt nước mắt hối hận xót xa, anh nhớ tới nữ thanh niên trí thức Dương Hồng Mai, nửa tiếng trước trong tay họ cũng có tiểu liên, đằng nào cũng chết, sao không liều mạng một phen với quân thù chứ?

Lính Miến ỷ đông người, chớp mắt đã đuổi tới nơi, họ chạy không nổi nữa, đạn cũng sắp cạn sạch. Ngay vào thời khắc cùng đường bí lối này, trong cánh rừng trên núi bỗng bất ngờ vang lên tiếng súng máy bắn xối xả, lính Miến bị đánh úp choáng váng, tưởng trúng mai phục, bèn vứt bỏ hai người họ, lăn lê bò toài rút lui. Lưu Hắc Tử ngồi bệt xuống đất, toàn thân mềm nhũn chẳng còn chút sức lực, như vừa tỉnh một cơn đại mộng, không hiểu chuyện gì vừa xảy ra trước mắt. Còn đồng đội Lý Đại Mao của anh thì đã ngất đi vì mất máu quá nhiều. Hai thanh niên trí thức cứ ngồi như vậy, người này ôm lấy người kia, núi rừng tĩnh lặng như tờ, trong không khí phảng phất mùi ngai ngái nồng nàn của cỏ cây, trận chiến vừa rồi dường như không có thật, như một giấc chiêm bao, kỳ thực chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Trong rừng có tiếng người nói chuyện, âm thanh như làn sóng vô tuyến truyền lại từ phía xa. Lưu Hắc Tử cử động, anh nín thở, lắng tai nghe ngóng, trái tim bỗng đập rộn ràng như đánh trống trong nỗi mừng vui khôn xiết. Bởi vì anh nghe thấy rõ mồn một, có người đang cất tiếng hỏi họ, không phải thứ thổ ngữ địa phương khiến người ta lơ ngơ, hay bất kỳ thứ tiếng chim hót xa lạ nào khác, mà là tiếng mẹ đẻ ngọt ngào thân thương như dòng sữa mẹ, tiếng Trung Quốc:

"... Phía dưới là ai đấy? Giơ tay lên —— bước qua đây!"

3

Những ngày tháng của trung đội trưởng Vu Tiểu Binh ở đội du kích ngày càng khó khăn hơn.

Thực ra cũng không hoàn toàn do nguyên nhân cá nhân, bởi vì toàn bộ tình thế tươi đẹp của cách mạng đang dần trở nên nghiêm trọng. Căn cứ du kích học đòi theo Trung Quốc làm Cách mạng Văn hóa, quân chính phủ thừa cơ thâm nhập, căn cứ địa bị tàn phá, nhiều lãnh đạo hy sinh và mất tích, cơ quan lãnh đạo mới chuyển ra nước ngoài làm việc, ban hành mệnh lệnh và chỉ thị từ nước ngoài, như vậy đã tạo ra một khoảng cách rất lớn với đội du kích đang đổ máu chiến đấu gian khổ. Một số lực lượng vũ trang chống chính phủ được thu phục trước đây lần lượt tuyên bố ly khai độc lập, phạm vi hoạt động của đội du kích ngày càng bị thu hẹp, dân chúng cũng chẳng ủng hộ họ. Tam Giác Vàng toàn là các bộ lạc thiểu số, quần chúng cơ bản không có giác ngộ, họ thà đứng về phía thổ ty vùng núi chứ dứt khoát không hợp tác với đội du kích cách mạng. Vu Tiểu Binh thường hoang mang nhận thấy, hễ du kích ra sức phá hoại quấy nhiễu thì quân chính phủ lại giúp dân sửa sang đường sá cầu cống, khôi phục sản xuất. Quân chính phủ hòa mình vào dân, xuống ruộng cấy lúa, lên núi lao động, tình quân dân thắm thiết như cá với nước, đây vốn phải là cảnh tượng cảm động chỉ xuất hiện ở các đội quân cách mạng trong những bộ phim họ từng xem mới phải.

Về yếu tố nội bộ, mối quan hệ giữa thanh niên trí thức và các du kích quân địa phương ngày càng đối lập sâu sắc. Đội trưởng du kích cũng là người Kawa bản địa, tác phong thô bạo, luôn ôm mối thù địch bẩm sinh đối với đám thanh niên trí thức Trung Quốc đến từ bên kia biên giới. Nghe nói quê hương của viên đội trưởng vẫn còn giữ hủ tục ăn lông ở lỗ và chém đầu người tế thần lúa, vì vậy chẳng khó hiểu khi viên đội trưởng du kích này có một khoảng cách ngăn cách tự nhiên với đám thanh niên trí thức Trung Quốc quen ăn to nói lớn, mở miệng là trích dẫn kinh điển, đặc biệt là đám thanh niên Bắc Kinh xuất thân từ gia đình cán bộ.

Một ngày mùa mưa nọ, cấp trên hạ lệnh tấn công chốt gác đầu cầu, đánh sập cầu treo. Theo tình báo, chốt gác chỉ có một tiểu đội tăng cường của địch, chừng mười mấy tên, trang bị hai khẩu trung liên. Vu Tiểu Binh ngầm cho rằng cây cầu treo này chẳng tính là mục tiêu quân sự gì, cư dân hai bên bờ qua lại đều trông cậy vào nó, nhưng quân lệnh như núi, cấp trên ắt có toan tính chiến lược riêng, chẳng lẽ cậu lại sáng suốt hơn cấp trên?

Đây là một đêm trăng tròn, bầu trời không một gợn mây, ánh trăng như dòng sông ánh bạc chảy tràn trên mặt đất, in rõ bóng người xuống nền đất. Ánh trăng vô cùng bất lợi cho việc tập kích ngầm. Đơn vị đảm nhận mũi tấn công chủ lực là trung đội 2 do Vu Tiểu Binh chỉ huy, trung đội này cơ bản toàn là thanh niên trí thức, danh nghĩa là một trung đội, thực chất chỉ có khoảng hai mươi người, gượng gạo gom lại mới đủ hai tiểu đội. Đội ngũ lặng lẽ cơ động đến vị trí cách doanh trại địch vài trăm mét, trước mặt là hàng rào dây thép gai, có thể nghe rõ tiếng ho của lính gác bên địch. Vu Tiểu Binh nhìn thấy gần doanh trại địch có thôn bản và nhà sàn của dân thường, anh lo lắng nổ súng sẽ làm tổn thương người vô tội, hơn nữa du kích đánh trận là để giành lại sự giải phóng cho nhân dân, vậy mà chưa tiêu diệt được quân thù thì đã bắn chết không ít người dân, điều này xét về lý lẽ là không cách nào nói xuôi được.

Đội trưởng du kích đích thân tới quan sát, hắn đanh mặt ra lệnh: "Tấn công ngay lập tức! Nhất định phải tiêu diệt toàn bộ quân địch."

Vu Tiểu Binh giải thích: "Tôi nghĩ nên đánh vào ban ngày, nếu không sẽ bắn nhầm vào rất nhiều dân thường."

Đội trưởng bốc hỏa, vỗ khẩu súng ngắn nói: "Dùng súng chống tăng bắn cho tao! Làm lỡ thời cơ tao bắn vỡ sọ mày!"

Vu Tiểu Binh đành phải hạ lệnh cho xạ thủ súng chống tăng B40 Trương Hòa Bình nhắm bắn vào doanh trại địch. Trương Hòa Bình bình thường là một tay súng cừ khôi, thường xuyên bắn tên lửa chui tọt vào lỗ châu mai của địch, nhưng trớ trêu thay anh lại mắc chứng quáng gà nhẹ, cứ đến đêm là nhìn mục tiêu không được rõ, chứng bệnh này thuộc dạng bệnh tiềm ẩn, người khác khó mà thấu hiểu được. Cuộc tranh cãi giữa trung đội trưởng và viên đội trưởng lúc nãy đã gây áp lực tâm lý rất lớn cho anh, khiến anh khi ngắm bắn trong lòng vô cùng căng thẳng, dẫn đến việc ngón tay run rẩy nhẹ một cách không đáng có khi bóp cò.

Quả đạn đầu tiên như một ngôi sao băng chệch quỹ đạo, vạch ra một đường cong ngắn ngủi trên bầu trời đêm, bay vọt qua nóc nhà của địch rồi bắn trúng ngay một căn nhà sàn của người dân. Căn nhà sàn mỏng manh hiển nhiên nổ tung như một quả pháo đón năm mới, vỡ vụn từng mảnh và bốc cháy ngùn ngụt. Quả thứ hai lại càng chệch mục tiêu xa hơn, bay qua rìa ngoài bản làng rồi rơi tõm xuống dòng sông. Địch là quân chính quy, dưới doanh trại có chiến hào ngầm thông với công sự, nên vừa có tiếng súng là binh lính đã bật dậy khỏi giường, bước vào trạng thái chiến đấu. Trương Hòa Bình vứt phịch ống phóng súng chống tăng xuống, ngồi thụp xuống đất òa khóc nức nở. Tên đội trưởng du kích phát điên vì người lính bất tài này, hắn tung một cú đá khiến xạ thủ ngã lộn nhào, rồi gầm lên ra lệnh: "Xông lên cho tao! Kẻ nào sợ chết thì ăn đạn của tao trước!"

Trận đánh này tệ hại chưa từng thấy: Địch nấp trong công sự, đạn dược dồi dào, cố thủ chờ chi viện. Đội du kích đánh lén không xong đành phải chuyển sang đánh vỗ mặt, ánh trăng vằng vặc như nước đã giúp quân địch một vố lớn, những người tấn công hoàn toàn không có cách nào che giấu thân mình, hễ khẽ nhúc nhích là đạn của địch đã bay vèo tới. Địch còn cài rất nhiều mìn ở khoảng đất trống đầu cầu, đó đều là loại mìn nhựa nhỏ gọn khó phát hiện, chuyên dùng để sát thương bộ binh, thế là những tiếng mìn nổ hệt như từng chùm pháo hoa tuyệt đẹp nở rộ dưới ánh trăng. Cuộc tấn công của du kích thất bại, trung đội 2 thương vong hơn một nửa.

Vu Tiểu Binh bị thương nhẹ ở cánh tay, anh trơ mắt nhìn đồng đội nối tiếp nhau ngã xuống, xác chết la liệt khắp nơi, tiếng kêu gào, thảm thiết và rên rỉ rộ lên khắp chốn, cõi lòng anh như bị lửa thiêu đốt. Anh hiểu rằng, trận đánh này căn bản không thể giành thắng lợi, cách cứu vãn duy nhất là lập tức rút lui để bảo toàn lực lượng, nếu không trung đội 2 sẽ bị xóa sổ hoàn toàn. Thế nhưng tên đội trưởng du kích căn bản chẳng thèm nghe, hắn vung vẩy súng ngắn, mắt tóe lửa, ép các chiến sĩ tiếp tục xung phong.

Vu Tiểu Binh nhìn thấy phía trước có một bóng người, vừa rướn người ném một quả lựu đạn thì đã bị súng máy bắn gục xuống đất, người đó trông rất giống Trương Hòa Bình. Tim anh thắt lại, gọi mấy tiếng nhưng đối phương không đáp, anh vội vàng bò tới xem, quả nhiên là Trương Hòa Bình! Anh ta đã nằm trong vũng máu, người mềm oặt không còn phản ứng.

Vu Tiểu Binh đau đớn tột cùng, nước mắt tuôn như suối, anh sợ tiếng khóc làm kinh động quân địch nên giật phăng chiếc mũ quân nhân nhét chặt vào mồm. Anh và Trương Hòa Bình là bạn bè lớn lên cùng nhau trong một đại viện, cùng tham gia Hồng vệ binh kỳ cựu, sau đó lại cùng nhau đi xuống phía nam, gia nhập đội du kích ngoài biên giới. Cha mẹ của Trương đang bị giam trong nhà tù Tần Thành, họ căn bản không thể nào biết được đứa con trai độc nhất của mình đã bỏ mạng trên chiến trường. Nhưng đây tính là trận chiến kiểu gì chứ? Cho dù có tiêu diệt được một tiểu đội địch, liệu có đổi lại được sinh mạng của bao nhiêu đồng đội trẻ tuổi thế này không? Đánh sập cây cầu này thì cách mạng sẽ thành công sao? Thắng lợi sẽ đến sao? Anh dùng nắm đấm thụi thùm thụp vào đầu mình, nỗi bi thương và phẫn nộ cuộn trào trong tim như nước sôi sùng sục.

Lý Hồng Quân bò trườn như một con chó lại gần, vừa nhìn thấy thi thể của Trương Hòa Bình, anh ta liền bật khóc nức nở, lập tức thu hút làn đạn của quân địch. Anh ta gạt nước mắt nghiến răng nói Đàm Yếu Vũ cũng hy sinh rồi, đồ chó má, phải bắt hắn đền mạng! Đầu Vu Tiểu Binh "ong" lên một tiếng rồi nở to ra, ngã ngồi bệt xuống đất. Trong chớp mắt, hai người bạn học thân như thủ túc đều đã chết, tro bụi mịt mù, rốt cuộc chuyện này là thế nào? Chẳng lẽ đây chính là cuộc cách mạng mà họ hằng theo đuổi? Tại sao họ lại phải đánh nhau, cái chết này có thể coi là chết xứng đáng được sao? Khát vọng báo thù cắn xé tâm trí anh như bầy sói dữ, đôi mắt bị ngọn lửa thiêu đốt thành hai hòn than đen kịt, Vu Tiểu Binh cảm thấy trong lòng mình có một con rắn độc đang phát ra tiếng phì phì rợn người, anh đặt thi thể đang dần lạnh ngắt của đồng đội xuống, xách súng đi tìm tên đội trưởng du kích.

Mùa mưa cận nhiệt đới, thời tiết nói đổi là đổi ngay, một mảng mây đen kịt che khuất vầng trăng, chớp mắt mưa như trút nước, tối đen như mực không thấy rõ năm ngón tay, tình thế chuyển biến có lợi cho đội du kích. Vu Tiểu Binh nghe thấy tiếng tên đội trưởng đang gào thét ở đằng nào đó, họ lặng lẽ mò tới, áp sát nổ súng bắn gục hắn. Tên đội trưởng chưa tắt thở, trợn tròn mắt nhìn họ mà không thốt nên lời, Vu Tiểu Binh bèn nhét nòng súng vào mồm hắn bắn liền hai phát, lúc này mới thấy hả được nỗi hận trong lòng. Họ lẻn ra khỏi chiến trường, cắm đầu cắm cổ trốn vào rừng sâu.

4

Hai thanh niên trí thức Trung Quốc quanh quẩn trong núi suốt mấy tháng trời như những kẻ người rừng vô định. Trong thời gian này, họ đã mấy lần suýt chạm trán với đội du kích, cũng suýt bị quân chính phủ tóm gọn. Đối với đội du kích, họ là những kẻ phản bội, là phần tử phản cách mạng tội ác tày trời; đối với quân chính phủ, họ là những phần tử phá hoại, là tội phạm vũ trang nhập cảnh trái phép, thêm vào đó dân cư trong núi đều là những người dân tộc thiểu số chưa được giác ngộ, ngôn ngữ bất đồng, tập tục trái ngược, vì thế cả thế giới này đâu đâu cũng là kẻ thù. Họ như những con chó mất chủ, cả ngày lẩn trốn trong lùm cây, chỉ cần một ngọn gió lay ngọn cỏ lay động cũng đủ khiến tim đập chân run.

Những ngày tháng trốn chạy, một ngày dài hơn trăm năm, sinh mạng vì không có mục tiêu mà trở nên hoang mang và vô nghĩa cùng cực. Nguy hại hơn cả là Lý Hồng Quân chẳng may nhiễm phải bệnh sốt rét nhiệt đới, thứ bệnh quái ác này chính là vị thần hộ mệnh hung hãn nhất của rừng rậm. Anh ta nằm trong hang núi, lúc thì sốt cao, lúc thì rét run cầm cập, sắc mặt lúc đỏ bừng, lúc tím ngắt. Vu Tiểu Binh tuyệt vọng đến mức gần như phát điên, trơ mắt nhìn đồng đội bị ma bệnh bủa vây mà không thuốc cứu chữa, thậm chí đến một mẩu lương thực cũng chẳng có, đến mức bạn có tự sát cũng chẳng giải quyết được gì. Dưới thung lũng có một bản người Kawa, Vu Tiểu Binh mạo hiểm đi trộm ít ngô về, nhưng lương thực cũng không thể chống chọi lại sự hoành hành của ma bệnh. Đến ngày thứ sáu, thần chết cuối cùng cũng ập đến, người thanh niên trí thức Bắc Kinh Lý Hồng Quân đến từ cùng một thành phố vĩ đại, sau bao nỗi giãy giụa khổ đau của sinh mệnh, đã vĩnh viễn rời xa người đồng đội của mình, linh hồn trẻ tuổi của anh hạnh phúc bay về nơi xa, đến một thế giới thiên đường không còn đớn đau, bệnh tật và chiến tranh.

Vu Tiểu Binh túc trực bên thi thể đồng đội khóc cạn nước mắt, anh không biết đã trôi qua mấy ngày mấy đêm, mãi cho đến khi từng hồi trống gỗ đơn điệu, huyền bí và thót tim mới kéo anh trở về từ cơn mê man vô tận. Anh mở mắt ra, kinh ngạc nhận thấy mình thế mà vẫn còn sống, hơn nữa lại cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm, dường như mọi gánh nặng tinh thần trĩu nặng như nỗi sợ hãi, cái chết, đói khát, cô độc, yếu đuối, dao động vân vân đều đã trút bỏ khỏi thân thể anh, đều theo Lý Hồng Quân đi xa. Anh vì thế mà trở nên không sợ hãi bất cứ điều gì, dường như chẳng còn biết sợ, cũng chẳng thèm bận tâm, giống như trò chơi dao đâm súng bắn không thủng thời thơ ấu. Anh cảm thấy kỳ lạ trước sự biến đổi này của bản thân, một con người, sao có thể trở nên nhẹ bẫng đến mức ngay cả chính mình cũng không nhận ra? Rốt cuộc chuyện này là thế nào?

Anh chôn cất thi thể đồng đội, sau đó đeo hai khẩu tiểu liên lên người, lau khô nước mắt, lảo đảo bước xuống thung lũng. Tiếng trống gỗ ngày càng rõ ràng hơn, trong bản đang bập bùng những đống lửa lớn, có thể nhìn thấy nhiều bóng người đang lắc lư, anh chợt nhớ ra thì ra người Kawa đang đánh trống đón lễ hội, lễ hội của người Kawa đồng nghĩa với việc săn đầu người lột da người, đánh trống thâu đêm suốt sáng, đem thủ cấp vừa chặt được đi tế thần núi, gọi là "săn đầu sống".

Anh quên mất sợ hãi, hay nói đúng hơn thứ gọi là "nhút nhát" căn bản không còn tồn tại trong người anh nữa, thế nên anh nghênh ngang xông thẳng vào bản làng. Trước mặt anh, những người Kawa trần như nhộng đang nhảy múa cuồng hoan bên đống lửa, trên giàn hỏa thiêu nướng nguyên cả con bò và con lợn. Người Kawa vung vẩy giáo mác, nỏ độc và dao rựa trong tay, tay trống gõ vào thân trống gỗ tạo nên một hiệu ứng kinh tâm động phách: "Tùng tùng... tùng tùng tùng... tùng tùng tùng tùng... tùng tùng..." Giữa bầu trời đêm tĩnh mịch, những nhịp trống huyền bí lan tỏa thứ tử khí cổ xưa, hệt như mũi nỏ độc giết người không thấy máu, khiến người ta kinh hồn bạt vía, rùng mình ớn lạnh.

Vu Tiểu Binh coi như không thấy gì cứ thế xông thẳng về phía trước, như vào chốn không người. Đám người Kawa bỗng sững sờ, như thể nhìn thấy một quái vật từ trên trời rơi xuống. Đây là một thế giằng co kỳ lạ, một người Hán lại dám nghênh ngang xông vào bản, chẳng lẽ anh ta không biết nơi này đang cử hành nghi lễ tế thần săn đầu sống hay sao? Nhất thời cả bản làng im ắng đến lạ kỳ, ngay cả tù trưởng bộ lạc cũng trợn tròn mắt hoang mang khó hiểu. Đây là một trải nghiệm quá đỗi xa lạ, chưa từng có tiền lệ, giống như đột nhiên có người ngoài hành tinh đứng trước mặt chúng ta, bạn sẽ đối xử với anh ta thế nào? Hay ví như con bê mới sinh, thấy hổ không những không chạy mà còn vẫy đuôi xông tới đón đầu, con hổ biết phải làm sao với nó?

Thế là chúng ta thấy, người cựu Hồng vệ binh Trung Quốc tên Vu Tiểu Binh này đã ung dung đi xuyên qua đám đông, băng qua bản làng một cách an toàn. Đi ngang qua một phụ nữ Kawa, anh vồ lấy ống bương đựng nước của bà ta tu ừng ực một hơi, rồi lại rút lưỡi lê xẻo một dải thịt bò ngấu nghiến nhai nuốt, dọa cho những kẻ Kawa nhát gan thi nhau dạt sang một bên.

Suốt mấy ngày liền, Vu Tiểu Binh với cõi lòng nguội lạnh như tro tàn cứ nghênh ngang sải bước, thế mà không hề chạm trán với đội du kích hay quân chính phủ, mãi cho đến khi anh thực sự kiệt sức, ngã gục xuống bên bờ mương, đầu óc nặng trịch như một khúc gỗ mục, thân thể lại như cưỡi mây đạp gió bay bổng lên cao. Không biết đã trôi qua bao lâu, anh nghe thấy có tiếng người nói chuyện, những thanh điệu và âm tiết ấy dường như đều là người quen cũ, len lỏi vào tai anh một cách vô cùng êm ái và dễ chịu. Thần kinh anh khẽ giật một cái, rồi sau đó tỉnh lại. Anh nhìn thấy một ông lão đang nheo mắt, ngồi xổm trước bếp lửa thổi bễ, một chiếc niêu đất đang kêu lục bục, tỏa ra mùi cháo thơm lừng. "Ông là... người thế nào?" Anh cất giọng yếu ớt như tiếng muỗi kêu.

Ông lão không trả lời mà nói với một người khác: "Nó tỉnh rồi, cho nó ăn chút gì đi."

Lần này anh đã nghe rõ ràng, quả nhiên ông lão nói tiếng Hán, tiếng Trung Quốc. Sức mạnh của tiếng mẹ đẻ thật kỳ diệu, lập tức nắm bắt lấy trái tim người thanh niên, nước mắt anh cứ thế lăn dài. Sau khi húp trọn một bát cháo hoa nóng hổi, anh cuối cùng cũng hiểu ra, chính ông cụ người Hán tốt bụng này đã cứu mạng mình, nếu không có lẽ anh đã làm mồi cho dã thú trong núi rồi.

"... Cháu cứ đi về phía nam, chừng ba bốn mươi dặm, có một con đèo gọi là Mường Bình, ở đó có một cánh quân người Hán." Ông lão chỉ dẫn cho anh.

"Cánh quân... người Hán gì cơ ạ?" Anh gần như không dám tin vào tai mình.

"Cũng như cháu thôi, nói tiếng Hán... Vị chỉ huy mang họ Từ, chức Sư trưởng." Ông lão khẳng định chắc nịch.

5

Mùa thu năm 1998, tại một thị trấn yên bình bên rìa Tam Giác Vàng, tôi đã đến thăm một cư dân có thân phận đặc biệt. Đó là một ông lão, mái tóc gần như bạc trắng, thân hình gầy gò, mắc chứng khí phế thũng tuổi già nghiêm trọng. Người bạn địa phương dặn đi dặn lại, tuyệt đối không được để lộ thân phận thật của ông lão, bởi vì ông là một nhân vật lịch sử rất dễ gây ra những hiểu lầm.

Tôi đã đồng ý chịu trách nhiệm với bạn bè. Vì vậy, trong cuốn sách này tôi sẽ giấu kín hoàn toàn danh tính và thân phận của ông lão, chỉ thông qua những gợi ý ngầm để bạn đọc lưu tâm, bởi vì nội dung phỏng vấn của tôi phần lớn đều liên quan đến các hoạt động cách mạng mà ông lão theo đuổi suốt đời.

Ông lão (dưới đây gọi tắt là A): "Cao trào phát triển của đội du kích diễn ra vào những năm sáu mươi và bảy mươi, cả vùng Đông Nam Á đều đang đánh nhau, Việt Nam, Lào, Campuchia, sức mạnh của nhân dân lớn mạnh không ngừng, chủ nghĩa đế quốc ngày một thối rữa tàn lụi (ho khù khụ)... Đội du kích vốn dĩ cũng có khả năng giành thắng lợi trên phạm vi cả nước, chúng tôi đi theo con đường vũ trang giành chính quyền, nông thôn bao vây thành thị, đốm lửa nhỏ có thể đốt cháy cả cánh đồng. Vào thời kỳ chúng tôi hùng mạnh nhất, quân đội do Trung ương Đảng trực tiếp lãnh đạo lên tới hơn ba vạn người, dân quân năm vạn người, diện tích căn cứ địa chiếm một phần ba diện tích toàn quốc, dân số mười triệu người. Tôi phải nhấn mạnh rằng, thanh niên trí thức Trung Quốc đã đóng một vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh cách mạng của đất nước chúng tôi, rất nhiều người trong số họ đã hy sinh trên chiến trường, cống hiến sinh mạng quý báu cho sự nghiệp giải phóng của nhân dân chúng tôi (ho khù khụ)... Nhưng về sau trong nội bộ Đảng xuất hiện chủ nghĩa cơ hội, những kẻ phản bội và tay sai của chính phủ phản động, cách mạng đã bị bọn họ chôn vùi (ho khù khụ, sau đó uống nước)..."

Tác giả (dưới đây gọi tắt là B): "Ông có thể cho biết, rốt cuộc có bao nhiêu thanh niên trí thức Trung Quốc đã tham gia vào hàng ngũ của các ông không?"

A: "Rốt cuộc có bao nhiêu người, tôi cũng không nhớ rõ lắm. Trước đây các đồng chí hữu quan báo cáo công tác với Trung ương từng nhắc đến khoảng vài nghìn người. Hàng ngũ thường xuyên biến động, có hao tổn thương vong, lại có cả lính đào ngũ, cho nên rất khó thống kê chính xác về mặt này, có thể nhiều hơn một chút, hoặc ít hơn một chút."

B: "Ông đánh giá thế nào về biểu hiện của thanh niên trí thức Trung Quốc?"

A: "Mao Chủ tịch từng nói, phải nhìn nhận vấn đề theo quan điểm 'nhất phân vi nhị' (một chia làm hai). Tôi cho rằng đa số là tốt và tương đối tốt, đã tiếp thêm nguồn máu tươi mới cho cuộc chiến tranh cách mạng."

B: "Nghe nói đội du kích áp dụng chính sách 'khống chế sử dụng' đối với thanh niên trí thức Trung Quốc, tức là chỉ lợi dụng chứ không trọng dụng, có chuyện đó không?"

A (tức giận): "... Bịa đặt! Sư đoàn Cảnh vệ Trung ương của chúng tôi có rất nhiều thanh niên trí thức Trung Quốc, trong đó có một người tên là Hồ Yếu Vũ, từng giữ chức Phó tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Cảnh vệ 7 (uống nước). Tiểu đoàn trưởng Hồ là một đồng chí tốt, năm 1975 quân đội phản động tấn công vùng giải phóng, Chủ tịch Thakin Zin tử trận, Tiểu đoàn trưởng Hồ cũng đã anh dũng hy sinh (uống nước, thở dốc). Phó Tham mưu trưởng Quân khu Đông Bắc Bạch Tiểu Quang, là thanh niên trí thức Thượng Hải, từng chỉ huy quân đội đánh thắng không ít trận. Còn có Tư lệnh Đặc khu 4 Lâm XX, Tư lệnh Bộ đội 108 Thạch XX, đều là thanh niên trí thức Trung Quốc cả mà. (nhắm mắt, trầm ngâm)... Tôi nhớ những người chỉ huy từ cấp tiểu đoàn trở lên, thanh niên trí thức ít nhất cũng phải có mười mấy người."

B: "Nghe nói không ít thanh niên trí thức đã đầu hàng quân chính phủ, có chuyện như vậy không?"

A: "Trên chiến trường, chuyện gì cũng có thể xảy ra (cười thê lương)... Cơ quan Trung ương bị bao vây, những kẻ phản bội dẫn đường cho quân chính phủ, có vài người chính là thanh niên trí thức."

B: "Số liệu cụ thể về tử trận, bị thương, bị bắt làm tù binh, đào ngũ vân vân trên chiến trường có không?"

A (lắc đầu, ho khù khụ): "..."

B: "Sau khi cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Miến Điện giải thể, lối thoát của họ ở đâu? Họ đều đã đi về đâu?"

A (im lặng không nói): "..."

B: "Lúc nãy ông có nhắc đến cựu Tư lệnh Đặc khu 4 Đảng Cộng sản Miến Điện Lâm XX, cựu Tư lệnh Quân khu Đông Bắc Thạch XX, có tin tức cho rằng họ là thế hệ trùm ma túy mới sau Khôn Sa, ông đánh giá thế nào về việc này?"

Ông lão ngồi trong bóng râm của nếp nhà sàn, tựa như một con tàu cổ đang lặng lẽ chìm dần xuống đáy biển sâu, thời gian trôi đi, năm tháng đổi dời, con tàu cổ đang đi dần tới cái chết và hóa thành tấm bia mộ lịch sử. Tôi ngửi thấy trong không khí có một mùi mục ruỗng đang âm thầm lan tỏa. Khi tôi chào từ biệt ông lão bước ra ngoài cửa, bên ngoài ánh nắng rực rỡ, vạn vật sinh sôi, sức sống căng tràn bừng nở của muôn vàn cỏ cây hoa lá nồng nhiệt ôm lấy tôi, tôi cố gắng nheo mắt lại, bật ra một tiếng hắt hơi thật giòn giã.